Tối Hậu Thư Bảy Ngày

Cánh cửa gỗ khép lại sau lưng bà Tư Lành để lại một khoảng lặng đặc quánh, nặng trềnh trệch như khối chì ngâm nước, chỉ có tiếng kim giây của chiếc đồng hồ treo tường nhảy giật từng nhịp khô khốc trên vách ván ép mục nát.

Mùi dầu gió xanh nồng gắt của bà chủ nhà vẫn còn lơ lửng giữa những thớ không khí ẩm mục, quấn lấy sống mũi và cuống họng Tuệ Anh, cay xè, buốt nhức. Từng tiếng *tách, tách, tách* của chiếc đồng hồ vỏ nhựa đỏ viền mạ kẽm hoen gỉ giống như từng nhát búa nện thẳng vào màng nhĩ, gõ nhịp đếm lùi một cách tàn nhẫn từng giây từng phút của cái thời hạn một trăm sáu mươi tám giờ đồng hồ. Bảy ngày. Một triệu đồng tiền mặt để giữ lại quyền được đứng dưới mái nhà lợp ngói âm dương xộc xệch này, và hai triệu sáu trăm ngàn đồng còn lại treo lơ lửng trên đầu như một chiếc thòng lọng vô hình bện bằng giấy nợ.

Nhưng điều khủng khiếp nhất lúc này không phải là món nợ ba triệu sáu trăm ngàn. Điều khủng khiếp nhất, rợn ngợp nhất, là sự hoang đường tột cùng đang bao bọc lấy từng tấc da thịt, từng nhịp đập nơi lồng ngực cô.

Tuệ Anh chầm chậm giơ hai bàn tay lên ngang tầm mắt.

Ánh sáng vàng vọt của buổi trưa hắt qua khe cửa gỗ rọi lên đôi bàn tay thon dài, những khớp xương hơi gầy lộ rõ dưới lớp da mỏng manh, nơi mu bàn tay có vài vết xước nhỏ đã khô miệng đóng vảy nâu sẫm – dấu vết của những lần khiêng vác những chồng sách báo bụi bặm. Đây không phải đôi bàn tay hai mươi chín tuổi quen gõ lách cách trên bàn phím cơ công thái học, quen lướt êm ru trên màn hình cảm ứng điện thoại suốt mười hai tiếng mỗi ngày trong văn phòng máy lạnh của nhà xuất bản hiện đại. Đây là thân xác của một cô gái hai mươi sáu tuổi, mang tên Lương Tuệ Anh, đang đứng trơ trọi giữa năm 1996.

"Không thể nào... Mình đang mê sảng. Chắc chắn là một cơn mê sảng kéo dài. Mình bị trượt chân từ trên thang gỗ xuống sàn kho sách, bị chấn thương sọ não, hiện tại chắc chắn đang nằm trong phòng cấp cứu hồi sức của Bệnh viện Chợ Rẫy hay Nhân dân Gia Định..."

Tuệ Anh lẩm bẩm thành tiếng, âm thanh run rẩy bật ra khỏi bờ môi khô nẻ, nghe xa lạ đến gai người. Cơn hoảng loạn bị kìm nén suốt cuộc chạm trán căng thẳng với bà Tư Lành giờ đây như vỡ òa, tràn ngập lồng ngực như dòng nước lũ phá tung bờ đê ngăn cách. Cô không thể nào chấp nhận, không thể nào tin rằng bản thân lại bị giam cầm giữa một thời không đã trôi qua ba thập kỷ trước. Tương lai của cô, sự nghiệp biên tập viên chính thức vừa nhận quyết định bổ nhiệm sau bao năm trầy trật cống hiến, căn hộ trả góp nhìn ra khúc quanh sông Sài Gòn, tủ sách cá nhân với hàng ngàn bản in quý hiếm sưu tầm suốt mười năm ròng rã... tất cả những thứ tạo nên định danh của cô lẽ nào lại bốc hơi chỉ sau một cú ngã bất cẩn?

Phải có cách liên lạc. Nhất định phải có một phương thức nào đó, một người nào đó ở thế giới thực kéo cô ra khỏi cơn ác mộng phi lý này.

Ý nghĩ ấy bùng lên như một ngọn lửa điên cuồng, thiêu rụi mọi lớp phòng vệ lý trí cuối cùng. Tuệ Anh nhào tới chiếc bàn thu ngân cũ kỹ bằng gỗ ép ép keo đã bong tróc từng mảng véc-ni màu cánh gián. Bàn tay run rẩy chụp lấy tay nắm kim loại hoen gỉ, kéo giật ngăn kéo ra. Tiếng rãnh trượt bằng gỗ ma sát rít lên ken két chói tai.

Bên trong ngăn kéo chỉ có một chiếc khay nhựa chia ô bám đầy bụi xám và vụn mạt cưa: vài chiếc kẹp ghim hoen ố, một cục tẩy đen sì mòn vẹt bốn góc, hai chiếc bút bi bấm Thiên Long vỏ sọc xanh trắng mực đã vơi quá nửa, một cuộn chỉ dù may sách và một nắm tiền lẻ nằm co quắp ở góc khay.

Cô run rẩy vơ vét từng tờ tiền giấy cotton vào lòng bàn tay. Đôi ngón tay lần giở từng mép giấy mỏng manh, cũ kỹ. Một tờ năm ngàn đồng màu xanh dương sờn rách ở góc, ba tờ hai ngàn đồng màu tím nhạt in hình xưởng dệt Nam Định, vài tờ một ngàn đồng màu xanh lá cây đậm và một nắm những tờ năm trăm đồng, hai trăm đồng xỉn màu vì mồ hôi và bụi bặm của hàng trăm lượt người chuyền tay nhau.

Tuệ Anh đếm đi đếm lại ba lần. Tổng cộng mười bốn ngàn năm trăm đồng tiền lẻ. Toàn bộ số tiền mặt cô sở hữu trong thế giới này chưa đầy hai mươi ngàn đồng – một con số chỉ vừa vặn bằng giá một ly trà đá vỉa hè ở năm 2026, nhưng ở chốn này, nó là tất cả gia sản hữu hình trước mắt để duy trì sự sống.

Nhét vội xấp tiền lẻ nhàu nát vào túi chiếc quần vải thô ống rộng thùng thình, Tuệ Anh không kịp nghĩ ngợi thêm điều gì, đẩy mạnh hai cánh cửa gỗ tiệm Mộc rồi lao thẳng ra ngoài hiên.

Cái nóng gay gắt của một buổi trưa Sài Gòn tháng Năm lập tức dội thẳng xuống đỉnh đầu cô như một gáo nước sôi. Mắt cô cay xè, đồng tử co thắt dữ dội trước luồng ánh sáng chói chang đến lóa mắt. Không khí ngoài phố đặc quánh mùi xăng pha nhớt nồng nặc, mùi khói xe máy hai thì ngai ngái, ngòn ngọt trộn lẫn với hơi nóng bốc lên hầm hập từ mặt đường nhựa loang lổ những vết vá chằng chịt và ổ gà đọng nước xám xịt.

Đường Trần Nhân Tôn năm 1996 hiện ra trước mắt cô không phải là con đường rợp bóng mát yên bình với những quán cà phê máy lạnh kính trong suốt và biển hiệu đèn LED lung linh mà cô từng biết. Nó là một dòng chảy hỗn độn, ồn ã, ngột ngạt và thô ráp đến trần trụi.

Từng đàn xe đạp Phượng Hoàng, xe mini Nhật xích líp cọt kẹt chen chúc nhau bên cạnh những chiếc Honda Cub 50, Cub 78, Honda 67 và vài chiếc Vespa cổ xả từng luồng khói xanh mù mịt cay nồng. Tiếng chuông xe đạp gõ *kính coong*, tiếng còi xe máy bóp bẹp bẹp inh ỏi giằng xé màng nhĩ, tiếng những người buôn bán gánh gồng gọi nhau í ới, tiếng mặc cả tôm cá từ một góc chợ chồm hổm phía xa vọng lại... Tất cả tạo thành một bức tường âm thanh hỗn tạp nện thẳng vào đầu óc đang chao đảo của Tuệ Anh.

Dọc hai bên đường là những căn nhà phố thấp tầng tường quét vôi vàng ố rêu phong, mái tôn rỉ sét hoặc ngói cũ xám xịt. Những bảng hiệu vẽ tay bằng sơn dầu thô mộc trên nền tôn hoặc ván ép treo nghiêng ngả: "Sửa xe Honda – Bơm vá ép chín", "Bơm mực bút bi các loại", "Cắt tóc nam nữ – Uốn tóc Hồng Đào", "Nhận đánh máy chữ vi tính – Chụp ảnh thẻ lấy liền".

Tất cả những chi tiết ấy sắc nét đến tàn nhẫn. Không có bất kỳ một chiếc kính thực tế ảo hay công nghệ mô phỏng nào có thể tái hiện được cái mùi khói xăng cay buốt mũi này, không có một giấc mơ nào có thể duy trì được cảm giác rát bỏng của tia nắng nhiệt đới đốt cháy da thịt trên đôi vai gầy của cô suốt từng ấy phút giây.

"Bưu điện... Phải tìm bưu điện... Ở đâu có điện thoại?" Tuệ Anh lẩm bẩm như người mất hồn, đôi chân bước thấp bước cao trên vỉa hè lát gạch tàu vỡ vụn, cỏ dại mọc lởm chởm qua các kẽ nứt.

Cô nhìn thấy một người đàn ông trung niên mặc chiếc áo sơ mi cộc tay sờn vai, chân đi dép râu, đang dựng chiếc xe Chaly màu đỏ mận bên lề đường để châm điếu thuốc lá Mai. Tuệ Anh như người sắp chết đuối vớ được cọc, lao vụt tới, giọng nói hổn hển đứt quãng:

"Chú ơi... làm ơn cho cháu hỏi... quanh đây có bưu điện hay chỗ nào gọi điện thoại công cộng gần nhất không ạ?"

Người đàn ông kẹp điếu thuốc vào kẽ ngón tay vàng ố vì khói, ngẩng lên nhìn cô gái trẻ mặt mày trắng bệch, mồ hôi nhễ nhại, hai mắt mở to đầy vẻ thất thần. Ông chép miệng ái ngại:

"Bưu điện hả? Chạy thẳng ra ngã tư trước mặt, quẹo phải vô đường Hùng Vương một đoạn ngắn là thấy bưu cục lớn liền. Đi bộ nhanh chừng năm phút chớ mấy. Bộ có chuyện gì gấp hả cô bé?"

"Dạ... cháu cảm ơn chú! Cảm ơn chú nhiều!"

Tuệ Anh không kịp nghe hết câu hỏi phía sau, quay đầu cắm cổ chạy thục mạng. Đôi dép nhựa Tiền Phong mỏng dính mòn vẹt ma sát vào lòng bàn chân bỏng rát, từng bước chạy là một nhịp nhói buốt. Mồ hôi túa ra như tắm, thấm đẫm lưng chiếc áo sơ mi kẻ sọc cũ kỹ, dính chặt vào da thịt.

Cô vừa chạy vừa lẩm nhẩm trong đầu những con số như một kẻ điên tụng kinh. Mười chữ số. 0903... 0918... không, số di động của mẹ cô là 0913... Số máy bàn của tòa soạn báo nơi cô cộng tác... Số điện thoại của phòng Hành chính - Trị sự nhà xuất bản... Những dãy số đã khắc sâu vào vỏ não cô suốt mười mấy năm trưởng thành, những con số mà cô có thể nhắm mắt bấm trúng trong vòng ba giây trên màn hình điện thoại thông minh.

Bưu cục khu vực hiện ra sau khúc quanh ngã tư. Đó là một tòa nhà kiến trúc kiểu cũ với những ô cửa vòm cao vút, tường quét vôi vàng đặc trưng của các công trình công cộng thời trước, lớp vôi đã ngả màu xám xịt vì khói bụi và mưa nắng.

Bước qua bậc tam cấp đá mài đã mòn vẹt, Tuệ Anh lao vào sảnh lớn. Một luồng không khí oi nồng, ngột ngạt ùa ra đón lấy cô. Dưới trần nhà cao thênh thang, bốn chiếc quạt trần ba cánh bằng sắt màu xanh đen đang quay lờ đờ, phát ra tiếng rít ken két rệu rã như tiếng thở dốc của một cỗ máy già nua. Mùi giấy than ngai ngái, mùi keo dán tem bưu chính chua nồng và mùi mồ hôi của hàng chục con người chen chúc lấp đầy không gian.

Người ta đứng xếp hàng dài dằng dặc trước các quầy giao dịch bằng gỗ gắn khung kính ngăn cách để chờ gửi thư tay, nhận bưu phẩm bọc bằng giấy xi măng nâu buộc dây chuối chằng chịt, hoặc ngồi kiên nhẫn trên những chiếc ghế băng gỗ dài chờ nhân viên tổng đài gọi tên vào các buồng điện thoại công cộng viễn liên.

Tuệ Anh không thể chờ đợi. Tim cô đập thình thịch, đập dồn dập như muốn xé toạc lồng ngực. Ở góc sảnh có dãy buồng điện thoại công cộng tự phục vụ dành cho các cuộc gọi nội hạt. Mỗi buồng được ngăn bằng những tấm ván ép dán đề-can giả vân gỗ đã trầy xước chi chít chữ viết nguệch ngoạc.

Cô lao vào buồng điện thoại trống đầu tiên. Trên chiếc kệ gỗ gắn chặt vào vách tường là một chiếc máy điện thoại bàn vỏ nhựa màu cam xỉn bám bụi, bàn phím quay số hình tròn bằng kim loại với mười lỗ số đã mòn vẹt lớp sơn đánh dấu. Trên vách dán một tờ giấy in roneo hướng dẫn sử dụng cùng bảng giá cước đã ố vàng.

Tuệ Anh hít một hơi thật sâu để nén cơn run rẩy đang truyền dọc sống lưng. Cô nhấc ống nghe nặng trịch lên. Tiếng rè rè khô khốc của tín hiệu đường truyền analog vang lên bên tai: *è... è... è...*

Cô run rẩy móc trong túi ra vài đồng tiền xu kim loại và nhét vào khe nhận theo hướng dẫn, rồi đặt ngón trỏ vào lỗ số, bắt đầu quay số đầu tiên.

Số máy di động của mẹ cô: 0-9-1-3...

Vòng quay kim loại kêu lên từng tiếng *rột... roạt...* rờn rợn rồi từ từ trả về vị trí ban đầu theo lực kéo của lò xo cơ học. Mỗi một nhịp trả về là một nhịp tim nghẹn lại nơi cổ họng. Nhưng khi cô vừa quay xong chữ số thứ tư – số 3 – từ trong ống nghe bỗng vang lên một chuỗi âm thanh gián đoạn sắc nhọn, the thé đến gai người, rồi lập tức chuyển thành một hồi còi báo lỗi dài ngoằng, lạnh lùng và vô hồn.

*Tútttttttt... Tútttttttt... Tútttttttt...*

Đó không phải là tiếng chuông đổ hồi khi đầu dây bên kia đang có người nhấc máy. Đó cũng không phải tiếng bíp bíp dồn dập báo máy bận hay âm thông báo "Thuê bao quý khách vừa gọi hiện không liên lạc được" của thế kỷ hai mươi mốt. Đó là âm thanh của sự trống rỗng, tín hiệu báo lỗi tuyệt đối của một tổng đài chuyển mạch cơ điện khi nhận diện một tiền tố mã vùng hoàn toàn không có trong danh bạ quy hoạch mạng lưới viễn thông quốc gia.

"Không... không đúng... mình bấm nhầm số... bình tĩnh lại, bấm lại..."

Tuệ Anh dằn mạnh ống nghe xuống càng gạt bằng sắt, đợi tiếng *cạch* vang lên rồi vội vã nhấc lên lần nữa. Đồng xu rơi tọt xuống khay chứa bên dưới máy, nuốt trọn một phần số tiền còm cõi của cô. Nhưng cô không màng tới. Lần này, cô đổi sang một dãy số khác – số máy bàn cố định của Nhà xuất bản Văn học TP.HCM, nơi cô làm việc: 0-2-8-3-8...

*Tútttttttt... Tút... Tút... Tút...*

Lại là tiếng còi báo lỗi chát chúa vang lên cắt ngang hy vọng vừa nhen nhóm.

Đầu số mã vùng "028" vào năm 1996 hoàn toàn không tồn tại trên cõi đời này. Ở Sài Gòn của những năm tháng này, mã vùng điện thoại chỉ có hai chữ số là "08", và các số điện thoại cố định chỉ mới dừng lại ở sáu chữ số, nhiều khu vực ngoại thành thậm chí chỉ có năm chữ số. Mạng viễn thông di động băng rộng, mạng cáp quang đáy biển, điện thoại thông minh, Internet toàn cầu... tất cả những thứ đó vẫn còn nằm sâu trong màn sương của tương lai ba mươi năm nữa.

Những con số mười chữ số thân thương, quen thuộc mà cô ghi nhớ trong đầu thực chất chỉ là những bóng ma trôi dạt trong hư vô, không thể nào cắm rễ vào hệ thống dây đồng cũ kỹ, chằng chịt của hiện tại.

"Cố lên... nghĩ đi... còn số nào nữa? Số nhà ngoại... số của ai có máy bàn từ xưa..."

Tuệ Anh gào lên khe khẽ trong buồng gỗ chật hẹp, ngón tay trỏ lại điên cuồng cắm vào vòng quay số. Cô quay một dãy số ngẫu nhiên sáu chữ số mà cô từng thấy trong những cuốn kỷ yếu văn học cũ. Ngón tay cô miết mạnh vào gờ kim loại sắc nhọn, trượt mạnh một cái khiến da thịt bật máu. Một vệt máu đỏ tươi quẹt ngang mặt đĩa số màu trắng đục.

Ống nghe vẫn chỉ đáp lại bằng sự im lìm câm lặng của máy móc và tiếng rít vô cảm của từ trường đường dây.

"Này cô kia! Làm cái gì trong đó mà bấm cành cạch từ nãy tới giờ thế?"

Một giọng nói gắt gỏng vang lên từ phía sau. Tuệ Anh giật bắn mình quay lại.

Bà nhân viên bưu điện ngồi sau quầy giao dịch số ba, đeo cặp kính đồi mồi dày cộp trễ xuống tận sống mũi, đang cầm chiếc thước gỗ gõ mạnh xuống mặt bàn kính:

"Không biết bấm số thì ra bảng hướng dẫn mà coi! Đứng đó bấm lung tung làm kẹt rơ-le tổng đài của người ta! Người phía sau đang chờ gọi đường dài vào Đà Nẵng kia kìa, mau ra cho người khác làm việc!"

Những ánh mắt tò mò, khó chịu của những người đứng xếp hàng gần đó đồng loạt đổ dồn về phía cô.

Tuệ Anh đứng chôn chân trong buồng gỗ hẹp. Từng lời nói gắt gỏng ấy như một gáo nước đá dội thẳng từ đỉnh đầu xuống gót chân, dập tắt hoàn toàn ngọn lửa hoảng loạn điên cuồng, chỉ để lại một bãi tro tàn lạnh ngắt.

Cô từ từ hạ ống nghe xuống, đặt nó trở lại giá đỡ bằng sắt.

*Cạch.*

Âm thanh kim loại va chạm vang lên khô khốc, dứt khoát và tàn nhẫn, hệt như tiếng then cài của một cánh cửa nhà tù vừa sập lại sau lưng một kẻ bị lưu đày.

Không có đường dây nào nối về tương lai.

Không có bất kỳ sợi cáp đồng hay luồng sóng vô tuyến nào có thể truyền tải tín hiệu vượt qua ba thập kỷ thời gian. Mẹ cô ở năm 1996 này có lẽ chỉ là một người phụ nữ trẻ ngoài ba mươi đang vất vả mưu sinh nuôi đứa con gái nhỏ mới bi bô tập nói ở một vùng quê xa xôi, hoàn toàn không thể nhận ra người phụ nữ hai mươi sáu tuổi đang đứng trước mặt. Bạn bè đồng trang lứa của cô ở thời điểm này có người còn chưa cất tiếng khóc chào đời. Cơ quan nơi cô từng gắn bó mười năm chỉ là một dãy nhà hành chính mang tên gọi khác, chưa từng có một dòng hồ sơ nào mang tên Lương Tuệ Anh.

Cô hoàn toàn bị bỏ rơi. Bị vứt lại trơ trọi giữa dòng chảy lịch sử nghiệt ngã của năm 1996.

Tuệ Anh lảo đảo bước ra khỏi sảnh bưu điện. Ánh nắng ban trưa như thiêu như đốt dội xuống đôi vai gầy, nhưng từ sâu thẳm trong xương tủy cô, một luồng khí lạnh buốt đang lan tỏa. Một cảm giác cô đơn nguyên thủy, rợn ngợp và tột cùng bao trùm lấy toàn bộ tâm trí.

Cô bước đi vô định trên vỉa hè đường Hùng Vương. Giữa cơn tuyệt vọng tưởng chừng có thể bóp nghẹt hơi thở, bản năng sinh tồn sâu thẳm của một con người bỗng cựa mình thức giấc.

Nếu không thể quay về, nếu buộc phải kẹt lại trong cái thế giới thô mộc và thiếu thốn này, cô phải sống. Và để sống sót qua tuần lễ đầu tiên, để không bị bà Tư Lành tống khứ ra lề đường cùng đống sách mục nát, cô cần tiền. Một triệu đồng tiền mặt trong vòng bảy ngày, và hai triệu sáu trăm ngàn đồng cho hai tháng tiếp theo.

"Ký ức tương lai... Đúng rồi, mình đến từ tương lai ba mươi năm sau cơ mà!" Tuệ Anh bấu chặt hai bàn tay vào hai bên thái dương, bước chân loạng choạng. "Những kẻ xuyên không trong tiểu thuyết làm giàu bằng cách nào? Xổ số kiến thiết! Kết quả xổ số miền Nam của tháng Năm năm 1996... Hay là thị trường chứng khoán? Giá vàng SJC? Tỷ giá đô-la chợ đen? Hay một trận bóng đá quốc tế lớn..."

Cô nhắm nghiền mắt lại, đứng tựa vào một thân cây xà cừ cổ thụ ven đường, dốc cạn toàn bộ dung lượng não bộ, cố gắng truy xuất từng mảnh ký ức về lịch sử kinh tế, những con số, những giải đặc biệt có thể đổi ra tiền mặt ngay lập tức.

Nhưng ngay khoảnh khắc cô cố gắng định hình một dãy số trúng thưởng cụ thể của năm 1996, một cơn đau buốt kinh hoàng đột ngột bùng nổ từ cuống não, lan nhanh như tia chớp ra khắp hộp sọ.

"A...!"

Tuệ Anh ôm chặt lấy đầu, ngã quỵ xuống lớp rễ cây xà cừ trồi lên khỏi mặt đất.

Cơn đau ấy không giống bất kỳ một cơn đau nửa đầu hay chấn thương thể xác nào cô từng nếm trải. Nó tựa như hàng vạn chiếc kim thép nung đỏ đâm xuyên qua màng não, thiêu đốt các khớp thần kinh. Ký ức về những con số cụ thể, về kết quả của từng tờ vé số, về biểu đồ biến động giá vàng hay tỷ giá tiền tệ của năm 1996... tất cả lập tức biến thành một mớ sương mù trắng xóa, hỗn độn và nhức nhối khôn cùng.

Càng cố đào sâu, càng ép bộ não nhớ lại những chi tiết số học có thể trục lợi, cơn co thắt lại càng dữ dội hơn, kèm theo cảm giác buồn nôn cồn cào và những tiếng rít chói tai xé rách màng nhĩ.

Đó là giới hạn thép của ký ức.

Quy luật thời gian nghiệt ngã đang giáng một đòn cảnh cáo thẳng vào tâm thức cô: Cô chỉ là một biên tập viên sách, một con người bình thường mang theo trải nghiệm sống, nhân sinh quan và kỹ năng nghề nghiệp của thế kỷ hai mươi mốt, chứ không phải một cuốn bách khoa toàn thư chứa dữ liệu số học của cả một thời đại. Nghịch lý thời gian là một con đường một chiều; nó bảo vệ tính toàn vẹn của thực tại bằng cách khóa chặt mọi cánh cửa dẫn đến những "mã gian lận" đầu cơ rẻ tiền.

Cô có thể nhớ xu hướng lớn của xã hội, nhớ những biến chuyển văn hóa, thị hiếu đọc, sự phát triển của ngành xuất bản và phương thức quản trị hiện đại, nhưng cô không thể dùng những con số may rủi để đổi đời sau một đêm.

Cơn đau buốt từ từ dịu đi khi Tuệ Anh thở hắt ra, buông bỏ hoàn toàn ý nghĩ tìm kiếm những con số vô hình. Cô ngồi bệt dưới gốc xà cừ, lưng tựa vào lớp vỏ cây xù xì thô ráp, lồng ngực phập phồng hít từng ngụm khí nóng hầm hập. Mồ hôi lạnh vã ra ướt đẫm trán và hai bên thái dương.

Không có đường tắt. Không có phép màu nào từ trên trời rơi xuống.

Muốn tồn tại, muốn giữ được mái nhà tồi tàn này, cô chỉ có thể đi bằng chính đôi chân của mình, dựa vào thứ duy nhất cô thực sự am hiểu và làm chủ: sách vở, con chữ và những con người bằng xương bằng thịt của thời đại này.

***

Tuệ Anh lầm lũi quay trở lại tiệm sách Mộc.

Con đường Trần Nhân Tôn vào đầu giờ chiều bắt đầu vãn bớt xe cộ, chỉ còn tiếng ve râm ran trên những vòm cây xà cừ và tiếng quạt máy vù vù từ những hiên nhà khép hờ cửa. Khi hai cánh cửa gỗ tiệm Mộc khép lại sau lưng cô, ngăn cách cái nắng nung người bên ngoài, bóng tối mát lạnh và mùi bụi giấy ẩm mốc quen thuộc lập tức ùa tới, bao bọc lấy cô.

Lần này, cái mùi ẩm mục ấy không còn khiến cô cảm thấy ngột ngạt hay xa lạ nữa. Nó mang lại một cảm giác che chở kỳ lạ. Nơi này, dẫu ngổn ngang bừa bộn và nợ nần bủa vây, hiện tại là pháo đài duy nhất, là điểm tựa duy nhất của cô giữa một thời không xa lạ.

Tuệ Anh gạt những lọn tóc bết dính mồ hôi trên trán, hít một hơi sâu rồi tiến thẳng về phía quầy thu ngân.

Trong góc khuất tối tăm dưới gầm bàn, lẩn sau tấm rèm vải hoa đã bạc phếch và ố vàng, có một chiếc két sắt nhỏ bằng sắt tây màu xám xanh, các góc cạnh đã gỉ sét loang lổ. Chiếc két này cô đã nhìn thấy thoáng qua khi thu dọn đồ đạc ban sáng. Trên chùm chìa khóa cũ kỹ mà người dì Mộc Lan quá cố để lại trong chiếc hộp thiếc đựng kim chỉ, có một chiếc chìa sắt nhỏ có rãnh hình chữ thập.

Tuệ Anh quỳ gối xuống nền gạch tàu mát lạnh, cắm chiếc chìa khóa vào ổ. Ổ khóa lâu ngày không được tra dầu mỡ phát ra tiếng kêu *khục* khô khốc, nặng nề rồi từ từ xoay chuyển. Cô kéo cánh cửa sắt dày bản ra.

Bên trong két sắt trống trải đến nao lòng.

Không có vàng lá, không có ngoại tệ cất giấu, cũng chẳng có cuốn sổ tiết kiệm ngân hàng nào như một tia hy vọng mong manh từng lóe lên trong đầu cô. Tất cả tài sản bên trong chỉ vỏn vẹn là một xấp giấy tờ mỏng buộc dây thun đã mục đứt và vài tờ tiền giấy nằm lẻ loi ở một góc đáy két.

Tuệ Anh run rẩy rút xấp tiền ra, đặt lên đùi đếm từng tờ một.

Ba tờ mười ngàn đồng cotton màu đỏ sẫm in hình dàn khoan dầu khí ngoài khơi – loại tiền giấy có mệnh giá lớn nhất của Việt Nam thời kỳ này. Thêm hai tờ năm ngàn đồng màu xanh dương sờn mép và một tờ hai ngàn đồng màu tím.

Tổng cộng ba mươi bảy ngàn đồng.

Cộng với số tiền lẻ mười bốn ngàn năm trăm đồng cô mang từ bưu điện về, toàn bộ gia tài tiền mặt mà tiệm sách Mộc và bản thân cô sở hữu lúc này là năm mươi mốt ngàn năm trăm đồng.

Năm mươi mốt ngàn năm trăm đồng.

Tuệ Anh ngồi bệt dưới sàn gạch tàu, hai bàn tay nắm chặt những tờ tiền giấy bạc màu mà khóe mắt cay xè. Năm mươi mốt ngàn đồng vào năm 1996 là một số tiền không quá nhỏ đối với một người lao động bình thường; nó có thể mua được hơn hai chục ký gạo ngon, đủ cho một miệng ăn rau cháo đạm bạc qua ngày trong khoảng hai tuần lễ. Nhưng đối với món nợ một triệu đồng tiền cọc trước mắt của bà Tư Lành, con số này chỉ như một hạt cát ném vào sa mạc, như một giọt nước rơi vào chảo mỡ đang sôi sùng sục. Nó quá xa vời so với khoản nợ ba triệu sáu trăm ngàn đồng đang đè nặng lên từng thớ gỗ của căn nhà này.

Một giọt nước mắt ấm nóng cuối cùng cũng không kìm được, rơi xuống, làm nhòe đi một góc hình in giàn khoan trên tờ mười ngàn đồng màu đỏ.

Tuệ Anh thấy lồng ngực mình nghẹn thắt lại. Nỗi hoang mang, sự uất ức và cảm giác bất lực của một kẻ bị quăng quật vào nghịch cảnh trần trụi dâng lên ngập tràn. Ở tuổi hai mươi chín, cô từng nghĩ áp lực công việc xuất bản hiện đại, những chỉ số doanh thu khắt khe, những đêm thức trắng rà soát từng dấu chấm phẩy của bản thảo để kịp ngày nộp lưu chiểu đã là tận cùng của sự căng thẳng. Nhưng hóa ra, so với nỗi sợ hãi nguyên thủy về việc không có chỗ nương thân, không có tiền mua bữa ăn ngày mai giữa một thành phố xa lạ ba mươi năm trước, những áp lực tương lai kia bỗng trở nên thật xa xỉ.

Nhưng tiếng nấc nghẹn ngào chỉ kéo dài chưa đầy một phút.

Tuệ Anh đưa mu bàn tay thô ráp lên, quẹt mạnh qua gò má, lau khô những giọt nước mắt yếu mềm. Khóc lóc không thể in ra tiền mặt, và sự tuyệt vọng chưa bao giờ giúp một biên tập viên sửa xong một trang bản thảo hỏng. Bản năng nghề nghiệp suốt gần một thập kỷ – sự bình tĩnh lạnh lùng khi đối diện với khủng hoảng, thói quen bóc tách vấn đề thành từng mắt xích nhỏ để tìm giải pháp khả thi trong giới hạn cho phép – một lần nữa kéo cô đứng dậy khỏi vũng lầy của sự thương thân trách phận.

"Không có phép màu. Vậy thì mình tự làm."

Tuệ Anh đứng dậy, ánh mắt đã lấy lại sự sắc lạnh và tập trung cao độ. Cô bước tới góc kệ sách phía sau quầy thu ngân, nơi xếp những vật dụng văn phòng cũ kỹ của dì Mộc Lan. Giữa những tập giấy Bãi Bằng ngả vàng xơ xác và những thếp hóa đơn bán lẻ in roneo mờ nhạt, ánh mắt cô dừng lại ở một cuốn sổ tay nhỏ.

Đó là một cuốn sổ tay bìa da màu nâu sẫm, kích thước chỉ nhỉnh hơn bàn tay một chút. Mép da đã sờn bóng theo năm tháng nhưng gáy chỉ vẫn còn được khâu tay cực kỳ chắc chắn và tỉ mỉ. Tuệ Anh lật giở từng trang: những trang giấy ruột màu kem ngà, kẻ dòng kẻ ngang mờ mờ bằng mực xanh nhạt, hoàn toàn trắng tinh, chưa từng có một vết mực nào chạm vào. Có lẽ đây là món đồ kỷ niệm quý giá mà người dì đã nâng niu cất giữ suốt nhiều năm mà chưa nỡ dùng đến.

Tuệ Anh cầm lấy cuốn sổ, rút chiếc bút bi Thiên Long mực xanh trên bàn thu ngân, rồi ngồi xuống chiếc ghế tựa bằng gỗ gõ đã mòn bóng phần tay vịn.

Cô mở trang đầu tiên của cuốn sổ bìa da. Mùi giấy mới hòa quyện với mùi da thuộc mộc mạc xộc vào mũi, tĩnh tại và thanh sạch lạ kỳ, xua tan đi phần nào mùi ẩm mốc của căn phòng. Bàn tay cô không còn run rẩy nữa. Ngòi bút bi hạ xuống mặt giấy, nét chữ cứng cáp, thẳng hàng và dứt khoát của một biên tập viên chuyên nghiệp bắt đầu hiện lên:

*QUY TẮC SINH TỒN – SÀI GÒN, NĂM 1996*

Cô gạch một đường thẳng tắp, dứt khoát bên dưới tiêu đề, rồi bắt đầu chia các đề mục rõ ràng:

*1. CHẤP NHẬN THỰC TẠI VÀ THIẾT LẬP KỶ LUẬT TƯ DUY:* *- Tuyệt đối không tìm cách liên lạc về năm 2026 nữa. Cơ sở hạ tầng viễn thông hiện tại không tồn tại kết nối tương lai. Mọi hành động tìm kiếm đường dây liên lạc chỉ gây lãng phí thời gian, tiền bạc và làm suy mòn tinh thần.* *- Không cố gắng nhớ lại hay đầu cơ các dữ liệu mang tính may rủi (kết quả xổ số, thị trường chứng khoán, biến động giá vàng). Cơ chế nghịch lý thời gian sẽ gây tổn thương nghiêm trọng cho hệ thần kinh. Thứ duy nhất được phép sử dụng: Kỹ năng quản trị, tư duy thị trường xuất bản, kỹ thuật biên tập - phân loại sách, và sự thấu hiểu tâm lý độc giả.* *- Mình hiện tại là Lương Tuệ Anh, 26 tuổi, chủ tiệm sách cũ Mộc, số... đường Trần Nhân Tôn. Phải thích nghi hoàn toàn và sống trọn vẹn với thân phận này.*

*2. MỤC TIÊU TÀI CHÍNH KHẨN CẤP (HẠN CHÓT: 7 NGÀY):* *- Tổng nợ mặt bằng tồn đọng: 3.600.000 đồng (3 tháng) + tiền điện nước sinh hoạt.* *- Mục tiêu tối thiểu đến trưa ngày thứ Bảy: Gom đủ 1.000.000 đồng tiền mặt để trả cọc cho bà Tư Lành, giữ quyền thuê tiệm.* *- Ngân sách tiền mặt hiện có: 51.500 đồng.* *- Chi phí ăn uống tối thiểu để duy trì sức khỏe: 5.000 đồng/ngày x 7 ngày = 35.000 đồng (chỉ ăn cơm bụi bình dân hoặc tự nấu cơm trắng với rau củ).* *- Số tiền thiếu hụt cần tạo ra từ hoạt động của tiệm Mộc trong 7 ngày: ~983.500 đồng (làm tròn: 985.000 đồng).*

Tuệ Anh dừng ngòi bút lại một nhịp. Cô nhìn chăm chú vào con số gần một triệu đồng trên trang giấy. Gần một triệu đồng trong vòng một tuần lễ, giữa một tiệm sách cũ ẩm mốc, vắng vẻ, nơi mỗi cuốn sách bình dân thời điểm này chỉ bán được từ một đến ba ngàn đồng một cuốn. Nếu chỉ mở cửa ngồi chờ khách vãng lai ghé mua lẻ vài cuốn giáo khoa cũ hay vài tập tiểu thuyết ba xu, cô chắc chắn sẽ cầm chắc thất bại và bị cuốn gói ra đường.

Ngòi bút lại tiếp tục chuyển động trên trang giấy da, lần này nhanh hơn, mạch lạc hơn khi tư duy kinh doanh và chuyên môn xuất bản bắt đầu nhập cuộc:

*3. ĐỊNH HƯỚNG TỔ CHỨC VÀ VẬN HÀNH TIỆM MỘC:* *- Phải tiến hành kiểm kê toàn bộ kho sách ngay từ chiều nay. Phân loại triệt để theo ba nhóm rõ ràng:* *+ Nhóm A (Giá trị cao): Sách chuyên khảo, sách nghiên cứu văn hóa - lịch sử, bản in trước 1975, từ điển chuyên ngành, sách mỹ thuật và kiến trúc. Đây là nhóm sách giữ giá trị cốt lõi, tuyệt đối không bán tháo, phải định giá chuẩn xác và tìm đúng đối tượng sưu tầm hoặc giới trí thức.* *+ Nhóm B (Đọc đại chúng): Truyện tranh thiếu nhi, tiểu thuyết kiếm hiệp (Kim Dung, Cổ Long), tiểu thuyết lãng mạn (Quỳnh Dao), sách dạy nấu ăn, sách học ngoại ngữ cấp tốc. Nhóm này cần khai thác dòng tiền quay vòng nhanh.* *+ Nhóm C (Hư hỏng/Thanh lý): Sách rách nát, mối mọt ăn mất chữ, sách giáo khoa cũ đã thay đổi chương trình. Lọc riêng để bán giấy vụn hoặc sửa chữa lại bằng kỹ thuật đóng sách thủ công.*

*- Mô hình kinh doanh mới: Không thể chỉ dựa vào bán đứt.* *+ Kế hoạch ngắn hạn (3 ngày tới): Dọn dẹp vỉa hè trước cửa, tổ chức một đợt "Bán xả kho sách cũ đồng giá" (1.000đ - 2.000đ/cuốn) đối với nhóm sách phổ thông tồn kho lâu năm để thu hút sự chú ý của người đi đường và gom dòng tiền mặt tức thì.* *+ Thử nghiệm mô hình CHO THUÊ TRUYỆN TRANH VÀ TIỂU THUYẾT có đặt cọc. Trẻ em và học sinh trong khu vực quanh trường học có nhu cầu giải trí rất lớn sau giờ học nhưng không có đủ tiền mua đứt một cuốn sách mới giá vài ngàn đồng. Thuê truyện theo ngày (200đ - 500đ/cuốn) sẽ tạo ra dòng tiền lẻ luân chuyển hàng ngày cực kỳ ổn định và bền vững.* *+ Khai thác tệp độc giả đặc thù: Khu vực lân cận có các trường đại học (Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Sư phạm, Đại học Kiến trúc cơ sở gần đó). Sinh viên luôn cần sách chuyên khảo và tài liệu dịch cũ. Cần tiếp cận nhóm khách hàng này.* *+ Tối ưu hóa không gian: Dọn sạch gian trước và hàng hiên, tạo chỗ ngồi đọc tại chỗ thoáng mát, thân thiện; chuẩn bị sẵn một ấm trà đá miễn phí để giữ chân người đọc lưu lại lâu hơn.*

*4. GHI NHỚ NGUYÊN TẮC NGHỀ NGHIỆP VÀ ĐẠO ĐỨC XUẤT BẢN:* *- Dù túng thiếu đến đâu, tuyệt đối không in lậu, không tiếp tay cho việc tiêu thụ sách cấm hoặc sao chép trái phép. Uy tín của một người làm sách là sinh mạng lâu dài.* *- Mọi giao dịch kinh doanh phải dựa trên sổ sách minh bạch: tiền mặt vào - ra phải ghi chép cẩn thận từng đồng cuối ngày, phiếu mượn sách phải có chữ ký hoặc thế chấp rõ ràng.*

Viết xong dòng cuối cùng, Tuệ Anh thở ra một hơi dài nhẹ nhõm. Từng dòng chữ ngay ngắn, thẳng tắp trên nền giấy da như một bộ khung thép vững chắc vừa được dựng lên giữa đống hoang tàn, kéo tâm trí cô thoát khỏi sự chao đảo để trở về trạng thái trật tự và kỷ luật cao độ.

Cuốn sổ tay này từ giờ khắc này sẽ là chiếc mỏ neo của cô, là nơi cất giữ những kinh nghiệm của một biên tập viên thế kỷ hai mươi mốt để biến thành công cụ sinh tồn sắc bén cho năm 1996.

Bỗng nhiên, từ phía gian kho sau nhà, một chuỗi âm thanh lạo xạo vang lên.

*Rột... rột... xoẹt...*

Đó là tiếng kim loại cọ xát rờn rợn trên mái tôn, tiếp theo là tiếng những giọt nước rỉ tí tách rơi xuống sàn nhà: *tỏng... tỏng... tỏng...*

Tuệ Anh giật mình ngẩng đầu. Bầu trời ngoài cửa tiệm không biết từ lúc nào đã sầm tối lại. Những đám mây đen vần vũ, nặng trĩu hơi nước từ phía tây nam đang cuồn cuộn kéo về bao phủ lấy bầu trời Sài Gòn. Gió bắt đầu rít qua những khe cửa hẹp, mang theo mùi ngai ngái nồng nặc của đất bốc lên trước cơn mưa rào đầu mùa của tháng Năm.

Mưa rào Sài Gòn nổi tiếng là hung hãn và dữ dội. Nếu một trận mưa lớn đổ xuống ngay lúc này, gian kho lợp tôn xi măng thủng lỗ chỗ phía sau chắc chắn sẽ biến thành một chiếc túi chứa nước, và hàng ngàn trang sách giấy Bãi Bằng mộc mạc bên dưới sẽ lập tức ngấm nước, mục rữa thành đống bùn giấy vô giá trị.

"Phải kiểm tra và di dời sách ngay lập tức!"

Tuệ Anh tự nhủ, đứng phắt dậy. Cô gấp cuốn sổ tay lại, cẩn thận nhét vào túi áo ngực rồi bước nhanh về phía gian kho sau – nơi cô vừa tỉnh lại trong bàng hoàng vài tiếng đồng hồ trước.

Kho sau là một không gian thấp tè, ẩm thấp và ngột ngạt đến nghẹt thở. Mái lợp bằng tôn xi măng Fibrocement cũ nát đã nứt vỡ nhiều đường, ánh sáng từ những kẽ nứt rọi xuống thành từng vệt bụi lơ lửng trong không khí. Những giọt nước mưa rỉ sớm đã bắt đầu rơi lộp độp lên những tấm bạt nhựa rách rưới phủ trên các chồng sách.

Cô nhớ lại lời trăn trối trong lá thư viết tay của dì Mộc Lan: *"Những bọc sách chuyên khảo của ba cháu để lại ở đáy tủ kho... nhớ giữ lấy..."*

Tuệ Anh xắn cao tay áo sơ mi, tiến sâu vào góc kho tối tăm và ẩm ướt nhất, nơi ánh sáng từ cửa tiệm phía trước hoàn toàn không thể rọi tới. Mùi ẩm mốc của giấy cũ, mùi phân chuột nồng nặc và mùi bụi bặm lâu năm xộc thẳng vào mũi khiến cô phải đưa cánh tay lên che miệng, ho sặc sụa vài tiếng.

Cô bắt đầu dỡ từng chồng thùng các-tông rách rưới đang xếp chồng chất sát mép tường ván ép mục ải. Những lớp báo cũ phủ đầy mạng nhện giăng mắc chằng chịt bám chặt vào từng ngón tay cô. Bụi bay mù mịt dưới ánh sáng lờ mờ. Đôi bàn tay cô nhanh chóng lấm lem một lớp bồ hóng và bụi đen sì, mồ hôi trên trán chảy tràn xuống khóe mắt cay xè.

Từng thùng sách được cô cẩn thận chuyển dịch ra khoảng sàn khô ráo ở giữa kho: những cuốn giáo trình toán lý hóa thập niên 80 bìa giấy xám ngoét, những tập tạp chí Văn nghệ Quân đội, tạp chí Sân khấu cũ kỹ quăn góc, những tập truyện trinh thám dịch của Liên Xô giấy đã giòn rụm chỉ chực vỡ vụn dưới tay người.

Khi gạt bỏ lớp thùng giấy mục nát cuối cùng ở góc tường sát vách gạch ẩm ướt, nơi từng mảng rêu xanh đang bám chặt, ánh mắt Tuệ Anh đột ngột dừng lại.

Nằm khuất sâu dưới chân một kệ gỗ đã bị mối mọt đục rỗng phần chân là một chiếc rương lớn bằng gỗ lim màu nâu đen bóng. Bốn góc rương được bọc bằng những tấm đồng dày bản đã ngả màu xanh gỉ đồng cổ kính. Chiếc rương phủ một lớp mạng nhện dày đặc như một tấm màn tang tóc, và ở chính giữa nắp rương, một chiếc ổ khóa đồng cổ lỗ sĩ, then cài chắc chắn vẫn đang khóa chặt.