Sự Cố Không Thể Giấu

Cơn giận của Minh còn chưa kịp lắng xuống sau cuộc cãi vã nảy lửa trong căn phòng điều hành chật chội thì tiếng kim loại va đập chát chúa đã xé toạc bầu không khí gian xưởng Tân Kiên đúng vào khoảnh khắc những vệt nắng đầu ngày vừa rọi qua kẽ tôn mục.

Đó không phải là nhịp nén lục cục quen thuộc của chu kỳ ép phôi định hình. Âm thanh ấy đanh gọn, rợn người, mang theo sức công phá tàn khốc của một phát súng cơ khí nổ tung giữa không gian nồng nặc mùi ẩm mốc. Tiếp sau tiếng *choang* chói gắt là một chuỗi rít gầm ghê rợn khi khối thép tôi chịu tải hàng chục tấn bị trượt phắt khỏi quỹ đạo thẳng đứng. Toàn bộ kết cấu khung chữ H của cỗ máy ép bốn trụ rung chuyển dữ dội, truyền một cú giật khô khốc xuống nền bê tông khiến lớp bụi bã mía bám trên xà gồ rào rào rơi xuống như một trận mưa mùn cưa.

Nhiên bật dậy theo bản năng của một kỹ sư xưởng. Chiếc ghế xoay bằng nỉ rách sau lưng cô đổ nhào, bánh xe nhựa nghiến lên sàn phát ra tiếng rít ken két. Qua ô kính lấm lem dầu máy của phòng điều hành gác lửng, cảnh tượng bên dưới hiện ra mù mịt trong làn khói bã mía màu vàng cháy quyện cùng hơi dầu thủy lực bốc lên khét lẹt.

“Cứu! Cứu thằng Nam với! Ngắt cầu dao mau!”

Tiếng hét thất thanh của chú Năm – tổ trưởng tổ sơ chế – đâm toạc tiếng rền rĩ còn sót lại của động cơ điện ba pha.

Dưới chân bệ máy số 1, Nam, đứa cháu họ mười chín tuổi vừa từ Gò Công lên nhận ca sáng thay cho tốp thợ đã kiệt sức đêm qua, đang ngồi thụp xuống vũng dầu nhớt loang lổ. Lưng cậu ép chặt vào vách tôn gỉ sét phía sau, hai gót chân đạp loạn xạ lên mặt sàn trơn nhẫy trong cơn hoảng loạn tột cùng. Đôi mắt cậu mở to trừng trừng, tròng đen dại đi, không chớp nổi. Cánh tay phải của Nam run rẩy giơ lơ lửng giữa khoảng không mù mịt khói dầu. Chiếc găng tay vải bạt bảo hộ dày cộp đã bị mép kim loại xé toạc thành từng dải xơ xác, để lộ một vệt cọ xát đỏ ửng, da thịt rách toác rướm máu kéo dài từ cổ tay lên tận khớp khuỷu.

Cách hai đầu gối đang co rúm của cậu chưa đầy mười lăm phân, khối khuôn trên bằng thép hợp kim nặng gần ba tạ nằm chỏng trơ, lệch hẳn một góc bốn mươi lăm độ so với mặt bàn máy. Mép khuôn sắc lẹm găm ngập vào bàn trượt dưới, tiện đứt ngọt một thanh dẫn hướng bằng đồng thau dày bằng cổ tay. Một đoạn ống mềm dẫn dầu thủy lực áp suất cao bị kéo giật căng đứt phựt, dầu khoáng ISO VG 68 ở nhiệt độ gần tám mươi độ C phun phì phì thành từng tia sương nhờn dính, bắn mù mịt lên vách tôn và trét một lớp váng óng ánh khắp lối đi.

Then trượt bằng thép tôi của trục ép chính – chi tiết chịu toàn bộ mô-men xoắn và lực dẫn hướng tịnh tiến – đã gãy đôi. Vết gãy lộ ra dưới ánh đèn tuýp nhấp nháy: một nửa bề mặt phẳng lì và mịn như gương do các vết nứt mỏi tế vi đã âm thầm gặm nhấm qua hàng trăm nghìn chu kỳ ép vượt tải; nửa còn lại lởm chởm những răng cưa xám xịt của sự phá hủy giòn tức thì khi kim loại vượt quá giới hạn bền kéo danh định.

“Tắt bơm thủy lực! Đóng van xả tức thì!”

Minh hét lên, giọng anh lạc đi như bị bóp nghẹt. Không kịp xỏ đôi ủng bảo hộ, anh lao như bay từ bậc cầu thang sắt xuống sàn xưởng, vượt qua những kiện bã mía chất cao quá đầu người. Chân anh trượt mạnh trên vũng dầu nhớt loang lổ, đầu gối đập mạnh xuống mép bệ bê tông đau điếng, nhưng quán tính sinh tồn cơ khí khiến anh kịp nhoài người tới trước, chộp lấy chiếc cần gạt màu đỏ của van tiết lưu khẩn cấp gắn bên hông máy.

*Khực.*

Tiếng rít xì xào của dầu nén nghẹn lại trong đường ống rồi lịm dần. Động cơ bơm thủy lực mười lăm kilowatt rên lên một tiếng nặng nề trước khi hoàn toàn ngắt điện. Không gian bỗng chìm vào một khoảng lặng chết chóc đến rợn gáy. Trong cái tĩnh lặng đột ngột ấy, chỉ còn lại tiếng thở dốc nghẹn ngào từng cơn của Nam, tiếng dầu máy nhỏ tong tòng xuống tấm thép nóng rực, và tiếng kim loại co ngót kêu tanh tách như những khớp xương gãy vụn.

Sáu công nhân ca sáng vừa mang cặp lồng cơm bước qua bậu cửa sắt đều đứng chôn chân tại chỗ. Những khuôn mặt sạm đen vì nắng gió miền Tây không còn một giọt máu. Hai người thợ đứng ngoài cùng vô thức lùi lại một bước, ánh mắt họ dán chặt vào khối sắt ba tạ vừa suýt nghiền nát cánh tay đồng nghiệp thành một đống bèo nhèo. Nỗi kinh hoàng không tên lan nhanh như một dòng điện vô hình chạy dọc khắp gian xưởng Tân Kiên ẩm thấp.

Minh quỳ sụp xuống bên cạnh Nam, hai bàn tay cáu bẩn dầu mỡ run rẩy chạm vào cánh tay đầy máu của cậu thanh niên. Anh cẩn thận dùng ngón tay ấn nhẹ dọc theo xương trụ và xương quay. Da thịt chỉ bị rách phần mềm do ma sát và quẹt trúng cạnh bavia sắc của tôn chắn, không có tiếng lạo xạo của xương gãy, mạch cổ tay vẫn đập dồn dập.

Minh thở hắt ra một hơi dài, lồng ngực anh xẹp xuống, bờ vai căng cứng hơi chùng lại. Nhưng sự nhẹ nhõm ngắn ngủi ấy không tồn tại được quá mười giây. Cơn hoảng loạn mang tên “tiến độ giao hàng” lập tức bùng lên, thiêu đốt toàn bộ hệ thần kinh của người kỹ sư vận hành.

Anh quay ngoắt lại, mắt vằn lên những tia máu đỏ lừ, nhìn chằm chằm vào rãnh then trượt đã bị banh rộng toác hoác trên thân máy ép.

“Chỉ gãy then trượt chữ T thôi. Bàn trượt chưa bị biến dạng hoàn toàn, thanh dẫn hướng chỉ bị cong nhẹ!” Minh lầm bầm, giọng dồn dập, sắc mặt tái mét. Anh nói như thể đang cố gắng thuyết phục chính mình trước một vực thẳm không đáy. “Còn một thanh chốt dự phòng bằng thép C45 trong kho phụ tùng cơ khí. Lấy máy mài cầm tay vát lại rãnh nứt, đóng chốt tạm vào, hàn đắp ngàm hãm tăng cường bằng que hàn chịu lực là có thể ép tiếp được! Nhanh lên, xe tải của Nắng Sớm tám giờ sáng mai phải bốc đủ sáu nghìn khay đầu tiên! Chậm một phút là xong đời cả lũ!”

Minh chống tay đứng phắt dậy, toan xăm xăm lao về phía tủ đồ nghề cơ khí đặt ở góc xưởng.

“Đứng lại đó!”

Một bóng người đanh gọn, dứt khoát bước ra, chắn ngang lối đi duy nhất dẫn vào tủ điện và kho dụng cụ.

Đặng Mai Lan đứng sừng sững ở cửa phân xưởng, ngực phập phồng dữ dội sau lớp áo bảo hộ màu xanh công nhân đã bạc phếch vì thuốc tẩy và nắng nôi đồng ruộng. Đôi mắt sắc lẹm của người con gái miệt vườn sông Tiền quắc lên những tia nhìn lạnh buốt, ghim chặt lấy Minh. Khí thế cương quyết toát ra từ vóc dáng nhỏ nhắn của Lan khiến một gã đàn ông cao lớn như anh phải khựng lại giữa chừng.

“Anh Minh định coi mạng người ở cái xưởng này là cỏ rác hay sao?” Lan cất giọng. Cô không gào thét, nhưng từng âm tiết buông ra đanh thép như búa gõ trên đe.

“Chị Lan, chị tránh ra cho tôi làm việc!” Minh siết chặt hai nắm đấm, gân xanh hai bên thái dương giật giật. “Đây là sự cố cơ học cục bộ, tôi hiểu cái máy này hơn chị! Tôi là kỹ sư chế tạo máy, tôi biết cách gia cố tạm để nó gánh hết sáu nghìn khay này! Hợp đồng hai trăm triệu, phạt bốn trăm triệu nếu trễ hạn quá ba ngày! Chị có hiểu Mộc Nhiên sẽ bị xóa sổ hoàn toàn trên bản đồ nếu chúng ta dừng lại lúc này không?”

“Tôi không cần biết bốn trăm triệu hay bốn tỷ của các người!” Lan bước lên một bước, dí thẳng chiếc điện thoại thông minh vào sát mặt Minh, ngón tay quẹt mạnh trên màn hình cảm ứng đầy bụi bẩn. “Anh mở to mắt ra mà nhìn cho rõ đây này!”

Dưới ánh sáng xanh lét của màn hình, từng bức ảnh hiện trường hiện ra sắc nét đến tàn nhẫn. Đó là vết nứt chân chim ở bệ đỡ xilanh gang xám mà chính Minh đã từng lẩm bẩm cảnh báo đêm qua, giờ đây dưới áp lực làm việc ba ca liên tục, nó đã xé toạc một đường ngoằn ngoèo dài hơn hai gang tay, rỉ ra những giọt nhớt đen kịt nhớp nhúa; sàn bê tông loang lổ dầu khoáng trơn như đổ mỡ bò, hoàn toàn không có lấy một vốc mùn cưa hay bao cát thấm dầu theo đúng quy chuẩn an toàn lao động cơ bản; tủ thuốc sơ cấp cứu gắn trên tường rỗng không, bên trong chỉ có một vỉ paracetamol hết hạn và một cuộn băng gạc mốc meo; và vết then trượt vừa gãy đôi lộ rõ những bọt khí xốp xộp bên trong lõi phôi – hậu quả của việc mua thép trôi nổi giá rẻ ngoài chợ sắt Tạ Uyên để tiết kiệm chi phí ban đầu.

“Khối sắt đó mà rơi lệch sang bên phải năm phân nữa thôi thì thằng Nam tàn phế suốt đời rồi!” Giọng Lan run rẩy vì uất nghẹn, nước mắt giận dữ trào ra quanh khóe mi nhưng ánh mắt cô vẫn không hề chớp. “Cái máy ép số 1 này đã quá nhiệt suốt hai ngày nay! Nhiệt độ dầu luôn ở mức tám mươi lăm độ, nút dừng khẩn cấp bị kẹt cứng bằng một cái nêm gỗ mục, bệ đỡ nứt toác mà anh dám mở mồm ra đòi đóng 'chốt tạm'? Anh định đợi đến khi có người chết nát thây dưới gầm máy này thì anh mới chịu sáng mắt ra hả?”

Không khí trong xưởng như đông cứng lại. Sáu công nhân ca sáng chậm rãi tiến tới, đứng ken dày thành một bức tường sau lưng Lan.

Chú Năm bước tới, cẩn thận đỡ thằng Nam ngồi tựa vào đống bao bã mía khô, xé vội góc áo lót sạch của mình để bịt tạm vết thương đang rỉ máu cho thằng cháu. Người thợ già quay đầu lại, nhìn thẳng vào mặt Minh, lắc đầu với một nụ cười chua chát:

“Cậu Minh ơi, tụi tui dưới quê lên đây làm mướn, tụi tui nghèo thiệt, túng tiền thiệt, nhưng không có ai bán cái mạng này cho một cỗ máy điên đâu cậu. Cậu có học, cậu tính đường tiền bạc, còn tụi tui chỉ có đôi tay này để nuôi vợ nuôi con thôi.”

Minh đứng chết trân. Chiếc cờ lê tròng ba mươi hai trong tay anh buông thõng, va nhẹ vào ống quần bảo hộ phát ra một tiếng *leng keng* lạc lõng. Anh nhìn chằm chằm vào vết nứt rỉ dầu đen trên bệ máy gang, rồi nhìn sang dải vải áo đẫm máu của Nam. Sự bế tắc tột cùng, nỗi bất lực của một gã đàn ông bị dồn vào chân tường hiện rõ trên gương mặt hốc hác, râu ria lởm chởm sau chuỗi ngày thức trắng. Minh quay đầu nhìn về phía chân cầu thang sắt, ánh mắt van lơn, giằng xé dữ dội giữa danh dự nghề nghiệp, nỗi sợ hãi vỡ nợ và chút lương tâm con người còn sót lại.

Mọi ánh mắt trong gian xưởng Tân Kiên lúc này đều dồn dập đổ dồn về phía Nguyễn An Nhiên.

Không khí đặc quánh lại, nghẹt thở như trước một cơn dông sét. Gió sớm thốc qua khe tôn hở trên mái xưởng, cuốn theo vài vụn bã mía khô xào xạc dưới chân.

Bên trong lồng ngực Nhiên, một cơn địa chấn đang tàn phá tất cả.

Bốn trăm triệu đồng.

Con số ấy đè nặng lên từng phế nang, từng mạch máu của cô. Đó không đơn thuần là một khoản tiền phạt hợp đồng vô tri vô giác được in nghiêng trong văn bản thương mại của Nắng Sớm. Bốn trăm triệu đồng chính là tờ giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên ba má cô ở vùng hạ Cần Giuộc – mảnh đất hương hỏa rộng ba trăm bốn mươi mét vuông với rặng dừa nước và căn nhà ba gian mà ba cô đã chắt chiu từng giọt mồ hôi cơ khí suốt bốn mươi năm cuộc đời để dựng nên. Mảnh đất ấy hiện đang nằm im lìm trong két sắt của chi nhánh ngân hàng huyện Bình Chánh dưới dạng tài sản bảo đảm cho hạn mức tín dụng khởi nghiệp của Công ty Cổ phần Bao bì Sinh học Mộc Nhiên.

Nếu đơn hàng đầu tiên này đổ vỡ tan tành, Nắng Sớm kích hoạt điều khoản phạt vi phạm nghĩa vụ giao hàng và hủy hợp đồng bao tiêu, ngân hàng sẽ lập tức phong tỏa tài khoản thanh toán ít ỏi của Mộc Nhiên. Quy trình phát mại tài sản bảo đảm sẽ bắt đầu sau ba mươi ngày. Cô sẽ tước đoạt trắng trợn chỗ dựa dưỡng già duy nhất của cha mẹ mình, biến họ thành những kẻ vô gia cư ở cái tuổi gần đất xa trời.

Từng lời cảnh báo lạnh lùng của Trịnh Nhật Long tại Vườn Ươm Hạt Mầm cách đây ba tháng lại dội về trong tâm trí Nhiên, đanh thép và cay đắng như một nhát dao rạch vào lòng kiêu hãnh:

*“Quy trình xấu sẽ nuốt chửng mẫu đẹp, An Nhiên à. Em có thể làm ra một cái khay bã mía hoàn hảo trong phòng thí nghiệm với độ ẩm mười hai phần trăm và độ bền uốn ba mươi megapascal. Nhưng khi bước vào guồng quay công nghiệp, nếu em đốt cháy giai đoạn để chạy theo các cam kết thương mại vượt quá năng lực thiết bị, cái giá phải trả sẽ không dừng lại ở những con số tài chính. Nó sẽ nghiền nát toàn bộ phẩm giá làm nghề của em.”*

Và vết sẹo từ mẻ sản phẩm bốc mùi chua nồng hai tuần trước vẫn còn đang rỉ máu. Khi ấy, vì nôn nóng bắt kịp tiến độ mẫu thử cho chuỗi siêu thị, Tùng đã tự ý nâng nhiệt độ và rút ngắn một phần ba thời gian sấy định hình, biến năm ngàn sản phẩm tâm huyết thành một đống rác hữu cơ lên men mốc meo, đẩy Mộc Nhiên vào miệng hố phá sản lần thứ nhất.

Giờ đây, trước mặt cô là một ngã rẽ nghiệt ngã hơn gấp bội.

Nếu cô gật đầu, nếu cô nhắm mắt làm ngơ để Minh dùng máy mài vát tạm rãnh then, đóng một thanh chốt C45 chắp vá và siết thêm vài con bu-lông để cỗ máy tật nguyền này tiếp tục nghiến ngấu từng mẻ phôi bã mía suốt hai mươi tư tiếng tới nhằm kịp giờ giao hàng, thì cô có khác gì những gã chủ xưởng gia công bẩn thỉu, tàn nhẫn mà cô từng căm ghét khi còn ngồi trên giảng đường đại học?

*“Lợi nhuận đi cùng niềm tin.”*

Dòng chữ nắn nót do chính tay cô viết trên trang đầu tiên của tập đề án khởi nghiệp màu xanh bỗng hiện về, đập thình thịch vào màng nhĩ cô như một lời phán xét tàn nhẫn. Niềm tin ấy là thứ gì? Niềm tin của khách hàng vào một sản phẩm tự nhiên thân thiện với môi trường? Hay niềm tin mù quáng của những người thợ nghèo như chú Năm, như thằng Nam, những người đã rời quê hương lên đây, tin vào lời hứa về một môi trường làm việc tử tế, để rồi suýt chút nữa phải bỏ lại một phần thân thể dưới bàn ép thủy lực gỉ sét?

Nhiên hít một hơi thật sâu. Không khí gian xưởng nồng nặc mùi dầu thủy lực cháy và khói bã mía thốc thẳng vào cuống họng, đắng ngắt. Nhưng khi luồng dưỡng khí ấy lấp đầy buồng phổi, ánh mắt Nhiên đã tìm lại được sự tĩnh lặng sắc lạnh – sự tĩnh lặng của một kỹ sư vật liệu được đào tạo bài bản khi đứng trước các tham số thực tế không thể chối cãi.

Cô chậm rãi bước xuống từng bậc thang sắt, đi thẳng vào giữa khoảng trống ngăn cách giữa Minh và Lan.

Nhiên giơ hai tay lên, lòng bàn tay hướng về phía những người thợ đang nín thở chờ đợi.

“Toàn bộ công nhân chú ý!”

Giọng Nhiên cất lên, trong trẻo, vang dội khắp không gian gian xưởng, không hề có lấy một gợn run rẩy.

“Ngắt toàn bộ cầu dao thứ cấp của các cụm máy phụ trợ. Chú Năm, chị Lan, hai người giúp em đưa Nam ra ngay trạm y tế xã Tân Kiên. Rửa vết thương bằng nước muối sinh lý, tiêm phòng uốn ván và sát trùng, băng bó cẩn thận. Toàn bộ viện phí, thuốc men và chi phí bồi dưỡng phục hồi sức khỏe cho Nam, Mộc Nhiên sẽ chi trả một trăm phần trăm.”

Minh giật nảy người, mặt cắt không còn hạt máu, anh lao tới túm lấy mép bàn thao tác: “Nhiên! Cậu mất trí rồi sao? Cậu định làm gì?”

Nhiên không trả lời Minh. Cô bước vượt qua anh, đi thẳng tới tủ điện tổng ba pha gắn trên cột bê tông chịu lực. Không một giây do dự, cô nắm lấy cần gạt kim loại bọc cao su đen, dằn mạnh xuống phía dưới bằng toàn bộ trọng lượng cơ thể.

*Rắc!*

Một tiếng nổ tách điện nhỏ vang lên trong buồng dập hồ quang. Toàn bộ hệ thống đèn cao áp, quạt hút công nghiệp và bảng điều khiển điện tử của phân xưởng vụt tắt ngấm. Nhiên rút từ chùm chìa khóa cá nhân đeo bên hông một chiếc ổ khóa đồng Master Lock màu đỏ chói – ổ khóa an toàn lockout-tagout tiêu chuẩn mà cô đã mua từ những ngày đầu lập xưởng nhưng chưa bao giờ thực sự sử dụng. Cô móc vòng khóa vào then gài của cầu dao tổng, ấn mạnh chốt khóa phát ra một tiếng *cách* khô khốc, rồi rút chìa tra vào túi áo ngực.

Cô quay lưng lại, đứng đối diện với tập thể thợ thuyền đang ngỡ ngàng.

“Mộc Nhiên chính thức dừng toàn bộ dây chuyền sản xuất trong vòng bốn mươi tám giờ tới,” Nhiên dõng dạc tuyên bố. Từng lời cô nói ra như khắc sâu vào từng góc xưởng. “Chúng ta tuyệt đối không vận hành bất kỳ thiết bị nào trong tình trạng mất an toàn cơ học. Không có chốt tạm. Không có hàn đắp vá víu. Không có chuyện đánh cược ngón tay hay tính mạng của công nhân để đổi lấy tiến độ của bất kỳ đơn hàng nào!”

Nhiên dừng lại một nhịp, ánh mắt cô dừng lại trên từng khuôn mặt đen sạm, hốc hác của những người thợ: “Trong bốn mươi tám giờ dừng xưởng để thẩm định kết cấu, kiểm định an toàn và đại tu toàn diện máy móc, toàn bộ công nhân của cả ba ca sản xuất vẫn được chấm công bình thường và nhận đủ một trăm phần trăm lương theo hợp đồng.”

Một làn sóng xôn xao khẽ gợn lên giữa đám đông. Chú Năm há hốc mồm nhìn cô giám đốc trẻ tuổi, đôi mắt đục ngầu của người thợ già ánh lên sự xúc động bàng hoàng. Lan từ từ hạ cánh tay đang cầm điện thoại xuống. Vẻ phòng thủ gay gắt, đanh đá thường ngày trên gương mặt cô gái Tiền Giang dần tan biến, nhường chỗ cho một sự kinh ngạc sâu sắc và một ánh nhìn nể phục kín đáo.

“Còn đơn hàng của Nắng Sớm thì vứt cho chó gặm à?” Minh gào lên, giọng anh vỡ vụn trong sự tuyệt vọng cùng cực. Anh ôm đầu, ngồi sụp xuống sàn bê tông đầy dầu nhớt, hai vai rung bần bật. “Sáu nghìn khay vào tám giờ sáng mai! Hai mươi tư nghìn khay còn lại trong tháng này! Nhiên ơi là Nhiên, cậu có biết điều khoản phạt bốn trăm triệu nó sẽ đè chết chúng ta như thế nào không? Họ sẽ kiện Mộc Nhiên ra tòa kinh tế! Chúng ta sẽ mất hết! Cậu sẽ mất sạch không còn một mảnh đất cắm dùi!”

“Nếu phải ra tòa để bảo vệ tính mạng của những người làm việc cho mình, tôi chấp nhận hầu tòa,” Nhiên quay sang Minh, ánh mắt cô phẳng lặng như mặt nước hồ mùa đông nhưng chứa đựng một ý chí kiên định không gì lay chuyển nổi. “Nhưng chúng ta sẽ không trốn chạy, cũng không giấu giếm bất kỳ sự thật nào. Ngay trong sáng nay, tôi sẽ gửi văn bản thông báo sự cố kỹ thuật kèm báo cáo an toàn chi tiết và lời xin lỗi chính thức tới anh Khải. Mộc Nhiên sẽ chịu mọi chế tài theo đúng từng câu chữ trong hợp đồng mà hai bên đã ký.”

Nói xong, Nhiên không nhìn lại cỗ máy tật nguyền thêm một lần nào nữa. Cô xoay người, bước từng bước vững chãi lên cầu thang sắt dẫn về phía phòng điều hành trên gác lửng, để lại sau lưng một gian xưởng im phăng phắc như tờ.

***

Tám giờ mười lăm phút sáng.

Nắng bắt đầu rọi xiên qua lớp kính gác lửng, nung nóng bầu không khí bên trong phòng điều hành nhỏ hẹp. Trên chiếc bàn làm việc gỗ ép ọp ẹp bừa bãi những bản vẽ mặt cắt cụm ép, những mẫu phôi bã mía cháy sém đen sì và những cốc cà phê giấy nguội ngắt, màn hình máy tính xách tay của Nhiên đang sáng trưng một tệp văn bản vừa soạn thảo xong.

Đó là một bản thông cáo sự cố khẩn cấp.

Nhiên không dùng bất kỳ một từ ngữ hoa mỹ nào để làm giảm nhẹ mức độ nghiêm trọng, không viện dẫn lý do thời tiết hay nhà cung ứng điện như Phương – cô bạn phụ trách đối ngoại – từng nhiều lần gợi ý trong các đợt giao trễ trước đây. Từng dòng chữ được Nhiên gõ xuống bằng sự trung thực trần trụi và tàn nhẫn nhất của một người kỹ sư:

*Máy ép thủy lực bốn trụ số 1 bị gãy then trượt trục chính do hiện tượng mỏi kim loại tích tụ; bệ đỡ gang xám nứt rộng hai mươi hai centimet, đe dọa trực tiếp đến độ ổn định hình học của bàn ép; suýt xảy ra tai nạn lao động làm dập nát chi trên đối với công nhân vận hành ca sáng; Giám đốc công ty đã chủ động ngắt điện, niêm phong dây chuyền trong 48 giờ để phục vụ công tác rà soát, kiểm định tải trọng tĩnh và gia cố an toàn; Công ty Mộc Nhiên xin nhận hoàn toàn trách nhiệm về việc chậm tiến độ bàn giao sáu nghìn sản phẩm đợt 1 và chấp thuận chịu mọi hình thức chế tài tài chính theo Điều 8 của Hợp đồng nguyên tắc.*

Đính kèm phía dưới email là sáu bức ảnh gốc dung lượng cao không hề qua chỉnh sửa do chính Lan chụp: vết nứt bệ máy rỉ dầu đen, thanh then trượt gãy đôi lộ rỗ khí, chiếc găng tay rách bươm dính máu của Nam và chiếc ổ khóa đồng Master Lock đang khóa chặt cầu dao tổng ba pha.

Nhiên đặt ngón tay trỏ lên bàn phím, dừng lại trong ba giây. Một nhịp thở sâu. Ngón tay cô hạ xuống phím *Enter*.

*Ting.*

Âm thanh báo gửi thành công vang lên khô khốc giữa căn phòng tĩnh mịch.

Nhiên tựa toàn bộ lưng vào thành ghế xoay, hai bàn tay buông thõng trên đùi rồi đan chặt các ngón tay vào nhau để ngăn cơn run rẩy đang truyền từ cổ tay lên tận bả vai. Cô mở ứng dụng ngân hàng số trên điện thoại. Số dư khả dụng của tài khoản Mộc Nhiên hiển thị rõ ràng: năm mươi hai triệu sáu trăm bốn mươi ngàn đồng. Đó là tất cả những gì còn lại sau khi thanh toán tiền mua bã mía vụn từ nhà máy đường Bến Tre và tạm ứng năm mươi phần trăm lương tháng cho công nhân.

Nếu chuỗi siêu thị Nắng Sớm quyết định hủy hợp đồng ngay lập tức và yêu cầu bồi thường bốn trăm triệu tiền phạt vi phạm cam kết nguồn cung ứng xanh cho hệ thống mười hai chi nhánh miền Nam, bức thư bảo lãnh thanh toán của ngân hàng sẽ được kích hoạt. Ba mươi ngày sau, căn nhà của ba má cô ở Cần Giuộc sẽ bị niêm phong để phát mại.

Mười phút trôi qua nặng nề như mười thế kỷ. Chiếc quạt bàn cũ kỹ quay tít, phả ra những luồng gió nóng ran.

Bỗng nhiên, chiếc điện thoại đặt trên mặt bàn gỗ rung bần bật, kéo lê một vệt dài qua tập giấy nháp.

Màn hình nhấp nháy dòng chữ: *Phạm Đức Khải - Giám đốc Chuỗi Cung ứng Nắng Sớm*.

Nhiên nuốt khan một ngụm nước bọt cay xè ở cuống họng. Cô nhắm mắt lại trong hai giây để gom nhặt toàn bộ sự bình tĩnh cuối cùng, rồi nhấn nút nhận cuộc gọi, đưa máy lên tai:

“Dạ, em nghe đây anh Khải.”

Đầu dây bên kia hoàn toàn im lặng. Không có tiếng quát tháo sấm sét như Nhiên từng hình dung, cũng không có những lời đe dọa pháp lý gay gắt. Chỉ có tiếng lật giấy sàn sạt, tiếng gõ ngón tay đều đặn lên mặt bàn và tiếng điều hòa rỉ rả từ một văn phòng hạng A nào đó ở trung tâm quận 1. Sự im lặng kéo dài đến nghẹt thở ấy như một sợi dây thòng lọng vô hình siết chặt lấy lồng ngực cô.

“Tôi vừa đọc xong email của cô,” giọng Khải vang lên sau gần một phút im lặng. Đó là một chất giọng trầm, lạnh, đều đều và mang theo uy lực đặc trưng của một người nắm quyền sinh sát hàng trăm hợp đồng thu mua trị giá hàng chục tỷ đồng. “Và tôi cũng vừa xem kỹ toàn bộ sáu bức ảnh đính kèm của cô.”

“Dạ...” Nhiên khẽ đáp, các đầu ngón tay cô bấu chặt vào mép bàn gỗ đến mức móng tay chuyển sang màu trắng bệch.

“Cô Nhiên này, cô có biết là nếu chiếu theo đúng khoản 2, Điều 8 của Hợp đồng nguyên tắc số 04 mà hai bên đã ký, chỉ cần đến tám giờ sáng mai không có một chiếc xe tải nào của Mộc Nhiên cập bến kho tổng Long Bình để giao đủ sáu nghìn khay, tôi có toàn quyền đơn phương hủy bỏ hợp đồng thương mại ngay lập tức mà không cần thông qua bất kỳ thủ tục hòa giải nào không? Và khoản phạt bốn trăm triệu đồng sẽ được khấu trừ thẳng vào thư bảo lãnh thanh toán của ngân hàng cô trong vòng bảy ngày làm việc?”

“Em biết, thưa anh Khải,” Nhiên trả lời, giọng cô giữ được một sự bình thản đến kỳ lạ, thứ bình thản chỉ xuất hiện khi con người ta đã chấp nhận bước qua ranh giới của sự mất mát lớn nhất. “Đó là điều khoản pháp lý hoàn toàn hợp lệ mà em đã đặt bút ký, và Mộc Nhiên sẵn sàng chấp hành. Nhưng thưa anh, nếu sáng nay em nhắm mắt làm ngơ cho anh em kỹ thuật đóng một cái chốt tạm, hàn đắp vá víu để ép cỗ máy đó chạy ráng thêm hai mươi tư tiếng nữa nhằm giao hàng đúng hẹn cho Nắng Sớm, thì rất có thể ngay lúc này, người gọi điện cho anh không phải là em từ phòng điều hành, mà là bác sĩ từ Bệnh viện Chấn thương Chỉnh hình. Sản phẩm xanh của chúng ta không thể nào được làm ra từ một cỗ máy chực chờ nghiền nát thân thể của người lao động. Quyết định dừng máy là của cá nhân em, và em xin chịu hoàn toàn mọi chế tài mà Nắng Sớm đưa ra.”

Đầu dây bên kia lại rơi vào một khoảng lặng kéo dài.

Tiếng thở dài của Khải truyền qua ống nghe, nhưng kỳ lạ thay, nó không mang theo sự bực bội hay thất vọng, mà giống như một sự trút bỏ gánh nặng.

“Nhiên này,” Khải chậm rãi nói, ngữ điệu bỗng mềm đi đôi chút nhưng vẫn giữ nguyên sự nghiêm cẩn nhà nghề. “Sáng sớm nay, lúc bảy rưỡi, phòng pháp chế của tôi đã đặt sẵn lên bàn làm việc của tôi tờ trình hủy hợp đồng và văn bản yêu cầu ngân hàng thi hành bảo lãnh phạt đối với Mộc Nhiên. Cùng lúc đó, đại diện bán hàng của GreenMax bên khu công nghiệp Tân Đức cũng vừa đánh tiếng qua thư ký của tôi. Họ báo rằng họ có sẵn ba mươi nghìn khay ép từ bã mía đạt chuẩn kiểm nghiệm SGS đang nằm trong kho, sẵn sàng đưa xe bốc hàng ngay chiều nay để lấp vào chỗ trống của cô, với mức giá chiết khấu thấp hơn của Mộc Nhiên tám phần trăm.”

Trái tim Nhiên như rơi tụt xuống đáy vực. GreenMax – kẻ khổng lồ với nguồn vốn ngoại và hàng chục dây chuyền tự động hóa nhập khẩu từ Đài Loan – đã luôn chực chờ nuốt chửng những xưởng non trẻ như Mộc Nhiên. Cơ hội sống sót dường như đã bị dập tắt hoàn toàn.

“Nhưng,” Khải tiếp tục, giọng ông đanh lại, “tôi đã ngồi ở cái ghế giám đốc chuỗi cung ứng này suốt mười lăm năm qua. Tôi đã tiếp xúc với hàng trăm nhà xưởng, hàng ngàn ông chủ. Tôi đã thấy quá nhiều kẻ tìm mọi cách luồn lách, che đậy tai nạn lao động, đổ vấy trách nhiệm cho sự cố mất điện lưới, đổ lỗi cho nhà cung cấp bột bã mía bị ẩm, thậm chí đe dọa, ép công nhân làm việc tăng ca trong những điều kiện bảo hộ rách nát chỉ để kịp né cái hạn phạt hợp đồng. Cô là người đầu tiên, tôi nhắc lại, là người đầu tiên tự tay chụp ảnh bệ máy nứt toác, chụp chiếc găng tay rách dính máu của công nhân mình gửi thẳng cho đối tác để xin dừng dây chuyền chịu phạt.”

Khải ngừng lại, tiếng đầu bút bi gõ nhịp nhàng lên mặt bàn gỗ truyền qua loa điện thoại:

“Một doanh nghiệp dám chấp nhận mất tiền, dám chịu phạt hợp đồng để bảo vệ mạng sống và sự an toàn của những người thợ làm việc cho mình, là một doanh nghiệp có nhân cách. Và đó là kiểu đối tác mà chuỗi siêu thị Nắng Sớm muốn đồng hành trong chiến lược phát triển bền vững dài hạn, chứ không phải những kẻ chỉ biết tô vẽ chứng chỉ xanh trên giấy tờ.”

Nhiên sững sờ, hai mắt cô cay xè, một luồng điện nóng bừng chạy dọc sống lưng.

“Tôi đồng ý gia hạn thời gian giao lô hàng sáu nghìn khay đầu tiên thêm bốn ngày,” Khải dứt khoát đưa ra phán quyết. “Đúng chín mươi sáu tiếng đồng hồ nữa, tính từ tám giờ sáng nay. Đến mười hai giờ trưa ngày thứ Bảy, nếu sáu nghìn sản phẩm đạt chuẩn an toàn vệ sinh thực phẩm và chuẩn cơ lý của Mộc Nhiên không có mặt tại kho Long Bình, lúc đó tôi sẽ để phòng pháp chế làm việc theo đúng luật định. Không có ngoại lệ lần thứ hai đâu. Rõ chưa?”

Nhiên nắm chặt ống nghe, hai giọt nước mắt nóng hổi lăn dài trên gò má lấm tấm bụi bã mía: “Dạ... em hiểu rồi thưa anh Khải! Em cảm ơn anh... Em cam kết...”

“Thôi, đừng nói lời cam kết sáo rỗng với tôi,” Khải ngắt lời cô, giọng ông nghiêm nghị trở lại. “Hãy lo mà sửa cái máy ép của cô cho đàng hoàng đi. Gọi thợ chuyên nghiệp về mà làm, đừng có tự ý vá víu bậy bạ nữa. Và tuyệt đối, đừng bao giờ để tôi nghe tin có thêm một chiếc găng tay nào bị rách ở xưởng Tân Kiên nữa. Chào cô.”

Cuộc gọi ngắt cái *rụp*.

Nhiên ngồi bất động trên ghế xoay, ngực phập phồng theo từng nhịp thở dồn dập. Ánh nắng sớm rọi thẳng vào mặt bàn, soi rõ từng hạt bụi đang nhảy múa trong không trung. Sự trung thực đã không giết chết cô; nó vừa hé mở một khe cửa hẹp đến nghẹt thở giữa bức tường đá tưởng chừng đã bịt kín mọi lối thoát.

Nhưng chín mươi sáu tiếng đồng hồ.

Một con số ngắn ngủi đến tàn nhẫn để hồi sinh một cỗ máy thủy lực ba tấn rưỡi đang bị nứt bệ gang và vặn xoắn toàn bộ hệ thống trục dẫn hướng. Với trình độ cơ khí sửa chữa chắp vá của cô và Minh, cùng vài bộ cờ lê, máy mài góc cầm tay trong xưởng, việc rà phẳng và gia cố lại kết cấu chịu lực bốn trụ trong vòng bốn ngày là một nhiệm vụ gần như không tưởng. Nếu thuê các xí nghiệp cơ khí lớn ở Bình Tân hay quận 6 vào cẩu máy về xưởng gia công lại bệ, chỉ riêng thời gian tháo dỡ và vận chuyển đã ngốn đứt trọn vẹn một tuần lễ.

Nhiên nhìn chằm chằm vào chiếc điện thoại trên bàn.

Những ngón tay cô lướt chầm chậm qua danh bạ điện thoại, dừng lại ở một cái tên ngắn ngủi mà suốt sáu tháng qua, kể từ ngày cô dọn đồ ra khỏi nhà để theo đuổi giấc mơ khởi nghiệp bao bì xanh, cô chưa từng một lần dám chủ động bấm gọi vào ban ngày: *Ba*.

Nỗi tự ái của một đứa con gái cứng đầu từng đập bàn trong bữa cơm gia đình, từng tuyên bố sẽ tự đứng vững trên đôi chân của một cử nhân xuất sắc mà không cần đến sự bao bọc hay những đồng tiền mồ hôi nước mắt từ xưởng tiện cũ kỹ của gia đình, đang cào xé tâm can cô dữ dội. Nhưng hình ảnh vệt máu rướm đỏ trên cánh tay Nam, ánh mắt thất thần tuyệt vọng của Minh và niềm tin vừa được trao trả từ Nắng Sớm đã đập tan chút kiêu hãnh phù phiếm cuối cùng ấy.

Nhiên bấm nút gọi.

Hồi chuông thứ nhất kéo dài lê thê. Hồi chuông thứ hai. Rồi thứ ba.

*Tách.*

Tiếng kim loại va chạm lách cách quen thuộc từ xưởng tiện nhỏ ở ngoại thành vọng qua ống nghe, hòa cùng tiếng rít chói gắt của dao tiện gọt phôi thép và tiếng máy nén khí xả van tự động. Một giọng nói trầm đục, khô khốc, nhuốm màu khói thuốc rê và bụi sắt vang lên:

“Gì đó? Lại kẹt tiền đóng tiền điện xưởng hay có chuyện gì?”

Cổ họng Nhiên nghẹn đắng lại. Cô cố hít một hơi thật sâu để ngăn tiếng nấc chực vỡ òa ra: “Ba... xưởng của con... cỗ máy ép thủy lực bị gãy then trượt trục chính, bệ đỡ xilanh bằng gang xám nứt toác rồi ba ơi. Con... con và anh em không biết phải xử lý kết cấu này thế nào cho đúng chuẩn nữa. Ba... ba lên giúp con với...”

Đầu dây bên kia im bặt.

Không có tiếng mắng mỏ xối xả. Không có những lời đay nghiến “tao đã bảo mày từ đầu rồi mà mày không chịu nghe” như Nhiên vẫn hằng lo sợ suốt những đêm mất ngủ. Chỉ có tiếng quẹt diêm *xoẹt* một phát dứt khoát, tiếng rít thuốc lá sâu hoắm và một hơi thở dài nặng nhọc của người đàn ông đã dành hơn bốn mươi năm cuộc đời để vật lộn với từng thớ thép, từng bánh răng cơ khí.

“Gửi cái vị trí xưởng qua Zalo đi. Mười lăm phút nữa tao ra đầu ngõ đón xe buýt lên.”

***

Mười một giờ trưa. Cái nắng hanh hao, oi nồng đặc trưng của vùng đồng bằng ven đô nung nóng rẫy những tấm tôn fibro-xi măng của phân xưởng Tân Kiên.

Một chiếc xe ôm cà tàng dừng lại trước cánh cổng sắt rỉ sét của Mộc Nhiên.

Ông Hòa bước xuống xe. Dáng người ông đậm chắc, vai hơi còng xuống sau hàng chục năm đứng máy tiện, mái tóc hoa râm cắt ngắn lởm chởm để lộ vầng trán hằn sâu những nếp nhăn nhọc nhằn. Ông mặc chiếc áo sơ mi công nhân màu xanh rêu bạc phếch đã sờn rách cả hai bên cổ áo, chân đi đôi giày vải Thượng Đình mòn vẹt gót. Trên tay phải của ông là một chiếc hộp đồ nghề cơ khí bằng thép lá sơn màu xanh hòa bình nặng trịch, lớp sơn bên ngoài đã tróc từng mảng lớn để lộ lớp kim loại xám xịt bên trong – chiếc hộp sắt đựng đầy những cờ lê, thước panme và mũi khoan định tâm đã nuôi sống hai chị em Nhiên từ thuở ấu thơ.

Nhiên và Minh vội vã chạy ùa ra tận cổng đón. Minh khúm núm, hai tay chắp trước bụng, cúi gập người: “Dạ... cháu chào chú Hòa ạ.”

Ông Hòa chỉ khẽ gật đầu một cái, gương mặt vuông chữ điền nghiêm nghị tuyệt đối không để lộ bất kỳ một nét cảm xúc nào. Ông không thèm liếc mắt nhìn tấm biển hiệu Mộc Nhiên treo ngay ngắn trước cổng, cũng chẳng đoái hoài gì đến những khẩu hiệu bảo vệ môi trường hay bức tranh vẽ mầm cây bã mía treo trên vách tôn. Ông xách chiếc hộp đồ nghề nặng trịch, sải những bước chân dài, dứt khoát đi thẳng một mạch vào gian xưởng, hướng thẳng về phía cỗ máy ép số 1 đang nằm bất động giữa vũng dầu nhớt đen ngòm.

*Uỳnh.*

Ông Hòa đặt mạnh chiếc hộp đồ nghề xuống sàn bê tông, phát ra một tiếng va đập khô khốc làm mấy người thợ đang dọn dẹp gần đó phải giật mình. Ông thò tay vào túi áo ngực, rút ra một chiếc kính lão gọng nhựa màu đồi mồi buộc dây thun đen, đeo cẩn thận lên sống mũi, rồi ngồi thụp xuống bên cạnh bệ máy nứt nẻ.

Từ trong hộp sắt, ông rút ra một chiếc thước cặp cơ khí tử tế bằng thép không gỉ của Nhật Bản và một cây búa gõ xỉ hàn đầu nhọn. Không nói một lời, ông bắt đầu dùng đầu búa gõ từng nhịp *cốc... cốc... keng...* dọc theo thân xilanh thủy lực, men theo bốn trụ dẫn hướng mạ crôm và gõ sâu vào từng góc của khối bệ gang xám.

Minh đứng nép bên cạnh, mặt mày lúng túng, ngập ngừng lên tiếng giải thích: “Dạ thưa chú, cháu tính... cháu tính mang thanh thép C45 ra tiệm tiện lại một then trượt chữ T chuẩn kích thước, sau đó khoan thêm hai lỗ ren phi mười hai, cấy bu-lông cường độ cao tám chấm tám vào thân trượt để hãm lực phụ...”

“Vớ vẩn!”

Ông Hòa quát lên một tiếng đanh gọn, âm thanh chát chúa át cả tiếng gió lùa mái tôn. Ông thậm chí không thèm ngẩng đầu lên nhìn Minh lấy một cái. Mũi búa gõ xỉ của ông dừng lại, chỉ thẳng vào điểm kết thúc của vết nứt ngoằn ngoèo trên bệ máy gang xám.

“Mấy anh học hành kỹ sư trường lớp đàng hoàng, bằng đỏ bằng xanh cho lắm vào rồi ra thực tế làm ăn chắp vá như mấy thằng thợ vườn ngoài chợ sắt vụn!” Ông Hòa đứng dậy, tháo chiếc kính lão cầm trên tay, ánh mắt sắc như dao lam quét thẳng vào mặt Minh.

“Cái bệ máy này bị lệch tâm hình học ít nhất ba ly kể từ ngày các anh cẩu vào đây lắp ráp! Nhìn xuống chân đế mà xem: bốn con bu-lông neo móng thì hai con bị tuôn ren trơ khấc, đệm lót thì các anh tiện tay nhặt mấy mảnh sắt vụn chêm tạm bợ, không hề có căn lá chuẩn. Máy ép này lực danh định sáu mươi tấn, các anh ép ba ca liên tục, tải trọng động nó đập xuống sàn liên hồi, phản lực nó dồn hết về cái góc chân đế bị hẫng này! Gang xám là cái thứ chịu nén cực tốt nhưng chịu kéo và chịu mỏi cực kỳ tồi tệ. Nó không nứt toác ra để văng cả khối khuôn vào mặt các anh mới là chuyện lạ!”

Gương mặt Minh đỏ ửng lên rồi chuyển sang tái mét vì xấu hổ. Anh cúi gằm mặt xuống đất, hai bàn tay siết chặt lấy vạt áo bảo hộ cáu bẩn, không dám cãi lại nửa lời.

Ông Hòa quay ngoắt sang nhìn Nhiên, ánh mắt người cha thoáng chốc chùng xuống một tia xót xa kín đáo khi thấy gương mặt hốc hác, quầng thâm đen sì quanh mắt con gái, nhưng rồi vẻ sắt đá của một người thợ già từng trải lại nhanh chóng phủ kín:

“Then trượt gãy chỉ là cái ngọn. Cái gốc rễ là toàn bộ bệ máy đã bị vặn xoắn biến dạng. Giờ có lấy thép hợp kim titan làm then trượt đóng vào đấy thì máy chạy thêm mười tiếng nữa nó cũng bẻ gãy gập trục piston chính. Lúc đó áp suất hai trăm bar nó thổi tung cụm xilanh lên trời, khối khuôn ba tạ kia nó văng thẳng ra lối đi chứ không phải chỉ trượt lệch bốn mươi lăm độ như sáng nay đâu!”

Nhiên bước lên một bước, hai bàn tay cô bấu chặt vào cánh tay áo bạc màu của ba, giọng run rẩy khẩn thiết: “Ba... tụi con sai rồi. Giờ phải làm sao hả ba? Tụi con chỉ còn đúng chín mươi sáu tiếng để cứu cả cái xưởng này...”

Ông Hòa nhìn sâu vào mắt con gái, thở dài một hơi sặc mùi khói thuốc: “Muốn sống sót trong cái nghề cơ khí này thì trước hết phải học cách làm cho đúng chuẩn mực, cấm tiệt thói ăn xổi ở thì! Nghe đây: Lập tức mượn ba-lăng xích và giá cẩu chữ A, hạ toàn bộ cụm khuôn trên và bàn trượt xuống sàn gỗ lót. Minh!”

Minh giật nảy mình: “Dạ! Có cháu!”

“Cậu lấy xe máy chạy ngay sang ngã năm Vĩnh Lộc, tìm tiệm hàn cơ khí lớn nhất bên đó thuê cho tôi một máy hàn hồ quang chìm và mua đúng năm ký que hàn gang chuyên dụng lõi niken ENi-C1. Tuyệt đối không được tiếc tiền mua que hàn sắt thông thường, nhớ chưa? Phải dùng mỏ khò gas công nghiệp gia nhiệt đều toàn bộ bệ máy gang lên ba trăm độ C trước khi vát mép chữ V để hàn đắp nhiều lớp. Hàn xong phải ốp thêm hai tấm thép tấm dày hai mươi ly hai bên sườn bệ máy, siết bu-lông xuyên tâm để tạo thành kết cấu hộp chịu lực giằng chéo!”

Minh mở to mắt lắng nghe từng câu từng chữ như nuốt lấy từng lời, vội vàng lấy cuốn sổ tay ra ghi chép lia lịa.

Ông Hòa quay sang Nhiên, chỉ tay vào bốn trụ thép dẫn hướng: “Thuê thêm một bộ con đội thủy lực lùn năm mươi tấn và hai cái đồng hồ so cơ khí có chân đế từ tính. Chiều nay tao với thằng Minh phải rà phẳng lại toàn bộ bốn mặt trượt dẫn hướng và độ vuông góc giữa bàn máy với trục ép. Sai số hình học không được phép vượt quá năm phần trăm milimet! Làm không xong việc này thì đừng hòng cắm điện chạy máy!”

“Dạ được! Cháu đi mua đồ và thuê thiết bị ngay lập tức ạ!” Minh như người chết đuối vớ được chiếc cọc ngàn cân, hai mắt sáng rực lên, lập tức quay đầu lao như bay ra cổng xưởng.

Suốt bốn tiếng đồng hồ của buổi chiều định mệnh ấy, phân xưởng Tân Kiên biến thành một công trường đại tu cơ khí thực thụ, kỷ luật và căng thẳng đến từng giây.

Dưới sự chỉ huy tỉ mỉ, khắt khe đến mức tàn nhẫn của ông Hòa, mọi thói quen chắp vá, làm ẩu mang tính chất đối phó đều bị triệt tiêu không thương tiếc. Người thợ già sáu mươi tuổi cởi trần chiếc áo sơ mi, chỉ mặc chiếc áo lót ba lỗ ướt đẫm mồ hôi, trực tiếp cầm mỏ khò gas nung đỏ rực vùng nứt của bệ gang. Ông bắt Minh phải cầm đồng hồ đo nhiệt hồng ngoại đứng canh từng phút, đợi kim loại đạt đúng ba trăm độ C mới cho phép bắt đầu hồ quang hàn. Ông kiên nhẫn chỉ cho Minh cách gõ xỉ ngay khi mối hàn vừa dứt để giải tỏa ứng suất nhiệt dư thừa, cách mài lượn góc then trượt theo đường cong tròn bán kính R2 để triệt tiêu triệt để các điểm tập trung ứng suất phá hủy mỏi – những bí quyết xương máu của nghề thợ mà không một cuốn giáo trình kỹ thuật đại học nào diễn giải cặn kẽ bằng thực tế.

Ở phía bên kia gian xưởng, Lan cùng sáu công nhân ca sáng cũng không ai bảo ai, đồng loạt xắn tay áo vào việc. Họ rải đều năm bao mùn cưa khô và cát mịn lên toàn bộ diện tích sàn bê tông bị dầu nhớt xâm lấn, dùng chổi tre quét sạch lớp bùn dầu nhờn dính, rồi dùng xà phòng công nghiệp pha nước nóng cọ rửa từng lối đi cho đến khi bề mặt bê tông hoàn toàn khô ráo và bám dính.

Chú Năm dẫn đầu nhóm thợ dùng thép góc V50 và lưới B40 hàn lại toàn bộ khung bảo vệ an toàn xung quanh cỗ máy ép, lắp đặt thêm một hệ thống công tắc dừng khẩn cấp độc lập bằng dây kéo thép chạy vòng quanh thân máy, đảm bảo bất kỳ ai đứng ở bất kỳ góc độ nào chỉ cần giật nhẹ sợi dây là toàn bộ hệ thống điện sẽ bị ngắt tức thì. Văn hóa an toàn lao động không còn là những khẩu hiệu sáo rỗng in trên áp phích; nó đang thấm vào từng thớ thịt, từng giọt mồ hôi rơi xuống sàn của từng con người nơi đây.

Đến gần bốn giờ chiều, ngọn lửa mỏ hàn tạm thời tắt ngấm. Mối hàn đắp bệ máy và hai tấm thép tăng cứng hai mươi ly đã được bọc kín cẩn thận dưới một lớp bột amiăng cách nhiệt dày cộp cùng trấu khô để quá trình ủ nhiệt nguội chậm diễn ra theo đúng quy trình kim loại học, tránh nứt nguội giòn.

Ông Hòa bước ra khỏi gầm máy, đưa mu bàn tay cáu đen bụi than lau vệt mồ hôi đang chảy ròng ròng trên cằm. Đôi mắt già nua của ông đảo một vòng quanh gian xưởng: sàn nhà sạch bóng không còn một vết dầu loang, rào chắn bảo vệ sơn màu vàng đen nổi bật, các lối thoát hiểm thông thoáng, những người thợ đang ngồi quây quần bên ấm trà đá, gương mặt ai nấy đều toát lên vẻ nhẹ nhõm, tự tin.

“Tài liệu thuyết minh kết cấu máy và sơ đồ nguyên lý mạch thủy lực nguyên bản của cái máy ép này để ở đâu?” Ông Hòa quay sang hỏi Nhiên, giọng ông khản đặc vì khói hàn. “Cần phải mở van an toàn và van tràn của cụm bơm ra kiểm tra lại. Áp suất định mức đang cài đặt ở bao nhiêu bar mà dầu nóng rực lên như nước sôi vậy?”

“Dạ, con để toàn bộ trong tập hồ sơ kỹ thuật màu xanh trong hộc bàn làm việc trên gác lửng ba ơi,” Nhiên vội vã đưa cho ba một chai nước suối ướp lạnh. “Để con chạy lên lấy xuống cho ba xem.”

“Thôi, mày ngồi yên đó canh cái đồng hồ nhiệt độ của mối hàn đi. Nhiệt độ ủ mà tụt xuống dưới hai trăm độ là phải phủ thêm một lớp bao tải với trấu ngay, hở gió là nứt lại đấy. Chân cẳng tao còn leo thang được.”

Gạt tay từ chối chai nước, ông Hòa lững thững bước về phía cầu thang sắt, từng bước chân nặng nề nện trên những bậc thép gân dẫn lên phòng điều hành gác lửng.

Căn phòng làm việc trên gác lửng vắng lặng, chỉ có tiếng gió chiều thổi ù ù qua khe cửa sổ kính lùa mở hé. Bụi bã mía bám một lớp mỏng tang trên bậu cửa.

Ông Hòa bước tới bên chiếc bàn làm việc gỗ ép của con gái, cúi người kéo ngăn kéo trên cùng ra. Bên trong ngăn kéo xếp ngay ngắn những cuốn sổ tay ghi chép công thức phối trộn vật liệu từ rơm rạ, tinh bột sắn và bã mía vụn, cùng một tập hồ sơ kỹ thuật dày cộp bọc bìa simili màu xanh đậm.

Người thợ già đưa bàn tay thô ráp, chai sần rút tập hồ sơ kỹ thuật ra ngoài.

Thế nhưng, do tập tài liệu quá dày và nặng, gáy của cuốn hồ sơ đã vô tình móc vào mép một chiếc phong bì lớn bằng giấy xi măng màu nâu nhạt kẹp sâu ở tận đáy ngăn kéo, kéo theo nó trượt hẳn ra ngoài.

Tập giấy tờ bên trong chiếc phong bì bung ra, rơi lả tả xuống mặt bàn gỗ.

Bàn tay ông Hòa khựng lại giữa không trung.

Đập vào mắt người thợ già không phải là một bản vẽ mặt cắt cơ khí, cũng chẳng phải là bảng thông số tính toán độ bền vật liệu nào của con gái.

Đó là một tập văn bản pháp lý dày cộp, trên cùng in đậm dòng tiêu đề màu đỏ tươi của một ngân hàng thương mại: **HỢP ĐỒNG THẾ CHẤP QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT VÀ TÀI SẢN GẮN LIỀN VỚI ĐẤT ĐỂ BẢO ĐẢM NGHĨA VỤ TÀI CHÍNH**.

Kẹp ngay phía dưới bản hợp đồng là một bản sao y công chứng còn thơm mùi mực đỏ: Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số phát hành BM 849201, đứng tên chủ sở hữu: Nguyễn Văn Hòa và vợ là Trần Thị Mai – thửa đất số 114, tờ bản đồ số 8, diện tích ba trăm bốn mươi mét vuông đất ở tại nông thôn, tọa lạc tại xã Mỹ Lộc, huyện Cần Giuộc, tỉnh Long An.

Và đè lên trên bản sao cuốn sổ đỏ ấy là Giấy biên nhận giải ngân kiêm khế ước nhận nợ khoản vay bốn trăm triệu đồng, ngày giải ngân cách đây đúng bốn mươi lăm ngày, người ký tên bên vay: Nguyễn An Nhiên.

Từng dòng chữ in hoa sắc lạnh, từng con số ghi mức lãi suất phạt quá hạn một trăm năm mươi phần trăm, cùng điều khoản ủy quyền cho ngân hàng toàn quyền xử lý, bán đấu giá phát mại tài sản bảo đảm mà không cần qua xét xử nếu bên vay mất khả năng thanh toán nợ đến hạn... hiện lên rõ mồn một dưới vệt nắng chiều gay gắt xiên qua ô cửa kính.

Chiếc kính lão gọng nhựa trên sống mũi ông Hòa bỗng trượt nhẹ xuống.

Bàn tay thô ráp, chai sạn với những vết sẹo do phôi tiện và tia lửa hàn ghim sâu vào da thịt suốt nửa đời người của ông Hòa bắt đầu run lên bần bật. Khói thuốc lá dường như nghẹn ứ lại nơi cuống họng ông, đắng ngắt và bỏng rát.

Nỗi kinh hoàng sâu thẳm nhất, vết thương nhức nhối nhất trong cuộc đời ông – nỗi ám ảnh về sự phá sản, về những tờ giấy đòi nợ của tín dụng đen từng khiến ông mất sạch toàn bộ cơ nghiệp xưởng tiện gia công cơ khí ba mươi năm trước, từng khiến gia đình ông phải trốn chui trốn lủi trong căn nhà lá rách nát ở vùng hạ Cần Giuộc – giờ đây bỗng nhiên hiện hình nguyên vẹn, lạnh lùng, tàn nhẫn và sừng sững ngay trên bàn làm việc của đứa con gái rượu mà ông luôn đặt trọn vẹn niềm tin và niềm tự hào.

Dưới gian xưởng, tiếng cười nói giòn giã của Minh và tiếng búa gõ xỉ hàn lách cách của chú Năm vẫn vọng lên đều đặn qua sàn tôn.

Nhiên đang đứng dưới chân cầu thang sắt, đưa tay lên miệng làm loa, cất tiếng gọi trong trẻo:

“Ba ơi! Ba có tìm thấy tập hồ sơ kỹ thuật trong hộc bàn chưa ba?”

Tiếng bước chân nặng trịch nện trên từng bậc thang gác lửng. Nhưng ông Hòa không đi xuống xưởng.

Ông Hòa cầm tờ giấy biên nhận thế chấp đất bước vào văn phòng, đóng sập cửa trước mặt Nhiên.