Áp Lực Lên Sóng

Phòng thu nhỏ của Ban Phát thanh Giờ Ra Chơi nằm nép mình ở góc cuối tầng hai khu nhà chức năng, nơi những luồng gió ẩm từ ngã ba sông An Hòa thổi vào thường bị chắn lại bởi bức tường cách âm dày cộp dán mút xốp tổ ong màu xám tro. Trong không gian rộng chưa đầy mười lăm mét vuông, không khí lúc nào cũng quánh đặc mùi vi mạch điện tử ấm nóng phả ra từ hai thùng máy vi tính để bàn đời cũ, mùi mút tiêu âm ẩm mốc sau những đợt mưa giao mùa và mùi nước lau kính vương trên những tấm mica ngăn cách bàn kỹ thuật. Trên chiếc bàn gỗ ép dán viền nhựa đã sứt sẹo vài chỗ, chiếc micro mạ crôm nhãn hiệu Rode gắn trên tay đỡ kim loại sáng bóng đứng sừng sững như một chiếc cột mốc phân định giữa hai thế giới: thế giới của những âm thanh phát thanh chỉn chu, tròn vành rõ chữ và thế giới của những con số khô khốc đang hiển thị trên màn hình máy tính bên cạnh.

Phạm Thảo Vy cắn nhẹ đầu ngón tay trỏ, hàm răng nghiến lại thành một vệt hằn nhỏ trên da thịt. Đôi mắt màu nâu sẫm của cô gái mười sáu tuổi dán chặt vào biểu đồ dạng đường gấp khúc trên trang quản trị hệ thống nội bộ của Học viện Minh Tiến. Từng vệt màu cam nhạt biểu thị lượng thính giả truy cập các bản tin trực tuyến đang cắm đầu đi xuống một cách tàn nhẫn, dốc đứng như một bờ vực không đáy. Đầu năm học, khi cô vừa trúng cử vào vị trí thư ký Hội đồng Học sinh kiêm Trưởng ban Biên tập của Ban Phát thanh, số lượng truy cập thường chạm mốc ba trăm, thậm chí có những số đặc biệt đạt gần bốn trăm lượt nghe nhờ vào sự tò mò ban đầu của học sinh khối mười mới nhập trường. Thế nhưng, hiệu ứng mới mẻ ấy tan biến nhanh hơn bọt xà phòng. Sang tháng thứ hai, con số rớt thảm hại xuống một trăm hai mươi. Và đỉnh điểm của sự thất vọng là trưa thứ Ba vừa rồi, khi bản tin tổng kết tuần với chủ đề "Phương pháp cân bằng thời gian ôn thi giữa kỳ và hoạt động ngoại khóa" phát xong, hệ thống chỉ ghi nhận vỏn vẹn bốn mươi bảy lượt nhấp chuột.

Bốn mươi bảy người. Trong một ngôi trường có hơn một nghìn hai trăm học sinh, con số đó chẳng khác nào một lời chế giễu cay đắng ném thẳng vào những đêm thức trắng soạn kịch bản của Vy. Chiếc tai nghe kiểm âm cỡ lớn nhãn hiệu Audio-Technica vẫn quấn hờ quanh cổ cô, hai ốp tai bằng da nhân tạo đã bắt đầu tróc vảy phả vào xương quai xanh từng đợt hơi ấm rin rít mồ hôi. Thỉnh thoảng, từ màng loa bên trong lại vọng ra những tiếng xì xào nhỏ li ti của tạp âm đường truyền chưa ngắt hẳn, nghe như tiếng thở dài ngao ngán của chính cỗ máy phát thanh.

Vy ghét cảm giác mờ nhạt. Đối với cô, sự tầm thường đồng nghĩa với thất bại. Từ khi bước chân vào lớp 10A3, Vy luôn nỗ lực xây dựng cho mình hình ảnh một nữ sinh toàn diện: gương mặt thanh tú, bảng điểm luôn nằm trong top mười của khối, tác phong đĩnh đạc và một giọng đọc truyền cảm từng đoạt giải nhất hội thi dẫn chương trình cấp thành phố. Khi tiếp quản Ban Phát thanh Giờ Ra Chơi, Vy đã từng đứng trước toàn thể học sinh trong buổi lễ chào cờ đầu năm, dõng dạc tuyên bố rằng đài phát thanh trường sẽ không còn là một chiếc loa phường tẻ nhạt chỉ biết đọc nội quy, mà sẽ trở thành nhịp đập đời sống, tiếng nói phản ánh chân thực và sinh động nhất mọi khía cạnh tâm tư của học sinh Minh Tiến.

Thế nhưng, bức tranh thực tế lại xám xịt và trơ trọi. Học sinh vào giờ giải lao mười lăm phút hay ba mươi phút nghỉ trưa chẳng ai buồn nán lại dưới các mái hiên để lắng nghe những lời khuyên đạo mạo được trau chuốt từng dấu phẩy. Họ thích kéo nhau xuống Sân Đa Năng hò hét theo từng pha tranh bóng rổ, tụ tập quanh các dãy bàn bóng bàn dưới tầng trệt nhà B, hoặc túm năm tụm ba cắm mặt vào màn hình điện thoại chơi game trực tuyến. Các hành lang chỉ vang lên tiếng bước chân rầm rập và tiếng cười đùa rổn rảng, nuốt chửng những thanh âm phát ra từ cụm loa đã rè màng rung.

Tiếng chuông điện tử báo hết tiết tư ngoài dãy hành lang bất thần vang lên, cắt ngang chuỗi suy nghĩ rối bời của Vy. Tiếng reng sắc nhọn như xé toạc bầu không khí tĩnh mịch của phòng thu. Vy giật mình, chiếc tai nghe trượt khỏi cổ rơi xuống đùi. Cô hít sâu một hơi, cố nén tiếng thở dài đang nghẹn ứ nơi ngực áo, với tay lấy tập kẹp hồ sơ bằng nhựa màu xanh dương đã chuẩn bị sẵn từ sáng. Trưa nay có cuộc họp rà soát tài trợ định kỳ giữa ban điều hành Căng tin Bếp Nhà, đại diện Quỹ Bước Nhỏ và đại diện các câu lạc bộ truyền thông của học sinh. Vy chỉnh lại cổ áo sơ mi trắng, cài lại chiếc huy hiệu Hội đồng Học sinh ngay ngắn trên ngực trái rồi rảo bước ra ngoài.

***

Căng tin Bếp Nhà nằm ở tầng trệt của dãy nhà phụ phía tây, trông thẳng ra bãi cỏ xanh ngắt chạy dài xuống mép sông An Hòa. Mới bước qua cánh cửa kính trượt, một luồng không khí đậm đặc mùi dầu ăn phi hành thơm nức, mùi thịt kho tiêu quyện lẫn hơi nước bốc lên nghi ngút từ những khay inox đựng thức ăn trưa đã ùa tới bao trùm lấy các giác quan. Tiếng bát đĩa sứ va chạm canh cách, tiếng muỗng nĩa kim loại cạo vào đáy khay cơm, tiếng học sinh gọi nhau ý ới và tiếng bước chân lẹp xẹp của các cô chú phục vụ tạo thành một thứ âm thanh hỗn độn, ồn ã đặc trưng của giờ cao điểm.

Tại chiếc bàn gỗ dài kê sát góc văn phòng quản lý phía sau quầy lấy cơm tự chọn, cô Trần Mỹ Hạnh đang ngồi cặm cụi làm việc. Bàn làm việc của cô ngăn cách với khu vực ăn uống bằng một vách kính lửng dán đề can mờ. Trên mặt bàn, từng tập hóa đơn chi phí thực phẩm, phiếu nhập kho gạo, rau củ và các bảng đối chiếu ngân sách của Quỹ Bước Nhỏ được xếp thành từng chồng vuông vức, ngay ngắn đến mức tuyệt đối.

Cô Hạnh mặc chiếc áo sơ mi màu xám tro giản dị, tay áo xắn cao quá khuỷu tay để lộ đôi cẳng tay săn chắc của một người quen lao động thực tế. Mái tóc đen điểm vài sợi bạc được búi gọn gàng sau gáy bằng chiếc kẹp bấm kim loại đơn giản, để lộ vầng trán cao cương nghị và đôi mắt sâu thẳm, sắc sảo. Là người điều phối Quỹ Bước Nhỏ kiêm quản lý Căng tin Bếp Nhà từ những ngày đầu trường mới thành lập, đồng thời là phụ huynh của Vy, cô Hạnh luôn duy trì một phong cách làm việc dứt khoát, rạch ròi đến mức lạnh lùng. Ở trường, cô chưa từng dành cho con gái mình bất kỳ sự ưu ái nào, thậm chí còn khắt khe hơn đối với những học sinh khác.

"Con ngồi xuống đi," cô Hạnh nói mà không hề ngẩng đầu lên, ngòi bút bi đỏ trên tay vẫn lướt thoăn thoắt qua từng con số trên bảng kê vật tư thiết bị tháng Mười. "Mẹ chỉ có đúng mười lăm phút trước khi chuyến xe giao rau củ đợt hai của Hợp tác xã Nông nghiệp cập cổng sau."

Vy kéo chiếc ghế gỗ đối diện mẹ, hai bàn tay đặt ngay ngắn trên đầu gối, lưng giữ thẳng tắp như thói quen mỗi khi bước vào một cuộc họp nghiêm túc trước hội đồng. Cô mở tập kẹp hồ sơ màu xanh, đẩy bản đề xuất kinh phí bảo trì hai cụm loa phát thanh khu vực hành lang nhà B và gói duy trì băng thông phát thanh trực tuyến về phía trước mặt mẹ:

"Dạ thưa cô, đây là dự toán kinh phí quý tới của Ban Phát thanh. Tụi con cần thay mới hai củ loa nén đã bị rè sau đợt mưa bão lớn đầu tháng Chín vừa rồi, đồng thời đề xuất duy trì gói tài trợ đường truyền băng thông chất lượng cao để phục vụ cho các số podcast phát thanh trực tuyến giờ ăn trưa."

Cô Hạnh dừng bút. Đôi mắt nâu sẫm, tĩnh lặng nhưng chứa đựng áp lực vô hình của người phụ nữ từng trải nâng lên, nhìn thẳng vào gương mặt con gái. Không có chút ấm áp nào của tình mẫu tử trong ánh nhìn ấy, chỉ có sự nghiêm nghị của một người đang chịu trách nhiệm giữ gìn từng đồng ngân sách tài trợ của cộng đồng phụ huynh. Cô gập nhẹ tập hóa đơn lại, dùng đầu bút bi gõ khẽ hai nhịp xuống mặt bàn kính:

"Cô đã xem qua báo cáo lượng tương tác tuần trước của Ban Phát thanh do bên Hội đồng Học sinh gửi sang rồi. Bốn mươi bảy lượt nghe cho một bản tin kéo dài mười lăm phút, Vy à."

Vy khẽ mím môi, cố giữ cho giọng nói của mình không bị run rẩy: "Dạ, đó là vì hệ thống loa ngoài hành lang nhà B bị rách màng rung, âm thanh phát ra cứ bị nghẹt và ù rền rất khó chịu, các bạn nghe không rõ nên mới chuyển sang nghe trực tiếp trên nền tảng podcast nội bộ, nhưng mà..."

"Lý do kỹ thuật chỉ là một cái cớ phụ thôi," cô Hạnh ngắt lời, giọng điệu điềm tĩnh nhưng dứt khoát, từng chữ phát ra đều mang sức nặng không thể tranh cãi. "Sáng nay, trong cuộc họp rà soát tài trợ căng tin và các dự án học đường mở rộng, đại diện Nhóm Phụ huynh Đồng Hành cùng ban giám hiệu đã đặt thẳng vấn đề này lên bàn nghị sự. Kinh phí trích từ nguồn tài trợ vận hành không thể tiếp tục rót đều đặn cho một chương trình mà học sinh toàn trường gần như không mấy bận tâm. Con có biết Căng tin Bếp Nhà đang phải thắt chặt từng đồng như thế nào không? Giá rau xanh, giá thịt heo, giá dầu ăn đều tăng vọt sau đợt bão vừa rồi. Chúng ta đang phải bù đắp thâm hụt từng ngày để giữ nguyên giá trị cho chương trình suất ăn hỗ trợ dành cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn."

Cô Hạnh đẩy nhẹ tập hồ sơ của Vy lùi lại vài centimet:

"Nhà trường và nhóm phụ huynh đang cân nhắc rất nghiêm túc: nếu chương trình phát thanh của các con không chứng minh được sức hút, tính thiết thực và giá trị kết nối cộng đồng học đường trong tháng này, toàn bộ kinh phí vận hành kỹ thuật sẽ bị cắt giảm một nửa. Số tiền đó sẽ được chuyển sang bổ sung cho quỹ mua sắm thiết bị dùng chung của các câu lạc bộ kỹ năng thực hành. Nhà trường không nuôi dưỡng những dự án hình thức chỉ để làm đẹp báo cáo."

Từng câu, từng chữ của cô Hạnh như những nhát búa giáng thẳng vào lòng tự trọng vốn rất cao của Vy. Bị cắt kinh phí? Ban Phát thanh Giờ Ra Chơi—dự án tâm huyết mà cô đã dồn bao công sức, thức thâu đêm suốt sáng để viết đề án từ những ngày đầu bước chân vào trường—sẽ bị thu hẹp lại thành một chiếc loa thông báo lịch thi và nhắc nhở vệ sinh nhàm chán? Đau đớn hơn cả, người đưa ra lời cảnh báo nghiệt ngã ấy lại chính là mẹ cô, ngay tại khuôn viên trường học, nơi mà cô luôn nỗ lực chứng tỏ mình độc lập và tài năng.

"Tụi con sẽ đổi mới nội dung," Vy siết chặt các đầu ngón tay dưới gầm bàn đến mức các khớp ngón trắng bệch ra, móng tay cắm sâu vào lòng bàn tay đau điếng. "Số phát sóng tuần tới sẽ hoàn toàn khác biệt. Con cam đoan với cô và ban quản trị, tụi con sẽ kéo lại toàn bộ lượng tương tác của các khối lớp."

Cô Hạnh nhìn sâu vào mắt con gái, khẽ thở dài một tiếng mỏng manh như sương sớm, gần như không thể nhận ra nếu không quan sát kỹ lồng ngực cô:

"Minh Tiến không cần những lời hứa hẹn suông trên giấy, Vy. Mẹ chỉ nhìn vào kết quả thực tế bằng số liệu. Thứ Sáu tuần tới là hạn chót để hội đồng thẩm định xem xét lại việc phân bổ ngân sách quý cuối năm. Nếu số phát thanh tới vẫn chỉ là những bài đọc vô thưởng vô phạt, sáo rỗng và thiếu vắng hơi thở đời sống, con tự hiểu quyết định cuối cùng sẽ là gì rồi đấy."

***

Bước ra khỏi khu vực bàn họp của căng tin, lồng ngực Vy như bị một tảng đá vô hình đè nặng, nghẹn đắng. Không khí ban trưa từ bờ sông An Hòa thổi vào mang theo vị ngai ngái của bùn non và rêu nước, nhưng những luồng gió ấy dường như chẳng thể làm dịu đi ngọn lửa lo âu, xấu hổ và bực bội đang bùng cháy dữ dội trong tâm trí cô. Áp lực phải chứng minh năng lực trước hội đồng thẩm định, nỗi sợ hãi tột cùng khi nghĩ đến viễn cảnh Ban Phát thanh bị đình trệ hoạt động, và trên hết là khao khát cháy bỏng muốn đập tan cái nhìn khắt khe, lạnh lùng của mẹ đã dồn Vy vào chân tường bế tắc.

Cô không thể để chương trình chết yểu. Cô không thể chịu thua Ngô Khánh Linh—cô bạn lớp phó học tập kiêm trưởng ban đối ngoại của Đội Mũi Tên, người luôn mỉa mai rằng hoạt động phát thanh chỉ là trò giải trí vô bổ của những kẻ thích nghe giọng mình trên loa. Cô lại càng không thể để Trần Gia Huy bên khối chuyên Tự nhiên có cớ nói rằng truyền thông học đường chỉ biết tiêu tiền tài trợ một cách lãng phí trong khi các dự án khoa học kỹ thuật phải chắt chiu từng con ốc vít. Càng không thể để cả trường nhìn mình như một kẻ thất bại, một tiểu thư chỉ biết nói những lời đao to búa lớn mà không làm nổi một chương trình ra hồn.

*Phải có một đề tài thực sự bùng nổ. Một chủ đề chấn động, gai góc, đánh thẳng vào cảm xúc trắc ẩn của toàn trường mới có thể vực dậy lượng nghe ngay lập tức!*

Ý nghĩ đó xoay vần trong đầu Vy như một cơn lốc xoáy. Cô lững thững bước men theo dãy hành lang phía sau khu sơ chế của Căng tin Bếp Nhà mà không hề định hướng. Lối đi hẹp này vốn là đường thoát hiểm dẫn ra khoảng sân sau giáp với hàng rào cây xanh ngăn cách trường với bờ đê sông An Hòa. Thường ngày, nơi đây rất vắng vẻ, nền xi măng ẩm thấp phủ đầy rêu xanh trơn trượt, chỉ dùng làm nơi để các cô chú lao công chuyển các thùng rác thải hữu cơ, vỏ thùng carton và đồ phế liệu hỏng hóc ra bãi tập kết. Tiếng ồn ào, tiếng cười nói xôn xao của căng tin mờ dần sau bức tường bê tông dày cộp, nhường chỗ cho tiếng lá xà cừ khô xào xạc theo từng cơn gió thổi xao xác.

Bỗng nhiên, một âm thanh lạ khiến bước chân đang vô định của Vy khựng lại.

Đó là tiếng nấc nghẹn ngào, run rẩy và đầy đau đớn, bị kìm nén đến mức nghẹt thở phát ra từ sau góc tường nhô ra của gian kho chứa bàn ghế cũ. Bản năng tò mò trỗi dậy, Vy nhẹ nhàng bước chậm lại, mũi giày thể thao miết thật êm trên nền xi măng ẩm ướt. Cô nép mình sau bờ tường gạch phủ rêu phong, nín thở nhìn qua khe hở rộng chừng hai ngón tay của cánh cửa thoát hiểm bằng sắt đã hoen rỉ ở phần chân.

Ở góc khuất tối tăm bên cạnh đống thùng carton rách nát và vài chiếc chân bàn gãy nằm chỏng chơ, một bóng người gầy guộc đang ngồi thu lu trên chiếc ghế nhựa màu đỏ đã gãy mất một góc tựa lưng. Đó là Võ Đức Lâm—cậu bạn cùng lớp 10A3 của cô. Lâm vốn là một học sinh cực kỳ trầm lặng, lúc nào cũng ngồi ở góc bàn cuối lớp, lưng hơi còng xuống, hai bàn tay thô ráp chai sần luôn vương vệt mực in màu xanh tím và mùi dầu máy nồng nặc. Cậu gần như vô hình trong các hoạt động phong trào, chẳng bao giờ tham gia tranh luận hay tụ tập cùng bạn bè.

Lúc này, Lâm đang áp chặt chiếc điện thoại cảm ứng cũ kỹ có mặt kính nứt toác như mạng nhện vào tai. Cậu cúi gập người xuống, bàn tay trái nắm chặt lấy gấu chiếc quần đồng phục màu xanh thẫm đã bạc màu ở đầu gối, các khớp ngón tay gồ lên trắng bệch, run bần bật theo từng cơn co thắt của lồng ngực.

"Dạ... con nghe đây mẹ," giọng Lâm khản đặc, nghẹn ứ nơi cuống họng, vỡ vụn ra trong không gian tĩnh mịch của góc thoát hiểm. "Bác chủ nhà lại sang đòi tiền nữa hả mẹ?... Con biết rồi. Hai tháng rồi... bác ấy dọa cuối tuần này nếu không nộp đủ bốn triệu rưỡi tiền nhà thì sẽ khóa cửa ngoài, không cho mẹ con mình ở nữa đúng không?"

Vy mở to mắt, tim đập thịch một tiếng mạnh mẽ trong lồng ngực. Cô nép sát người hơn vào bức tường lạnh ngắt, các đầu ngón tay bấu chặt vào góc tường vôi sần sùi, toàn bộ giác quan căng ra như dây đàn.

"Mẹ đừng khóc mà... đừng vay nóng bên ngoài nữa, lãi ngày cắt cổ đó mẹ ơi," Lâm đưa tay áo khoác đồng phục sờn rách quẹt vội lên mắt, hơi thở dồn dập, đứt quãng trong cơn bế tắc cùng cực. "Tiền lương làm thêm ca chiều ở tiệm photocopy Mực Xanh của chú Phúc, con đã xin ứng trước một nửa gửi về cho mẹ hôm qua rồi đó. Còn tiền ăn trưa của con... mẹ đừng lo, con xin mẹ đấy. Mẹ đừng nhịn ăn để gửi tiền cho con nữa. Ở trường... cô Hạnh bên Căng tin Bếp Nhà có chương trình hỗ trợ. Con... con vừa xin được phiếu ăn kín rồi. Mỗi trưa con chỉ cần đưa phiếu kín cho người ta là có cơm ăn đàng hoàng, không tốn một đồng nào đâu mẹ... Tiết kiệm được đồng nào hay đồng đó, mẹ ráng gom đủ trả trước một tháng cho bác chủ nhà đi, để bác ấy không đuổi mẹ con mình ra đường..."

Tiếng sụt sùi, khóc lóc đầy bất lực ở đầu dây bên kia dường như đã đánh sập toàn bộ bức tường kiềm chế cuối cùng của chàng trai mười sáu tuổi. Lâm gục hẳn đầu xuống hai đầu gối gầy guộc, hai bờ vai rung lên bần bật theo từng tiếng khóc nấc xé lòng mà cậu cố dằn lại trong cổ họng:

"Con xin lỗi mẹ... Đáng lẽ hồi đầu năm con không nên nằng nặc đòi thi vào Minh Tiến làm gì. Nếu con đi học nghề sớm ở trường kỹ thuật dưới huyện thì mẹ đã không phải khổ sở, vay mượn khắp nơi thế này..."

Đứng sau mép tường, Vy cảm thấy một luồng điện xẹt dọc sống lưng. Tim cô đập dồn dập, máu trong huyết quản như sôi sục. Nhưng điều kỳ lạ là, cảm giác choáng ngợp lúc này trong tâm trí cô không hẳn là lòng thương cảm thuần túy, mà là một sự kích động dữ dội, một phản xạ nghề nghiệp đầy toan tính trỗi dậy mãnh liệt.

*Đây rồi!* Một tiếng reo thầm vang lên trong óc Vy, lấn át mọi sự ngập ngừng. *Đây chính là thứ mình đang tìm kiếm! Đây là đề tài bom tấn có thể xoay chuyển toàn bộ cục diện!*

Một học sinh lớp 10A3 nghèo khó, tự lập đến cùng cực, gánh trên đôi vai gầy món nợ tiền nhà trễ hạn hai tháng của gia đình, ngày ngày còng lưng làm thêm cật lực ở tiệm photocopy Mực Xanh, âm thầm nhận từng suất ăn hỗ trợ bằng phiếu kín tại Căng tin Bếp Nhà để có thể bám trụ lại trường học. Một câu chuyện đời thực gai góc, trần trụi, đầy nước mắt và nghị lực phi thường diễn ra ngay giữa lòng Học viện Minh Tiến danh giá ven sông An Hòa. Nếu câu chuyện này được đưa lên sóng phát thanh, kèm theo chính giọng nói thật, nghẹn ngào, chân thực đến từng nhịp thở và tiếng khóc đứt quãng của nhân vật... nó sẽ tạo nên một cơn địa chấn truyền thông chấn động toàn trường! Lượng người nghe chắc chắn sẽ tăng vọt, vượt xa mốc ba trăm lượt ban đầu. Hội đồng Phụ huynh sẽ xúc động rơi nước mắt, nhà trường sẽ nhìn thấy giá trị nhân văn sâu sắc mà Ban Phát thanh mang lại, và nguy cơ cắt giảm kinh phí sẽ tan biến như một cơn ác mộng.

Không một giây chần chừ, như bị một thế lực vô hình thôi thúc, Vy thò tay vào túi áo khoác đồng phục, rút chiếc điện thoại thông minh ra. Bằng những động tác thuần thục của một người phụ trách truyền thông, ngón tay cái của cô lướt nhanh trên màn hình cảm ứng, mở ứng dụng ghi âm chuyên nghiệp Voice Recorder Pro—phần mềm có tích hợp thuật toán lọc tạp âm định hướng mà cô thường dùng để phỏng vấn học sinh ngoài sân trường.

Vy nhẹ nhàng giơ chiếc điện thoại qua mép tường rêu, hướng đầu thu micro định hướng về phía góc khuất nơi Lâm đang ngồi gục đầu khóc.

Vạch sóng âm màu đỏ thẫm trên màn hình điện thoại lập tức nhảy múa liên hồi theo từng tiếng nấc nghẹn ngào, từng câu nói run rẩy, đứt quãng của Lâm về món nợ bốn triệu rưỡi tiền nhà, về việc xin ứng lương ở tiệm Mực Xanh, về nỗi tủi hổ khi phải lén lút dùng phiếu ăn hỗ trợ kín để vượt qua cơn đói mỗi trưa. Từng thanh âm đau đớn, riêng tư và trần trụi nhất của một con người đang rơi vào tận cùng của sự bế tắc bị hút trọn vào bộ nhớ kỹ thuật số, lạnh lùng, sắc bén và chính xác đến từng mili-giây.

Vy nín thở, đôi mắt dán chặt vào những dải sóng âm đang dao động trên màn hình, hai bàn tay giữ máy vững như bàn thạch dù lòng bàn tay đã rịn mồ hôi lạnh. Cho đến khi Lâm ở góc kho gạt nước mắt, hít một hơi dài, cất chiếc điện thoại cũ vào túi quần rồi đứng dậy phủi bụi đất bám trên ống quần đồng phục để chuẩn bị quay lại lớp học, Vy mới vội vã rút tay lại. Cô lùi sâu vào lối hành lang thoát hiểm tối tăm, bước từng bước thật khẽ để không phát ra tiếng động.

Tim Vy đập thình thịch liên hồi như vừa hoàn thành một phi vụ nguy hiểm. Cô tựa lưng vào bức tường xi măng mát lạnh, nhìn tệp âm thanh có độ dài bốn phút mười hai giây vừa được lưu lại trong máy. Một nụ cười nhẹ nở trên môi cô. Trong đầu Vy, một cơ chế tự bào chữa hoàn hảo đã được dựng lên một cách tinh vi: *Mình đâu có ý xấu. Mình đang giúp Lâm mà thôi. Mình sẽ dựng một phóng sự nhân văn sâu sắc về tấm gương học sinh nghèo vượt khó, khơi dậy tinh thần tương thân tương ái của toàn trường. Một mục đích tốt đẹp, cao thượng như thế thì việc sử dụng một chút thủ thuật đường tắt có sao đâu? Lâm rồi sẽ hiểu và cảm ơn mình.*

***

Đầu giờ chiều, phòng thu của Ban Phát thanh Giờ Ra Chơi lại bật sáng ánh đèn huỳnh quang trắng lạnh. Không khí bên trong vẫn nồng nặc mùi nhựa nóng từ các linh kiện điện tử và bàn trộn âm thanh mixer mười sáu kênh. Tạ Hoàng Nam—cậu bạn kỹ thuật viên trầm tính của ban—đang ngồi gục gặc trước màn hình máy tính lớn, hai mắt thâm quầng và đỏ hoe vì thức khuya chỉnh sửa mã nguồn cho hệ thống cảm biến độ ẩm tự động của Câu lạc bộ Sáng tạo Tái Sinh.

Tiếng chốt cửa bật mở cái "cạch", phá tan bầu không khí ngột ngạt. Vy bước vào phòng thu với những bước chân thoăn thoắt, gương mặt rạng rỡ, phấn chấn khác hẳn nét ủ rũ, căng thẳng hồi đầu giờ trưa. Cô kéo phắt chiếc ghế xoay bọc nỉ lại sát cạnh bàn kỹ thuật của Nam, rút sợi cáp kết nối Type-C từ trong túi xách cắm phập vào cổng USB trên thùng máy tính.

"Nam, tỉnh ngủ đi! Mở phần mềm xử lý âm thanh lên ngay lập tức. Tớ có một 'bom tấn' thực sự cho số phát sóng tuần tới đây!"

Nam giật mình tỉnh táo lại đôi chút, cậu uể oải đưa tay đẩy cặp kính cận dày cộp lên sống mũi, ngơ ngác nhìn vẻ mặt hớn hở đầy tự tin của Vy:

"Bom tấn gì nữa? Cậu lại định làm chuyên đề tranh luận gay gắt giữa Đội Mũi Tên của Ngô Khánh Linh với bên Quốc Bảo về việc phân bổ kinh phí hoạt động à? Tớ đã bảo rồi, cái đó nhạy cảm lắm, động chạm đến các câu lạc bộ khác, cô Hà bên Đoàn trường mà biết là không duyệt kịch bản đâu..."

"Không! Chuyện đó nhỏ nhặt lắm, tớ dẹp qua một bên rồi. Cái này lớn hơn nhiều, mang tầm vóc nhân văn sâu sắc hơn vạn lần mấy vụ cãi cọ phong trào vặt vãnh đó," Vy hào hứng ngắt lời, ngón tay cô thoăn thoắt rê chuột trên màn hình, kéo thả tệp âm thanh có định dạng .WAV vừa truyền từ điện thoại sang màn hình làm việc của phần mềm dựng âm thanh Audacity. "Cậu đeo tai nghe vào đi. Nghe thử đoạn này xem. Đây sẽ là đoạn 'hook'—phần mở đầu gây chấn động tâm lý người nghe cho chuyên đề đặc biệt mang tên: 'Góc khuất học viện — Những bước chân không mỏi'."

Nam nhíu mày, có chút nghi hoặc nhưng vẫn với tay lấy chiếc tai nghe kiểm âm trùm lên tai. Cậu bấm phím Space trên bàn phím để bắt đầu phát tệp tin.

Từ màng loa kiểm âm, tiếng xào xạc khô khốc của gió sông và tiếng lá cây cọ vào tường vôi nhanh chóng bị lấn át bởi một giọng nói khàn đặc, run rẩy và nghẹn ngào đến thắt lòng:

*"... Bác chủ nhà lại sang đòi tiền nữa hả mẹ?... Hai tháng rồi... bác ấy dọa cuối tuần này nếu không nộp đủ bốn triệu rưỡi tiền nhà thì sẽ khóa cửa ngoài... Ở trường... cô Hạnh bên Căng tin Bếp Nhà có chương trình hỗ trợ. Con... con vừa xin được phiếu ăn kín rồi..."*

Mới nghe được chưa đầy mười lăm giây, sắc mặt Nam đã thay đổi hoàn toàn. Cậu giật bắn người như bị điện giật, vội vàng đập mạnh bàn tay xuống phím Space để dừng phát lại. Nam quay ngoắt sang nhìn Vy trân trối, cặp mắt sau tròng kính cận mở to đầy kinh ngạc và hoảng hốt:

"Này... Vy! Đây... đây là giọng của Đức Lâm mà? Sao cậu lại có đoạn ghi âm này? Tiếng nấc nghẹn và cách nói chuyện đứt quãng này... rõ ràng là Lâm đang gọi điện thoại riêng cho mẹ cậu ấy! Cậu lấy nó ở đâu ra?"

"Thì đúng là giọng của Lâm chứ ai vào đây nữa," Vy thản nhiên tựa lưng vào thành ghế xoay, hai mắt lấp lánh ánh cười đắc thắng. "Trưa nay tớ tình cờ nghe được ở góc thoát hiểm sau Căng tin Bếp Nhà. Cậu thấy thế nào? Quá chân thực đúng không? Từng hơi thở, từng tiếng nghẹn ngào, từng giọt nước mắt vỡ vụn đều đạt đến độ cảm xúc đỉnh cao mà không một diễn viên kịch hay kịch bản dàn dựng công phu nào có thể tạo ra được!"

Cơn buồn ngủ và vẻ mệt mỏi trên khuôn mặt Nam hoàn toàn biến mất, thay vào đó là một cảm giác lạnh toát chạy dọc từ gáy xuống sống lưng. Cậu tháo phắt chiếc tai nghe vứt xuống bàn, nhìn Vy với vẻ mặt không thể tin nổi:

"Khoan đã... Vy, cậu lén ghi âm Lâm đấy à? Cậu đứng sau góc tường thu trộm cuộc gọi riêng tư của cậu ấy? Cậu đã xin phép Lâm chưa? Cậu ấy có biết cậu thu âm và có đồng ý cho cậu dùng đoạn này không?"

Nụ cười trên môi Vy khựng lại một nhịp, nhưng ngay lập tức cô xua tay, nét mặt chuyển sang vẻ quả quyết và đầy thuyết phục như một chính trị gia đang bảo vệ quan điểm của mình:

"Cậu nghĩ xem, nếu tớ vác máy ghi âm đến trước mặt Lâm, đàng hoàng xin phỏng vấn thì cậu ấy có bao giờ đồng ý không? Cậu chơi với Lâm, cậu biết thừa tính cậu ấy rồi còn gì! Lâm tự ái ngút trời, lúc nào cũng lầm lì, ít nói, nghèo rớt mồng tơi mà lúc nào cũng cố gồng mình lên tỏ ra là mình ổn, không cần ai thương hại hay giúp đỡ. Nếu xin phép, một trăm phần trăm là cậu ấy sẽ gạt đi và từ chối ngay lập tức! Nhưng Nam ơi, một hoàn cảnh đặc biệt và giàu nghị lực như thế xứng đáng được cả trường biết đến và đồng cảm! Tớ đang làm một việc tốt cho Lâm, cậu hiểu không? Tớ sẽ biên tập lại thật khéo léo, lồng nhạc nền piano thật xúc động, biến Lâm thành một tấm gương vượt khó phi thường. Khi chương trình này lên sóng, cả trường sẽ rơi nước mắt, các thầy cô, các bạn học sinh sẽ mở rộng vòng tay quyên góp giúp đỡ gia đình cậu ấy trả nợ tiền nhà, và quan trọng nhất là..."

Vy hạ thấp giọng xuống, rướn người về phía trước, ánh mắt nhìn xoáy thẳng vào mắt Nam đầy vẻ áp lực và toan tính:

"...Ban Phát thanh của chúng ta sẽ được cứu! Mẹ tớ vừa thông báo trưa nay rồi, nếu tuần này lượng tương tác không tăng vọt, nhà trường và Nhóm Phụ huynh Đồng Hành sẽ cắt giảm một nửa kinh phí vận hành kỹ thuật. Cậu muốn căn phòng thu này bị niêm phong, máy móc thiết bị bị thu hồi hết sao? Cậu muốn dự án phát thanh mà tụi mình bỏ bao công sức bị giải thể à?"

Nam cắn chặt môi dưới, hai bàn tay siết chặt lại đặt trên mặt bàn phím. Đầu óc cậu rối bời trong một cuộc giằng xé dữ dội. Cậu chơi thân với Đức Lâm trong Câu lạc bộ Sáng tạo Tái Sinh; chỉ mới đêm hôm kia thôi, hai đứa còn thức trắng đêm ở xưởng mộc của trường để hoàn thiện bản vẽ kỹ thuật cho mô hình tủ sách chống ẩm dùng cho dự án cộng đồng Bến Sông. Cậu hiểu rõ từng vết chai sạn trên tay Lâm, hiểu rõ cái cách Lâm luôn lẳng lặng nhận phần việc nặng nhọc nhất về mình nhưng tuyệt đối không bao giờ nhận một ngụm nước ngọt hay chiếc bánh mì mà bạn bè mua cho nếu không thể trả lại tiền. Lòng tự trọng của Lâm mong manh và kiêu hãnh như một lớp thủy tinh mỏng. Lâm có thể cắn răng chịu đói, có thể mặc chiếc áo sờn vai đi làm thêm đến kiệt sức ở tiệm Mực Xanh, nhưng cậu ấy sẽ gục ngã hoàn toàn nếu bị đem ra làm tâm điểm của sự thương hại, xì xào bàn tán của bạn bè cùng trang lứa.

*Hành động này là sai trái,* một giọng nói vang lên đanh thép trong lương tâm Nam. *Lén lút ghi âm đời tư của bạn bè rồi phát tán lên đài phát thanh mà không có sự đồng thuận là hành vi vi phạm nghiêm trọng đạo đức làm truyền thông, vi phạm quyền riêng tư của người khác.*

"Vy à, việc này thực sự rất nguy hiểm và không đúng chút nào," Nam cố gắng phân trần, giọng chùng xuống đầy e ngại và khẩn thiết. "Quy chế hoạt động của Ban Phát thanh do cô Hà bên Đoàn trường phê duyệt đã nêu rất rõ: mọi nội dung phát sóng liên quan đến câu chuyện cá nhân, hoàn cảnh gia đình của học sinh đều bắt buộc phải có văn bản đồng thuận có chữ ký của nhân vật. Đó là nguyên tắc đạo đức cơ bản! Nếu Lâm biết chuyện này bị đem lên loa phát thanh toàn trường, cậu ấy sẽ sụp đổ, sẽ nổi giận lôi đình cho xem. Tớ xin cậu đấy... xóa tệp này đi, tụi mình cùng nhau thức đêm tìm chủ đề khác, làm một phóng sự về các bạn học sinh làm thêm cuối tuần chẳng hạn..."

"Tìm chủ đề khác bằng cách nào trong khi thứ Sáu này là hạn chót duyệt ngân sách rồi?" Vy gắt lên, giọng cô vỡ ra sự bực bội và tuyệt vọng bị dồn nén. Cô đặt đè bàn tay mình lên mu bàn tay Nam đang run rẩy trên bàn phím, giọng chuyển sang nài nỉ dồn dập: "Tớ đã nói rồi, tớ sẽ đứng ra chịu toàn bộ trách nhiệm! Tớ là Trưởng ban Biên tập, tớ là biên tập viên chính đứng tên số phát sóng này, cậu chỉ là kỹ thuật viên hỗ trợ âm thanh thuần túy thôi, cậu sợ cái gì chứ? Cô Hà hay nhà trường có trách phạt thì tớ gánh hết! Tớ hứa với cậu, ngay sau khi chương trình phát thanh kết thúc, tớ sẽ đích thân tìm gặp Lâm, giải thích rõ ràng cho cậu ấy hiểu rằng tớ làm vậy là vì muốn giúp đỡ cậu ấy. Khi thấy phản ứng tích cực của toàn trường, thấy tiền ủng hộ gửi về giúp mẹ trả nợ, cậu ấy sẽ cảm ơn tụi mình không hết ấy chứ! Nam, giúp tớ đi... Cậu chỉ cần dùng bộ lọc khử bớt tiếng gió rít và tiếng ồn nền phía sau, rồi cắt lấy đoạn đắt giá nhất khoảng bốn mươi giây để làm trailer giới thiệu phát vào đầu giờ giải lao thôi. Đi mà Nam, vì sự sống còn của Ban Phát thanh, xem như tớ năn nỉ cậu lần này thôi!"

Nhìn ánh mắt rực lửa, kiên quyết pha lẫn nét tuyệt vọng đến điên cuồng của Vy, ý chí phản kháng trong Nam bắt đầu lung lay và rạn nứt. Nam vốn là một thiếu niên hiền lành, trầm tính, ghét sự xung đột và luôn có xu hướng né tránh những cuộc đối đầu trực diện. Cậu sợ làm phật lòng Vy—cô bạn học giỏi giang, bản lĩnh và là người có tiếng nói lớn trong Hội đồng Học sinh. Bản tính cả nể, nỗi lo sợ mơ hồ về việc căn phòng thu ấm cúng này sẽ bị đóng cửa, cùng với thói quen thụ động đã làm tê liệt sự tỉnh táo trong cậu. Nam bắt đầu tìm kiếm những lý lẽ hèn nhát để tự trấn an mình: *Mình chỉ là đứa chỉnh sửa âm thanh kỹ thuật theo yêu cầu của biên tập viên thôi mà. Quyết định phát sóng là do Vy đưa ra, Vy chịu trách nhiệm, đâu phải lỗi do mình...*

Nam buông một tiếng thở dài nặng nề, đôi vai cậu chùng xuống như vừa trút bỏ một gánh nặng, nhưng trong lòng lại dấy lên một cảm giác đắng ngắt:

"Được rồi... Tớ chỉ chạy bộ lọc làm sạch tạp âm môi trường và cân bằng lại dải tần số giọng nói cho rõ chữ thôi đấy nhé. Còn việc làm thủ tục duyệt kịch bản phát sóng với cô Hà và tự chịu trách nhiệm với Lâm, cậu phải tự lo liệu hoàn toàn, tớ không can dự vào."

"Tớ biết cậu luôn là người đồng đội đáng tin cậy nhất mà!" Vy thở phào một hơi nhẹ nhõm, nụ cười rạng rỡ bừng sáng trên gương mặt thanh tú. Cô vỗ nhẹ vào vai Nam như một lời khen ngợi.

Dưới sự điều khiển của những ngón tay do dự của Nam, phần mềm Audacity bắt đầu phân tích dải tần. Từng đợt sóng âm màu xanh lam và đỏ thẫm trên màn hình lớn được phóng to ra hết cỡ. Nam kéo chuột, khoanh vùng những đoạn tạp âm rít của gió sông và tiếng bước chân lao công xa xa, áp dụng thuật toán khử nhiễu Noise Reduction. Tiếng xì xào của môi trường dần biến mất, để lại giọng nói khản đặc, nghẹn ngào, bế tắc của Lâm vang lên rõ mồn một qua cặp loa kiểm âm. Âm thanh ấy sắc lẹm, trần trụi và đau xót đến mức khiến không khí trong phòng thu như đông cứng lại. Nam ngập ngừng, ngón tay trỏ lơ lửng trên phím Space hồi lâu, trong lồng ngực dấy lên một nỗi cắn rứt khó tả, như thể cậu vừa chính tay mở khóa một cánh cửa dẫn đến vực thẳm. Nhưng rồi, trước ánh mắt thúc giục của Vy, cậu vẫn tặc lưỡi bấm tổ hợp phím lưu bản chỉnh sửa vào thư mục dự án chung của ban.

Vy đứng ngay sát bên cạnh, đôi mắt sáng rực lên sự phấn khích không hề che giấu. Không một chút ngập ngừng, cô với tay kéo con chuột máy tính về phía mình, mở thư mục hệ thống chuẩn bị cho lịch phát sóng tự động vào giờ ra chơi tuần sau.

Vy bấm nút lưu tệp âm thanh với tiêu đề 'Góc khuất học viện', bỏ qua quy trình xin phép bằng văn bản.