Ba buổi tối đóng cửa

Tấm biển mica viền xanh thông báo “Quán nghỉ phục vụ tối thứ Hai, Tư, Sáu” đung đưa nhè nhẹ dưới mái hiên tôn rỉ sét đường Vườn Me khi Hà cài chiếc then sắt ngang hông cửa lúc năm giờ rưỡi chiều.

Trời đứng gió, cái oi bức cuối ngày của Sài Gòn phả ngược từ mặt đường nhựa loang lổ lên vách tường gạch chưa kịp nguội. Hà đứng trên bậc thềm tam cấp nhẵn bóng vết chân người qua lại chục năm nay, hai ngón tay luồn qua hai đoạn dây rút nhựa màu trắng sữa, tỉ mỉ xỏ qua bốn góc lỗ đã khoan sẵn trên tấm biển rồi buộc ghì vào chấn song sắt xếp. Cô kéo mạnh từng nấc dây nhựa nghe tiếng *tạch tạch* đanh gọn, đoạn dùng kìm bấm sát chân mấu, giật thử hai cái thật dứt khoát để chắc chắn gió lốc ban chiều không thể giật tung nó ra ngoài lòng đường.

Bên dưới dòng chữ lớn in bằng mực xanh đậm khô khốc, cô cẩn thận dán thêm một tờ giấy ép nhựa khổ A4 do chính tay mình soạn thảo trên máy vi tính rồi đem in ngoài tiệm photocopy đầu ngõ. Từng dòng chữ ngay ngắn, mực in còn thơm mùi nhiệt: *“Giai đoạn thử nghiệm điều chỉnh giờ phục vụ (áp dụng trong 3 tuần). Ca trưa vẫn hoạt động bình thường từ 10:00 đến 14:30. Kính mong quý khách thông cảm.”*

Hà lùi lại hai bước, gót dép nhựa gõ nhẹ xuống gờ xi măng nứt nẻ. Cô nheo mắt ngắm lại mép giấy ép nhựa xem đã thẳng thớm hay chưa, rồi thở ra một hơi dài nghe rõ lồng ngực mình hơi thắt lại. Tự tay khóa một cánh cửa từng mở thông suốt mười lăm năm qua không phải chuyện dễ dàng, dù trên giấy tờ số liệu đã chứng minh rành rọt rằng ca tối chỉ mang lại mười sáu nghìn đồng tiền lời mỗi đêm. Mười sáu nghìn đồng bạc lẻ không đủ mua một bó rau muống hay nửa lít dầu ăn, nhưng thói quen lại là một thứ quán tính lì lợm và tàn nhẫn. Người ta có thể chấp nhận những con số khô khốc trên bàn tính, nhưng khi đứng trước cánh cửa sắt kéo lại giữa lúc trời còn chập choạng sáng đèn, cảm giác trống trải vẫn ùa về đặc quánh như một nỗi phản bội thầm kín đối với chính quá khứ mưu sinh của gia đình mình.

Phạm Duy dắt chiếc xe máy số cũ kỹ ra khỏi gờ dốc tam cấp. Tiếng xích xe khô dầu khẽ rít lên một vệt sắc lạnh giữa tiếng ồn ào của dòng xe cộ giờ tan tầm. Anh dừng lại bên mép đường, chỉnh lại quai chiếc cặp táp giả da đã sờn mép đựng tài liệu và bộ đồ nghề lớp điện dân dụng buổi tối. Duy nhìn thoáng qua tấm biển mica còn mới tinh, ánh mắt dừng lại ở những con ốc và mối dây rút vừa được siết chặt, rồi quay sang Hà, giọng trầm tĩnh và rành rọt như thường lệ: — Dán ngang tầm mắt người đi xe máy dừng đèn đỏ là chuẩn rồi. Nếu họ tò mò, họ sẽ đọc dòng nhỏ bên dưới. Em khóa chốt trong hay chốt ngoài? — Chốt trong anh. Tắt bớt hai bóng đèn tuýp ngoài sảnh, chỉ để bóng chữ U vàng ở quầy thu ngân cho khỏi tối om như nhà hoang thôi, — Hà đáp, ngón tay cái vô thức phủi vệt bụi sắt và gỉ sét vừa bám vào kẽ móng trỏ. — Được. Mai mười giờ em mới cần mở cửa lớn, nhưng nhớ kiểm tra tủ mát trước khi nhận rau thịt sáng của anh Khải. Anh về trước, kẻo trễ giờ thực hành bảng mạch. — Dạ, anh đi cẩn thận.

Duy gật đầu dứt khoát, đạp nổ máy chiếc xe cà tàng rồi rồ ga hòa vào dòng xe hối hả đang nêm chặt đường Vườn Me. Ở phía sau lưng Hà, cô Hạnh cũng vừa vắt chiếc khăn lau tay bằng vải xô bạc phếch lên sào phơi dựng tạm góc giếng trời. Cô xỏ chân vào đôi dép tổ ong ngả màu cháo lòng, cẩn thận kéo thẳng lại chiếc áo khoác gió sờn vai để chuẩn bị đạp xe về con hẻm sâu bên Bình Thạnh chăm sóc người cha già tám mươi hai tuổi nằm liệt giường vì tai biến. Gian bếp nhỏ sau một ngày dài đỏ lửa đã được cọ rửa sạch bóng; mùi khói, mùi mỡ lợn và nước mắm rim cháy bị lấn át hoàn toàn bởi mùi nước lau sàn hương sả cay nồng đang bốc hơi ẩm ướt trên nền gạch bông trơn nhẵn.

Chỉ còn lại Hà và bà Lan trong căn nhà thuê tầng trệt. Gian nhà rộng chưa đầy bốn mươi mét vuông, khi không có tiếng thìa đũa va quệt hay tiếng quát tháo gọi món bỗng trở nên mênh mông và tĩnh mịch đến rợn ngợp.

Đúng sáu giờ kém mười lăm, tiếng máy nổ phì phạch quen thuộc trờ tới trước thềm. Tiếng phanh xe rít chói tai cọ vào lốp cao su mòn vẹt. Đó là chú Thắng, thợ tiện ở xưởng cơ khí đường ray cuối hẻm, người mà ba năm nay chiều nào tan ca cũng ghé quán gọi đúng một đĩa cơm sườn nhiều mỡ hành cùng cốc trà đá đậm bọc trong ca nhựa. Tiếng chân chống sắt gạt mạnh xuống nền xi măng kêu *cạch* dứt khoát, theo sau là bàn tay thô ráp đầy dầu mỡ giật mạnh then cửa sắt làm cả khung cửa rung lên rột rẹt.

— Lan ơi! Hà ơi! Nay sao đóng cửa sớm dữ vậy? Chưa tới sáu giờ mà! — Giọng chú Thắng oang oang, khàn đặc vì khói thuốc lào và mạt cưa sắt, vọng qua khe hở của các chấn song.

Hà giật mình, bước vội ra quầy thu ngân, kéo hờ một cánh cửa nách nhỏ hẹp vừa đủ để lộ gương mặt và nửa người ra ngoài: — Dạ chú Thắng. Tụi con bắt đầu nghỉ bán tối thứ Hai, Tư, Sáu rồi chú. Chú nhìn tấm biển con mới treo nè, quán chuyển sang dồn sức bán ca trưa, tối nay quán nghỉ dọn dẹp ạ.

Chú Thắng ngớ người ra, chiếc mũ bảo hiểm nửa đầu bám đầy bụi kim loại vẫn chưa kịp cởi. Chú ngửa cổ, nheo mắt đọc từng chữ in hoa trên tấm bảng mica, hai hàng lông mày rậm rạp nhíu chặt lại thành một vệt sâu hoắm giữa trán: — Nghỉ là nghỉ làm sao? Quán cơm bình dân mà bày đặt nghỉ tối luân phiên như ngân hàng vậy mậy? Người ta đi làm về đói meo, ghé ăn dĩa cơm quen miệng mà giờ bắt chạy đi kiếm chỗ khác. Mấy đứa tụi bây làm ăn ngộ đời thiệt chớ! — Dạ, con biết chú đi làm về mệt ghé quán mà không có cơm thì phiền chú lắm. Nhưng đợt này chân mẹ con đau quá, bác sĩ bắt hạn chế đứng bếp tối nên quán phải thử nghiệm rút bớt giờ bán để giữ sức khỏe. Trưa mai chú rảnh ghé con làm dĩa sườn nướng mỡ hành bù nghen chú.

Chú Thắng chép miệng đánh *chẹp* một tiếng thật to, lắc đầu quầy quậy vẻ bực dọc không thèm che giấu. Đôi mắt chú lướt qua khoảng tối nhờ nhờ bên trong sảnh ăn, nhìn chiếc quạt trần đứng im lìm rồi dằn giọng: — Trưa tao ăn ở xưởng chớ rảnh đâu mà chạy ra đây! Thiệt tình, phiền hà ghê!

Nói đoạn, chú chẳng buồn nhìn lại tờ thông báo, dậm chân quay ngoắt xe máy. Cú đạp khởi động mạnh bạo khiến ống xả phả ra một luồng khói xám cay xè, rồi chiếc xe rồ ga lao thẳng sang quán phở bò Bắc của bà Nga cách đó đúng hai căn nhà. Quán bà Nga lúc này đã đỏ rực hai bóng đèn cao áp trắng lóa. Mùi nước dùng quế hồi thơm nức mũi quyện với mùi gừng nướng từ chiếc nồi nước lèo khổng lồ nghi ngút khói bên ấy tỏa tràn ra lề đường, như một lời nhắc nhở sắc ngọt và tàn nhẫn về việc ngoài phố kia, khách hàng chẳng bao giờ thiếu sự lựa chọn. Nếu anh dừng lại dù chỉ một bước, người khác sẽ thế chỗ ngay lập tức mà không cần một giây do dự.

Liền sau đó chưa đầy năm phút, hai cô gái trẻ làm nhân viên bán quần áo ở shop thời trang đối diện cũng tạt xe tay ga qua mép vỉa hè. Họ tắt máy, ngơ ngác nhìn bóng đèn chữ U vàng vọt leo lét trong quán rồi càu nhàu với nhau vài câu thất vọng, tiếng đế giày cao gót gõ lộc cộc trên mặt đường trước khi rồ ga kéo nhau đi tìm quán hủ tiếu gõ phía chợ. Mỗi một tiếng nổ máy xe rời đi, mỗi một cái quay đầu của thực khách là một nhát búa vô hình gõ nhẹ nhưng buốt nhói vào thần kinh của những người đang nín thở bên trong cánh cửa sắt.

Bà Lan nãy giờ vẫn ngồi bất động ở bàn số bảy, chiếc bàn nằm nép sâu nhất sát góc tường gạch ẩm. Chân phải của bà gác thẳng lên chiếc ghế đẩu bọc da simili cũ kỹ đã rách toạc để lộ lớp mút xốp màu vàng ố bên trong. Trên đầu gối sưng phù của bà vẫn dán chặt một miếng cao dán thảo dược màu nâu sẫm, tỏa ra mùi dầu gừng nồng nặc lấn át cả không gian gian phòng khách. Bà không nhịn được nữa, hai tay vịn chặt vào mép bàn gỗ mun gượng đứng dậy. Khớp xương phát ra một tiếng *khục* khô khốc, bà cắn chặt môi dưới, đi cà nhắc từng bước nặng nề ra phía quầy thu ngân nơi Hà đang đứng tì tay lên khung cửa nách.

— Hà nè, — bà Lan sốt ruột, giọng run run nghẹn lại, hai bàn tay gầy guộc đan chặt vào vạt áo hoa đã giặt đến bạc màu. — Mẹ thấy trong nồi vẫn còn chút cơm nguội với nửa cây chả lụa trong tủ lạnh kìa. Hay là mở cửa ra, ai vô thì mình chiên cơm chiên trứng hay xào miếng rau muống bán đỡ? Để khách quen người ta tới rồi hậm hực bỏ qua quán bà Nga vầy, vài bữa người ta quên luôn cái quán mình thì chết dở con ơi! — Không được đâu mẹ, — Hà giữ chặt tay nắm cửa nách, xoay người lại nhìn thẳng vào đôi mắt trũng sâu vì mất ngủ của mẹ. Giọng cô trầm xuống nhưng từng từ từng chữ rành rọt như đóng đinh. — Mình đã bàn kỹ ở bàn số bảy hôm trước rồi. Nếu mẹ cứ thấy khách ghé là mủi lòng bật bếp rán đĩa cơm, chiên quả trứng, thì cái biển kia treo lên làm trò cười cho người ta à? Với lại, mẹ vừa đứng lên một chút là cái khớp gối lại lục cục kêu lên kìa. Bác sĩ dặn sao mẹ nhớ không? Nghiêm cấm đứng liên tục, phải để khớp nghỉ. — Nhưng mà nhìn khách quay đầu mẹ xót ruột quá... — Bà Lan thở dài sườn sượt, ánh mắt già nua cứ len lén ngoái nhìn qua khe cửa sắt hẹp, hướng về phía quán phở bà Nga đang tấp nập tiếng bưng bê, tiếng gọi tô tái nạm rôm rả ngoài kia. — Mười lăm năm nay có bao giờ cái quán này tắt đèn lúc sáu giờ tối đâu. Người ta nhìn vô tưởng nhà mình vỡ nợ hay dẹp tiệm tới nơi. — Mẹ xót ruột vì quán tắt đèn, hay mẹ sợ sau này phải nằm một chỗ rồi tốn sáu bảy chục triệu mổ khớp gối? — Hà hỏi thẳng, không hề gay gắt nhưng chạm trúng vào điểm yếu và nỗi sợ hãi lớn nhất đang đè nặng lên tâm trí bà Lan suốt mấy tháng nay. — Con cũng tiếc khách chứ mẹ, buôn bán ai chê tiền bao giờ. Nhưng mình đã thống nhất thử nghiệm ba tuần. Mới có đêm đầu tiên thôi, mẹ ráng về giường nằm nghỉ, uống cữ thuốc tối giùm con đi. Đừng đứng đây ngó ra nữa, càng ngó càng sốt ruột.

Bà Lan đứng ngập ngừng thêm một lúc lâu, bờ vai gầy guộc khẽ run lên dưới ánh đèn vàng vọt. Nhìn nét mặt kiên định, ánh mắt phẳng lặng không một chút lay chuyển của con gái, cuối cùng bà đành thở dài một tiếng khô khốc. Bà buông vạt áo, quay gót tập tễnh lê từng bước nặng nề đi vào buồng ngủ phía sau gian bếp, tiếng then cửa gỗ khép lại nghe trĩu nặng.

Hà đứng lại một mình nơi quầy thu ngân. Bóng tối ngoài đường bắt đầu buông dày đặc. Ánh đèn đường vàng vọt rọi qua kẽ chấn song sắt, cắt vạt nắng cuối ngày thành từng vệt sọc dài trên nền gạch hoa cũ kỹ. Cô kéo chốt trong của cánh cửa nách lại, tiếng khóa kim loại ăn khớp nghe giòn tan và dứt khoát.

Đúng bảy giờ tối, cánh cửa nách lại rung lên bần bật. Tiếng chìa khóa tra vào ổ lách cách, rồi Khải đẩy cửa bước vào.

Người anh nồng nặc mùi khói xe, bụi đường và mùi mồ hôi chua nồng sau chuyến giao hàng phụ tùng xe máy kéo dài từ xưởng sửa chữa ở quận 11 chạy ngược về Vườn Me. Khải mệt mỏi ném chùm chìa khóa nặng trịch lên mặt quầy kính phát ra một tiếng *chát*, rồi chẳng nói chẳng rằng, anh với tay bấm luôn công tắc đèn huỳnh quang khiến cả gian nhà bừng sáng choang dưới thứ ánh sáng trắng lạnh lẽo.

— Sao tối om như nhà có tang vậy? — Khải càu nhàu, tháo phăng chiếc mũ bảo hiểm ướt đẫm mồ hôi ném lên mặt ghế nhựa, rồi bước thẳng tới ngăn kéo đựng tiền thu ngân, kéo xoẹt ra một đường dứt khoát.

Bên trong khay nhựa chia ngăn chỉ vỏn vẹn một xấp tiền lẻ ca trưa đã được Hà vuốt phẳng phiu, xếp gọn gàng theo từng mệnh giá từ mười nghìn, hai mươi nghìn đến năm mươi nghìn. Bên cạnh xấp tiền là tập hóa đơn giấy in nhiệt màu trắng nằm im lìm trong chiếc khay nhựa màu xanh mà Duy đã phân loại sẵn. Khải cầm xấp tiền lên đếm nhoay nhoáy, ngón tay dính dầu nhớt thoăn thoắt miết từng mép giấy bạc, nhưng khóe mắt và chân mày anh càng lúc càng nhíu chặt lại, gân xanh nổi rõ trên mu bàn tay.

— Nay tổng thu ca trưa được có hai triệu một trăm bốn mươi ngàn thôi hả Hà? — Khải ngẩng phắt lên, giọng vừa bàng hoàng vừa tiếc của, âm lượng vang dội khắp gian nhà vắng. — Bình thường nếu bán cả ca tối, gom góp khách quen lai rai vài chai bia với ăn cơm đĩa cũng phải được ba triệu hai, ba triệu ba. Hụt mất mẹ nó một phần ba tiền rồi! Mất đứt hơn một triệu bạc của ngày hôm nay! — Anh trừ tiền vốn nguyên liệu ca tối chưa? — Hà không hề ngẩng đầu lên, cô bước lại gần chiếc bàn số bảy, kéo chiếc ghế đẩu đối diện rồi mở cuốn sổ theo dõi bìa đen ra, đặt chiếc bút bi xuống mặt gỗ. — Trừ gì thì trừ, hụt một triệu tiền mặt cầm trong tay là thấy xót rồi! — Khải chống hai tay lên hông, bắt đầu đi đi lại lại giữa lối đi hẹp ngăn cách bởi hai dãy bàn ghế nhựa trống trơn. — Hồi nãy anh chạy xe ngang đầu hẻm, thấy quán bà Nga đông nghẹt không còn một cái ghế trống. Mấy người bên tổ dân phố thấy quán mình đóng cửa, đi ngang cứ chỉ trỏ bảo dạo này nhà này chê tiền, làm ăn chảnh chọe, có khách mà không thèm bán. Anh thấy lung lay quá Hà ơi. Hay là mai dẹp cái biển đó đi? Mình mở lại ca tối, không nấu nhiều món phức tạp nữa, chỉ bán cơm sườn ốp la với chiên trứng thôi cho đỡ cực? Chứ hụt tiền kiểu này cuối tháng lấy đâu ra năm triệu rưỡi đóng tiền mặt bằng cho ông Tín, rồi còn khoản nợ phòng trọ bà Tám bảy trăm rưỡi mỗi tuần nữa? Lấy gì bù vô?

Hà vẫn ngồi yên lặng, không vội vàng cướp lời cũng không tỏ ra bực bội. Cô chờ cho Khải trút hết cơn hoang mang và nỗi sợ hãi tiền bạc đang đè nén trong lồng ngực anh ra ngoài. Từng ngón tay mảnh khảnh của cô lướt nhẹ trên những dòng kẻ mực đỏ được phân chia rành mạch trong cuốn sổ. — Anh Khải, lại đây ngồi xuống bàn số bảy đi.

Khải nhìn em gái, vẻ ngần ngại và bực dọc hiện rõ trên gương mặt đen sạm, nhưng trước ánh mắt điềm tĩnh của Hà, anh cũng kéo ghế ngồi xuống đối diện. Chiếc chân bàn số bảy đã được Duy chêm miếng đệm cao su êm ái hôm trước, giờ đây đặt vững chãi trên nền gạch bông cũ kỹ, không còn rung lắc hay kêu lẹp kẹp dù Khải có đập mạnh bàn tay thô ráp xuống mặt gỗ.

Hà xoay cuốn sổ sang phía anh, dùng đầu bút bi chỉ vào cột số liệu đã được phân tích chi li từ cuộc họp gia đình tuần trước: — Anh nhìn lại đi. Bình thường ca tối mình thu thêm được một triệu hai doanh thu gộp, nhưng tiền thịt cá tồn từ trưa sang tối, rồi từ tối không bán hết phải đổ bỏ thùng nước gạo hết bao nhiêu? Trung bình sáu chục ngàn một đêm tiền nguyên liệu thiu. Tiền gas bật hai bếp khè hầm canh từ chiều tới khuya, tiền điện máy lạnh với quạt hút chạy từ năm giờ chiều tới chín giờ đêm mất đứt gần một trăm ngàn nữa. Chưa kể những hôm anh mệt mỏi, mắt nhắm mắt mở đi giao nhầm ba hộp cơm, hay cô Hạnh đuối sức nêm mặn nồi canh cua, mình phải đền cho khách vài ba chục ngàn nữa. Trừ hết chi phí thực tế phát sinh riêng cho ca tối ra, một đêm anh với mẹ còng lưng đứng bếp bốn tiếng đồng hồ chỉ thu về vỏn vẹn mười sáu ngàn đồng tiền lãi ròng. Anh có nhớ con số mười sáu ngàn này không? Hay là anh quên rồi?

Khải dán mắt vào con số 16.000 được khoanh tròn bằng hai vòng mực đỏ tươi trên trang giấy kẻ ngang. Yết hầu nơi cổ họng anh giật giật lên xuống, bàn tay nắm chặt mép bàn hơi buông lỏng ra, nhưng miệng anh vẫn ngập ngừng không thốt nên lời.

— Hôm nay mình hụt một phần ba doanh thu gộp, nhìn xấp tiền mặt ít đi thì ai cũng xót, — giọng Hà dịu lại nhưng từng luận điểm vẫn đanh thép. — Nhưng bù lại, tiền gas hôm nay giảm một nửa, tủ mát không còn nửa ký thịt ôi nào phải vứt đi, và quan trọng nhất là mẹ được nằm nghỉ từ bốn giờ chiều tới giờ. Chân mẹ bớt sưng, khớp không bị tràn dịch thì mới tránh được ca mổ mấy chục triệu đồng. Thỏa thuận của ba anh em mình là thử nghiệm trong ba tuần, có đối chiếu chi phí thực tế từng ngày. Mới ngày đầu tiên mà anh đã đòi xé rào thì cuốn sổ này ghi chép để làm gì nữa? Công sức mình ngồi tính toán với nhau vứt đi đâu?

Khải im lặng một lúc thật lâu. Gian phòng chỉ còn lại tiếng chiếc quạt trần quay đều đều *vù vù* trên đỉnh đầu phả xuống từng luồng gió hanh hao, khô khốc. Anh đưa hai bàn tay thô ráp lên xoa mạnh vào mặt, vuốt ngược mái tóc bết mồ hôi ra sau gáy rồi thở dài đánh thượt một cái: — Thì anh lo tiền bạc chứ bộ... Thấy tiền vô ít hơn thì giật mình thôi. Mày biết tính tao rồi đó, thấy hụt tiền là ruột gan như có lửa đốt. — Em cũng lo, chứ em đâu có thờ ơ. Nhưng lo thì phải nhìn số liệu thực tế, đừng để cảm giác sợ hãi dắt mũi mình. Anh cam kết thử ba tuần thì ráng giữ đúng ba tuần. Tối mai không bán, anh tranh thủ nghỉ ngơi sớm đi, đừng chạy thêm cuốc hàng nào ngoài đường nữa, kẻo đổ bệnh ra đó lại tốn tiền thuốc men.

Khải nhìn sang những con số mực đỏ ngay ngắn trong cuốn sổ, gật đầu một cách miễn cưỡng: — Rồi, biết rồi. Cứ theo thỏa thuận ba tuần. Mai tao không nói nữa, mày làm sao thấy ổn thì làm.

Nói xong, Khải với tay cầm lại xấp tiền lẻ ca trưa, cẩn thận bỏ lại vào ngăn kéo rồi khóa lại, tiếng then khóa cạch một tiếng khô rỗng giữa màn đêm.

***

Sáng thứ Ba, nhịp điệu của quán Cơm Nhà Bà Lan bắt đầu từ sớm nhưng với một tâm thế khác hẳn những chuỗi ngày vật lộn trước đây.

Nhờ đêm hôm trước không phải dọn dẹp bãi chiến trường dầu mỡ của ca tối, sàn nhà vẫn khô ráo, sạch bong và không khí trong gian bếp hoàn toàn vắng bóng mùi chua nồng của thức ăn lưu cữu hay mùi dầu chiên đi chiên lại. Cô Hạnh đến quán lúc sáu giờ rưỡi sáng, nét mặt rạng rỡ hẳn lên. Khóe mắt cô không còn quầng thâm đen sạm vì đêm qua được ngủ trọn giấc sau khi chăm sóc cha già chu đáo.

Đúng chín giờ sáng, thực đơn tinh gọn gồm năm món cốt lõi: sườn ram mặn, thịt kho tàu trứng cút, cá ba sa kho tộ, đậu hũ dồn thịt sốt cà và canh cải ngọt thịt bằm đã được hoàn tất gọn gàng. Những miếng sườn ram óng ả màu cánh gián, từng khoanh cá ba sa săn chắc ngập trong nước sốt tiêu đen cay nồng, và nồi canh cải ngọt xanh mướt được bày biện ngăn nắp, tinh tươm trong các khay inox giữ nhiệt sáng loáng đặt trên quầy kính.

Đúng chín giờ mười lăm phút, chiếc điện thoại thông minh đặt trên quầy thu ngân của Hà rung lên từng hồi ngắn. Màn hình sáng lên với tin nhắn Zalo từ tài khoản Đặng Thanh Thảo, trưởng nhóm hành chính của công ty truyền thông cách quán bốn con phố:

*“Hà ơi, bên chị hôm nay có mười người ở lại họp trưa. Chị thấy thông báo quán em đổi thực đơn gọn lại và chốt giờ trước mười giờ sáng. Chị đặt thử mười suất: năm sườn ram mặn, ba thịt kho tàu, hai cá kho. Giao đúng mười một giờ ba mươi giùm chị nhé.”*

Ngay bên dưới, chưa đầy mười giây sau, Thảo gửi tiếp một dòng tin nhắn với câu chữ dứt khoát và sòng phẳng quen thuộc:

*“Nói trước là hôm nay phòng chị chỉ đặt thử nghiệm lượng nhỏ này xem chất lượng đồ ăn và giờ giấc thế nào thôi nha. Mấy phòng khác họ vẫn nghi ngại vụ trễ đơn đợt trước và việc quán em bớt món, nên họ tách ra đi ăn ngoài rồi. Bên chị chưa bảo đảm sẽ quay lại đặt thường xuyên bốn chục suất như hồi xưa đâu.”*

Nhìn dòng tin nhắn có phần lạnh lùng và cảnh giác ấy, Hà không hề cảm thấy hụt hẫng hay tự ái, trái lại khóe môi cô khẽ mỉm cười nhẹ nhõm. Nếu là Hà của hai tháng trước, chắc chắn cô sẽ cuống quýt bấm máy gọi điện, rối rít giải thích, xin lỗi và hứa hẹn đủ điều để mong người ta quay lại đặt trọn vẹn bốn mươi suất như cũ. Nhưng bây giờ, cô hiểu rất rõ áp lực gom đơn và rủi ro bị đồng nghiệp phàn nàn mà Thảo phải gánh chịu, cũng như giới hạn thực tế của căn bếp nhà mình. Mười suất ăn được phục vụ chuẩn chỉ, nóng sốt, đúng giờ hẹn vẫn có giá trị và độ bền vững hơn gấp trăm lần việc nhận bừa bốn mươi suất rồi làm trễ giờ, cháy khét thức ăn và tự tay bẻ gãy uy tín của mình.

Hà bình thản gõ phím phản hồi ngắn gọn: *“Dạ chị Thảo, em đã nhận đơn 10 suất: 5 sườn ram, 3 thịt kho, 2 cá kho. Giao lúc 11:30. Em in phiếu ngay bây giờ. Cảm ơn chị đã ủng hộ quán.”*

Cô nhấn lệnh in trên phần mềm. Chiếc máy in nhiệt nhỏ nhắn kêu *xoẹt xoẹt*, nhả ra một dải giấy trắng tinh tươm. Hà cẩn thận ghim tờ phiếu vào chiếc khay nhựa màu xanh cạnh máy in, rồi quay sang chuyển thông tin vào bếp cho Duy và cô Hạnh chuẩn bị phần hộp giữ nhiệt.

Mọi việc diễn ra nhịp nhàng như một cỗ máy đã được tra dầu cẩn thận. Đúng mười một giờ mười lăm, mười hộp cơm ngay ngắn, dán nhãn phân loại món ăn rõ ràng bên ngoài nắp hộp được xếp cẩn thận vào thùng xốp giữ nhiệt buộc sau yên xe máy của Khải. Anh xuất phát sớm hơn mười lăm phút so với lịch hẹn để trừ hao đoạn đường kẹt xe giờ trưa. Ca trưa hôm ấy trôi qua êm ả, chính xác từng phút, không hề có một tiếng cãi vã hay tiếng thúc giục hoảng loạn nào nổ ra giữa khâu đóng gói ngoài quầy và khâu xào nấu trong bếp.

***

Đến chiều thứ Bảy, tuần đầu tiên của cuộc thử nghiệm chính thức khép lại.

Hai giờ rưỡi chiều, sau khi vị khách ăn trưa muộn màng cuối cùng rời khỏi quán, Duy dùng khăn ẩm lau sạch mặt bàn quầy thu ngân, cúi đầu chào mọi người rồi dắt xe rời đi cho kịp ca học thực hành kỹ thuật điện bên quận 5. Cô Hạnh cọ rửa xong mẻ xoong chảo cuối cùng, cẩn thận úp từng chiếc chảo gang lên giá inox khô ráo, tháo chiếc tạp dề hoa rồi cũng dắt chiếc xe đạp mini về với gia đình.

Quán Cơm Nhà Bà Lan chìm vào một không gian tĩnh lặng, mát mẻ lạ thường. Nắng chiều vàng vọt hắt xiên qua khung cửa sổ sắt cạnh bàn số bảy, rọi từng vệt sáng ấm áp lên mảng sân nhỏ xanh mướt nơi mấy chậu húng quế và ớt kiểng đang đâm chồi non.

Hà, Khải và bà Lan cùng ngồi lại bên chiếc bàn quen thuộc ấy. Trên mặt bàn gỗ mun đã được lau sạch bóng loáng không còn một vệt dầu mỡ, Hà trải ra hai cuốn sổ: cuốn sổ cái bọc bìa nylon màu xanh lá của quán và bảng tổng hợp chi phí thử nghiệm tuần một do chính tay cô kẻ bảng chi tiết từng ngày.

Khải ngồi đối diện, tay cầm chiếc máy tính bỏ túi con cóc màu đen, ngón tay anh bấm số kêu *tách tách* giòn giã từng hồi. Hà lật từng trang sổ, đọc rõ ràng từng mục số liệu thực tế:

— Tiền gas tuần này hết sáu trăm hai mươi ngàn, giảm được gần bốn mươi phần trăm so với tuần trước khi mình chưa cắt ca tối. Tiền điện theo công-tơ phụ chạy quạt, bóng đèn và tủ lạnh giảm một trăm tám mươi ngàn đồng.

Cô lật tiếp sang trang nhật ký theo dõi nguyên liệu hằng ngày: — Quan trọng nhất là thức ăn thừa. Cả tuần nay xô nước gạo ngoài góc sân chỉ toàn vỏ rau củ, cọng hành và xương vụn, không phải đổ bỏ một miếng thịt hay một muôi canh ôi thiu nào cả. Hao hụt nguyên liệu giảm từ gần năm trăm ngàn tuần trước xuống còn chưa tới sáu mươi ngàn đồng trong tuần này.

Bà Lan ngồi bên cạnh hai con, hai bàn tay gầy gò nhăn nheo xoa nhẹ lên khớp gối phải. Tuần này, nhờ các buổi tối thứ Hai, Tư, Sáu được nghỉ ngơi hoàn toàn từ sau ba giờ chiều, bà không còn phải uống dồn dập những viên thuốc giảm đau màu xanh lá đậm đà độc hại để cố gượng đứng canh nồi nước lèo hay xào nấu lặt vặt.

— Chân mẹ mấy bữa nay đỡ nhức nhiều rồi hai đứa, — bà Lan lên tiếng, giọng chùng xuống đầy vẻ cảm kích, ánh mắt nhìn hai con dịu lại. — Đêm ngủ không còn bị giật giật buốt lên tận háng như đợt trước nữa. Sáng dậy bước chân xuống giường thấy cái khớp nhẹ nhõm hơn hẳn, không phải vịn vách tường mà đi nữa.

Khải nhìn con số tổng kết cuối cùng hiện trên màn hình chiếc máy tính con cóc, khẽ tặc lưỡi một cái, vẻ mặt băn khoăn: — Nhưng mà Hà nè, cộng hết doanh thu sáu ngày vừa rồi lại, trừ tiền chợ rau thịt của cô Vân, trừ tiền gas, tiền điện với tiền công chia cho cô Hạnh với thằng Duy, lợi nhuận ròng tuần này của quán mình chỉ vỏn vẹn có một triệu tám trăm ngàn đồng. Tính ra biên lợi nhuận mỏng dính luôn á. Nếu cứ giữ mức này, trả tiền mặt bằng cho ông Tín năm triệu rưỡi một tháng là vừa khít, rồi tiền trích trả nợ phòng trọ cho bà Tám bảy trăm rưỡi một tuần cũng chỉ vừa vặn, gia đình mình hầu như không có đồng nào tích lũy dắt lưng.

Hà gật đầu nhẹ nhàng, thẳng thắn thừa nhận sự thật mà không hề tìm cách xoa dịu hay né tránh: — Đúng vậy anh. Biên lợi nhuận hiện tại rất mỏng vì lượng khách ca trưa chưa tăng kịp để bù vào khoảng trống doanh thu của ca tối đã cắt. Mối công ty chị Thảo tuần này mới chỉ ăn thăm dò mười suất mỗi ngày, họ chưa dám tăng số lượng lên. Nhưng anh nhìn kỹ lại xem: mình giữ được sức khỏe cho mẹ, nhân sự trong bếp không ai bị kiệt sức hay bất mãn, và quan trọng nhất là quán không bị âm vốn thực tế. Một cơ thể muốn khỏe mạnh thì trước tiên phải thở được bình thường cái đã, rồi mới tính tới chuyện chạy nhanh hay tích lũy của cải.

Khải nhìn chăm chú vào bảng đối chiếu số liệu, thở hắt ra một hơi dài nhưng nét mặt gay gắt, căng thẳng thường ngày đã biến mất, thay vào đó là sự thấu hiểu thực tế: — Ừ, tao công nhận. Ít ra tuần này tao không phải vừa chạy xe ngoài đường vừa nơm nớp lo chuyện bù tiền thịt tăng giá như đợt trước. Nhưng tuần tới tính sao? Cứ để lợi nhuận mỏng vầy hoài cũng nguy hiểm lắm, lỡ trong nhà có sự cố phát sinh gì hay xe cộ hư hỏng là mình hụt chân liền.

Hà lật sang trang kế hoạch của tuần thứ hai, cầm cây bút bi gõ nhẹ từng nhịp lên mặt giấy: — Muốn tăng biên lợi nhuận mà tuyệt đối không được tăng giờ làm, mình chỉ có một cách duy nhất: tối ưu hóa chi phí đầu vào. Sáng mai đi chợ Vườn Me, anh Khải phải làm việc lại với sạp cô Vân. Tuần vừa rồi mình tinh gọn thực đơn còn năm món, nhưng lượng thịt nạc với rau cải anh lấy về vẫn bị dôi dư khoảng mười lăm phần trăm mỗi sáng. Vì anh cứ sợ thiếu giữa chừng nên toàn lấy dư ra một hai ký, rốt cuộc cuối ca trưa mấy người nhà mình phải chia nhau ăn cơm thừa cho hết, vừa ngán vừa lãng phí tiền vốn tươi.

Khải gãi đầu, khóe miệng nhếch lên vẻ hơi sượng sùng: — Thì đi chợ quen tay quen mắt, thấy cô Vân mời mọc mớ cải ngọt với thịt nạc mông ngon quá nên tao bấm bụng lấy thêm hai ký, nghĩ bụng lỡ trưa khách vô đột xuất đông thì có sẵn đồ mà xào nấu cho lẹ... — Không có “nghĩ bụng” nữa anh, — Hà dứt khoát ngắt lời. — Thực đơn năm món cố định thì định lượng rau thịt phải khớp từng ký theo công thức cô Hạnh đã cân đo. Sáng mai anh chỉ nhập đúng số lượng trong danh sách em ghi sẵn ra giấy. Giảm lượng nhập sáng thì tiền vốn tươi mỗi ngày sẽ giảm xuống, dòng tiền của quán không bị chôn cứng vào tủ lạnh. — Được rồi, sáng mai tao bảo cô Vân cân đúng từng lạng theo giấy mày đưa, thừa một cọng hành tao cũng không lấy nữa, — Khải quả quyết gật đầu, vẻ mặt dứt khoát hơn hẳn.

Bà Lan ngồi bên cạnh nhìn hai đứa con bàn bạc, phân tích đâu ra đấy, đôi mắt già nua ánh lên nét bằng lòng và an tâm. Bà vỗ nhẹ mu bàn tay gầy gò lên cánh tay áo dính đầy bụi đường của Khải rồi nhìn sang Hà: — Mẹ thấy hai đứa tính vậy là trúng đó. Tuần này thấy con Hà nó đỡ quầng thâm mắt, thằng Khải cũng không còn gắt gỏng đập bàn đập ghế như hồi đầu tháng nữa. Nhưng mẹ dặn trước nghen: dù khách quen ca tối có tới đứng trước cửa nài nỉ cách mấy, hay có ai xúi mở lại bán thêm vài tiếng kiếm thêm đồng ra đồng vào, thì cũng phải giữ vững nguyên tắc, không được tự ý xé rào mở lại ca tối khi chưa hết ba tuần thử nghiệm đâu đó. Làm ăn buôn bán mà nay đổi mai dời là người ta coi thường dữ lắm.

Khải bật cười xòa, gấp cuốn sổ tính toán lại rồi đẩy chiếc máy tính con cóc về phía tay Hà: — Con đâu có đòi mở lại nữa đâu mà mẹ nhắc hoài. Thấy mẹ ngủ ngon giấc, chân bớt sưng đỏ là con mừng rồi. Tiền lời mỏng chút mà lòng dạ thanh thản, còn hơn cầm cục tiền mà tối về thấy mẹ nằm rên hừ hừ trong buồng vì nhức xương.

Hà nhìn anh trai và mẹ, một cảm giác ấm áp, vững chãi lan tỏa khắp lồng ngực. Lần đầu tiên sau nhiều năm chìm trong mớ bòng bong của những cuộc cãi vã không hồi kết, những quyết định lớn của quán cơm không còn phụ thuộc vào những lời hứa hẹn mơ hồ hay sự nhẫn nhịn cam chịu đầy uất ức của một cá nhân, mà được nâng đỡ bằng sự thấu hiểu, kỷ luật và những con số rõ ràng ngay trên chiếc bàn số bảy này.

***

Sáng thứ Hai đầu tuần thứ hai của đợt thử nghiệm, trời Sài Gòn nắng gắt từ sớm. Không khí oi ả báo hiệu một ngày làm việc đầy áp lực nhưng quán Cơm Nhà Bà Lan đã bắt đầu vận hành theo một trật tự mới.

Khải đi chợ Vườn Me về đúng bảy giờ sáng. Anh mang vào bếp đúng bốn ký rưỡi thịt nạc đùi và sáu ký rau cải ngọt tươi roi rói, đặt lên bàn cân kiểm tra trước mặt cô Hạnh, tuyệt đối không thừa ra một lạng nào như đúng cam kết chiều thứ Bảy. Hà đứng ở quầy thu ngân kiểm tra lại cuộn giấy in nhiệt, sắp xếp ngăn nắp các hộp xốp và kiểm đếm danh sách khách đặt cơm trưa sớm trên Zalo. Không khí trong quán diễn ra êm ả, trật tự và đúng nhịp độ đã định.

Bà Lan ngồi ở chiếc ghế gỗ cao đặt ngay mép cửa thông giữa gian nhà ngoài và gian bếp. Chân phải bà gác ngay ngắn lên một chiếc bục gỗ nhỏ có lót vải mềm, hai tay thoăn thoắt cầm chiếc rổ tre ngồi lặt từng cuống ớt hiểm đỏ au. Theo thỏa thuận phân chia công việc trong ba tuần thử nghiệm, bà Lan không trực tiếp đứng bếp nấu nướng mà chỉ ngồi quan sát và hướng dẫn miệng hai món chủ lực là sườn ram mặn và thịt kho tàu trứng cút để chuyển giao dần kỹ thuật nêm nếm cho cô Hạnh.

Trong bếp, ngọn lửa xanh từ bếp gas công nghiệp đang bốc lên hừng hực. Cô Hạnh đeo tạp dề trắng, tay thoăn thoắt đảo đều chảo sườn ram lớn. Mùi đường thốt nốt thắng keo màu cánh gián hòa quyện cùng nước mắm cá cơm nguyên chất và tỏi phi bốc lên ngào ngạt, thơm nức mũi cả một góc phố. Cô Hạnh mở cuốn sổ tay nhỏ dán trên vách tường gạch, chăm chú nhìn từng dòng ghi chú liều lượng gia vị mà Hà đã chuẩn hóa tuần trước.

Hà đang mỉm cười gập mấy tờ hóa đơn in sẵn ngoài quầy thu ngân thì bỗng nhiên, một chuỗi âm thanh chói tai vang lên từ phía gian bếp sau lưng.

*XOẢNG! XOẢNG!*

Tiếng nắp vung kim loại rơi tự do đập mạnh xuống nền gạch bông, theo sau là tiếng chiếc muôi inox va chạm chát chúa vào thành chảo gang dày cộp. Ngay lập tức là tiếng bát đĩa, muỗng đũa xô lệch lách cách trên mặt bàn đá chuẩn bị thức ăn. Hà giật thót tim, buông phắt xấp giấy in nhiệt trên tay, bước vội về phía cửa bếp.

Chưa kịp bước qua khung cửa thông, giọng nói gay gắt, run rẩy và lạc cả đi vì ức chế tột cùng của cô Hạnh đã dội thẳng ra sảnh ngoài:

— Chị Lan! Tôi đã nói với chị bao nhiêu lần rồi, công thức này là chị chỉ tôi, tôi nêm đúng từng muỗng canh theo cuốn sổ ghi chép đàng hoàng! Chị đừng có hễ thấy tôi quay lưng đi là lại thò tay bốc thêm cả nắm đường dằn vào chảo của tôi như vậy nữa! Quán này rốt cuộc ai là người đứng bếp chính đây?!