Một buổi lên sóng không có cô Ba

Chiếc chân máy quay bằng nhôm của Quân đặt chơ vơ ngay lối đi chật chội giữa hai dãy kệ của sạp đồ gia dụng Diệp Hưng, ba cái chạc kim loại xòe rộng cắm xuống nền xi măng lồi lõm, cũ kỹ đến mức từng vệt dầu mỡ của cả chục năm buôn bán đã ngấm đen thành những quầng loang lổ. Chiều muộn ở góc chợ kim khí chưa bao giờ là một nơi dễ chịu cho thị giác. Không có những cuộn lụa óng ả màu mỡ gà, màu xanh cánh kiến hay những dải gấm hoa bồng bềnh như bên sạp Ba Mùa; cũng tuyệt nhiên không có nụ cười má lúm đon đả, hàm răng nhánh hạt huyền duyên dáng cùng cái dáng vẻ lanh lẹ của cô Ba để kéo mắt người ta nán lại. Khung hình nhỏ xíu trên màn hình điện thoại chỉ chật ních những vật thể thô ráp, góc cạnh và lạnh lẽo: chồng chảo gang xám xịt xếp lớp như vảy cá, những chiếc nồi nhôm gò tay thô kệch, ấm đun nước bọc quai dây kẽm, rổ đinh ốc ken dày, muôi xới gang đen trũi, và ngự trị ở ngay giữa tâm điểm của ống kính là gương mặt căng thẳng đến mức tái dại, hai gò má giật giật từng cơn như người lính chuẩn bị bị đẩy ra tiền tuyến của chị Diệp.

Mùi dầu chống gỉ kim loại ngai ngái, hăng nồng bốc lên trong không khí oi ả cuối ngày, trộn lẫn với vị mằn mặn phả lên từ dòng sông Hoài chỉ cách đó một dãy sạp buôn khô. Năm giờ chiều, cái nắng vàng hanh hao đặc trưng của phố Hội bắt đầu xiên khoai qua các lớp ngói âm dương phủ đầy rêu phong xám xịt, dọi những luồng sáng sắc lẹm đầy bụi li ti thẳng vào khoảng sân nhỏ bằng phẳng phía trước sạp Diệp Hưng.

Đáng lẽ ra, theo đúng kịch bản phân ban và lịch vận hành đã chốt từ đầu tuần, khung giờ vàng của chuyên đề “Mẹo hay gia đình” hôm nay vẫn có sự bảo chứng vững chãi của cô Ba sạp Ba Mùa. Kế hoạch ban đầu là cô Ba sẽ đóng vai người nội trợ đi chợ mua sắm, lượn lờ ghé qua quầy chị Diệp, miệng vừa hỏi vừa hát một câu chòi bông lơn để tạo đà, rồi chị Diệp chỉ việc nương theo cái trớn hoạt bát ấy mà trả lời vài ba câu đơn giản về mấy món đồ gia dụng. Thế nhưng người tính không bằng trời tính. Quá trưa, đứa cháu ngoại bên Cẩm Hà của cô Ba đột ngột phát sốt phát ban, người nhà hớt hải gọi điện thoại dồn dập ra chợ. Cô Ba cuống cuồng gửi sạp vải lại cho bà Lành trông chừng giùm, trước khi tất tả dắt chiếc xe đạp mini cà tàng đạp thục mạng về làng còn ghé vội qua sạp đồ sắt. Người đàn bà buôn vải thở không ra hơi, dúi vội vào tay chị Diệp chiếc quạt nan tre xơ xác, giọng đượm vẻ áy náy khôn nguôi:

“Con bé bên nhà ốm đỏ cả người, tui không thể nào nán lại tiếp chị cữ chiều nay được nữa Diệp ơi. Chị Diệp ráng nghen! Khung năm giờ chiều bữa nay nhường trọn cho sạp kim khí của chị đó. Có tụi nhỏ con Hân với thằng Quân lo máy móc, bấm nút kiểm tra mạng hết rồi. Chị cứ nói thiệt lòng như lúc chị đứng chõ miệng mắng vốn tui hồi sáng là người ta tin liền hà, đừng có sợ!”

Lời dặn dò thì nhẹ tênh như một làn gió thoảng qua sông, nhưng gánh nặng đổ ụp xuống đôi vai gầy guộc của người đàn bà buôn đồ sắt suốt mười lăm năm qua thì nặng tựa như cả một tảng gang đúc đè trĩu xương tủy. Chị Diệp đứng chôn chân bên cạnh chồng xoong nồi sáng lóa, chiếc tạp dề hoa nhí thường ngày chị hay đeo để lau tay mỗi khi bốc hàng đã được tháo ra, thay bằng chiếc áo bà ba vải ú sẫm màu cài kín cổ đến tận nút trên cùng, khiến khuôn ngực gầy guộc của chị càng thêm nghẹt thở. Hai bàn tay thô ráp, chai sần với những móng tay bị phèn và rỉ sắt ăn mòn nham nhở cứ hết miết chặt vào vạt áo lại luống cuống lần giở góc mép tờ giấy học sinh kẻ ô li bốn hàng. Đó là mảnh giấy chị đã thức trắng đêm qua, chong cây đèn hột vịt bên phản gỗ để nắn nót chép lại từng câu, từng chữ theo kịch bản năm bước mà Hân đã nhọc công biên soạn và giải thích cặn kẽ cho chị từ hai ngày trước.

“Chị Diệp, nước uống nè chị. Uống một ngụm cho mát giọng rồi mình chuẩn bị bấm máy.”

Đỗ Mỹ Linh kéo chiếc ghế đẩu nhựa ngồi thụp xuống bên cạnh chiếc bàn con kê máy tính bảng, cẩn thận đưa cho chị Diệp cốc nước chè xanh bà Lành vừa hãm từ lá tươi, hãy còn bốc khói ấm nồng. Cô sinh viên thương mại điện tử đã vào vị trí kiểm soát kỹ thuật từ nửa tiếng trước. Hai ngón tay cái của Linh thoăn thoắt rê trên màn hình cảm ứng để kiểm tra kết nối mạng nội bộ của ứng dụng Chợ Nhà Mình, đảm bảo băng thông không bị giật lag khi chuyển tiếp luồng dữ liệu sang máy chủ dự phòng đặt ở góc văn phòng hợp tác xã.

Chị Diệp nhận cốc nước mà những ngón tay run rẩy bần bật, va lanh canh vào thành cốc sứ khiến nước chè sóng sánh, suýt chút nữa rớt xuống vạt áo mới. Chị vội vàng nhấp một ngụm nhỏ, nuốt đánh ực một cái, yết hầu giật giật liên hồi dưới làn da ngăm đen khắc khổ:

“Mấy đứa… hay là thôi đi? Để bữa khác có bà Ba kèm cặp rồi chị nói sau. Không có bả đứng bên cạnh quơ tay múa chân pha trò, chị thấy cái mặt chị trong màn hình điện thoại nó cứ trơ như khúc gỗ mục dạt ngoài cồn cát. Khách người ta vô lướt ngang thấy xấu hoắc, thấy lóng ngóng rồi người ta quẹt qua kênh khác hết cho coi! Mặt chị hồi nào tới giờ chỉ quen cắm cúi vô bao đinh bó kẽm, biểu nói chuyện với cái chấm đen camera vô hồn đó, chị thấy ớn lạnh sống lưng quá tụi em ơi!”

Giọng chị Diệp the the, lạc hẳn đi so với cái giọng sang sảng quát tháo mối hàng ngoài bến xe buổi sớm tinh mơ. Sự tự tin của một người đàn bà từng một tay nuôi hai đứa con ăn học bằng từng hào lẻ bán dao kéo bỗng chốc bốc hơi sạch bách trước cái ống kính đen ngòm nhỏ xíu của chiếc điện thoại di động.

Hân bước tới gần, khẽ đặt bàn tay mềm mại nhưng ấm áp của mình lên bờ vai đang căng cứng của người phụ nữ lớn tuổi hơn mình một giáp. Bàn tay chị Diệp lạnh ngắt, dù trán chị lấm tấm những giọt mồ hôi hột to tướng thi nhau lăn xuống rãnh má. Hân hiểu rất rõ nỗi sợ hãi này. Nó không khác gì cảm giác của chính cô những ngày đầu tiên bước chân vào phòng họp kính ở tổng bộ tập đoàn bán lẻ tại Hà Nội, đứng trước hàng chục chuyên gia chuỗi cung ứng dày dạn kinh nghiệm để bảo vệ dự án tự động hóa kho hàng của mình: tim đập thình thịch trong lồng ngực như muốn nhảy ra ngoài, hai tai ù đi và mọi con số chuẩn bị trong đầu bỗng dưng biến thành một mớ hỗn độn không đầu không cuối.

“Không sao đâu chị Diệp,” Hân dịu giọng trấn an, ánh mắt kiên định và thấu hiểu nhìn thẳng vào đôi mắt đang đong đầy âu lo của chị. “Hôm nay mình không bán diễn, mình bán đồ bếp thực tế cho người ta dùng hàng ngày. Người ta xem cô Ba là để ngắm lụa, nghe hát hò câu chòi cho vui tai, giải khuây sau một ngày mệt nhọc. Còn người ta dừng lại ở sạp kim khí của chị là để tìm một cái chảo xào rau không dính, một con dao thái thịt không cùn, một cái nồi kho cá không bị khét đáy. Mấy cái đó cô Ba làm sao rành bằng chị được? Chị cứ nói đúng những gì chị biết, nói bằng kinh nghiệm mười lăm năm bán đồ cho dân phố Hội này là được rồi. Tụi em đứng ngay sau máy, có gì trục trặc tụi em đỡ cho chị liền.”

Quân đứng phía sau giá ba chân bằng nhôm, xoay nhẹ vòng lấy nét của chiếc máy ảnh gắn ngoài được đồng bộ với điện thoại thông minh chuyên dụng. Cậu khẽ hất lọn tóc mái lòa xòa trước trán, giơ bàn tay trái lên cao, ba ngón tay xòe ra rồi gập lại từng ngón một, miệng đếm ngược không thành tiếng: “Ba… hai… một… Lên sóng!”

Dòng chữ đỏ thắm mang chữ “TRỰC TIẾP” kèm biểu tượng sóng phát thanh lập tức nhấp nháy trên góc trên bên trái màn hình điều khiển.

Mười phút đầu tiên của buổi phát sóng trôi qua trong một bầu không khí ngột ngạt và gượng gạo đến mức nghẹt thở.

Chị Diệp đứng thẳng đơ như một pho tượng đồng hun giữa hai kệ hàng chất đầy thau nhôm và chậu nhựa. Đôi mắt chị tuyệt nhiên không dám nhìn thẳng vào chấm tròn camera nhỏ xíu của máy ảnh mà nhìn trừng trừng vào khoảng không vô định phía sau lưng Quân, con ngươi dại đi vì căng thẳng tột độ. Hai bàn tay chị nắm chặt lấy mép tờ giấy học sinh kẻ ô li giơ ra ngang ngực, run rẩy đến nỗi tiếng giấy sột soạt lọt cả vào micro cài áo phát ra những âm thanh sột soạt khó chịu.

“Kính… kính chào quý cô bác, anh chị em… đang theo dõi kênh Chợ Nhà Mình…” Chị Diệp mở đầu bằng một câu chào lắp bắp, âm vực run bần bật như một đứa trẻ tiểu học bị thầy giáo gọi bất thình lình lên bảng trả bài mà chưa kịp học thuộc lòng một chữ nào. “Hôm nay… sạp Diệp Hưng… trân trọng giới thiệu… đến toàn thể quý vị… sản phẩm chảo gang… chảo gang đúc truyền thống Cẩm Hà…”

Chị nói vấp liên tục. Cứ đọc được ba chữ, chị lại phải cúi gằm mặt xuống liếc vội vào những dòng chữ mực tím trên tờ giấy học sinh, rồi ngước mặt lên với một nụ cười gượng gạo méo xẹo, các cơ mặt co rúm lại không tự nhiên nổi lấy một giây. Những câu từ trau chuốt, bóng bẩy mà chị cố gượng ép bản thân học thuộc lòng đêm qua—nào là “sản phẩm tinh hoa gia dụng”, nào là “tiện ích vượt trội cho gian bếp hiện đại”—nghe sao mà xa lạ, kệch cỡm và lạc lõng đến thảm hại giữa không gian nồng đượm khói lam chiều, tiếng lanh canh kim khí và cái bóng nghiêng nghiêng của mái ngói rêu phong ngoài phố Hội.

Trên màn hình đối soát của Mỹ Linh, những con số đo lường lượng truy cập bắt đầu nhảy múa một cách tàn nhẫn và lạnh lùng. Lượng người xem trực tuyến ban đầu mở màn ở mức hơn một trăm hai mươi người—phần lớn là những người theo dõi cũ của kênh Chợ Nhà Mình đang háo hức chờ đợi điệu hò bài chòi lảnh lót hay vẻ đon đả quen thuộc của cô Ba sạp vải—bắt đầu tụt dốc không phanh.

Một trăm người. Tám mươi người. Năm mươi người.

Và chỉ sau mười phút trôi qua trong sự ậm ờ ngắc ngứ, con số đứng khựng lại ở mức vỏn vẹn ba mươi hai người xem.

Các dòng bình luận lướt qua màn hình mang đầy vẻ thất vọng, hụt hẫng và cả những lời châm chọc vô tình: *“Ủa cô Ba bữa nay không lên sóng hả em? Bán đồ sắt thép nhìn khô khan quá vậy.”* *“Bà chủ nói chuyện buồn ngủ quá trời, nhìn mặt bả như đang bị ai ép quay clip trả nợ vậy á.”* *“Thôi đi ra lướt chỗ khác, tưởng chiều nay có đố vui trúng thưởng khăn lụa hay túi thơm chứ bán mấy cái chảo đen xì này chán phèo.”*

Mỹ Linh cắn chặt môi dưới, đưa mắt nhìn sang Hân với vẻ đầy lo lắng, bàn tay đang gõ phím trên máy tính bảng khựng lại giữa chừng. Ở phía đối diện bên kia chân máy, chị Diệp cũng lờ mờ nhận ra sự thê thảm của tình hình qua nét mặt biến sắc và cái lắc đầu kín đáo của đám trẻ. Trán chị ướt đẫm mồ hôi hột, từng giọt mồ hôi mằn mặn lăn dài qua khóe mắt cay xè nhưng hai tay chị vẫn bận nắm chặt tờ giấy kịch bản nên không dám đưa lên lau. Hơi thở chị dồn dập, đứt quãng, câu chữ trong khoang miệng dính tịt vào nhau thành những âm thanh rời rạc, vô nghĩa:

“Dạ… cái này là… hàng loại một… có bảo hành đàng hoàng… bảo hành ba tháng… quý vị mua ủng hộ sạp Diệp Hưng…”

Sự im lặng chết chóc xen lẫn tiếng kim loại va chạm lách cách từ các sạp bên cạnh bắt đầu bao trùm không gian. Một cảm giác bất lực nặng nề đè nghẹn lấy cổ họng mọi người. Nếu tình trạng này kéo dài thêm năm phút nữa, buổi livestream độc lập đầu tiên của sạp gia dụng sẽ chính thức biến thành một thảm họa bẽ bàng, đóng đinh vĩnh viễn định kiến khắc nghiệt rằng ngoài cô Ba ra, không một tiểu thương nào ở cái Chợ Đèn Lồng này có đủ khả năng tự mình đứng vững trên không gian số.

Ngay khoảnh khắc chị Diệp gần như muốn buông xuôi, ánh mắt rơm rớm chực trào nước mắt và đôi chân đã toan lùi lại để quay lưng bỏ trốn vào góc tối của sạp hàng, Quân bỗng hạ thấp chân máy xuống nửa tấc. Cậu thò đầu ra khỏi khung máy, đưa bàn tay phải lên làm dấu ấn mạnh xuống không khí, miệng cười toe toét, khẽ lắc đầu quầy quậy rồi dùng khẩu hình nhắc nhở thật chậm rãi, rành giọt từng chữ một:

“Bỏ giấy xuống chị Diệp! Đừng đọc nữa! Cứ coi cái camera này là bà Năm xóm Chài hay cô Mai trường học đang qua sạp hỏi mua đồ nấu đám giỗ đi!”

Ánh mắt sáng ngời, ấm áp, đầy kiên nhẫn và nụ cười rạng rỡ của chàng trai trẻ như một chiếc phao cứu sinh bất ngờ ném trúng vào giữa dòng nước xoáy đang cuốn chị Diệp đi. Chị Diệp sững người lại. Chị nhìn Quân, rồi nhìn sang Hân. Hân không hề cau mày trách móc, cô chỉ khẽ mỉm cười, đôi mắt ánh lên niềm tin cậy tuyệt đối và gật đầu khích lệ chị một cái thật dứt khoát.

Một cơn gió từ mặt sông Hoài bất chợt thổi thốc qua con ngõ hẹp nối ra chợ, làm tung bay vạt áo bà ba và thổi lật phấp phới mép tờ giấy học sinh kẻ ô li trong tay chị. Chị Diệp cúi nhìn xuống những dòng chữ mực tím nắn nót, thẳng tắp nhưng vô hồn của mình. Mấy thứ văn hoa sáo rỗng, mấy chữ “tiện ích vượt trội”, “tinh hoa gia dụng” này đâu phải là cách chị sống, đâu phải là cách chị kiếm từng đồng bạc cắc nuôi hai đứa con ăn học suốt mười lăm năm qua giữa cái chợ nắng bụi mưa bùn này? Ở cái chợ này, người ta tin nhau vì con dao chặt xương không mẻ, cái chảo xào rau không cháy, chứ có ai tin nhau vì mấy lời hoa mỹ chót lưỡi đầu môi bao giờ?

Chị Diệp hít một hơi thật sâu, lồng ngực căng tràn thứ không khí mằn mặn quen thuộc của bến sông pha lẫn mùi kim khí nồng nặc. Một thoáng dứt khoát lóe lên trong đôi mắt sắc sảo của người đàn bà buôn đồ sắt. Chị vo tròn tờ giấy kịch bản trong lòng bàn tay thô ráp, chẳng thèm nhìn lấy một lần nữa, dứt khoát ném toẹt nó xuống chiếc rổ nhựa đựng giẻ lau nằm dưới chân bàn.

Hai vai chị chùng xuống, hoàn toàn rũ bỏ tư thế đứng nghiêm cứng nhắc như chào cờ. Chị bước tới một bước, sải chân rộng và vững chãi, với tay nắm lấy chiếc chảo gang đúc thô ráp, đen nhánh đang nằm trên kệ gỗ tràm. Chiếc chảo dày cui nặng gần hai ký được bàn tay gân guốc của chị nhấc bổng lên nhẹ bâng như một món đồ chơi con nít.

Chị Diệp đảo mắt nhìn thẳng vào ống kính máy ảnh, không còn vẻ trừng trừng sợ hãi như nhìn quái vật, mà là cái nhìn xoi mói, thực tế, sắc như dao cau của một người thợ lành nghề nhìn vào mắt bạn hàng. Tay trái chị cầm chắc chiếc chảo gang, tay phải rút phắt một chiếc muôi sắt cán dài cắm trong ống bơ rỉ sét, vung tay gõ nhẹ một tiếng *đanh* giòn giã vào đáy nồi.

*Keng!*

Tiếng kim khí va vào nhau vang lên trong trẻo, đanh gọn, ngân dài lan tỏa khắp gian hàng, xé toang cái bầu không khí ngột ngạt, buồn ngủ đang đè nặng từ nãy đến giờ.

“Nè mấy cô mấy chị!”

Chị Diệp cất giọng. Lần này không còn sự lắp bắp, không còn âm run rẩy nào nữa. Đó chính là chất giọng Quảng Nam rổn rảng, đanh thép, hơi the the nơi cuống họng nhưng từng từ thốt ra đều chắc nịch như đinh mười phân đóng thẳng vào cột buồm gỗ kiền kiền:

“Nãy giờ tui học đòi mấy đứa nhỏ nói chữ nghĩa văn hoa nghe ngứa cái tai quá, tui nói thiệt hổng vô! Giờ tui nói theo kiểu con Diệp bán đồ sắt Chợ Đèn Lồng mười lăm năm nay nè. Mấy chị mua hàng trên mạng hay bị mấy cái hình chụp bóng lộn, láng o trên điện thoại nó lừa đúng hôn? Nhìn trên hình thì đẹp như tranh vẽ, bóng như gương soi, mua về đập trái trứng vô một cái nó dính cứng ngắc, cạo tróc cả lớp sơn chống dính màu đen sì ăn vô ung thư chết bỏ!”

Trên màn hình đối soát, một dòng bình luận lập tức hiện lên từ một người xem nãy giờ vẫn im lặng: *“Ủa bà chủ đổi giọng nghe bén vậy? Tiếp đi chị ơi, nói nghe bùi tai quá nè!”*

Chị Diệp không thèm nhìn màn hình, chị lật ngửa chiếc chảo gang lên, đưa sát bề mặt thô ráp, sần sùi màu xám đen vào sát ống kính máy ảnh của Quân, ngón tay trỏ chai sần miết mạnh lên lòng chảo tạo ra tiếng rào rạo chân thực:

“Coi kỹ giùm tui nghen! Cái chảo gang đúc thủ công của lò Cẩm Hà này, bề mặt nó nhám xịt vậy nè, hổng có quét một milimet sơn hay hóa chất chống dính nào hết trơn á. Ai đời trên đời này đi mua chảo gang đúc mà đòi mặt chảo phải nhẵn thín như men sứ men ngọc? Nhám vầy nó mới có lỗ li ti để ngậm dầu được chứ! Mấy chị mua về, đừng có dại dột đổ dầu vô chiên cá liền rồi lên mạng chửi con Diệp này lừa đảo. Bước đầu tiên mang về, lấy cho tui một miếng mỡ gáy heo—dầu ăn cũng được nhưng mỡ heo mới là số một. Rửa sạch chảo bằng nước nóng, bắc lên bếp đốt cho nó bốc khói nghi ngút lên, rồi lấy miếng mỡ chà đều khắp lòng chảo, chà từ đáy lên tới mép cho tui. Lặp lại ba lần như vậy, tự khắc mỡ heo nó thấm sâu vô mấy cái lỗ li ti trên mặt gang, tạo thành một lớp màng oxit đen bóng tự nhiên như gương. Lúc đó mấy chị có chiên cá thu, đập trứng ốp la hay rán đậu hũ non, nó cũng trôi tuồn tuột như trượt ba-tin, tui thách đứa nào làm dính được đáy chảo đó!”

Lời giải thích mộc mạc, cặn kẽ, giàu hình ảnh và sặc mùi bếp núc thực tế khiến lượng người xem trên thanh công cụ bắt đầu nhích dần lên một cách thần kỳ. Từ ba mươi hai người vọt lên bốn mươi lăm, rồi sáu mươi, rồi chạm mốc tám mươi lăm người. Những lượt thả tim hình ngọn lửa và biểu tượng vỗ tay bắt đầu bay lên lách tách như ngô rang bên góc phải màn hình.

Mỹ Linh vội vàng kéo chiếc micro định hướng lại gần hơn nửa thước để thu trọn tiếng gõ kim loại và tiếng miết tay giòn giã của chị Diệp.

Một dòng bình luận màu vàng nổi bật nhảy lên giữa màn hình: *Khách hàng Minh_Trần_91: “Chị ơi, cái bộ xoong inox ba cái sáng loáng trên cái kệ phía sau lưng chị giá bao nhiêu vậy? Thấy sáng đẹp quá, có chống rỉ sét không chị để em chốt đơn?”*

Mỹ Linh lập tức đọc to bình luận cho chị Diệp nghe. Theo lẽ thường của những người làm bán hàng trực tuyến, khi khách hỏi đến một món đồ có vẻ bắt mắt và sẵn sàng xuống tiền, người bán sẽ hồ hởi chào mời, tâng bốc sản phẩm lên tận mây xanh để chốt đơn cho nhanh. Nhưng chị Diệp thì khác. Vừa nghe Linh dứt lời, chị quay ngoắt người lại nhìn bộ xoong inox ba chiếc bóng lộn đang phản chiếu ánh đèn neon, rồi chị trừng mắt nhìn thẳng vào ống kính máy ảnh, hai tay xua lia lịa, lắc đầu nguầy nguậy:

“Cái bộ ba cái sáng choang đằng sau lưng tui đó hả? Khuyên thiệt lòng một câu: Đừng có mua! Bỏ cái ý định đó đi!”

Hân đang ngồi bên cạnh giật thót mình, đưa mắt ngơ ngác nhìn Quân. Quân cũng nhướng mày kinh ngạc nhưng khóe môi lại khẽ nhếch lên thành một nụ cười thích thú tột cùng, hai tay vẫn giữ vững chân máy không để lệch góc một milimet nào.

Chị Diệp với tay giật phắt chiếc xoong inox bóng loáng trên kệ xuống, cầm một thỏi nam châm nhỏ cỡ ngón tay cái—vốn là thứ đồ nghề dắt túi của chị dùng để thử kim loại mỗi khi đi nhập hàng ở các vựa phế liệu hay lò gia công—dí thẳng vào thân nồi.

*Cạch!*

Thỏi nam châm kêu lên một tiếng khô khốc, hít chặt cứng lấy thành chiếc xoong sáng bóng, chị buông tay ra mà thỏi nam châm vẫn dính trơ trơ không hề lay chuyển.

“Thấy chưa? Coi kỹ giùm tui nghen mấy người!” Chị Diệp giơ cao chiếc xoong có dính thỏi nam châm lên sát ống kính, giọng chị đanh lại đầy vẻ bực bội như đang mắng đứa con dại dột trong nhà. “Mấy sàn mạng hay rao rùm beng ‘inox cao cấp giá sốc chín mươi chín ngàn ba cái tặng kèm nắp kiếng’, chính là cái thứ của nợ này nè! Nó là sắt vụn dập mỏng dính rồi đem đi mạ một lớp kẽm bóng loáng, pha tạp chất chì với đồng tùm lum tùm la, nam châm nó hít cứng ngắc vầy nè. Mấy người mua về nấu nồi canh chua hay kho cá vài bữa, axit trong cà chua với muối mặn nó ăn mòn lủng đáy, rỉ sét vàng khè phai ra nước canh cho con nít ăn vô đau bụng, chứ ở đó mà cao cấp! Muốn xài bền cả đời, dòm qua góc này cho tui!”

Chị Diệp đặt phịch chiếc xoong mạ kẽm xuống nền xi măng, tiếng vang nghe mỏng tang và bồm bộp. Đoạn, chị khom lưng rút từ trong góc tủ kính có khóa ra một chiếc quánh inox dày cộp, thân nồi có khắc chìm một dòng chữ nhỏ li ti sắc sảo. Chị cầm thỏi nam châm đưa lại gần đáy chiếc quánh. Lạ lùng thay, thỏi nam châm trượt tuột đi như gặp bề mặt trơn trượt, rơi thẳng xuống nền đất kêu *leng keng*.

“Thấy hông? Nam châm hổng thèm dính một ly một lai nào hết trơn á! Đây mới là inox 304 xịn nè mấy mẹ! Cầm cái nồi lên nó nặng đầm cái tay, thành nồi dày hai ly, quăng từ trên bàn xuống đất cũng hổng thèm móp méo. Đáy ba lớp dập nhiệt thủy lực nặng trịch, bắc lên bếp nấu hổng bao giờ bị tình trạng cháy khét cục bộ ở ngay giữa đít nồi như mấy cái đồ mỏng tang kia. Cái nồi này tui bán hai trăm tám mươi ngàn một cái, mắc gấp ba lần cái bộ ba cái hàng mã sáng loáng đằng sau, nhưng xài từ đời mẹ sang đời con hổng hư. Ai thích xài đồ xịn, ăn uống an toàn hổng sợ trúng độc kim loại thì bấm đặt cái này. Còn ai ham rẻ mua ba cái đồ xi mạ ngoài chợ trời về nấu cho chồng con ăn thì đừng có trách con Diệp này hổng cảnh báo trước nghen!”

Một tràng bình luận cười ồ và tán thưởng lập tức bùng nổ trong khung chat của ứng dụng: *“Bà chủ bán hàng có tâm nhất hệ mặt trời, chửi thẳng mặt khách ham rẻ luôn trời ơi, nghe đã cái nỗ tai ghê!”* *“Haha bả nói chuyện nghe rát mặt mà đúng quá chừng chừng luôn!”* *“Cho một cái quánh inox 304 về Cẩm Phô nha chị ơi, nghe bả gõ nồi là thấy uy tín hơn cả trăm cái quảng cáo trên tivi rồi!”* *“Công nhận, trước mua trúng cái nồi mạ kẽm kho cá khoai một bữa nó bong tróc xám xịt đáy nồi sợ tới già!”*

Mỹ Linh luống cuống gõ phím cọc cạch trên máy tính bảng, miệng đọc lớn: “Dạ xác nhận đơn quánh inox 304 cho tài khoản Mai_Anh, mã hàng INOX-304-Q16, cước giao nội ô mười hai ngàn đồng nha chị!”

Đúng lúc đó, một tài khoản có tên *Thanh_Huong_Apartment* để lại một dòng bình luận khá dài kèm theo biểu tượng chấm hỏi: *“Chị ơi em ở chung cư trên Điện Ngọc, nhà xài bếp từ đôi của Đức. Em muốn mua chiếc nồi áp suất gang năm lít chị để góc bên phải để hầm chân giò với nấu cháo cho em bé, chị ship ra chung cư được không?”*

Chiếc nồi áp suất gang năm lít đó là một trong những món hàng có giá trị cao nhất tại sạp kim khí của chị Diệp, giá niêm yết lên tới bảy trăm năm mươi ngàn đồng. Nó nằm ở góc kệ đã gần ba tháng nay vì giá tiền khá lớn so với sức mua của dân chợ truyền thống. Nếu bán được chiếc nồi này, chị Diệp sẽ bỏ túi một khoản tiền lời bằng cả tuần buôn bán lặt vặt đinh ốc, thừa sức bù đắp vào phần doanh số ế ẩm của những ngày mưa bão vừa qua. Mỹ Linh nhìn thấy mức giá hiển thị trên phần mềm quản lý kho, mắt sáng rực lên, vội huých tay Hân một cái rồi định cất giọng nhắc chị Diệp chốt đơn ngay kẻo khách đổi ý.

Thế nhưng, chị Diệp vừa nghe Mỹ Linh đọc xong yêu cầu thì lông mày lập tức nhíu chặt lại thành một đường rãnh sâu hoắm giữa trán. Chị khoát tay lia lịa, nét mặt đanh lại một cách cương quyết:

“Hổng bán! Tui nói trước là tui hổng có bán chiếc đó cho cô đâu nghen cô Hương chung cư!”

Cả khung chat trên màn hình bỗng nhiên lặng đi vài giây như bị nghẽn mạng, rồi hàng loạt dấu chấm hỏi nhảy lên dồn dập như nấm sau mưa rào: *“Ủa sao vậy chị?”* *“Tiền tới tay sao không lấy bà chủ?”* *“Chê tiền hả trời?”*

Chị Diệp bước lại góc sạp, hai tay ôm chiếc nồi áp suất gang đen sì, nặng trịch bước lại đặt phịch lên bàn gỗ khiến chiếc bàn rung lên bần bật. Chị dùng mu bàn tay vỗ bồm bộp vào lớp vỏ gang dày cộp, vừa giải thích với vẻ mặt vô cùng bực dọc:

“Cô nói cô ở chung cư, xài bếp từ đôi nhập khẩu đúng hôn? Chiếc nồi áp suất gang đúc đáy tổ ong này người ta sản xuất ra là chỉ để chuyên trị bếp gas với bếp than, bếp củi thôi! Coi cái đáy nồi nè, người ta đúc sần sùi có gờ nổi để nó giữ nhiệt ngoài trời gió lớn. Cô đem cái thứ này về nhà, đặt lên cái mặt kính bếp từ bóng lộn tiền triệu của cô, nó cạ qua cạ lại một cái là trầy nát bét cái mặt kính của người ta liền. Chưa kể cái mâm từ của mấy cái bếp điện chung cư công suất yếu xìu, bắt từ vô cái đáy gang dày cui ba phân này thì biết đời thuở nào nó mới sôi nổi củ khoai? Nấu nồi cháo cho con mà tốn tiền điện gấp ba lần tiền mua thịt hầm! Muốn hầm chân giò trên bếp từ ở chung cư, một là cô ra siêu thị mua cái nồi áp suất điện tử có mạch vi tính, hai là lấy chiếc nồi ủ chân không inox ba đáy loại nhỏ của tui đằng kia kìa. Chiếc nồi ủ đó có bốn trăm hai mươi ngàn thôi, nấu trên bếp từ mười phút cho sôi bùng lên rồi tắt bếp nhét vô cái lồng ủ kín, ba tiếng sau mở ra là thịt nó tự mềm rục, vừa tiết kiệm điện vừa hổng sợ hư mặt kính bếp đắt tiền. Chứ mua cái của nợ gang này về rồi xài hổng được, lại bấm nút khiếu nại trả hàng bắt thằng Lộc shipper chạy xe thồ ngút ngàn lên Điện Ngọc đi lấy về tốn tiền ship tội nghiệp nó, tui chửi ráng chịu à nghen!”

Sự thẳng thắn đến mức trần trụi, lạnh lùng gạt phăng món hời lớn ngay trước mắt chỉ để bảo vệ quyền lợi và sự an toàn cho một người khách xa lạ chưa từng gặp mặt đã tạo nên một cơn địa chấn thực sự trong lòng những người đang chăm chú theo dõi buổi phát sóng.

Không có bất kỳ lời đường mật nào nhằm dụ dỗ người ta móc ví. Không có những chiêu trò đếm ngược giả tạo kiểu “chỉ còn mười giây cuối cùng để chớp lấy cơ hội vàng”. Cũng chẳng có những điệu cười thảo mai, giả lả thường thấy trên các kênh tiếp thị thương mại. Đứng trước mắt họ chỉ là một người phụ nữ lam lũ của đất Chợ Đèn Lồng, đứng giữa một rừng dao kéo sắt thép thô kệch, nói bằng tất cả vốn sống, sự từng trải và cái lương tâm ngay thẳng của một người thợ đã dành cả nửa đời người để phân biệt từng thớ sắt, từng loại hợp kim, từng độ cong của vành nồi.

Khung bình luận trên màn hình máy tính bảng bắt đầu cuộn trôi với một tốc độ chóng mặt chưa từng thấy: *“Trời đất quỷ thần ơi, đời thuở nay mới thấy người bán hàng cản khách mua đồ đắt tiền để chỉ cho người ta mua món rẻ hơn!”* *“Đúng là dân buôn Hội An xưa, thật thà như đếm, buôn có tâm ghê nơi!”* *“Chị ơi tư vấn cho em cái chảo xào rau muống cho giòn mà không bị thâm đen đi chị!”* *“Cho một chảo gang đúc Cẩm Hà về An Bàng chị ơi, nghe bả gõ nồi là thấy ghiền rồi!”* *“Chị Diệp ơi, em mua cái chảo gang hai mươi tám phân, mà chị tôi chảo giùm em luôn được không chị? Em trả thêm năm chục ngàn tiền công xá mỡ màng cho chị!”*

Chị Diệp nhìn những dòng chữ chạy vun vút trên màn hình, hai mắt chị trợn tròn, đôi gò má ửng đỏ lên vì xúc động xen lẫn bối rối:

“Gì mà trả năm chục ngàn tiền công tôi chảo? Tiền bạc gì mấy cái trò cỏn con đó! Mỡ heo với củi lửa ở nhà tui có sẵn, tui làm giùm cho hổng có lấy một cắc bạc nào hết trơn á! Ai mua chảo gang bữa nay ghi chú vô cái đơn hàng trên máy là ‘nhờ chị Diệp tôi chảo giùm’, chiều tối đóng sạp tui đem ra cái bếp lò dập sau kho tui đốt lửa tôi đen bóng loáng về mấy chị chỉ việc rửa nước ấm là xài liền. Nhưng mà tui nói trước nghen, tui chỉ nhận tôi tối đa bốn chục cái thôi, làm nhiều quá khói mỡ nó bốc lên mù mịt mụ Lành bả ho sù sụ bả vác gậy bả mắng tui chết!”

Bà Lành đang ngồi nhặt mấy cọng rơm khô bên mép quầy bách hóa An Lành cách đó một quãng, nghe thấy tiếng chị Diệp réo tên mình qua loa phát thanh của hệ thống chợ, bèn chống chiếc gậy tre lộc cộc bước lại gần. Khuôn mặt nhăn nheo già nua của bà cụ nở một nụ cười móm mém rạng rỡ, bà cất giọng mắng yêu vọng thẳng vào khung hình livestream:

“Con Diệp kia! Mày cứ tôi chảo cho bà con người ta dùng đi! Tao cho mày mượn trọn cái góc sân sau của sạp tao mà đốt củi mỡ, hổng có ai mắng mỏ gì mày đâu mà khéo lo bò trắng răng!”

Tiếng cười nói rổn rảng, thứ tình cảm xóm giềng đầm ấm, mộc mạc và chân chất tự nhiên tràn qua màn hình điện thoại, len lỏi vào từng căn bếp nhỏ của những người nội trợ khắp các ngõ ngách phố cổ và cả những vùng phụ cận như Cẩm Nam, Nam Phước, Điện Bàn. Người xem cảm nhận được hơi thở sống động của một cộng đồng thật, nơi những con người nương tựa vào nhau mà sống, chứ không phải một phim trường ảo dựng lên để bán hàng kiếm chác.

Đơn hàng bắt đầu đổ về dồn dập như thác lũ sau cơn mưa rào mùa hạ. Không phải là những đơn hàng ảo bấm chơi cho vui tay rồi hủy, mà là những đơn hàng thực sự với đầy đủ thông tin: họ tên, địa chỉ từng con ngõ, số nhà, kèm số điện thoại liên lạc rõ ràng.

“Chị Hân ơi, phụ em một tay với!” Mỹ Linh luống cuống kêu lên, hai ngón tay gõ lia lịa trên bàn phím cảm ứng mà vẫn không tài nào bắt kịp các dòng dữ liệu đang nhảy liên hồi trên màn hình. “Khách chốt chảo gang dồn dập quá rồi! Mã CG-CH-26 chỉ còn tám chiếc, mã CG-CH-28 kho báo còn mười chiếc… Khách đang hỏi dồn dập dao thép nhíp xe lạng thịt bò nữa kìa chị!”

Hân lập tức kéo chiếc ghế gỗ ngồi sát lại bên cạnh Mỹ Linh, mở chiếc máy tính xách tay mini của mình ra để tiếp sức cho cô thực tập sinh. Các luồng dữ liệu đơn hàng được đẩy về module xuất kho theo kiến trúc bất đồng bộ tuần tự mà Hân đã dày công thiết kế lại sau sự cố nghẽn mạng tuần trước. Từng mã hàng hiển thị rành mạch: tên người đặt, số lượng thực tế trong kho tự động trừ lùi theo thời gian thực, địa chỉ giao nhận kèm mã cước vận chuyển chuẩn xác—mười hai ngàn đồng cho khu vực nội ô phố cổ và mười tám ngàn đồng cho các vùng phụ cận. Không có một xung đột dữ liệu nào xảy ra. Không một dòng mã nào báo lỗi quá tải. Toàn bộ hệ sinh thái kỹ thuật nhỏ bé nhưng kiên cố đang vận hành êm ru và mượt mà dưới sự kiểm soát chặt chẽ của hai cô gái trẻ.

Chị Diệp trên màn hình càng lúc càng hăng say, hoàn toàn hòa mình vào công việc mà chị đã gắn bó nửa cuộc đời. Rũ bỏ hoàn toàn sự e dè, sợ sệt ban đầu, chị với tay cầm từng con dao thép nhíp xe do thợ rèn làng An Lạc đập thủ công lên, giơ sát sống dao dày dặn vào máy quay. Đoạn, chị lấy một quả cà chua chín mọng từ chiếc rổ nhựa đặt trên thớt gỗ, đặt lưỡi dao lên rồi nghiến nhẹ một đường dứt khoát.

Lưỡi dao sắc lẹm lướt qua quả cà chua mượt mà như cắt qua một lớp bơ mềm, chia quả cà chua thành từng lát mỏng dính như tờ giấy pơ-lu mà không hề làm chảy ra một giọt nước cốt nào trên mặt thớt.

“Coi nè mấy chị!” Chị Diệp cầm một lát cà chua mỏng tang giơ lên trước ánh đèn. “Dao thép nhíp xe thợ rèn An Lạc nó rèn bằng búa tay, màu thép đen thui xỉu vầy nè, nhìn hổng có bắt mắt đâu. Xài xong là phải rửa sạch, lau khô queo rồi tra một giọt dầu ăn vô sống dao, hổng thôi nó rỉ sét vàng khè. Nhưng mà cái độ bén ngọt của nó thì mấy con dao inox bóng lộn ngoài tiệm hổng bao giờ có cửa so sánh đâu nghen! Thái miếng thịt bò nó ngọt xớt, thớ thịt thẳng băng hổng bị tưa, giữ trọn nước ngọt trong miếng thịt. Một con dao vầy xài mười năm, cùn thì liếc nhẹ vô trôn chén sứ là nó bén ngót lại liền!”

Buổi phát sóng trực tiếp kéo dài đúng bốn mươi lăm phút theo đúng quy chuẩn thời gian mà ban vận hành Chợ Nhà Mình đã thống nhất từ trước, không hề kéo dài lê thê thêm một phút nào để câu kéo lượt xem hay vắt kiệt sức lực của người bán.

Khi Quân giơ cánh tay lên làm ký hiệu hình chữ X rồi hạ ngón tay cái xuống, màn hình điện thoại hiện lên dòng chữ xám nhạt: “Buổi phát sóng trực tiếp đã kết thúc.”

Chị Diệp thở phào một hơi dài thườn thượt như vừa trút được một gánh đá tảng ngàn cân khỏi lồng ngực. Hai đầu gối chị mềm nhũn ra, chị phải vội vàng vịn chặt lấy mép kệ sắt chất xoong nồi để khỏi ngã quỵ xuống nền đất. Mỹ Linh nhanh nhảu chạy lại rót thêm một cốc nước chè xanh đầy ắp đưa tận tay cho chị.

“Xong… xong thiệt rồi hả mấy đứa?” Chị Diệp đưa mu bàn tay thô ráp lên quệt vội những giọt mồ hôi đang đọng thành dòng trên trán, giọng chị vẫn còn run run nhưng ánh mắt lại ngập tràn một vẻ hoang mang, thảng thốt. “Hồi nãy… hồi nãy chị nói năng bạt mạng quá, chê bai đồ này nọ rồi còn mắng khách nữa… có làm hư việc của tụi em hổng Hân? Có ai vô bình luận chửi cái chợ mình hổng em?”

Hân không trả lời ngay. Cô cắm cúi nhìn vào bảng tổng kết số liệu tài chính và chỉ số vận hành tự động vừa được phần mềm kết xuất trên màn hình máy tính xách tay. Cặp mắt của cô gái trẻ mở to hết cỡ, ngón tay rê chuột lướt qua từng cột số liệu trong sự sững sờ xen lẫn một niềm xúc động nghẹn ngào khó tả.

Lâm Đức An từ ngoài cửa sạp chậm rãi bước vào, trên tay cầm cuốn sổ kế toán bìa cứng sờn gáy và chiếc bút bi quen thuộc dắt nơi túi áo. Anh đưa tay đẩy nhẹ gọng kính trắng lên sống mũi, nhìn lướt qua màn hình máy tính của Hân rồi quay sang nhìn người phụ nữ bán đồ sắt thép đang đứng co ro, nơm nớp lo âu như một phạm nhân chờ tuyên án.

“Để tôi đọc báo cáo doanh số cho chị Diệp nghe nhé,” giọng người đàn ông làm kế toán quản trị vẫn khô khốc, rành rọt và điềm đạm như mọi ngày, nhưng khóe mắt thâm quầng của anh lại ánh lên một tia thán phục hiếm thấy. “Tổng lượt xem cao nhất cùng thời điểm của buổi live chiều nay đạt bốn trăm hai mươi người xem. Con số này nếu so về mặt hiển thị thì chỉ bằng đúng một phần ba so với phiên phát sóng đỉnh cao của cô Ba tuần trước.”

Chị Diệp nghe đến đó, mặt chị lập tức tái mét đi, hai bờ vai rũ xuống đầy thất vọng, giọng nghẹn lại:

“Đó, tui biết ngay mà… Cái miệng tui bạt mạng quá, tui làm tụt người xem của tụi nhỏ rồi… Đáng lẽ phải để bà Ba bả nói…”

“Nhưng,” chú An ngắt lời, giọng nhấn mạnh từng từ một cách dứt khoát và đanh thép, “tổng số lượng bình luận hợp lệ đặt mua hàng chiều nay là năm mươi tám lượt. Trong đó, hệ thống đối soát tự động của Mỹ Linh và Hân đã gọi điện và xác nhận thành công ba mươi tám đơn hàng thực tế. Tỷ lệ chuyển đổi mua hàng thành công đạt kỷ lục sáu mươi lăm phần trăm—con số cao nhất từ trước đến nay trong tất cả các phiên livestream của dự án Chợ Nhà Mình!”

Chị Diệp há hốc mồm, chiếc quạt nan tre trên tay chị tuột khỏi ngón tay, rơi *cộp* một tiếng khô khốc xuống nền đất:

“Mấy… mấy đơn cơ chú An?”

“Ba mươi tám đơn hàng thực tế!” Mỹ Linh không kìm được nữa, nhảy cẫng lên reo hò, túm lấy cánh tay gầy guộc của chị Diệp mà lắc mạnh. “Toàn bộ bốn mươi chiếc chảo gang đúc Cẩm Hà tồn kho của chị đã bán sạch bách không còn một cái nào! Khách còn đặt trước hai cái cho đợt lò sau nữa! Ngoài ra còn bán thêm được mười hai con dao thép nhíp xe và sáu chiếc quánh inox 304 xịn nữa! Doanh thu ròng chỉ trong bốn mươi lăm phút chiều nay của sạp chị là hơn bốn triệu hai trăm ngàn đồng!”

Chị Diệp đứng chết trân tại chỗ như bị sét đánh ngang tai. Bốn triệu hai trăm ngàn đồng. Trong vòng chưa đầy một tiếng đồng hồ ngắn ngủi. Đó là số tiền bằng cả nửa tháng ròng rã chị ngồi còng lưng dầm mưa dãi nắng ở góc chợ ẩm thấp này, ngóng từng người khách du lịch lướt qua liếc nhìn rồi bỏ đi; bằng cả tháng trời chị nhặt nhạnh từng hào lẻ bán mớ đinh, con tán, chịu đựng cái bẫy trừ nợ ngược hơn bảy trăm ngàn đồng cay đắng của cái sàn thương mại điện tử lớn dạo nọ. Hai hốc mắt trũng sâu, sạm đen vì nắng gió của người đàn bà buôn kim khí bỗng đỏ hoe. Nước mắt cứ thế ứa ra, lăn dài qua những nếp nhăn vất vả nơi khóe mắt, rơi lã chã xuống vạt áo bà ba mới tinh.

Đúng lúc đó, tiếng bước chân vội vã cùng tiếng cười nói rổn rảng từ đầu ngõ chợ vọng lại. Cô Ba trong bộ áo bà ba lụa màu mỡ gà quen thuộc, trán còn vương mấy sợi tóc bết dính mồ hôi, một tay cầm chiếc nón lá, vừa thở hổn hển vừa bước thoăn thoắt vào sạp:

“Sao rồi? Mấy đứa ơi tình hình sao rồi? Thằng nhỏ bên nhà hạ sốt, uống thuốc êm rồi nên tui phi xe đạp một mạch ra liền đây! Có kịp tiếp chị Diệp khúc đuôi hổng tụi em?”

Nhìn thấy chị Diệp đang ngồi thụp bên cạnh đống chảo nồi, hai tay ôm lấy mặt khóc thút thít, cô Ba hốt hoảng buông phắt chiếc túi xách mây rơi xuống đất, lao bổ tới nắm chặt lấy hai bờ vai người bạn hàng thân thiết:

“Trời đất quỷ thần ơi Diệp ơi! Sao vậy chị? Bị người ta chê hàng dỏm hay bị đứa nào vô bình luận bậy bạ xúc phạm hả? Đứa nào? Nói tui nghe coi, tui lấy nick tui chửi banh cái mạng xã hội cho chị coi! Đừng có khóc mà!”

“Bán… bán hết sạch chảo gang rồi Ba ơi…” Chị Diệp nghẹn ngào, vừa khóc vừa ngẩng mặt lên cười toe toét như một đứa trẻ con được mùa bánh kẹo, đưa hai bàn tay đen nhẻm vì dính bụi than nắm chặt lấy bàn tay mịn màng của cô Ba. “Hổng có bà đứng kế bên múa may, tui chửi khách quá trời quá đất, tui cản người ta mua đồ đắt tiền mà người ta mua sạch bốn chục cái chảo gang tồn kho rồi Ba ơi!”

Cô Ba sững sờ trong một giây ngắn ngủi, rồi người đàn bà sạp vải ngửa cổ ra cười lớn. Tiếng cười giòn tan, sảng khoái và ấm áp của cô vang vọng khắp gian hàng kim khí thô mộc, xua tan đi tất cả những giọt nước mắt tủi hờn:

“Thấy chưa! Tui đã nói từ sáng rồi mà! Cứ sống thiệt bụng, buôn thiệt lòng như bản tính dân chợ mình là người ta thương hà! Từ rày về sau tui đỡ khổ rồi nghen mấy đứa nhỏ! Khung giờ gia dụng, mẹo vặt nhà bếp cứ giao đứt cho bả, để tui rảnh cái tay tui lo sạp vải với may mấy cái khăn rằn kiếm thêm đồng ra đồng vô, chứ bắt tui gánh hoài cái máy quay tui mệt muốn đứt hơi à!”

Ánh mắt cô Ba nhìn chị Diệp ngập tràn sự nhẹ nhõm chân thành và ấm áp. Tuyệt nhiên không có một mảy may ghen tị, so đo hay sợ mất đi vị thế độc tôn của mình. Gánh nặng vô hình từng đè nặng lên vai người phụ nữ sạp vải suốt những tuần qua—nỗi lo bị biến thành một thứ “linh vật” duy nhất của Chợ Đèn Lồng, nỗi sợ hãi mơ hồ rằng nếu một ngày nào đó sức hút cá nhân của mình cạn kiệt thì cả dự án của đám trẻ sẽ sụp đổ theo—giây phút này đã hoàn toàn tan biến như làn sương mỏng trôi trên mặt sông Hoài.

Mô hình Chợ Nhà Mình đã thực sự chứng minh được một chân lý sống còn: sức sống và linh hồn của khu chợ này không bao giờ nằm ở tài ăn nói khéo léo của một cá nhân đơn lẻ, mà nó bắt rễ sâu xa từ chính tri thức thực chiến, sự am hiểu vật liệu tường tận và lòng trung thực đến tận cùng của từng người bán hàng bản địa.

***

Cách sạp Diệp Hưng không xa, dưới bóng râm rậm rạp của cây bàng cổ thụ đối diện cổng chợ chính, chiếc xe hơi màu đen bóng loáng mang biển số thành phố của văn phòng đại diện Vạn Mua miền Trung vẫn lặng lẽ đỗ bên lề đường, máy xe nổ êm ru cách biệt hoàn toàn với cái ồn ào của phố xá.

Hồ Khánh Vy ngồi ở hàng ghế bọc da phía sau, ánh sáng xanh lạnh lẽo từ chiếc máy tính bảng đắt tiền phản chiếu lên gương mặt thanh tú, sắc sảo nhưng đang đanh lại của cô quản lý phát triển mạng lưới người bán. Trên màn hình máy tính bảng của Vy là bản ghi hình trực tiếp toàn bộ phiên phát sóng của sạp Diệp Hưng vừa khép lại, bên cạnh là các cột biểu đồ phân tích hành vi người dùng, tỷ lệ giữ chân người xem và tỷ lệ chốt đơn màu đỏ rực rỡ do phần mềm giám sát đối thủ cạnh tranh của Vạn Mua tự động trích xuất theo thời gian thực.

Bàn tay thon dài cầm chiếc bút cảm ứng của Vy khẽ siết chặt lại đến mức các khớp ngón tay trắng bệch.

Tất cả các thuật toán tối ưu hóa chuyển đổi phức tạp nhất, những chiến dịch khuyến mãi đốt tiền bạc tỷ, những mã giảm giá vận chuyển chồng chéo và cả đội ngũ đào tạo streamer chuyên nghiệp với những nụ cười chuẩn mực công nghiệp mà Vạn Mua dày công xây dựng suốt bao năm qua… dường như đang hoàn toàn bất lực trước con số chuyển đổi kỷ lục sáu mươi lăm phần trăm của một người đàn bà buôn đồ sắt thất học.

Vạn Mua có nguồn vốn dồi dào, có hạ tầng điện toán đám mây tối tân, có mạng lưới giao vận phủ khắp sáu mươi ba tỉnh thành, nhưng họ vĩnh viễn không thể nào lập trình ra được cái tiếng gõ chảo *keng* một cái đanh giòn xé toang nghi ngại của khách hàng; họ không thể nào cài đặt thuật toán để nhân viên bán hàng dứt khoát từ chối bán một món đồ đắt tiền chỉ để bảo vệ mặt kính bếp từ cho một người tiêu dùng xa lạ. Đó là thứ nội dung bản địa sâu sắc, kết tinh từ đạo đức buôn bán truyền thống hàng trăm năm của người dân phố Hội—thứ giá trị nhân văn cốt lõi mà không một dòng mã thuật toán AI hay ngân sách tiếp thị khổng lồ nào có thể sao chép hay bẻ gãy nổi.

Vy lặng lẽ gập màn hình máy tính bảng lại, ngả đầu ra sau nệm ghế da êm ái, khẽ thở dài một hơi đầy trăn trở rồi gõ nhẹ tay lên vách ngăn ra lệnh cho tài xế nổ máy rời đi trong bóng hoàng hôn đang dần buông.

***

Trời đã sập tối hẳn. Những chiếc đèn lồng treo trước cửa các gian hàng trong Chợ Đèn Lồng lần lượt được thắp sáng, hắt những quầng sáng vàng ấm áp, đỏ rực rỡ xuống lối đi lát đá phiến mấp mô, soi rõ từng vệt rêu xanh bám nơi chân tường. Mùi bánh tráng nướng giòn rụm, mùi pate béo ngậy từ chiếc xe bánh mì nhỏ của bà Tư quyện với mùi khói trầm hương thoang thoảng từ bàn thờ thổ công của các sạp tạo nên một không gian nồng đượm tình người, xua tan đi cái lạnh đầu hôm phả lên từ mé sông.

Mọi người cùng nhau xúm vào phụ chị Diệp dọn dẹp sạp hàng. Những chiếc chảo gang đúc Cẩm Hà đã có chủ được xếp thành từng chồng ngay ngắn ở góc sân sau, chờ chị Diệp nổi lửa tôi mỡ cẩn thận trong đêm nay trước khi bàn giao cho đội xe thồ của Lộc shipper vào sáng sớm mai. Chị Diệp vừa dùng giẻ lau chùi lại mặt bàn cân vừa không ngớt miệng cười, thỉnh thoảng lại quay sang nhắc Mỹ Linh kiểm tra lại thật kỹ danh sách xem có ghi sót số điện thoại hay nhầm ngõ ngách của vị khách nào ở Cẩm Nam hay không.

Giữa lúc không khí sạp hàng đang vô cùng rộn rã và hân hoan, Quân bỗng kéo chiếc ghế gỗ ngồi sát lại bên chiếc bàn kê máy tính xách tay của Hân. Cậu cắm chiếc đầu đọc thẻ nhớ vào cổng kết nối máy tính, đôi mắt sáng rực lên một vẻ hào hứng đặc biệt, nụ cười trên môi cậu nở rộng đầy vẻ đắc ý.

“Hân nè, lại đây tui cho coi cái này hay dữ lắm!” Quân vẫy tay gọi nhỏ, giọng cậu thì thào bí mật nhưng không giấu nổi sự phấn khích tột cùng đang dâng trào trong lồng ngực.

Hân bước lại gần, tò mò ghé mắt nhìn vào màn hình máy tính xách tay của Quân. Trên thanh thời gian của phần mềm dựng video chuyên nghiệp, một đoạn clip ngắn dài khoảng ba phút vừa được cắt ghép, chỉnh màu tinh xảo hiện ra dưới con trỏ chuột.

Đó là những thước phim tài liệu với tông màu hoài niệm trầm buồn, quay cận cảnh đôi bàn tay gầy gò, chi chít những vết sẹo và nốt kim châm của cô Ba đang cặm cụi may vá bên ngọn đèn dầu hột vịt leo lét lúc nửa đêm; lồng ghép vào đó là hình ảnh những góc khuất ẩm thấp, dột nát trong căn nhà lá đơn sơ của cô ở xóm chài Cẩm Hà, cùng những dòng phụ đề bi thương, đẫm nước mắt kể về quá khứ cơ cực của một người mẹ đơn thân một mình gồng gánh nuôi đứa con đau ốm triền miên suốt hai mươi năm qua giữa muôn vàn sóng gió cuộc đời.

Quân ngẩng mặt lên nhìn Hân, cười toe toét và đắc ý bảo:

“Clip này tui bí mật quay và dựng suốt mấy đêm nay đó! Bảo đảm clip này mà đăng lên fanpage Chợ Nhà Mình vào ngày mai thì sạp vải chắc chắn nổ tung mạng xã hội, người ta sẽ đổ xô vô mua ủng hộ cô Ba cho coi!”