Đơn hàng đầu tiên và bài học giao vận

Ánh nắng chói chang đầu hè như một tấm kính nung đỏ hắt xiên qua khung cửa sổ chấn song gỗ mục của căn phòng trọ nằm khuất sâu trong ngõ Khương Thượng. Không khí bên trong ngột ngạt đến mức từng hơi thở hít vào đều mang theo vị khô khốc của vôi tường rạn nứt, mùi dầu mỡ chống gỉ nồng hắc bốc lên từ những tấm kim loại dập mới tinh, mùi bìa các-tông ẩm ngái lưu kho lâu ngày, và cả mùi mồ hôi chua nồng của bốn con người đang cuống cuồng chạy đua với từng vòng quay của chiếc đồng hồ treo tường vỏ nhựa cáu bẩn.

Trước đó hai tiếng đồng hồ, căn phòng trọ rộng chưa đầy hai mươi mét vuông của Phạm Đức Anh và Nguyễn Mạnh Hùng vẫn còn là chốn ngổn ngang của sách vở ôn thi, ấm đun nước siêu tốc bằng nhôm và những chậu quần áo chưa kịp giặt. Nhưng lúc này, nơi đây đã thực sự biến thành một công trường thủ công kết hợp xưởng chế tác nội dung số thời kỳ sơ khai. Mọi vật dụng sinh hoạt thường nhật đều bị dồn ứ vào một góc sát nhà vệ sinh để nhường toàn bộ diện tích sàn gạch hoa bốn mươi phân hoen ố cho một chiến dịch bất đắc dĩ.

Ở góc phòng gần bệ cửa sổ – nơi duy nhất đón được luồng sáng tự nhiên rọi qua khoảng trống hẹp giữa hai bức tường nhà tầng san sát, Mai Thu Phương đang quỳ gối trên manh chiếu cói rách mép. Hai đầu gối cô tì chặt xuống nền đá hoa lạnh ngắt, đỏ ửng lên thành hai vệt hằn sâu hoắm qua lớp quần vải thô. Mái tóc đuôi ngựa cột cao của cô gái trường Mỹ thuật Công nghiệp đã lòa xòa vài sợi bết dính bên thái dương vì mồ hôi.

Trên tay Phương là chiếc máy ảnh kỹ thuật số Canon PowerShot A590 IS vỏ nhựa sơn màu bạc mờ mà cô phải đạp xe sang tận Ký túc xá Mễ Trì mượn của cậu bạn thân cùng lớp từ sáng sớm. Chiếc máy nhỏ thó, chạy bằng hai viên pin tiểu AA Con Thỏ đã hơi yếu điện, phát ra tiếng bánh răng nhựa rè rè khô khốc mỗi lần ống kính quang học thụt thò tìm điểm lấy nét tự động.

Để dựng nên một góc phông nền sạch sẽ, hòng tách biệt hoàn toàn những chiếc chảo kim loại khỏi khung cảnh bừa bộn của xóm trọ nghèo, Phương đã tỉ mẩn dùng băng dính hai mặt dán liền bốn tờ giấy bồi khổ A0 trắng muốt lên mảng tường loang lổ. Cô cẩn thận miết phẳng từng nếp gấp, uốn cong mép giấy tiếp giáp với mặt sàn để triệt tiêu đường viền ranh giới, mô phỏng lại cấu trúc phông vô cực trong các studio nhiếp ảnh chuyên nghiệp. Trên nền giấy trắng tinh khôi ấy, nước men đen tuyền của lô chảo chống dính và độ sáng lì, ánh lên sắc xanh lạnh của thép không gỉ từ bộ nồi anodize năm đáy mà dì Hòa gửi từ xưởng Nam Định lên bỗng trở nên nổi bật lạ thường.

Phương nheo chặt một bên mắt trái, ghé sát mắt phải vào kính ngắm quang học nhỏ bằng đầu ngón tay út. Cô trườn người về phía trước, đưa đầu ống kính máy ảnh áp sát sàn sạt vào mép vành chảo, ngón tay cái khẽ xoay tròn bánh xe chức năng trên lưng máy để chuyển sang chế độ chụp cận cảnh Macro với biểu tượng bông hoa tulip quen thuộc.

“Đức Anh, nghiêng cái vung kính sang bên trái khoảng mười lăm độ cho tao nhờ một chút,” Phương vừa giữ chặt thân máy để chống rung vừa hạ giọng nhắc khẽ, ngón trỏ đặt hờ, nhấn nửa hành trình nút bấm trập để khóa nét. “Đúng rồi, giữ nguyên góc ấy! Phải để ánh mặt trời rọi nghiêng, phản chiếu thẳng vào cái gờ viền inox bọc quanh mép kính thì lên ảnh nó mới lóa sáng, người ta nhìn vào mới thấy được độ bóng bẩy, dày dặn của kim loại tấm. Dân mạng lướt diễn đàn mua bán bây giờ tinh mắt và khó tính lắm. Ảnh mà mờ tịt như mấy cái hình chụp bằng điện thoại Nokia bàn phím thì có rao hạ giá kịch sàn người ta cũng bĩu môi, tưởng mình vớt đồ dạt từ bãi đồng nát về mang đi đánh bóng lại thôi.”

Đức Anh ngồi xổm một bên, hai bàn tay giữ chặt lấy chiếc núm vung bọc nhựa cách nhiệt, cẩn thận không để lại dấu vân tay trên mặt kính trong suốt. Anh nín thở, bất động như tượng đồng theo từng hiệu lệnh của cô bạn.

*Tách!*

Tiếng màn trập cơ học vang lên đanh gọn, kéo theo ánh đèn flash cóc nhỏ xíu bật tung ra, lóe lên một luồng sáng trắng gắt gỏng, nhuộm trắng cả góc phòng trong một phần nghìn giây. Chiếc máy ảnh lại phát ra tiếng mô-tơ rít nhẹ, đèn LED màu đỏ cạnh kính ngắm nhấp nháy báo hiệu dữ liệu đang được ghi chép vào dải từ của chiếc thẻ nhớ nhớ SD dung lượng một gigabyte.

Phương thở phào buông lỏng hai cánh tay đã mỏi nhừ, cúi đầu nhìn chăm chú vào màn hình LCD hai inch bé xíu có độ phân giải nghèo nàn phía sau thân máy. Cô khẽ tặc lưỡi, bấm nút xem lại ảnh rồi phóng to vùng trung tâm lên gấp hai lần.

Dưới hiệu ứng quang học đặc thù của thấu kính góc rộng ba mươi lăm milimet trên dòng máy ảnh compact du lịch khi đặt ở cự ly quá gần vật thể, một hiện tượng thị giác kỳ lạ đã xảy ra: chiếc chảo chống dính đường kính hai mươi sáu phân bỗng nhiên phình to ra một cách bề thế. Lòng chảo trông sâu hun hút, vành miệng mở rộng thênh thang và hoành tráng đến mức tạo cảm giác như một chiếc chảo xào công nghiệp sang trọng thường thấy trong các bếp ăn khách sạn năm sao. Từng đường vân xoắn ốc chống dính xếp lớp li ti dưới đáy kim loại hiện lên sắc sảo, bắt sáng lấp lánh như vảy cá chép dưới ánh nắng hè.

“Được rồi, chuẩn đét!” Phương khẽ reo lên một tiếng đầy mãn nguyện. Cô gạt chốt khóa ở đáy máy, rút phắt chiếc thẻ nhớ SD màu xanh dương ra, cắm ngập vào chiếc đầu đọc thẻ đa năng bằng nhựa trong suốt rẻ tiền rồi chìa sang phía bàn máy tính. “Nam ơi, xong trọn bộ ảnh sáu góc chụp cho cả chảo lẫn bộ nồi ba chiếc rồi đấy. Có đủ từ ảnh chụp toàn thân, cận cảnh tay cầm bọc nhựa Bakelite cách nhiệt chịu lực, mặt đáy dập nổi hoa văn chống trượt, cho đến cả cái tem kiểm định dán niêm phong dưới đáy nồi nữa. Mày lọc lấy mấy tấm nét căng nhất rồi ném nhanh lên bài viết đi!”

Ở góc đối diện, bên dưới gầm gác xép tối tăm, Bùi Hoàng Nam vẫn ngồi bất động như một pho tượng đá trước màn hình CRT mười lăm inch hiệu Samtron đang phát ra tiếng rè rè khô khốc kèm theo làn sóng quét sọc ngang mỏi mắt. Cậu sinh viên công nghệ thông tin Đại học Bách Khoa đeo cặp kính cận dày cộp với tròng kính ố vàng vì khói thuốc lá, mái tóc bù xù mấy ngày chưa kịp chải chuốt rũ rượi che kín trán. Hai bàn tay gầy guộc của cậu lướt thoăn thoắt trên bàn phím Mitsumi đã mòn vẹt hết các ký tự trắng, phát ra những tiếng gõ *lách cách, tanh tách* liên hồi như súng liên thanh.

Trên màn hình máy tính có độ phân giải tám trăm nhân sáu trăm pixel lúc này là ba cửa sổ ứng dụng mở đè lên nhau: một cửa sổ dòng lệnh đen sì của hệ điều hành Windows XP, một giao diện trình duyệt Internet Explorer 6 với hàng chục tab quảng cáo tự nhảy, và một khung soạn thảo mã nguồn Notepad++ dày đặc những dòng thẻ lệnh BBCode phức tạp.

Năm 2008, hạ tầng mạng viễn thông tại các khu xóm trọ sinh viên nghèo ven đô Hà Nội thực sự là một cơn ác mộng dai dẳng đối với bất kỳ ai muốn làm việc trực tuyến. Đường truyền ADSL của gói cước gia đình rẻ tiền nhất, tốc độ danh nghĩa chỉ vỏn vẹn một megabit mỗi giây, lại bị người chủ xóm trọ chia nhỏ qua một chiếc switch tám cổng và một chiếc modem D-Link nhựa đen nóng ran như hòn than đặt nơi góc cầu thang. Cả dãy trọ mười phòng xài chung một đường cáp đồng mục nát, khiến tốc độ tải xuống thực tế vào các khung giờ cao điểm hiếm khi nào lết qua được con số năm mươi kilobyte mỗi giây.

Trong cái bối cảnh băng thông rùa bò ấy, việc đưa một bài đăng bán hàng ngập tràn những bức ảnh kỹ thuật số độ phân giải cao lên các diễn đàn mạng chẳng khác nào một hành vi tự sát về mặt thương mại. Người xem dùng mạng dial-up hoặc gói cước văn phòng chậm chạp sẽ phải ngồi cắn móng tay nhìn từng mảng ảnh hiện ra giật cục theo kiểu kéo rèm cửa sổ từ trên xuống dưới, mất cả vài phút đồng hồ mới tải xong một trang web. Và chắc chắn chín phần mười người dùng internet thời điểm đó sẽ mất hết kiên nhẫn, lập tức bấm vào dấu nhân màu đỏ ở góc trên trình duyệt để tắt phắt bài viết trước khi kịp đọc đến dòng ghi giá tiền.

Nam giật lấy chiếc đầu đọc thẻ nhớ từ tay Phương, cắm phập vào cổng USB 1.1 phía trước case máy tính đang mở toang nắp hông để chĩa quạt nan vào làm mát bo mạch chủ. Cậu mở phần mềm xử lý ảnh mã nguồn mở miễn phí IrfanView lên, ngón tay thoăn thoắt bấm tổ hợp phím tắt để kích hoạt công cụ nén ảnh hàng loạt. Cậu vừa làm vừa lầm bầm chửi thề trong kẽ răng:

“Ảnh gốc con Phương chụp bằng cái máy Canon này toàn một phẩy hai đến một phẩy năm megabyte một tấm. Đem nguyên cái đống dung lượng khổng lồ này up thẳng lên trang lưu trữ Photobucket rồi lấy mã thẻ IMG chèn vào diễn đàn thì mấy bà chị văn phòng ngồi lướt mạng cơ quan nhà nước chắc chắn đứt gánh ngay từ vòng gửi xe. Tao đang cho chạy đoạn script nén cưỡng bức toàn bộ xuống dưới tám mươi kilobyte mỗi tấm, hạ độ phân giải xuống chuẩn sáu trăm bốn mươi nhân bốn trăm tám mươi pixel, đồng thời chuyển đổi thuật toán nén ảnh sang định dạng JPEG lũy tiến. Làm như thế này thì khi khách bấm vào link, một cái khung ảnh mờ dạng lưới sẽ đập vào mắt họ ngay lập tức, rồi các lớp chi tiết sắc nét sẽ tự động phủ lên chỉ trong vòng nửa giây. Không ai phải chờ đợi một khắc nào hết.”

Không chỉ dừng lại ở thủ thuật ép dung lượng hình ảnh đến giới hạn tối đa, Nam còn thoăn thoắt chỉnh sửa lại toàn bộ cấu trúc mã BBCode của bài đăng sẽ xuất hiện trên hai diễn đàn mua bán, trao đổi sôi động nhất Hà Nội thời bấy giờ là Muare.vn và chuyên mục Rao vặt của TTVNOL (Trái Tim Việt Nam Online). Cậu kiên quyết gạt bỏ những khung viền trang trí nhấp nháy bảy màu bằng mã HTML cồng kềnh thường thấy của dân buôn bán nghiệp dư, chỉ giữ lại kiểu định dạng chữ viết chân phương, giản lược các khoảng trống thừa thãi để bài viết tải nhanh nhất có thể.

Đức Anh đứng tựa lưng vào mép chiếc ghế xoay gãy một bên tay vịn của Nam, đôi mắt sâu thẳm chăm chú dõi theo từng thao tác điêu luyện của cậu bạn kỹ thuật. Trải nghiệm của một linh hồn đã từng lăn lộn mười tám năm nơi thương trường khốc liệt ở tương lai nhắc nhở anh một chân lý sắt đá: trong kỷ nguyên bình minh của mạng internet sơ khai, tốc độ tiếp cận thông tin chính là ranh giới sống còn giữa một đơn hàng được chốt thành công và một cú nhấp chuột thoát trang trong sự bực bội của khách hàng.

“Tiêu đề bài viết sửa lại đúng theo cấu trúc tao bảo chưa Nam?” Đức Anh cất giọng trầm thấp, dứt khoát nhưng bình thản.

“Sửa chuẩn chỉ từng chữ theo bài của mày rồi,” Nam hất hàm về phía màn hình máy tính, nơi con trỏ chuột đang nhấp nháy ở ô tiêu đề. “Tao giật tít là: *‘[Hà Nội - Xả Kho Gia Đình] Bộ Nồi Anodize 5 Đáy & Chảo Chống Dính Xuất Khẩu — Giảm Giá 35% Chống Bão Giá — Giao Tận Nơi Xem Hàng Mới Trả Tiền’*. Tao còn kích hoạt cả cái widget thử nghiệm mở gian hàng cá nhân mà tao mới mày mò viết đêm qua. Dưới chân bài viết có tích hợp sẵn khung đếm số lượt xem bài viết theo thời gian thực và một ô phản hồi nhanh để khách hàng có thể để lại số điện thoại đặt hàng trực tiếp mà không cần phải đăng ký tài khoản diễn đàn phức tạp.”

“Rất tốt. Đăng đồng loạt lên cả hai chuyên mục: Đồ gia dụng bên Muare và Mua sắm gia đình bên TTVNOL đi. Nhớ bôi đậm, tăng cỡ chữ và đổi màu đỏ cho dãy số điện thoại hotline của thằng Hùng ở đúng ba vị trí: ngay dưới tiêu đề, ở giữa phần thông số kỹ thuật và chốt lại ở dòng cuối cùng của bài viết,” Đức Anh cẩn thận dặn dò.

Ở một góc khác trên chiếc giường đơn trải chiếu trúc, Trần Kiều Trang đang ngồi xếp bằng bên chiếc bàn học sinh bằng gỗ ép chân sắt. Trước mặt cô gái khoa Tài chính là cuốn sổ tay bìa cứng kẻ ngang dày cộp và chiếc máy tính xách tay IBM ThinkPad T42 cũ kỹ mượn của cô bạn cùng phòng ký túc xá. Trang vừa hoàn tất việc lập bảng tính Microsoft Excel 2003 để quản trị dòng tiền và đối soát kho hàng.

Từng cột số liệu được chia tách rành mạch: mã định danh sản phẩm `CD-26` cho chảo chống dính phi hai mươi sáu, `NA-05` cho bộ nồi anodize năm đáy, giá vốn gốc mà xưởng dì Hòa giao cho nhóm, giá bán lẻ niêm yết trên diễn đàn, tỷ lệ hoa hồng mười phần trăm của nhóm sinh viên, cùng một cột trích lập quỹ dự phòng hao mòn năm phần trăm để bù đắp rủi ro va đập trong quá trình vận chuyển. Mọi phép tính nhân chia phức tạp đều được Trang cài đặt bằng các hàm số học tự động, chuẩn xác đến từng chữ số thập phân sau dấu phẩy.

Ngay khoảnh khắc Nam rê chuột nhấn vào nút “Gửi bài viết mới” trên thanh công cụ của diễn đàn Muare, chiếc đèn tín hiệu màu xanh lá cây đằng sau chiếc cạc mạng cắm ở lưng case máy tính bỗng chớp nháy liên hồi, phát ra những xung điện dồn dập. Trang web tải lại trong một giây. Bài viết mới xuất hiện lừng lững ở vị trí đầu tiên của bảng danh sách tin rao vặt, giao diện tinh tế, hình ảnh sáng rõ, bố cục câu từ thông thoáng và chuyên nghiệp đến mức tương phản hoàn toàn với hàng trăm chủ đề rao bán lộn xộn, chữ to chữ nhỏ nhảy nhót vô tội vạ xung quanh.

Một khoảng im lặng nặng nề kéo dài trong căn phòng trọ suốt ba phút đồng hồ. Chỉ có tiếng quạt cây gỉ sét quay cọt kẹt và tiếng ve sầu kêu ra rả từ rặng xà cừ ngoài phố vọng vào. Bốn người nín thở nhìn nhau, không ai dám cất tiếng, tim đập thình thịch trong lồng ngực.

Và rồi, sự tĩnh lặng ấy vỡ tan tành.

*Reng... reng... reng...!*

Khúc nhạc chuông đơn âm sắc lạnh, chói gắt phát ra từ chiếc điện thoại Nokia 6500 Slide của Nguyễn Mạnh Hùng réo vang, dội thẳng vào bốn bức tường ẩm mốc. Đó là âm thanh mặc định của dòng máy nắp trượt vỏ thép không gỉ bóng loáng mà Hùng vừa bấm bụng vay mượn để mua lại trong đợt tham gia hệ thống kinh doanh trước đó.

Hùng Béo đang ngồi bệt dưới đất, dựa lưng vào đống thùng các-tông, giật bắn người như bị điện giật. Cậu luống cuống quờ quạng hai tay sang bên cạnh, suýt nữa hất đổ đĩa lòng xào dưa chua nguội ngắt còn sót lại từ bữa cơm trưa vội vã.

Cả căn phòng trọ như đóng băng trong một tích tắc. Phương lập tức ngừng động tác lau chùi ống kính máy ảnh, Nam buông lỏng hai tay khỏi bàn phím, Trang đặt chiếc bút bi Thiên Long xuống mép cuốn sổ kẻ ngang, còn Đức Anh thì nhìn xoáy thẳng vào khuôn mặt đang biến sắc của người bạn thân bằng một ánh mắt cương nghị, đầy khích lệ.

Hùng Béo hít một hơi thật sâu, nuốt khan một ngụm nước bọt lớn để làm dịu đi sự hồi hộp đang bóp nghẹt thanh quản. Cậu đưa tay vuốt mạnh lên ngực áo phông ướt đẫm mồ hôi, dùng ngón tay cái đẩy nắp trượt kim loại của chiếc điện thoại lên một tiếng *tách* dứt khoát. Cậu ghé sát ống nghe vào tai, lập tức điều chỉnh cơ mặt, cất giọng bằng một âm điệu ngọt ngào, ấm áp và đon đả đến lạ kỳ:

“A lô! Dạ vâng, em xin nghe ạ! Có phải chị vừa đọc bài đăng xả kho chảo chống dính xuất khẩu của bên em trên diễn đàn Muare đúng không ạ?”

Từ đầu dây bên kia, một giọng phụ nữ trung niên vang lên, chất giọng Hà Nội rành rọt nhưng phảng phất vẻ dò xét, đầy cảnh giác và ngờ vực:

*“Ờ... tôi thấy bài rao vặt của các cô các chú trên mạng. Cho tôi hỏi cho rõ, cái chảo chống dính hai mươi sáu phân đấy có đúng là hàng dày dặn, chiên cá rán trứng không bị sát đáy không đấy? Bây giờ ở trên mạng lừa đảo nhiều như rươi, toàn lấy ảnh chụp hàng xịn trên tạp chí nước ngoài về lừa người cả tin, đến lúc mang đến nơi lại là cái thứ đồ nhôm tái chế mỏng dính như lá lúa, đun được hai bữa là cong queo, phồng rộp hết cả đáy chảo!”*

Tâm lý đề phòng lừa đảo mua sắm qua mạng của người dân thủ đô vào năm 2008 là một bức tường thành kiên cố và hoàn toàn dễ hiểu. Vào thời điểm này, khái niệm thương mại điện tử vẫn là một thứ gì đó vô cùng xa lạ, mông lung và đầy rẫy hiểm họa trong mắt đại đa số người tiêu dùng. Các mặt báo hàng ngày vẫn liên tục đăng tải những phóng sự điều tra về các đường dây lừa đảo bán điện thoại di động giá rẻ qua mạng, hay những vụ gửi bưu phẩm chứa toàn gạch đá vụn thay vì hàng hóa thật qua đường bưu điện. Trong khi đó, các chế tài luật pháp và hạ tầng thanh toán số để bảo vệ người mua gần như chỉ là con số không tròn trĩnh. Người tiêu dùng Hà Nội chỉ tin vào nguyên tắc ngàn đời: “tiền trao cháo múc”, phải được nhìn tận mắt, sờ tận tay, gõ thử vào từng chiếc xoong chiếc chảo ngoài sạp chợ truyền thống thì mới chịu móc ví rút tiền.

Nắm bắt được nỗi bất an cố hữu ấy của khách hàng, cái duyên bán hàng bẩm sinh và tài ăn nói khéo léo của Hùng Béo lập tức phát huy tác dụng triệt để. Cậu nở nụ cười thật tươi dù người ở đầu dây bên kia không thể nhìn thấy, giọng điệu chuyển biến nhịp nhàng sang vẻ chân thành, mộc mạc và thân tình như người trong nhà:

“Ôi giời ơi, chị hỏi câu đấy là chuẩn người nội trợ sành sỏi, đảm đang nhất phố rồi đấy ạ! Em nói thật lòng với chị, thời buổi bão giá này cái gì cũng tăng vùn vụt, từ mớ rau muống đến lít dầu ăn ngoài chợ. Bọn em là sinh viên gom hàng thanh lý công nợ trực tiếp từ xưởng cơ khí lớn của người nhà dưới Nam Định mang lên bán kiếm thêm đồng tiền nộp học phí đầu kỳ, tiền ăn còn phải căn ke từng bữa thì lấy đâu ra kinh phí mà thuê người làm ảnh giả hay đi lừa dối khách hàng hả chị! Chị cứ yên tâm tuyệt đối, chảo của bọn em là chảo nhôm tấm năm đáy dày tới hai phẩy ba ly, phủ lớp sơn chống dính Teflon ba lớp chịu nhiệt cao, quai cầm được tán đinh đúc nguyên khối chịu lực chứ không phải loại bắt ốc vít lỏng lẻo đun vài hôm là lung lay đâu ạ.”

Hùng ngừng lại một nhịp rất khéo, liếc mắt nhìn Đức Anh đang đứng bên cạnh gật đầu tán thưởng, rồi tung ra đòn chốt hạ quyết định:

“Đặc biệt nhất là bên em áp dụng chính sách giao hàng tận nhà theo hình thức xem hàng rồi mới trả tiền mặt chị nhé! Nghĩa là em mang chảo đến tận cửa bếp nhà chị, chị cứ tự tay bóc lớp màng bọc nilon ra, lấy móng tay cạo thử lớp men xem có bong tróc không, cầm quai lắc thử độ chắc chắn. Chị ưng ý một trăm phần trăm thì mới phải trả tiền mặt cho em. Còn nếu chị thấy hàng không đúng y hệt như ảnh bọn em đăng trên mạng, hoặc chỉ cần có một vết xước dăm bé bằng sợi tóc, em xin phép vui vẻ ôm chảo đạp xe đi về, chị không phải mất một nghìn tiền công hay tiền xăng nào hết ạ!”

Sự cam kết sòng phẳng, chắc nịch và thái độ nhún nhường ấy ngay lập tức đánh trúng vào tâm lý của người tiêu dùng, đập tan mọi bức tường nghi ngại ở đầu dây bên kia. Giọng người phụ nữ dịu hẳn đi, trở nên xởi lởi:

*“Được thế thì tốt quá, làm ăn đứng đắn thế có phải yên tâm không. Thế chú mang cho tôi một cái chảo phi hai mươi sáu phân đến số nhà 42 ngõ Thổ Quan, phố Khâm Thiên nhé. Giao luôn trong chiều nay được không? Tầm năm giờ là tôi đi làm về đến nhà, cần dùng để rán mẻ cá trắm luôn đấy.”*

“Dạ được quá chứ chị! Đúng năm giờ kém mười lăm em có mặt bấm chuông cửa nhà chị ngay ạ! Em xin phép ghi nhận đơn hàng mở hàng may mắn số một của chị Bích nhé, giá đúng một trăm bốn mươi nghìn đồng, bên em miễn phí vận chuyển tận cửa luôn cho chị!”

Hùng gập mạnh nắp trượt điện thoại lại một tiếng *cách*, thở phào một hơi dài thượt rồi nhảy cẫng lên giữa căn phòng chật chội, làm rung chuyển cả cái bàn học của Trang:

“Chốt! Một phát ăn ngay! Chiếc chảo đầu tiên đã chính thức bay màu!”

Tiếng reo hò chưa kịp dứt thì chiếc Nokia trên tay Hùng lại rung bần bật trong lòng bàn tay. Lần này màn hình hiển thị một số máy bàn cố định có đầu số 04 của bưu điện Hà Nội. Rồi liên tiếp trong suốt nửa giờ đồng hồ sau đó, chuông điện thoại đổ dồn dập không ngớt như một dàn nhạc giao hưởng vào giờ cao điểm.

Hùng Béo kẹp chặt chiếc điện thoại vào bả vai áo ướt sũng mồ hôi, một tay cầm cây bút dạ dầu màu xanh, một tay lật giở lia lịa các tờ giấy nháp A4, liên tục trả lời, giải thích kích thước lòng chảo, tư vấn dung tích của bộ nồi anodize năm đáy với nhu cầu nấu nướng của các gia đình từ ba đến năm miệng ăn. Cậu nói năng lưu loát, dẻo quẹo, câu nào câu nấy đánh trúng vào tâm lý tiết kiệm chi tiêu giữa cơn bão giá đang càn quét khắp các ngõ ngách thủ đô.

Sau hơn một tiếng đồng hồ nói liên tục đến mức khản đặc cả cổ họng, Hùng đặt chiếc điện thoại đang nóng ran như một cục than hồng xuống mép chiếu cói. Cậu ngửa cổ ra sau, dựa đầu vào mép giường cười lớn:

“Năm đơn hàng trọn vẹn! Tổng cộng ba chiếc chảo chống dính phi hai mươi sáu và hai bộ nồi anodize năm đáy! Một đơn ở Thổ Quan - Khâm Thiên, một đơn ở sâu trong ngõ Trại Găng bên phố Bạch Mai, một đơn tít tận phố Lò Đúc, một đơn ở ngõ chợ Khâm Thiên, và đơn khủng nhất là một bộ nồi kèm thêm một chiếc chảo ở ngõ Thông Phong, phố Cát Linh! Tổng giá trị tiền hàng chuyến này xấp xỉ gần một triệu bạc!”

Trần Kiều Trang lập tức cúi đầu, mười ngón tay mảnh dẻ lướt tanh tách trên cụm phím số bên phải bàn phím laptop. Cô cập nhật từng địa chỉ, số điện thoại liên lạc, mã hàng hóa và ghi chú thời gian nhận hàng của khách vào bảng tính Excel. Đoạn, cô ngẩng mặt lên, đôi mắt đen láy thoáng nét âu lo nhưng vô cùng kiên định:

“Em đã xuất đủ năm phiếu giao hàng kiêm biên nhận bán lẻ viết tay bằng giấy than hai liên. Tiền vốn gốc phải nộp lại cho dì Hòa cho năm đơn này là sáu trăm năm mươi nghìn đồng chẵn. Tiền lãi gộp tạm tính của nhóm mình sau khi trừ chi phí túi bóng và băng dính đóng gói là tám mươi lăm nghìn đồng. Em đã chia sẵn tiền lẻ vào chiếc hộp sắt bánh quy Danisa này để các anh mang theo trả lại cho khách mua hàng, nhớ đếm thật kỹ trước khi đưa. Và quan trọng nhất: tuyệt đối không được làm móp méo các góc của vỏ hộp các-tông đựng nồi, vì dì Hòa đã giao hẹn trước rồi, nếu khách không nhận mà vỏ hộp bị rách rưới hay xước xát lớp men kim loại bên trong thì nhóm mình phải tự bỏ tiền túi ra đền một trăm phần trăm giá gốc đấy!”

Đức Anh bước đến bên góc tập kết hàng hóa tạm bợ sát cửa ra vào. Anh khom lưng, hai tay ôm lấy chiếc thùng các-tông chứa bộ nồi anodize năm đáy nhấc thử lên. Chiếc thùng khá nặng và cồng kềnh, bên trong xếp lồng ba chiếc nồi với kích thước mười sáu, hai mươi và hai mươi bốn phân, chèn xốp xung quanh cùng ba chiếc nắp vung kính cường lực viền thép sáng loáng.

“Thời gian gấp lắm rồi,” Đức Anh ngước nhìn chiếc đồng hồ treo tường, kim ngắn đã nhích dần về phía con số ba giờ chiều. “Khách hẹn giao hàng rải rác từ ba giờ rưỡi đến năm giờ chiều. Đây là khung giờ nắng gắt nhất trong ngày, chúng ta buộc phải chia quân chạy cùng lúc thì mới kịp giờ cơm nước của người ta.”

Và chính lúc này, bài toán hóc búa nhất của mô hình thương mại điện tử năm 2008 lộ diện toàn bộ sự trần trụi của nó: sự thiếu thốn tột cùng của hệ thống logistics nội đô.

Ở thời kỳ này, khái niệm về các dịch vụ giao hàng công nghệ, các ứng dụng vận chuyển tức thời như Grab, Giaohangtietkiem hay các bưu cục chuyển phát nhanh nội thành trong ngày với chi phí rẻ mạt hoàn toàn chưa hề tồn tại trên bản đồ kinh tế. Toàn bộ khâu giao vận từ kho hàng đến tay người mua phụ thuộc hoàn toàn vào sức người, vào đôi chân và những phương tiện cơ giới cá nhân cũ kỹ của chính những người bán hàng.

Phương tiện di chuyển của cả nhóm lúc này chỉ có hai chiếc xe. Nguyễn Mạnh Hùng sở hữu một chiếc xe máy Wave Alpha đời đầu màu đỏ cờ, mang biển số 18 Nam Định mượn của người anh họ lên Hà Nội làm thợ xây, nhưng kim báo xăng đang nằm bẹp dí dưới vạch đỏ. Trong khi đó, tài sản duy nhất của Đức Anh là chiếc xe đạp mini Nhật màu xanh rêu cũ kỹ, khung sắt đã tróc sơn lốm đốm, vốn là phương tiện đưa anh đến giảng đường mỗi sáng.

“Mày cầm xe máy đi ba đơn xa ở mạn quận Hai Bà Trưng với Đống Đa: Trại Găng, Lò Đúc và Thổ Quan,” Đức Anh phân công rành rọt, vừa nói vừa với tay lấy chiếc áo sơ mi cộc tay đã ngả màu cháo lòng khoác thêm bên ngoài chiếc áo cày. “Trục đường Bạch Mai với Lò Đúc cực kỳ hẹp, lại hay xảy ra ùn tắc giao thông nghiêm trọng vào giờ tan tầm, mày chạy xe máy sẽ dễ dàng luồn lách qua các ngõ ngách hơn. Tao sẽ nhận đơn ở ngõ chợ Khâm Thiên và cái đơn lớn nhất ở ngõ Thông Phong bên phố Cát Linh. Hai điểm này gần nhau hơn, tao đạp xe đạp chở hàng đi được, vừa tiết kiệm vừa coi như tập thể dục.”

“Đức Anh, mày đạp xe giữa cái thời tiết ba mươi bảy độ chang chang này mà đèo theo một bộ nồi nặng trịch với hai cái chảo cồng kềnh thì có mà gãy lưng!” Hùng ái ngại nhìn bạn, lắc đầu quầy quậy. “Hay là để tao chịu khó chạy xe máy làm hai chuyến? Chịu khó phóng nhanh một tí chắc vẫn kịp giờ.”

“Không được, chạy hai lượt xe máy thì chắc chắn đơn hàng ở Cát Linh sẽ bị trễ hẹn sang sau năm giờ chiều. Lúc ấy người ta bận đi đón con nhỏ hoặc đã nấu xong bữa cơm chiều bằng xoong chảo cũ rồi thì người ta nhận hàng làm cái gì nữa?” Đức Anh kiên quyết lắc đầu. “Hơn nữa, mày không thấy giá xăng vừa được điều chỉnh tăng kỷ lục à? Xăng A92 vừa vọt lên mười bốn nghìn năm trăm đồng một lít rồi đấy. Mày chạy đi chạy lại hai vòng như thế thì tiền xăng xe nuốt sạch toàn bộ phần tiền công còm cõi của cả nhóm. Cứ thống nhất phương án như tao đã tính đi, không bàn lùi nữa.”

Hai chàng thanh niên bắt đầu khẩn trương khuân hàng từ trong phòng trọ ra khoảng sân chung lát gạch xỉ.

Hùng Béo dùng hai sợi dây chun cao su cắt từ săm ô tô cũ chằng buộc cẩn thận hai thùng các-tông đựng bộ nồi và một chiếc chảo chống dính phía sau giá đèo hàng của chiếc xe máy Wave. Trọng lượng của kim loại khiến chiếc xe lún hẳn một bên giảm xóc sau, đuôi xe xệ xuống, nhìn cồng kềnh và che khuất cả biển số như một chiếc xe thồ hàng mã rong ruổi ngoài vùng ngoại ô.

Còn Đức Anh, anh cẩn trọng đặt chiếc thùng các-tông đựng bộ nồi năm đáy vào chiếc giỏ sắt phía trước ghi-đông xe đạp, dùng một đoạn dây vải buộc cố định quai thùng vào cổ phốt xe để chống rung lắc. Chiếc chảo chống dính bọc bìa các-tông bên ngoài được anh buộc ghì chặt vào gác-ba-ga phía sau bằng một đoạn dây thừng gai chắc chắn.

Vừa dắt xe ra khỏi bóng râm che chắn của con ngõ Khương Thượng, luồng không khí hầm hập của buổi trưa hè Hà Nội lập tức ập thẳng vào mặt như một mồi lửa vô hình. Mặt đường nhựa trên phố Tây Sơn như đang tan chảy dưới nắng gắt, bốc lên từng đợt sóng nhiệt mờ ảo làm méo mó cả quang cảnh phố xá phía xa. Tiếng còi xe máy bóp inh ỏi đến nhức óc, tiếng ống xả của những chiếc xe buýt cũ kỹ phả khói đen sì, khét lẹt hòa quyện cùng cái ngột ngạt của bụi đường khiến mồ hôi trên trán Đức Anh túa ra ròng ròng, chảy tràn xuống mi mắt, cay xè.

Đức Anh nghiến chặt răng, dồn toàn bộ trọng lượng cơ thể lên từng vòng đạp nặng trịch. Chiếc giỏ sắt phía trước chở bộ nồi kim loại nặng hàng kilôgam khiến ghi-đông xe đạp rung lắc dữ dội, tay lái cứng đờ rất khó điều khiển. Mỗi lần phải đánh lái để tránh những nắp cống gồ ghề hay những ổ gà sụt lún trên trục đường đê La Thành là một lần chiếc xe chao đảo nghiêng ngả, tưởng chừng như có thể đổ nhào xuống lòng đường bất cứ lúc nào.

Đi giao hàng thủ công giữa thời kỳ bão giá năm 2008 hoàn toàn không phải là một trò chơi lãng mạn hay một bài thực hành kinh doanh bóng bẩy trong sách vở. Nó là một cuộc đày ải thể lực khốc liệt và trần trụi. Từng con dốc thoai thoải, từng nhịp thở dốc nghẹn ngào vì thiếu dưỡng khí giữa dòng người xe cộ chen chúc ngột ngạt khiến Đức Anh càng thấm thía sâu sắc cái giá của từng đồng tiền bát gạo làm ra từ mồ hôi nước mắt, khác xa với những dự án triệu đô trên giấy tờ mà anh từng hoạch định trong tiền kiếp.

Đến hơn bốn giờ chiều, sau khi vòng vèo đánh vật qua những ngõ ngách sâu hun hút như mạng nhện ở khu vực ngõ chợ Khâm Thiên, Đức Anh đã hoàn thành việc giao chiếc chảo chống dính đầu tiên cho một cô giáo cấp hai về hưu. Nhận về một trăm bốn mươi nghìn đồng tiền mặt phẳng phiu cùng nụ cười hài lòng của khách hàng, anh thở phào nhẹ nhõm như vừa trút được một gánh nặng ngàn cân.

Anh tấp vội chiếc xe đạp vào một quán nước mía ven vỉa hè phố Tôn Đức Thắng, móc trong túi quần ra năm nghìn đồng mua một cốc nước mía đá đầy ắp bọt, uống ừng ực một hơi hết sạch để làm dịu đi cơn khát đang thiêu đốt cổ họng. Xong xuôi, anh tiếp tục lau mồ hôi, đạp xe hướng thẳng về phía phố Cát Linh để hội quân cùng Hùng Béo tại điểm hẹn cuối cùng: đầu ngõ Thông Phong.

Hùng Béo đã đứng đợi sẵn ở gốc cây bàng đầu ngõ Thông Phong từ mười lăm phút trước. Chiếc áo phông màu xám tro của cậu ướt sũng hoàn toàn, dính bệt vào lồng ngực và mảng lưng to bè thành một vệt đen thẫm, khuôn mặt tròn trịa đỏ gay như quả gấc chín vì phơi nắng quá lâu. Thấy bóng dáng Đức Anh đang gò lưng đạp xe tới, Hùng đưa cánh tay lên quệt ngang trán, hớn hở vỗ mạnh vào chiếc túi vải bạt đeo chéo trước ngực đang cộm lên những cọc tiền lẻ:

“Xong xuôi sạch sẽ ba đơn rồi mày ơi! Thu đủ tiền tươi thóc thật, không thiếu một đồng một cắc nào! Mấy bà chị ở bên ngõ Trại Găng với Lò Đúc dễ tính dã man, thấy tao mồ hôi nhễ nhại leo ba tầng cầu thang bộ còn thương tình rót cho cốc nước vối đá rồi boa thêm năm nghìn tiền nước nữa cơ! Bây giờ chỉ còn lại duy nhất cái đơn hàng to nhất này thôi: một bộ nồi năm đáy đi kèm một chiếc chảo hai mươi sáu phân, tổng cộng là bốn trăm hai mươi nghìn đồng. Chốt hạ thành công đơn này là ngày đầu tiên ra quân của nhóm mình thắng lợi rực rỡ!”

Đức Anh nở một nụ cười hiếm hoi, anh đỡ lấy thùng hàng bộ nồi từ trong giỏ xe đạp ra, tỉ mỉ miết lại các mép băng dính niêm phong để đảm bảo kiện hàng trông vuông vắn nhất:

“Khách hàng tên là gì, địa chỉ cụ thể ở đâu?”

“Khách tên Thục, nhà số 18 ngách 34, nằm sâu tít bên trong cái ngõ này. Lúc nãy ở Lò Đúc tao đã cẩn thận gọi vào số máy bàn của bà ấy rồi, chị ấy bảo đang ở nhà chuẩn bị nhặt rau nấu cơm chiều, giục bọn mình mang hàng vào ngay kẻo muộn.”

Hai chàng sinh viên một trước một sau, người ôm chiếc thùng các-tông đựng bộ nồi cồng kềnh, người cầm chiếc chảo chống dính bọc màng xốp nổ, lách người bước vào con ngõ Thông Phong quanh co và ẩm thấp. Lòng ngõ hẹp đến mức chỉ vừa khít cho hai chiếc xe máy tránh nhau, hai bên là những bức tường rêu phong cũ kỹ chằng chịt những bó dây điện và cáp viễn thông đen sì, võng xuống như những chiếc mạng nhện khổng lồ. Mùi cống rãnh ngai ngái bốc lên dưới cái oi bức ngột ngạt cuối chiều càng khiến không gian thêm phần ngột ngạt.

Sau ba lần rẽ ngoằn ngoèo qua các nhánh ngách nhỏ hẹp, hai người dừng chân trước một ngôi nhà ba tầng xây theo kiến trúc kiểu cũ từ thập niên chín mươi, cánh cửa sắt kéo sơn màu xanh lơ đóng im ỉm. Hùng Béo đưa ngón tay bấm mạnh vào chiếc chuông điện gắn bên mép tường gạch, phát ra chuỗi âm thanh *ting tong... ting tong* inh ỏi.

Một lát sau, bên trong khoảng sân nhỏ vang lên tiếng lẹp xẹp của đôi dép nhựa cọ sát trên nền xi măng. Cánh cửa sắt hé mở ra một khoảng vừa đủ, một người phụ nữ trạc ngoài bốn mươi tuổi bước ra. Bà ta mặc một bộ đồ bộ bằng lụa hoa màu tím sẫm, gương mặt góc cạnh lộ rõ vẻ sắc sảo, khó tính. Đôi mắt ti hí dưới cặp chân mày tỉa mỏng quẹt một lượt sắc lẹm từ đầu đến chân hai chàng sinh viên lếch thếch, mồ hôi nhễ nhại, rồi dừng lại trên hai kiện hàng bọc bìa các-tông thô sơ với ánh nhìn đầy xét nét.

“Chị là chị Thục đúng không ạ?” Hùng Béo lập tức nở một nụ cười tươi rói, cúi đầu chào thật nhanh nhẹn. “Dạ em chào chị! Bọn em bên gian hàng gia dụng trên diễn đàn Muare mang bộ nồi năm đáy với chiếc chảo chống dính xuất khẩu đến cho chị kiểm tra hàng theo đúng giờ đã hẹn đây ạ!”

Người phụ nữ không đáp lại lời chào, khóe môi khẽ trễ xuống. Bà ta đứng tựa vào cánh cửa, hất cằm về phía chiếc ghế đá kê sát chân tường ngoài sân:

“Đặt tất cả lên cái ghế đá kia đi. Để tôi kiểm tra xem hàng họ thế nào mà dám rêu rao trên mạng là hàng xuất khẩu cao cấp.”

Đức Anh cẩn trọng đặt chiếc thùng các-tông xuống mặt đá phẳng, rút từ túi quần ra chiếc dao rọc giấy nhỏ, nhẹ nhàng rạch một đường dứt khoát dọc theo mép băng dính niêm phong. Anh dùng hai tay nhấc từng chiếc nồi kim loại ra ngoài, xếp ngay ngắn thành một hàng thẳng tắp từ nhỏ đến lớn, rồi mở từng chiếc nắp vung kính cường lực viền inox sáng loáng đặt bên cạnh. Hùng cũng nhanh nhẹn bóc lớp màng bọc nilon mỏng của chiếc chảo phi hai mươi sáu phân, trân trọng đưa bằng hai tay về phía người phụ nữ.

Người phụ nữ đón lấy chiếc chảo bằng một tay. Nhưng thay vì lật mặt đáy kiểm tra độ dày của lớp nhôm hay dùng ngón tay miết thử lớp men chống dính như những người mua trước, bà ta lập tức đưa chiếc chảo lên ngang tầm mắt, xoay đi xoay lại vài vòng, rồi đột ngột cau chặt đôi mày lại. Ánh mắt bà ta bốc lên một ngọn lửa giận dữ đầy vẻ nghiệt ngã.

“Này! Mấy cái cậu này rảnh rỗi quá nên mang tôi ra làm trò đùa đấy à?” Giọng người phụ nữ the thé cất lên, sắc lạnh và the thé như kim loại cọ vào nhau.

Hùng Béo giật bắn mình, nụ cười đon đả trên môi bỗng chốc đông cứng lại: “Dạ... sao thế chị? Chảo có vấn đề gì trầy xước hay móp méo ở đâu hả chị?”

“Còn dám trơ tráo hỏi sao à?” Người phụ nữ dằn mạnh chiếc chảo xuống mặt ghế đá nghe một tiếng *cạch* chói tai, vang dội khắp khoảng sân hẹp, khiến Đức Anh thót tim vì sợ lớp sơn chống dính dưới đáy bị mẻ. “Cái chảo bé bằng cái bàn tay này mà các người dám mở mồm ra bảo là hai mươi sáu phân à? Lòng chảo thì nông choèn choẹt thế này thì xào được đĩa rau muống cho hai người ăn là cùng, chứ làm sao mà rán nổi một con cá chép hai cân cho cả nhà ăn bữa tối? Trên ảnh các người chụp đăng lên mạng nhìn nó sâu hoắm, vành chảo rộng thênh thang như cái chảo quân dụng, men thì sáng bóng loáng như đồ nhập khẩu nguyên chiếc từ bên Pháp, bên Đức! Thế mà bây giờ cất công mang đến đây cái thứ của nợ bé tí teo này à?”

Đức Anh sững người trong một phần giây, rồi một cảm giác ớn lạnh lập tức chạy dọc sống lưng. Anh đã hiểu ra toàn bộ nguồn cơn tai hại của cơ sự này.

Đó chính là hiệu ứng quang học đánh lừa thị giác sinh ra từ tiêu cự góc rộng ba mươi lăm milimet trên chiếc máy ảnh compact kỹ thuật số mà Mai Thu Phương đã sử dụng trưa nay. Khi chụp ở khoảng cách quá gần kết hợp với góc máy hắt nghiêng từ dưới lên để đón ánh sáng phản chiếu, thấu kính góc rộng đã vô tình làm biến dạng hình học, phóng đại kích thước của lòng chảo và kéo dài độ sâu của thành nồi một cách giả tạo. Nó tạo cho người xem một ảo giác trực quan rằng đây là một chiếc chảo xào lòng sâu cỡ lớn chuyên dụng. Trong khi đó, người tiêu dùng mua hàng qua mạng năm 2008 phần lớn chỉ là những bà nội trợ mới làm quen với máy tính, họ hoàn toàn không có thói quen đọc kỹ các thông số kỹ thuật khô khan bằng milimet, mà chỉ đặt mua hàng dựa hoàn toàn vào cảm tính trực quan qua những hình ảnh hiển thị trên màn hình.

“Dạ thưa chị Thục,” Đức Anh bước lên phía trước một bước, cố gắng giữ cho tông giọng của mình thật ôn tồn, điềm đạm để xoa dịu tình hình. “Về kích thước đường kính hai mươi sáu phân thì bên em xin cam kết đúng chuẩn từng milimet ạ. Chị có thể lấy thước dây trong nhà ra đo trực tiếp từ mép vành bên này sang mép vành bên kia. Đây là dòng chảo rán phẳng chuyên dụng, thiết kế đáy bằng để tập trung nhiệt lượng, giúp rán cá, rán trứng tiết kiệm dầu ăn và không làm nát thực phẩm. Bức ảnh trên diễn đàn do bạn thiết kế bên em chụp cận cảnh hoa văn đáy chảo nên có thể tạo ra cảm giác lòng chảo sâu hơn thực tế một chút. Điểm này thực sự là sơ suất của nhóm em khi chưa chú thích rõ chiều cao thành chảo là năm phân, em xin chân thành nhận lỗi với chị...”

“Thôi thôi thôi! Cậu đừng có giở cái giọng văn vở lươn lẹo, dẻo mỏ ấy ra để lấp liếm với tôi!” Người phụ nữ gạt phắt lời giải thích của Đức Anh bằng một cái xua tay gay gắt, ngón tay trỏ sơn móng đỏ chót chỉ thẳng vào mặt anh. “Rõ ràng là các người làm cái trò treo đầu dê bán thịt chó! Chụp ảnh một đằng rồi mang hàng đến một nẻo hòng lừa tiền người khác! Chưa hết đâu nhé, các người mở to mắt ra mà nhìn lại cái bộ nồi này xem! Quai nồi thì đúc thô kệch nham nhở, vung kính thì mỏng manh như vung nhựa, nhôm thì xỉn màu lem nhem thế này! Đây mà là hàng xuất khẩu đi châu Âu à? Đây đích thị là hàng phế phẩm ngoài chợ Đồng Xuân, hàng gia công chui ở mấy cái làng nghề ven đô mang về mông má lại chứ xuất khẩu cái nỗi gì!”

Cơn thịnh nộ lôi đình với âm lượng chói tai của người phụ nữ bắt đầu phá vỡ sự yên tĩnh của cả con ngõ nhỏ. Vài ba cánh cửa sổ gỗ của những ngôi nhà đối diện khẽ mở hé ra, những ánh mắt tò mò, soi mói của các bà hàng xóm bắt đầu dòm ngó, chĩa thẳng về phía khoảng sân nhà số 18 kèm theo những tiếng xì xào to nhỏ.

Hùng Béo bắt đầu mất hết bình tĩnh thực sự. Từ nhỏ đến lớn sống ở vùng quê Nam Định, cậu chỉ quen với việc bông đùa, bán hàng xởi lởi cho những người bà con lối xóm dễ tính, chưa từng bao giờ phải đối mặt với một cơn giận dữ hung bạo và những lời lẽ thóa mạ cay nghiệt đến mức này giữa chốn thủ đô xa lạ. Khuôn mặt tròn trĩnh của Hùng tái mét đi không còn một giọt máu, hai bàn tay run rẩy bấu chặt vào gấu áo phông, giọng nói lắp bắp trong cổ họng:

“Chị ơi... bọn em... bọn em là sinh viên của trường Đại học Thương mại thật mà chị... Lô hàng này là của dì ruột bạn em gửi từ xưởng cơ khí dưới Nam Định lên, có đầy đủ tem kiểm định chất lượng đo lường dán niêm phong ở đây ạ... Chị bớt giận, xem kỹ lại giùm bọn em với...”

“Sinh viên cái gì cái ngữ các cậu!” Người phụ nữ càng được đà lấn tới, giọng bà ta the thé, vang vọng ra tận đầu ngõ. “Sinh viên mà đi làm cái trò lừa đảo qua mạng bẩn thỉu thế này à? Dạo này trên đài truyền hình với báo An ninh Thủ đô người ta cảnh báo suốt ngày, toàn một lũ lưu manh ranh ma lên mạng lập nick ảo, chụp ảnh lung linh lừa đảo người nhẹ dạ đặt mua rồi mang đồ dạt, đồ kém chất lượng đến tận nhà ép người ta trả tiền! Tôi mà dễ tính nhận cái đống của nợ này về thì có mà rước rác rưởi vào nhà à!”

Từng lời, từng chữ cay nghiệt như những gáo nước lạnh buốt tạt thẳng vào lòng tự trọng của hai chàng thanh niên trẻ tuổi. Mồ hôi trên trán Đức Anh vẫn tiếp tục nhỏ giọt xuống sàn xi măng, cay xè khóe mắt. Nhưng lồng ngực anh quặn thắt lại không phải vì sự giận dữ hay tự ái, mà vì một nỗi cay đắng, bế tắc sâu sắc trước thực tế nghiệt ngã của thương trường.

Trong đầu anh lúc này bỗng vang vọng lại ba điều kiện thép mà người dì Hòa đã đặt ra trong buổi trưa hôm ấy: *Hoa hồng chỉ được nhận khi tiền mặt đã cầm chắc trong tay; phải đền một trăm phần trăm giá trị gốc nếu hàng hóa bị trầy xước, sứt mẻ; và đối soát chốt sổ nợ mỗi ngày trong vòng hai mươi bốn giờ.*

Nếu đơn hàng trị giá bốn trăm hai mươi nghìn đồng này bị hủy bỏ hoàn toàn, không những công sức lặn lội cả buổi chiều đạp xe phơi nắng của hai đứa đổ xuống sông xuống biển, mà số tiền vốn của dì Hòa sẽ bị thâm hụt nghiêm trọng. Quan trọng hơn cả, ngọn lửa nhiệt huyết và niềm tin kinh doanh vừa mới nhen nhóm giữa các thành viên trong nhóm sẽ lập tức bị giáng một đòn chí mạng.

“Chị Thục,” Đức Anh hít một hơi thật sâu, cố nén tất cả sự cay đắng đang nghẹn ứ nơi cuống họng, anh cúi gập người xuống một góc chín mươi độ trước mặt người phụ nữ. “Bọn em kinh doanh lấy chữ tín làm đầu, tuyệt đối không bao giờ có ý định lừa đảo ai dù chỉ một đồng. Nếu bộ sản phẩm này thực sự không đáp ứng đúng kỳ vọng và nhu cầu sử dụng của gia đình chị, em xin phép được thu hồi lại toàn bộ hàng hóa. Bọn em cam kết giữ đúng lời hứa, không thu của chị bất kỳ một đồng tiền công hay phí vận chuyển nào. Rất mong chị thông cảm và bỏ qua cho sơ suất trong khâu hình ảnh của nhóm em.”

“Tất nhiên là tôi không đời nào trả một xu nào cho các người rồi!” Người phụ nữ hừ lạnh một tiếng đầy khinh bỉ, khoanh chặt hai tay trước ngực. “Mang ngay cái đống rác rưởi này xéo khỏi mắt tôi! Đừng có tưởng người Cát Linh này dễ bị mấy cái trò ma mãnh lừa bịp trên mạng dắt mũi nhé!”

Dứt lời, bà ta quay ngoắt người bước thẳng vào trong nhà. Cánh cửa sắt màu xanh lơ đóng sầm lại một tiếng *rầm* đinh tai nhức óc, theo sau là tiếng chốt sắt bên trong cài cạch một cái dứt khoát và lạnh lùng.

Không gian trong khoảng sân nhỏ bỗng chốc rơi vào một sự im lặng đến rợn người.

Hùng Béo đứng chết trân tại chỗ, bờ vai to bè run rẩy dữ dội. Hai hốc mắt cậu đỏ hoe, ầng ậc nước mắt tủi hờn. Cậu từ từ ngồi sụp xuống mép chiếc ghế đá lạnh ngắt, hai tay ôm chặt lấy đầu, giọng nói nghẹn ngào vỡ òa ra trong tiếng nấc:

“Tao... tao xin lỗi mày, Đức Anh ơi... Tại tao ăn nói vụng về quá... tại tao không biết cách giải thích cho người ta hiểu...”

“Không phải lỗi của mày, Hùng.” Đức Anh ngồi xuống bên cạnh bạn mình, đưa bàn tay rắn rỏi vỗ mạnh lên bờ vai đang run lên bần bật của Hùng. “Lỗi là ở toàn bộ quy trình vận hành của chúng ta. Ảnh chụp sai lệch hoàn toàn góc nhìn thực tế, phần mô tả bài viết thiếu hẳn thông số về chiều sâu, và quan trọng nhất là chúng ta đã quá ngây thơ khi nghĩ rằng việc bán hàng qua mạng ở cái thời điểm này chỉ cần có lòng nhiệt tình là đủ.”

Đức Anh lặng lẽ cúi người xuống, cẩn thận nâng từng chiếc nồi anodize đặt ngược trở lại vào trong thùng các-tông. Anh vuốt lại từng nếp xốp chống sốc bọc quanh mép vung kính cường lực, kiểm tra kỹ lưỡng từng góc cạnh xem có vết trầy xước nào sau cú dằn mặt thô bạo của người phụ nữ hay không. Anh tỉ mẩn dùng băng dính dán lại mép thùng cho thật vuông vắn, rồi nhấc kiện hàng nặng trịch lên, ôm chặt vào trước ngực.

Hai chàng sinh viên lầm lũi dắt xe bước ra khỏi con ngõ Thông Phong tăm tối và ngột ngạt.

Bầu trời Hà Nội lúc này đã bắt đầu ngả sang một màu đỏ ối u uất của ánh hoàng hôn muộn, hòa lẫn với dòng xe cộ gầm rú, nhả khói nghẹt thở trên trục đường Giảng Võ. Ánh nắng thiêu đốt đã tắt hẳn, nhưng hơi nóng tích tụ từ mặt đường nhựa suốt cả ngày dài vẫn phả lên hầm hập, rát bỏng da thịt.

Đức Anh gò lưng trên chiếc xe đạp mini Nhật, ôm thùng hàng bị trả về trước ngực, từng vòng bánh xe quay đều trong sự nặng nhọc và bế tắc cùng cực. Khoản nợ khổng lồ của bố ở quê nhà, ánh mắt kỳ vọng đầy sắc lạnh của dì Hòa, niềm tin ngây thơ của Kiều Trang, cùng những đêm thức trắng chỉnh sửa từng dòng mã lệnh của Nam và Phương... tất cả như một khối đá tảng ngàn cân đè nặng lên đôi vai của một chàng trai tuổi hai mươi.

Đúng lúc chiếc xe đạp của Đức Anh vừa trờ tới ngã tư Giảng Võ – Cát Linh, nơi dòng xe cộ đang kẹt cứng trong tiếng còi bấm loạn xạ, chiếc điện thoại nắp trượt nằm trong túi quần của Hùng Béo lại đột ngột rung lên bần bật.

Hùng run rẩy rút chiếc máy ra, nhìn trừng trừng vào dãy số hiển thị trên màn hình LCD, giọng cậu lạc hẳn đi vì kinh hãi:

“Đức Anh... số máy bàn của bà Thục lúc nãy...”

Đức Anh phanh gấp xe lại, gạt chân chống nghiêng, đón lấy chiếc điện thoại từ bàn tay đang run rẩy của bạn rồi bấm nút nhận cuộc gọi:

“A lô, em nghe đây ạ.”

Từ đầu dây bên kia, không còn là những lời phàn nàn gay gắt thông thường nữa, mà là tiếng gầm rít dữ dội đến điên loạn của người phụ nữ, kèm theo tiếng đập bàn chát chúa vang dội qua ống nghe:

*“Tôi vừa mở máy tính kiểm tra lại cái bài đăng của các người trên mạng rồi! Các người dám chụp ảnh lừa đảo trơ trẽn, đổi trắng thay đen thế này à? Tôi đã chụp màn hình, lưu lại toàn bộ số điện thoại, địa chỉ và nick diễn đàn của các người rồi! Ngay tối nay, tôi sẽ viết bài bóc phốt, vạch mặt cái lũ sinh viên lừa đảo các người lên trang nhất của Muare và TTVNOL, để cho hàng chục nghìn thành viên trên mạng xem cái bộ mặt thật của các người, xem các người còn đất sống ở cái đất Hà Nội này nữa không!”*