Hàng tồn từ chợ huyện

Lá thư tay viết vội trên giấy kẻ ngang ố vàng của dì Hòa gửi theo xe khách lên bến Giáp Bát được Kiều Trang vuốt phẳng trên bàn trọ, từng nét mực xanh đều đặn của người cả đời buôn bán nơi chợ huyện hiện rõ sự âu lo vì hàng ế. Những đường gấp nếp hằn sâu trên thớ giấy mỏng, dính chút bụi đường đỏ quạnh của quốc lộ 1A và phảng phất mùi dầu máy ngai ngái quen thuộc của những chuyến xe đò đường dài chạy tuyến Nam Định – Hà Nội. Mép giấy hơi quăn lại, thấm một vệt nước mưa đã khô cứng, làm nhòe mất chữ “cháu” ở dòng thứ ba, nhưng không giấu nổi vẻ run rẩy, gấp gáp trong từng nét gạch dưới chân các con số nợ nần.

Đức Anh ngồi tựa lưng vào mép chiếc giường đơn ọp ẹp trong phòng trọ ngõ Khương Thượng, mắt dõi theo từng ngón tay thon mảnh của Trang khi cô cẩn thận miết phẳng từng góc giấy. Căn phòng chưa đầy mười bốn mét vuông, trần nhà dán xốp cách nhiệt đã bong tróc vài mảng để lộ lớp tôn xi măng xám xịt, đang om lại cái hầm hập của những ngày đầu hè năm 2008. Chiếc quạt tai voi cũ kỹ cắm ở góc tường quay cánh rè rè, phả ra từng luồng gió nóng ran mang theo mùi ẩm mốc của góc nhà tắm chật chội. Dòng chữ nắn nót nhưng run rẩy ở phần tái bút của bức thư như một vết dao cứa vào thực tế khắc nghiệt: *“Mấy tay chủ nợ ngoài ngã ba huyện ngày nào cũng lượn xe máy qua cửa sạp nẹt bô. Dì không còn đường lùi nữa, đành đánh liều gom hết mẫu mã đón chuyến xe sớm nhất lên Hà Nội. Trưa nay dì tới nơi, trông cậy cả vào cháu và các bạn.”*

“Dì Hòa thương em từ bé,” Trang khẽ nói, giọng cô trầm xuống, che giấu sự lo lắng sau cặp kính cận gọng nhựa đen. Cô đưa đầu ngón trỏ khẽ chạm vào mép giấy rách, ánh mắt nhìn ra khoảng sân nhỏ trước cửa phòng trọ, nơi ánh nắng trưa bắt đầu rọi xuống những chậu cây cảnh còi cọc của bà chủ nhà. “Gia đình bên ngoại em thuần nông, quanh năm bám lấy mấy sào ruộng chiêm trũng, chỉ có dì là người duy nhất dám bước chân ra ngã ba sông Ý Yên mở sạp buôn đồ gia dụng nhôm kính. Cả cơ nghiệp mấy chục năm gom góp, vay mượn thêm họ hàng nội ngoại chỉ để đón đầu đợt hàng hè, nào ngờ bão giá ập đến nhanh như nước lũ. Nông dân dưới quê giờ đến cân thịt mỡ, bó rau muống ngoài chợ còn phải đắn đo nâng lên đặt xuống, chắt bóp từng đồng bạc lẻ, lấy đâu ra tiền triệu để mua mấy chiếc chảo chống dính với nồi áp suất đa năng ngoại nhập.”

Đức Anh gật đầu, ký ức của một người từng trải qua giai đoạn lạm phát phi mã năm 2008 hiển hiện rõ mồn một trong tâm trí anh. Đây là thời điểm mà chỉ số giá tiêu dùng tăng vọt gần hai mươi phần trăm, đồng tiền mất giá theo từng tuần khiến người nghèo và tầng lớp lao động co cụm lại trong vỏ bọc phòng thủ, thẳng tay cắt bỏ toàn bộ những nhu cầu chưa thực sự thiết yếu. Giá dầu thô thế giới vượt ngưỡng một trăm bốn mươi đô la một thùng, kéo theo giá xăng dầu trong nước tăng kỷ lục; giá sắt thép, xi măng, phân bón leo thang từng ngày làm ngưng trệ hàng loạt công trình xây dựng ở nông thôn. Những sạp hàng đồ gia dụng ở chợ huyện như chiếc thuyền nan chao đảo giữa cơn sóng dữ. Vốn liếng cả đời của các tiểu thương biến thành những đống nhôm, đống inox nằm chết dí trong kho ẩm thấp, rỉ sét theo thời gian, trong khi lãi ngày từ các đầu nậu chợ đen thì cứ cuồn cuộn chảy như dòng cát trong đồng hồ thủy tinh, không một giây phút nào ngừng lại.

“Trang yên tâm,” Đức Anh quả quyết, ánh mắt kiên định nhìn thẳng vào đôi mắt đang đượm buồn của cô gái đối diện. Anh đưa tay với lấy chiếc cốc nhựa đựng nước lọc đã nguội ngắt, nhấp một ngụm nhỏ để làm dịu cổ họng đang khô khốc vì cái nóng. “Cái khó của chợ huyện là tệp khách hàng hẹp và cạn kiệt thanh khoản tiền mặt, nhưng trên Hà Nội này thì khác. Nhu cầu vẫn còn nguyên đó, chỉ là nó đang dịch chuyển từ nhà hàng, quán sá sang từng căn bếp nhỏ của dân văn phòng và sinh viên. Khi ngoài phố một đĩa cơm bình dân tăng giá, người ta sẽ bắt đầu tính chuyện đỏ lửa nấu ăn tại nhà. Chúng ta sẽ tìm được lối thoát cho dì.”

Đúng mười một giờ trưa, tiếng chuông điện thoại bàn của quán cà phê Wi-Fi Mộc – điểm hẹn quen thuộc ở đầu ngõ Khương Thượng – rung lên từng hồi khô khốc, cắt ngang tiếng xe cộ ồn ào ngoài ngõ lớn. Tiếng chuông reo năm hồi thì ngắt, rồi lại tiếp tục đổ dồn dập, dấu hiệu quy ước của bác chủ quán dành riêng cho người thuê trọ trong ngõ khi có điện thoại đường dài gọi tới. Đức Anh đứng dậy, vỗ nhẹ lên vai Trang: “Đi thôi, xe từ Giáp Bát chắc vừa tới nơi rồi.”

Hai người vội vã rảo bước dưới cái nắng gắt gỏng của ngày chớm hạ. Ngõ Khương Thượng quanh co, trưa hè vắng tanh, rải rác những quán nước chè chén đóng cửa im ỉm, mùi thức ăn xào nấu từ các căn nhà san sát bay ra nồng nặc.

Quán cà phê Wi-Fi Mộc nép mình dưới bóng hai cây xà cừ cổ thụ xum xuê cành lá, không gian bên trong thoang thoảng mùi hạt cà phê rang xay lẫn vị gỗ thông ẩm mốc của những bộ bàn ghế mộc mạc đóng thô. Giữa năm 2008, khi mà internet băng thông rộng ADSL vẫn còn là thứ xa xỉ đối với các xóm trọ sinh viên, thì một quán cà phê trang bị mạng không dây chính là thiên đường công nghệ. Chiếc router Linksys WRT54G màu xanh dương với hai chiếc râu ăng-ten đen nhánh đặt chễm chệ trên nóc tủ kính quầy bar, dàn đèn tín hiệu xanh lục nhấp nháy liên hồi theo từng gói dữ liệu truyền tải – một món đồ công nghệ thời thượng lúc bấy giờ, biến nơi đây thành tụ điểm tụ họp của dân mê máy tính, giới viết blog Yahoo! 360 và những sinh viên làm thêm dịch vụ số.

Ở chiếc bàn gỗ dài góc trong cùng, nơi ánh sáng từ khung cửa sổ rọi vào vừa đủ rõ mặt, dì Hòa đã ngồi đó từ lúc nào. Người phụ nữ ngoài bốn mươi tuổi, nước da ngăm đen vì mưa nắng thương trường nơi cửa sông, vóc dáng nhỏ nhắn nhưng rắn rỏi trong chiếc áo sơ mi hoa tối màu đã sờn mép cổ. Đôi bàn tay xương xẩu, thô ráp với những vết sẹo nhỏ do rìa kim loại cứa vào của người nhiều năm bốc dỡ đồ nhôm kính đặt ngay ngắn trên mặt bàn. Đôi mắt dì trũng sâu, quầng thâm lộ rõ sau nhiều đêm mất ngủ, nhưng đôi đồng tử vẫn ánh lên nét sắc sảo, cảnh giác bẩm sinh của một tiểu thương lão luyện đã quen với cảnh tranh mua tranh bán nơi chợ búa. Dưới chân bàn là hai chiếc giỏ đan bằng sợi cước xanh to đùng, miệng giỏ được bọc kín bằng bao tải dứa trắng ngà, chằng buộc dây cao su cắt từ săm xe máy chằng chịt, cẩn mật đến mức không một khe hở nào lọt ra ngoài.

“Dì!” Trang khẽ thốt lên, bước vội lại gần, bước chân dồn dập trên nền gạch bông cũ kỹ.

Dì Hòa ngẩng phắt dậy, vẻ mệt mỏi, căng thẳng thường trực trên gương mặt hốc hác bỗng giãn ra đôi chút khi nhìn thấy cô cháu gái ruột. Dì vội kéo Trang ngồi xuống chiếc ghế đẩu gỗ bên cạnh, nắm chặt lấy bàn tay lạnh ngắt của cô, giọng dì khàn đặc vì hít phải khói bụi đường trường: “Trang đấy à con? Bến Giáp Bát trưa nay đông nghẹt, người xe như nêm cối, dì phải chen chúc chật vật mãi mới giữ được hai cái làn này không bị mấy tay bốc vác đè bẹp. Đi dọc đường mà ruột gan dì cứ nóng như có lửa đốt, chỉ sợ xe nổ lốp hay công an giao thông thổi phạt thì lỡ dở hết cả việc.”

Nói đoạn, ánh mắt dì Hòa lập tức chuyển dịch sang Đức Anh. Ánh nhìn thăm dò, cẩn trọng lướt từ đôi giày vải Thượng Đình đã bạc màu, chiếc quần bò sờn gối đến gương mặt thư sinh nhưng đĩnh đạc, đôi mắt sáng và tĩnh lặng của chàng trai trẻ. Dì từ từ buông tay Trang ra, chỉnh lại vạt áo sơ mi rồi lên tiếng, thanh âm mang đậm chất giọng trầm và nằng nặng đặc trưng của miền quê Ý Yên:

“Cậu này là Đức Anh đúng không? Tôi nghe con Trang viết thư kể nhiều về cậu. Bảo là sinh viên năm hai trường Thương mại, học hành giỏi giang, lại vừa giúp đại lý máy tính nào đó trên phố Bách Khoa bán được cả đống linh kiện qua mạng. Nhưng nói thật lòng với cậu một câu, buôn có bạn, bán có phường, tôi ở chợ huyện mấy chục năm nay, lăn lộn từ thời còn tem phiếu, mắt thấy tai nghe tay sờ vào hàng vào tiền còn bị người ta lừa gạt, quỵt nợ đến trắng mắt ra, huống chi là cái thứ buôn bán trên màn hình máy vi tính mông lung như khói như sương, tiền không thấy mặt, người mua chẳng biết ở đâu.”

Đức Anh không hề tỏ ra phật ý hay bối rối trước sự nghi ngại thẳng thừng ấy. Anh hiểu rất rõ tâm lý của những người cả đời chắt chiu từng hào lẻ ở chợ quê; một khi đã bị tổn thương bởi những cú lừa lọc thương trường, họ sẽ dựng lên một bức tường phòng thủ kiên cố với tất cả những gì mới lạ. Anh mỉm cười lễ phép, bước sang quầy bar gọi một ly trà đá chanh thật mát, nhiều đường, bưng lại đặt trước mặt dì rồi mới nhẹ nhàng ngồi xuống chiếc ghế đối diện:

“Cháu chào dì Hòa. Cháu hoàn toàn hiểu mối lo của dì. Buôn bán thời buổi thóc cao gạo kém, tiền đồng mất giá thế này, giữ được đồng vốn mồ hôi nước mắt là chuyện sinh tử của cả gia đình. Dì từ dưới quê lặn lội hàng trăm cây số lên đây giữa trưa nắng gắt, mang theo cả hàng mẫu thế này là đã trao cho nhóm chúng cháu một cơ hội, một niềm tin rất lớn rồi. Dì cứ uống ngụm nước cho mát ruột, rồi cho cháu xin phép được xem qua số hàng mẫu trước đã ạ.”

Dì Hòa nhìn chăm chú vào gương mặt Đức Anh thêm vài giây. Sự lễ độ, giọng nói chừng mực và đặc biệt là phong thái bình thản không chút nao núng của anh dường như đã phần nào xoa dịu đi sự căng thẳng đang dồn nén nơi lồng ngực người đàn bà lam lũ. Dì thở dài một tiếng, cúi rạp người xuống gầm bàn, đôi tay thoăn thoắt tháo từng nút dây cao su siết chặt, lột lớp bao tải dứa dính đầy bụi đường ra ngoài.

Từ trong giỏ cước, một bộ nồi nhôm năm chiếc sáng loáng được lồng gọn gàng vào nhau và ba chiếc chảo chống dính sơn đen tuyền, tay cầm bằng nhựa bakelite cách nhiệt bóng bẩy được dì cẩn thận nhấc ra, đặt cẩn trọng lên mặt bàn gỗ thông. Tiếng kim loại va chạm leng keng hòa lẫn mùi nhôm mới tinh khiết, mùi lớp chống dính teflon công nghiệp và mùi dầu mỡ bảo quản máy móc lập tức lan tỏa ngột ngạt trong không gian quán cà phê tĩnh lặng.

“Đây, các cô các cậu nhìn cho kỹ đi,” dì Hòa xoa xoa bàn tay thô ráp lên lòng chiếc chảo đường kính hai mươi sáu phân, các ngón tay gõ nhẹ vào đáy chảo phát ra tiếng *boong boong* đanh gọn, chắc nịch. “Hàng của công ty liên doanh đàng hoàng, đáy ba lớp bắt nhiệt cực đều, lớp chống dính nhập khẩu sờ mịn như lụa, không có một vết gợn sóng hay bọt khí nào. Còn bộ nồi nhôm này là nhôm tấm tinh chất dày dặn, quai tán đinh nhôm kép cực kỳ chắc chắn, dùng mười năm nấu cám lợn hay luộc bánh chưng cũng không sợ bung quai méo đáy. Tôi đánh liều nhập tận kho xuất khẩu từ trước Tết, định bụng gom hàng bán vụ cưới xin với đón đầu mùa xây dựng đầu năm. Ai ngờ sắt thép tăng giá gấp rưỡi, xi măng tăng giá, người ta hoãn cưới hoãn xây sạch trơn. Vốn liếng hơn ba mươi triệu đọng cứng ngắc ở đấy, sạp hàng ngoài chợ ngày nào cũng chỉ le te vài bà mua cái rổ nhựa mười ngàn. Mỗi ngày mở mắt ra là mất tiền lãi ngày cho người ta, ruột gan tôi như có muối xát, đứng ngồi không yên!”

Đức Anh đưa hai tay nhấc chiếc chảo chống dính lên. Anh cẩn thận nghiêng chiếc chảo dưới ánh đèn huỳnh quang của quán để quan sát độ bóng đều của bề mặt chống dính, kiểm tra kỹ lưỡng độ nặng của thân nhôm đúc, mép gờ cuộn mép và các đinh tán ở cuống tay cầm. Anh dùng đầu ngón tay cái miết nhẹ vòng quanh lòng chảo, cảm nhận độ trơn nhẵn, rồi lật úp mặt đáy lại để kiểm tra độ phẳng tuyệt đối của phần đế tiếp nhiệt. Chất lượng gia công cơ khí rất chuẩn xác, vật liệu dày dặn, vượt trội hoàn toàn so với các loại chảo gang đúc thủ công nham nhở hay đồ nhôm tái chế mỏng dính đang bày bán tràn lan ngoài các chợ cóc quanh khu trọ sinh viên.

“Hàng rất chuẩn, thưa dì,” Đức Anh cất lời, giọng nhận xét đầy chân thành và chắc chắn. “Độ hoàn thiện cơ khí này nếu được đóng hộp các-tông in màu bóng bẩy, dán nhãn mác thương hiệu rồi đưa vào bày trên kệ siêu thị Big C Thăng Long hay các trung tâm thương mại lớn trên phố Tràng Tiền thì giá bán lẻ không bao giờ dưới hai trăm ngàn một chiếc. Ở quê mình, bà con nông dân đang thắt lưng buộc bụng nên nhìn mức giá vài chục ngàn đến hơn trăm ngàn là sợ, nhưng trên thị trường Hà Nội, đây lại là mức giá cực kỳ cạnh tranh, thậm chí là giá hời nếu chúng ta biết cách tiếp cận đúng người đang cần.”

Nghe Đức Anh khen ngợi hàng hóa bằng những thuật ngữ chuẩn xác, khóe mắt dì Hòa hơi giãn ra một chút, nét tự hào của người buôn chọn được nguồn hàng tốt thoáng hiện lên, nhưng sự thực tế khốc liệt của một tiểu thương trải qua bao phen ba chìm bảy nổi lập tức kéo dì về thực tại. Dì thu hai tay lại, khoanh trước ngực, sống lưng thẳng đơ, giọng nói đanh lại, từng từ rành rọt như đinh đóng cột:

“Khen thì ai mở mồm ra cũng khen được, cậu Đức Anh ạ. Tôi bỏ cả sạp hàng dưới quê lặn lội lên đây gặp hai đứa, không phải để nghe những lời hay ý đẹp vẽ hươu vẽ vượn trên giấy. Con Trang là cháu ruột tôi, tôi thương nó như con đẻ, nhưng chuyện tiền nong làm ăn buôn bán thì chị em ruột thịt cũng phải sòng phẳng, rõ ràng trắng đen. Tôi từng bị một tay tự xưng là làm tiếp thị trên mạng ở thành phố Nam Định lừa mất đứt hai triệu tiền cọc biển bảng quảng cáo rồi lặn mất tăm mất tích, nên bây giờ tôi chim sợ cành cong, không tin mồm ai nói được.”

Dì Hòa ngừng lại một nhịp, nhấp một ngụm trà chanh lớn, nuốt ực một cái rồi nhìn thẳng xoáy vào mắt Đức Anh, chìa từng ngón tay ra đặt ra ba điều kiện:

“Thứ nhất: Nhóm các cậu giúp tôi bán số hàng này, tôi đồng ý trích hoa hồng mười phần trăm trên giá bán lẻ từng món. Nhưng các cậu chỉ được nhận tiền hoa hồng khi và chỉ khi tiền mặt thực sự được người mua trả tận tay, nhập vào trong túi. Tuyệt đối không có chuyện ứng trước tiền công, tiền xăng xe, tiền điện thoại, hay bảo tôi phải chi tiền quảng cáo mông lung trên mạng. Một xu lẻ tôi cũng không bỏ thêm vào cái hố không đáy ấy nữa!

Thứ hai: Toàn bộ số hàng tôi giao cho các cậu làm mẫu hoặc giao bán thử, các cậu phải chịu trách nhiệm bảo quản hoàn toàn. Hàng mang đi thế nào, giao cho khách phải nguyên vẹn như thế. Rơi móp méo, trầy xước một vệt ở lớp chống dính, hoặc để ẩm mốc, thất thoát, mất cắp, các cậu phải đền tiền tươi đủ một trăm phần trăm theo giá gốc nhập kho của tôi, không thiếu một cắc.

Thứ ba: Tiền bán được mỗi ngày phải đối soát minh bạch, chốt sổ rõ ràng trước mặt tôi, không được nợ gối đầu quá hai mươi tư tiếng đồng hồ. Tôi ở trọ tạm nhà bà con dưới mạn Đền Lừ vài hôm để ngóng tình hình, cứ chiều tối là tôi muốn nhìn thấy tiền mặt hoặc hàng còn nguyên vẹn đếm đủ từng chiếc. Các cậu gật đầu làm được đúng ba điều kiện ngặt nghèo đó thì hẵng nhận hàng, không thì tôi lại bắt xe ôm chở đống này về Ý Yên bán tháo cho mối đồng nát ngoài đê gỡ được đồng nào hay đồng nấy!”

Không gian quanh chiếc bàn gỗ bỗng chùng hẳn xuống. Tiếng nhạc không lời phát ra từ chiếc loa thùng cũ ở quầy bar dường như cũng nhỏ lại trước không khí căng thẳng. Từng điều kiện dì Hòa đưa ra đều nghiệt ngã, thực dụng đến tàn nhẫn, gần như đẩy toàn bộ rủi ro về mặt vận hành, chi phí giao nhận, hao mòn tài sản và trách nhiệm tài chính lên đôi vai của nhóm sinh viên nghèo không có một đồng vốn dắt lưng.

Trang ngồi bên cạnh khẽ cắn chặt bờ môi dưới, đôi mày thanh tú nhíu lại. Cô ngước nhìn Đức Anh với ánh mắt đầy ái ngại và lo lắng. Cô toan mở lời xin dì nới lỏng nguyên tắc đối soát và cho phép tạm ứng một khoản tiền nhỏ từ tiền lãi để nhóm có kinh phí đổ xăng xe đi lại, nhưng Đức Anh đã nhẹ nhàng đặt tay lên mặt bàn, đưa mắt ra hiệu ngăn cô lại.

Trong đôi mắt của một người đàn ông từng lăn lộn qua thương trường khốc liệt của năm 2026, từng nếm trải đủ mọi cay đắng của sự sụp đổ dòng tiền và công nợ khó đòi, những yêu cầu khắt khe của dì Hòa không hề vô lý hay quá đáng. Trái lại, anh nhìn thấy ở đó bản chất cốt lõi nhất của thương mại chân chính: kỷ luật thép về dòng tiền mặt và sự an toàn tuyệt đối của tài sản hàng hóa. Không có tiền mặt trong tay, mọi giấc mơ kinh doanh đều chỉ là ảo ảnh.

“Cháu đồng ý toàn bộ ba điều kiện của dì,” Đức Anh trả lời dứt khoát, không một giây do dự. Giọng nói của anh trầm ấm nhưng đanh thép, từng chữ phát ra đều mang sức nặng của sự tự tin vững chắc. “Không ứng trước một đồng tiền quảng cáo. Nhận hoa hồng trên từng đồng tiền mặt thu về thật sau khi giao dịch thành công. Thất thoát, hỏng hóc hay trầy xước bất kỳ món đồ nào, nhóm cháu xin chịu trách nhiệm đền bù toàn bộ theo giá nhập kho ban đầu. Và tiền hàng sẽ được đối soát từng ngày, từng giờ với dì, minh bạch đến từng nghìn đồng.”

Dì Hòa thoáng sững sờ. Đôi mắt sắc sảo của người đàn bà chợ búa nheo lại, lộ vẻ ngạc nhiên không che giấu. Dì vốn đã chuẩn bị sẵn tâm lý để nghe đám thanh niên này mặc cả, xin xỏ hoặc thậm chí giãy nảy lên vì bị ép vào thế khó. Sự điềm tĩnh đón nhận một cách tự nhiên và dứt khoát của Đức Anh khiến dì phải nhìn nhận lại chàng sinh viên trước mặt.

“Cậu chắc chắn chứ?” Dì Hòa nheo mắt hỏi lại, giọng nghi hoặc. “Bán hàng trên mạng thì người ta trả tiền kiểu gì? Nhỡ người ta nhận đồ xong rồi bùng tiền chạy mất, hoặc người ta dùng thử chán chê rồi bảo hàng lỗi bắt mang về thì ai chịu tiền xe cộ đi lại cho các cậu?”

Đức Anh khẽ mỉm cười, ánh mắt ánh lên nét sắc bén của một chuyên gia thấu hiểu tâm lý hành vi thị trường:

“Chính vì sợ khách bùng tiền và sợ mất niềm tin, nên chúng cháu sẽ không làm theo kiểu thương mại viển vông trên lý thuyết, thưa dì. Năm 2008 này, người tiêu dùng trên mạng rất sợ bị lừa gạt bởi các chiêu trò ảo. Bắt một người mua hàng bình thường phải ra bưu điện gửi tiền chuyển khoản trước qua ngân hàng Agribank hay Vietcombank rồi mới chờ nhận một chiếc chảo hay cái nồi là điều không tưởng đối với một món đồ gia dụng thông thường. Người ta sợ mất tiền mà không nhận được hàng. Phương thức duy nhất để chiến thắng và bẻ gãy mọi sự nghi ngại lúc này là: giao hàng tận nơi, khách kiểm tra ưng ý rồi mới thu tiền mặt tận tay – mô hình phát hàng thu tiền COD sơ khai.”

Đức Anh quay sang Trang, gõ nhẹ đầu ngón tay nhịp nhàng lên mặt bàn gỗ:

“Trang này, dì Hòa lo lắng là hoàn toàn đúng với bối cảnh dưới quê, nhưng dì chưa nhìn thấy một làn sóng ngầm đang bùng nổ dữ dội ngay tại các đô thị lớn như Hà Nội. Cơn bão giá quét qua không chỉ khiến tiểu thương nghèo đi, mà nó đang đánh trực diện vào túi tiền eo hẹp của hàng vạn nhân viên văn phòng trẻ, các cặp vợ chồng mới cưới đang thuê trọ và sinh viên các trường đại học lớn quanh khu vực Cầu Giấy, Đống Đa, Thanh Xuân. Trước đây, buổi trưa họ kéo nhau ra các quán cơm văn phòng máy lạnh, gọi suất cơm ba mươi, bốn mươi ngàn một cách thoải mái. Nay giá cả leo thang vùn vụt, một đĩa cơm bình dân bụi bặm đầu ngõ cũng bị chủ quán đội giá từ tám ngàn lên mười lăm ngàn, mười tám ngàn mà thức ăn thì teo tóp lại. Họ bắt đầu rủ nhau mua bếp gas mini, tìm mua nồi nhôm nhỏ, chảo chống dính giá mềm để tự nấu nướng, mang cặp lồng cơm đi làm, tự nấu ăn ở phòng trọ để tiết kiệm từng đồng bạc lương còm.”

Đức Anh hớp một ngụm trà chanh, ánh mắt rực sáng khi vạch rõ từng kênh tiếp cận mục tiêu:

“Họ tìm mua những thứ đồ gia dụng giá rẻ đó ở đâu? Không phải ai cũng có thời gian tan sở chen chúc gửi xe vào chợ Đồng Xuân bụi bặm, hay chấp nhận chịu mức giá đắt đỏ bị đội lên gấp đôi trong siêu thị. Họ đang tụ tập đông đặc trên các diễn đàn mạng lớn nhất miền Bắc: diễn đàn Muare.vn – cái chợ trời trực tuyến sôi động nhất của giới trẻ và dân công sở Hà Nội; mạng Trái Tim Việt Nam Online (TTVNOL) với các box Mua Bán - Rao Vặt có hàng trăm ngàn lượt truy cập mỗi ngày; và cả những trang nhật ký cá nhân trên Yahoo! 360 nữa.

Nam và Trang sẽ chụp lại từng góc cạnh của chiếc chảo này bằng chiếc máy ảnh kỹ thuật số mượn được, chụp lớp men chống dính láng mịn dưới ánh sáng mặt trời thật, chụp độ dày của đáy nồi nhôm ba lớp cạnh một đồng xu năm ngàn để khách thấy rõ độ dày dặn. Cháu sẽ trực tiếp viết những bài viết đánh trúng vào tim đen của người tiêu dùng thời bão giá: ‘Bộ dụng cụ nhà bếp chuẩn bền cho bữa trưa văn phòng tiết kiệm’, ‘Xả kho lô hàng xuất khẩu đón bão giá – giá tận gốc nhà máy không qua trung gian thương mại’. Chúng ta công khai số điện thoại di động bàn giao dịch, cam kết mang hàng đến tận chân cầu thang cơ quan hay cửa phòng trọ, cho khách hàng sờ tận tay, đổ nước vào thử không dính mới thu tiền mặt. Giữa thời buổi đắt đỏ này, ai có thể từ chối một lời đề nghị mua sắm minh bạch, an toàn và tiết kiệm đến thế?”

Dì Hòa ngồi im phăng phắc, chăm chú lắng nghe từng lời Đức Anh nói như nuốt lấy từng câu chữ. Dù dì không thể hiểu hết những thuật ngữ mới lạ như “Muare”, “TTVNOL” hay “Yahoo! 360”, nhưng cái cách Đức Anh mổ xẻ tâm lý của những người làm công ăn lương nơi thành thị – những người đang phải thắt lưng buộc bụng vì bát phở, đĩa cơm tăng giá – lại chạm trúng vào trực giác buôn bán sắc bén được tôi luyện suốt mấy chục năm của dì. Đúng là thời buổi này, buôn bán thứ gì xa xỉ là chết chắc, ai đánh trúng tâm lý tiết kiệm và sự tiện lợi của người mua, người đó nắm chắc phần sống sót.

“Được!” Dì Hòa đập mạnh lòng bàn tay xuống mặt bàn gỗ phát ra một tiếng *bốp* dứt khoát, khóe miệng giãn ra thành một nụ cười hiếm hoi làm mờ đi những nếp nhăn nơi đuôi mắt. “Cậu nói nghe rất xuôi tai và có lý. Người mua được sờ tận tay, thấy đồ tốt mới xì tiền ra thì họ chẳng sợ bị lừa. Nhưng các cậu lấy đâu ra người mà chở đồ đi giao khắp cái đất Hà Nội ngõ ngách sâu như mê cung này? Tiền xe ôm bây giờ đắt đỏ lắm đấy!”

“Dì quên mất cậu Hùng Béo rồi ạ?” Trang mỉm cười, nét mặt rạng rỡ hẳn lên. “Cậu ấy có chiếc xe Wave Alpha đỏ, lại là ‘thổ địa’ thông thạo từng con hẻm từ Chùa Bộc, Nguyễn Trãi, Thái Hà đến tận mạn Cầu Giấy, Hoàng Quốc Việt. Nhóm cháu đã phân công nhiệm vụ rõ ràng: người viết bài, người chụp ảnh, người trực điện thoại sổ sách và người chuyên trách giao hàng. Chúng cháu sẽ không để dì phải thất vọng đâu ạ.”

“Tốt. Giờ đưa tôi về phòng trọ của các cậu xem chỗ để hàng. Tôi phải tận mắt thấy kho bãi khô ráo đàng hoàng thì mới tính chuyện giao lô hàng lớn được,” dì Hòa đứng phắt dậy, tác phong nhanh nhẹn, dứt khoát của một người đàn bà quen việc chân tay.

Nửa tiếng sau, tại căn phòng trọ số 3 ngõ Khương Thượng, không khí làm việc đã hoàn toàn thay đổi.

Căn phòng vốn chật chội, bừa bộn sách vở của sinh viên nay được ba người nhanh tay thu dọn, sắp xếp lại một cách ngăn nắp đến bất ngờ. Chiếc máy tính để bàn cũ kỹ đặt ở góc phòng đang kêu ro ro nhè nhẹ, màn hình CRT mười lăm inch dày cộp tỏa ra hơi ấm nhàn nhạt. Trần Kiều Trang không để lãng phí một giây phút nào. Cô kéo chiếc ghế gỗ ngồi vào bàn làm việc, mở cuốn sổ tay bìa cứng có dòng kẻ caro quen thuộc cùng một cây bút bi Thiên Long hai đầu xanh đỏ.

Trên chiếc máy tính cũ, Trang thoăn thoắt mở phần mềm Microsoft Excel 2003. Đôi bàn tay thon dài lướt nhanh như múa trên bàn phím lách cách, tạo lập ngay một bảng tính quản trị dòng tiền và kho vận sơ khai nhưng vô cùng bài bản và khoa học.

“Dì Hòa và Đức Anh nhìn vào đây,” Trang chỉ đầu bút bi lên màn hình máy tính đang hiển thị các ô lưới xanh trắng, giọng nói trong trẻo nhưng đầy sự nghiêm túc của một thủ quỹ nắm giữ huyết mạch tài chính của nhóm. “Chúng ta phải thiết lập quy tắc vận hành dòng tiền ngay từ con số không, tuyệt đối không để xảy ra tình trạng nhập nhằng giữa tiền túi cá nhân để ăn tiêu hàng ngày với tiền vốn quay vòng của lô hàng.”

Bảng tính Excel của Trang được chia thành các cột rõ ràng, mạch lạc: *Cột A: Mã đơn hàng (Quy định rõ CD cho chảo chống dính, NA cho nồi áp suất, NN cho bộ nồi nhôm năm đáy).* *Cột B: Tên khách hàng & Đường dẫn bài viết trên diễn đàn (Muare hoặc TTVNOL).* *Cột C: Số điện thoại liên hệ & Địa chỉ giao hàng chi tiết kèm chỉ dẫn ngõ ngách.* *Cột D: Giá bán niêm yết (Đã ghi chú rõ có bao gồm cước ship hay khách tự trả).* *Cột E: Giá vốn gốc cố định phải hoàn trả cho dì Hòa.* *Cột F: Cước giao vận thực tế trả cho người ship hàng.* *Cột G: Hoa hồng ròng của nhóm (đúng 10% trên giá bán lẻ).* *Cột H: Trạng thái đơn hàng (được đánh dấu màu: Chờ xác nhận / Đang giao / Đã thu tiền mặt / Hoàn hàng).*

“Mỗi buổi sáng, sau khi Đức Anh tiếp nhận các cuộc gọi và tin nhắn đặt hàng trên các diễn đàn, mã đơn hàng sẽ được tạo lập ngay trên bảng tính này,” Trang vừa giải thích vừa cẩn thận ghi chú vào cuốn sổ bìa cứng nằm bên cạnh bàn phím. “Hùng Béo khi xuất bất kỳ chiếc chảo hay chiếc nồi nào ra khỏi phòng trọ đều phải ký nhận vào sổ kho giấy. Khách hàng nhận đồ, thanh toán tiền mặt, Hùng cầm tiền về phải bàn giao lại cho em trước hai mươi mốt giờ đêm mỗi ngày. Đúng hai mươi mốt giờ ba mươi, em sẽ kết xuất số liệu trên máy tính, đối soát tiền mặt thực tế với sổ kho và gọi điện báo cáo thẳng cho dì Hòa. Tiền vốn gốc của dì sẽ được cất riêng trong chiếc hộp sắt có khóa này, nhóm tuyệt đối không ai được phép chạm vào để chi tiêu việc khác dù chỉ một nghìn!”

Dì Hòa đứng tựa lưng vào mép cửa sổ chấn song sắt, chăm chú quan sát từng thao tác gõ phím thoăn thoắt của đứa cháu gái. Khi nhìn thấy từng dòng số liệu nhảy múa trật tự trên màn hình máy tính, rồi lại nhìn sang cuốn sổ tay được kẻ cột thẳng tắp bằng thước kẻ, ghi rõ từng nghìn đồng cước xe, từng mã sản phẩm kèm ô chữ ký nhận, ánh mắt dì hiện rõ sự khâm phục và an tâm.

“Con bé này... tính nết cẩn thận y hệt như ông ngoại nó ngày xưa,” dì Hòa lẩm bẩm, khóe môi khẽ cong lên một nét cười hiền từ. “Chặt chẽ, rành mạch từng li từng tí. Buôn bán mà không ghi chép cẩn thận từng cọng hành, củ tỏi thì trước sau gì cũng sập tiệm vì thất thoát. Có con Trang giữ hòm chìa khóa thế này, dì mới thấy nhẹ lòng được năm phần.”

Đúng lúc đó, tiếng bước chân thình thịch vội vã từ dưới cầu thang xi măng vang lên, kèm theo tiếng thở dốc hồng hộc. Cánh cửa phòng trọ bật mở toang, Hùng Béo xông vào, hai tay xách hai xô nước đầy ắp, trên vai vắt vẻo chiếc khăn lau bụi cáu bẩn. Mặt cậu đỏ gay gắt vì mồ hôi nhễ nhại, chiếc áo phông xám ướt đẫm dính chặt vào lưng, nhưng đôi mắt híp lại lấp lánh một ngọn lửa nhiệt huyết hừng hực – thứ năng lượng tích cực chưa từng thấy kể từ sau biến cố đa cấp kinh hoàng suýt hủy hoại cuộc đời cậu đêm nọ.

“Tao về rồi đây!” Hùng đặt phịch hai xô nước xuống góc hiên ngoài cửa, đưa cánh tay áo lau vội mồ hôi trán rồi hồ hởi bước vào phòng, gập người chào thật sâu: “Cháu chào dì Hòa ạ! Dì đi xe khách từ Ý Yên lên có bị say xe không dì?”

“Cậu Hùng đấy à? Trông đẫy đà, béo tốt, khỏe mạnh gớm nhỉ,” dì Hòa cười đon đả, gật đầu chào lại.

“Khỏe để chạy việc cho dì và cho cả nhóm chứ dì!” Hùng Béo cười toe toét, hàm răng trắng bóng lộ ra. Cậu lập tức chỉ tay về phía góc phòng trọ cạnh chiếc giường tầng: “Dì nhìn xem, em với Đức Anh đã lên kế hoạch dọn dẹp từ tối qua rồi. Cái góc phòng này rộng gần bốn mét vuông, trước đây để mấy cái thùng các-tông đựng giáo trình cũ với quần áo bẩn, em đã khuân sạch bách ra ban công từ sáng sớm rồi. Em vừa chạy sang mượn được mấy tấm pallet gỗ thông của bà Năm chủ nhà lót cách mặt đất mười phân để chống hơi ẩm mùa nồm, lại căng thêm một lớp bạt dứa chắn bụi từ trần nhà xuống. Hàng của dì xếp vào đây, cháu đảm bảo khô ráo, thơm tho, không bao giờ có một hạt bụi nào bám vào nắp kính hay đáy nồi!”

Nói đoạn, Hùng thò tay vào túi quần bò, rút ra chiếc điện thoại Nokia 6500 Slide vỏ kim loại bóng loáng – món tài sản giá trị duy nhất còn sót lại sau cơn mê muội đầu tư ảo – đặt ngay ngắn bên cạnh cuốn sổ cái của Trang:

“Số điện thoại Viettel này của em sóng căng đét, tài khoản nạp sẵn tiền, pin trâu dùng ba ngày không hết. Em sẽ túc trực điện thoại hai mươi tư trên hai mươi tư. Khách trên Muare hay TTVNOL nhá máy một cái là em gọi lại tư vấn ngay tắp lự. Ai đặt hàng trong bán kính năm cây số từ Ngã Tư Sở, em cam đoan phóng xe máy giao hàng trong vòng ba mươi phút! Không để hàng đọng một ngày, không để khách chờ một phút!”

Nhìn sự nhiệt tình, xốc vác và chân thành của Hùng Béo, cộng với sự điềm tĩnh mưu lược của Đức Anh và kỷ luật thép của Kiều Trang, tảng đá nặng trĩu đè nặng trong lồng ngực dì Hòa suốt bao ngày qua như được nhấc bổng đi một nửa.

Dì hít một hơi thật sâu, đưa tay vuốt lại mái tóc hoa râm lòa xòa trước trán, gật đầu dứt khoát:

“Được! Đã làm ăn thì phải dứt khoát, làm cho tới nơi tới chốn. Dì tin ba đứa các cậu. Thật lòng chuyến xe trưa nay dì không chỉ mang theo hai cái giỏ hàng mẫu này đâu. Dì đã đánh liều gửi năm mươi bộ đồ dùng nhà bếp – gồm ba mươi chảo chống dính cỡ trung và hai mươi bộ nồi nhôm năm đáy loại tốt nhất – theo xe tải chở hàng của nhà xe Ba Bé từ Ý Yên lên bến Giáp Bát lúc sáng sớm. Hàng đang nằm ở kho nhận hàng của bến xe. Giờ cậu Hùng lấy xe máy chở dì ra bến, làm thủ tục nhận hàng rồi thuê một chuyến xe ba gác chở thẳng về đây bàn giao đợt thử nghiệm đầu tiên này!”

“Năm mươi bộ!” Mắt Hùng Béo sáng rực lên như bắt được vàng. “Dì yên tâm, để cháu lấy xe chở dì ra bến ngay bây giờ, chỉ mười lăm phút là tới nơi!”

Khoảng hơn hai tiếng sau, một chiếc xe ba gác máy cũ kỹ nổ máy xình xịch, nhả khói đen mù mịt, chở đầy những thùng các-tông niêm phong băng keo vàng đỗ xịch trước đầu ngõ Khương Thượng. Cả xóm trọ sinh viên vốn đang ngủ trưa bỗng xôn xao dòm ngó qua các ô cửa sổ khi thấy Đức Anh và Hùng Béo hì hục thay nhau vác từng kiện hàng nặng trịch qua con ngõ nhỏ ngoằn ngoèo rợp bóng mát, đưa lên căn phòng trọ tầng hai.

Từng thùng hàng các-tông dày cộp được khui ra ngay tại cửa phòng dưới sự giám sát chặt chẽ, tỉ mỉ của dì Hòa và Kiều Trang. Từng chiếc chảo bọc màng co nilon, từng chiếc vung kính viền inox bọc xốp chống sốc được lấy ra kiểm đếm cẩn thận từng chi tiết.

“Chảo chống dính phi 26: đủ ba mươi chiếc, lớp sơn đen nhẵn thín, không trầy xước, tem kiểm định chất lượng của nhà máy còn nguyên vẹn,” Trang cầm bút bi đỏ gạch vào sổ kiểm kê kho, cất giọng đọc to từng dòng số liệu. “Bộ nồi nhôm anodize năm đáy: đủ hai mươi bộ, quai nồi tán đinh chắc chắn, nắp vung kính khít khao, không móp méo mép viền.”

Khi chiếc thùng các-tông cuối cùng được xếp ngay ngắn, vuông vức lên bục gỗ thông lót bạt dứa ở góc phòng, lưng áo của cả Đức Anh và Hùng Béo đã ướt đẫm mồ hôi, dính bết vào da thịt. Căn phòng trọ nhỏ hẹp bỗng chốc mang dáng dấp của một kho hàng thương mại điện tử thực thụ, ngập tràn mùi giấy bìa mới, mùi màng nilon và ánh kim loại sáng lấp lánh phản chiếu dưới ánh đèn tuýp trắng.

Dì Hòa cầm chiếc bút bi, ký xoẹt một chữ ký sắc sảo, dứt khoát vào biên bản bàn giao thử nghiệm gồm hai bản do Trang lập ra trên giấy than. Dì xé một bản gấp ngay ngắn, cất cẩn thận vào chiếc túi vải thổ cẩm đeo chéo trước ngực, rồi ngẩng đầu nhìn ba người trẻ tuổi với ánh mắt chan chứa sự kỳ vọng lẫn lo toan:

“Năm mươi bộ hàng này là toàn bộ số vốn liếng và hy vọng cuối cùng của dì để gom tiền trả món nợ lãi ngày cho người ta trước ngày rằm tháng này. Dì giao cả sinh mệnh kinh doanh của dì cho các cháu. Dì về nhà người quen dưới Đền Lừ nghỉ tạm đây. Chiều tối mai, đúng giờ hẹn, dì sẽ gọi điện kiểm tra số liệu bán hàng đầu tiên.”

“Dì cứ yên tâm nghỉ ngơi, giữ gìn sức khỏe thật tốt. Chúng cháu nhất định sẽ mang lại kết quả xứng đáng với sự tin tưởng của dì,” Đức Anh siết nhẹ bàn tay thô ráp của dì, ánh mắt tràn đầy sự tự tin và quyết tâm mãnh liệt.

Sau khi Đức Anh và Trang tiễn dì Hòa ra đầu ngõ bắt chuyến xe buýt số 16 đi về mạn Đền Lừ, hai người quay trở lại căn phòng trọ. Hùng Béo đã ngồi bệt xuống nền gạch hoa mát lạnh, tựa lưng vào chồng thùng các-tông đồ sộ, một tay cầm chai nước khoáng tu ừng ực từng ngụm lớn, miệng cười khoái chí:

“Mẹ kiếp, mệt đứt cả hơi nhưng mà sướng thật chúng mày ạ! Cảm giác làm việc đàng hoàng, có hàng thật, việc thật, cầm nắm được trên tay nó nhẹ nhõm cái đầu dã man. Không như mấy cái trò vẽ hươu vẽ vượn nhấp chuột kiếm tiền ảo lừa đảo khốn nạn kia, suốt ngày nơm nớp lo bị công an tóm hay bị người ta đến xiết nợ!”

Đức Anh mỉm cười, kéo chiếc ghế xoay ngồi xuống trước bàn máy tính. Anh vươn tay bật nút nguồn màn hình, tiếng khử từ của chiếc màn hình CRT dày cộp vang lên cái *tạch* quen thuộc, tỏa ra chút tĩnh điện làm dựng những sợi lông tơ trên mu bàn tay. Anh bắt đầu khởi động trình duyệt web Mozilla Firefox với giao diện cổ điển của những năm 2008. Trên thanh dấu trang, anh mở đồng thời hai tab trình duyệt quen thuộc: diễn đàn Muare.vn và mạng Trái Tim Việt Nam Online (TTVNOL). Đôi mắt anh rực sáng trong ánh sáng xanh hắt ra từ màn hình, những ngón tay đặt sẵn trên bàn phím cơ, sẵn sàng soạn thảo những bài viết bán hàng đầu tiên mang đậm hơi thở tiếp thị nội dung của kỷ nguyên số sơ khai.

Đúng lúc đó, tiếng đập cửa phòng trọ vang lên dồn dập, gấp gáp, phá tan bầu không khí tĩnh lặng của buổi trưa hè oi ả.

Chưa kịp để ai trong phòng lên tiếng hỏi, cánh cửa gỗ ép đã bị đẩy mạnh bật mở toang ra. Bùi Hoàng Nam – cậu sinh viên công nghệ thông tin trường Bách Khoa vốn tính tình lầm lì, ít nói, suốt ngày chỉ cắm mặt vào những dòng mã lệnh phức tạp – lao xộc vào phòng. Mặt mày cậu hớt hải, mồ hôi nhễ nhại chảy dài trên má, chiếc ba lô đựng chiếc laptop IBM ThinkPad cũ kỹ khoác lệch một bên vai, hơi thở đứt quãng như vừa chạy marathon từ bến xe buýt về:

“Đức Anh! Trang! Mọi người có ai đang mở mạng xem tin tức không đấy?”

Đức Anh quay phắt ghế lại, ngạc nhiên nhìn cộng sự kỹ thuật tài năng của mình: “Có chuyện gì thế Nam? Cậu vừa từ phòng thực hành mạng Bách Khoa về à? Bình tĩnh uống ngụm nước đã nào.”

Nam không buồn gỡ ba lô xuống, cậu với tay giật chiếc quạt cây quay thẳng lồng sắt vào mặt mình, nuốt nước bọt cái ực rồi chống cả hai tay lên mép bàn máy tính, giọng nói run rẩy vì một sự phấn khích tột độ không thể kìm nén:

“Tao vừa phát hiện ra một tin chấn động trên mạng! Một diễn đàn mua sắm và rao vặt cực lớn tại Hà Nội... họ vừa âm thầm tung ra bản cập nhật thử nghiệm lúc mười hai giờ trưa nay. Họ chính thức mở chuyên mục mới toanh, cho phép người dùng cá nhân đăng ký mở hẳn một 'gian hàng số' độc lập hoàn toàn miễn phí, có hệ sinh thái đánh giá uy tín bằng sao và gắn công cụ theo dõi lượng người xem bài trực tiếp!”