Lời xin lỗi công khai

Màn hình máy tính tại phòng trọ sáng mờ mờ trong đêm khuya, phản chiếu bài viết phản ánh gay gắt trên diễn đàn với tiêu đề in hoa cảnh báo mọi người cẩn thận với dịch vụ của nhóm sinh viên.

Đó là lúc chiếc đồng hồ treo tường vỏ nhựa Tiền Phong điểm mười một giờ đêm, từng tiếng kim giật tạch tạch khô khốc va vào bức tường vôi quét ve vàng đã bong tróc từng mảng. Trên góc giao diện vBulletin 3.8 màu xanh xám quen thuộc của trang Mua Rẻ, một sợi chỉ đỏ cảnh báo rực lên nơi đầu mục thảo luận với tiêu đề giật gân, bôi đậm bằng thứ phông chữ thô ráp: *“CẢNH BÁO: NHÓM SINH VIÊN ĐẠI HỌC BÁN ĐỒ GIA DỤNG LỪA ĐẢO, TREO ĐẦU DÊ BÁN THỊT CHÓ Ở NGÕ THÔNG PHONG – CÁT LINH!”*.

Bài viết mới đăng chưa đầy bốn mươi phút nhưng đã có hơn năm trang bình luận. Khách hàng – người phụ nữ tên Thục – đã chụp lại toàn bộ bài rao của nhóm, khoanh đỏ tấm hình chiếc chảo chống dính sâu lòng đặt trên phông giấy trắng, rồi đối chiếu bằng một bức ảnh chụp mờ nhòe bằng điện thoại di động: chiếc chảo nằm lọt thỏm, cạn trơ đáy cạnh bếp gas đôi cũ kỹ. Kèm theo đó là số điện thoại hotline nắp trượt của Hùng Béo, địa chỉ xóm trọ ở ngõ Khương Thượng và những lời lẽ đay nghiến gay gắt nhất: lừa gạt lòng tin, sinh viên tha hóa, lợi dụng bán hàng qua mạng để tống khứ đồ phế thải.

Mỗi lần con trỏ chuột trượt xuống, những dòng phản hồi bên dưới lại hiện ra như những nhát búa nện thẳng vào màng nhĩ. Có kẻ buông lời mỉa mai sinh viên thời nay lười lao động chỉ thích làm giàu xổi, có người hô hào lập danh sách đen để cạch mặt vĩnh viễn, thậm chí có những bình luận quá khích đòi kéo đến tận ngõ Khương Thượng để “dạy cho lũ nhóc một bài học”. Dưới ánh sáng xanh lét hắt ra từ màn hình CRT mười lăm inch của hãng Samsung SyncMaster, những dòng chữ ấy nhảy múa hỗn loạn, nhuộm một màu tang tóc lên góc bàn học vốn chất đầy hóa đơn và sổ sách giao nhận.

Gió mùa hạ ngoài cửa sổ thổi qua kẽ lá bàng rít lên từng hồi u uất. Không khí bên trong căn phòng trọ ngột ngạt như bị bóp nghẹt. Mùi sơn tường ẩm mốc quyện với mùi dầu mỡ từ chiếc bếp dầu cũ ngoài hành lang xộc vào, đặc quánh lại, khiến người ta thấy tức ngực như sắp nghẹt thở. Cây quạt cây Phong Lan tút-năng đã gãy phải chêm que tăm ở cổ quay vù vù hết nấc nhưng chỉ phả ra thứ gió nóng hầm hập của một đêm hè oi ả trước cơn giông.

Mai Thu Phương ngồi sụp dưới sàn gạch men cũ, hai bàn tay run rẩy bấu chặt vào ống quần bò. Đôi mắt viền đen vốn sắc sảo của cô sinh viên mỹ thuật giờ đây đỏ hoe, ngân ngấn nước. Đôi vai nhỏ của cô rung lên từng đợt theo từng tiếng nấc nghẹn ngào, mái tóc buộc vội xõa xượi vài lọn trước trán. Giọng Phương nghẹn lại từng chập:

“Tại tao... Là lỗi tại tao hết... Chiều qua tao mượn cái máy ảnh Canon ống kính góc rộng của thằng bạn cùng khoa, tao chỉ nghĩ chụp sát vào, lấy góc từ trên chếch xuống bốn mươi lăm độ cho thấy rõ vân chống dính và màu sơn anodize... Tao chỉ muốn hình nhìn chuyên nghiệp như trong tạp chí ẩm thực nước ngoài thôi mà. Tao không cố ý lừa người ta. Tao thề trước bàn thờ tổ tiên là tao không cố ý làm cho lòng chảo trông to ra như thế! Giờ cả diễn đàn người ta chửi rủa, gọi bọn mình là quân trộm cắp, phường bất lương... Bác Thắng ở Đồng Xuân hay dì Hòa mà đọc được thì sống sao nổi hả Đức Anh? Cả xưởng nhôm của dì trông cậy vào mấy đứa mình gỡ lại tiền vốn, giờ mang tiếng lừa đảo thì sau này ai dám nhập hàng cho dì nữa?”

Hùng Béo đứng ngồi không yên, cái bóng to bè của cậu ta in lừng lững lên mảng tường loang lổ. Mồ hôi vã ra như tắm, ướt đẫm cả mảng lưng chiếc áo phông cá sấu màu xanh biển dù cây quạt đang chĩa thẳng vào người. Hai bàn chân to bè dẫm bành bạch trên nền gạch, chốc chốc lại đưa tay lên vò đầu bứt tai. Cậu giật lấy con chuột quang, bấm liên hồi vào nút F5 khiến trang web chớp giật liên tục, rồi cuống cuồng gõ phím:

“Đức Anh, hay là tao lập nick ảo vào cãi lại? Tao sẽ bảo là bà ấy khó tính, bà ấy cố tình gây sự để vòi vĩnh giảm giá! Hoặc tao gọi điện nhờ thằng Nam mod bên mục Công Nghệ dùng quyền hạn gì đó báo vi phạm, xóa mẹ bài viết này đi! Mày xem, bọn tàu ngầm với mấy thằng bán hàng cạnh tranh nó nhảy vào té nước theo mưa, tát nước theo tát cạn kìa! Cứ để cái tít to đùng này ở mục Chú ý thì ngày mai hàng chục nghìn người đọc được, nhóm mình coi như xong đời, bao nhiêu công sức gầy dựng từ đầu tháng, bao nhiêu đêm thức trắng đóng gói hàng đổ xuống sông xuống biển hết!”

“Dừng tay lại, Hùng.”

Đức Anh cất giọng, âm sắc trầm và lạnh đến mức khiến cả căn phòng đang sôi sục bỗng chốc lặng phắc.

Tiếng kim đồng hồ lại vang lên rõ mồn một. Anh bước tới, bàn tay áp chặt lên mu bàn tay đang run rẩy của Hùng, nhẹ nhàng nhưng dứt khoát gạt nó ra khỏi con chuột quang. Ánh sáng xanh xao từ màn hình CRT hắt lên khuôn mặt góc cạnh của Đức Anh, soi rõ đôi mắt phẳng lặng đến kỳ lạ. Đó không phải là ánh mắt của một cậu sinh viên hai mươi tuổi lần đầu gặp sóng gió thương trường, mà là ánh nhìn của một người đàn ông ba mươi tám tuổi từng nếm trải đủ đắng cay của phá sản, nợ nần và những trận phong ba nghiệt ngã ở kiếp trước.

Kiếp trước, anh đã chứng kiến không biết bao nhiêu doanh nghiệp vừa chớm nở đã bị bóp chết chỉ vì một cơn khủng hoảng truyền thông vụng về. Người ta thường nghĩ mạng ảo là nơi vô hình, nhưng thực chất nó lại là một tấm gương phóng đại sự thật tàn nhẫn nhất. Một hành động sai lầm trên mạng có thể quét sạch danh dự tích cóp cả đời, và cách phản ứng đầu tiên trong ba giờ vàng sẽ định đoạt xem thương hiệu đó chết hẳn hay có cơ hội hồi sinh.

“Xóa bài hay đôi co trên mạng lúc này là tự sát,” Đức Anh nói, từng chữ rành rẽ và chắc nịch, âm lượng không lớn nhưng có sức nặng khiến Hùng chùn bước. “Trên thế giới ảo, một khi người ta đã nghi ngờ lòng trung thực của mình, mọi lời thanh minh đều bị coi là ngụy biện. Nếu mày dùng nick ảo nhảy vào cãi vã, cộng đồng mạng thừa thông minh để nhận ra giọng điệu bênh vực vụng về. Mày xóa bài, thành viên diễn đàn sẽ lập thêm mười bài khác, chụp lại ảnh màn hình bài cũ, khẳng định bọn mình chột dạ bỏ trốn, lúc ấy tội danh lừa đảo sẽ vĩnh viễn bị đóng đinh. Nếu mày đôi co với khách, mày đang tự tay biến một sơ suất kỹ thuật thành hành vi vô văn hóa, vô đạo đức.”

“Thế... thế bây giờ phải làm sao?” Hùng ngẩng phắt dậy, bờ môi dầy run bần bật, ánh mắt trố ra đầy hoang mang. “Chẳng lẽ cứ ngồi trơ mắt nhìn người ta dẫm nát danh dự của mình à? Tao không chịu được! Tao là thằng trực tiếp ship chiếc chảo đó trưa nay, tao nhớ rõ mặt bà ấy. Lúc nhận hàng bà ấy chỉ liếc qua rồi vứt tiền ra hiên nhà, tao đã thấy gai mắt rồi...”

“Im lặng đi Hùng, nghe tao nói.” Đức Anh ngắt lời bạn, ánh mắt nghiêm nghị quét qua hai gương mặt đang tái nhợt vì sợ hãi. “Kinh doanh không phải là trò chơi của cảm xúc. Khách hàng trả tiền để mua sự hài lòng, mua công năng của sản phẩm. Khi sản phẩm không đáp ứng được điều đó, họ có quyền bực bội, thậm chí có quyền nghi ngờ. Lỗi trước hết là ở chúng ta.”

Đức Anh quay sang góc phòng, nơi những thùng các-tông chứa chảo và nồi anodize của xưởng dì Hòa vẫn còn xếp ngay ngắn trên các thanh pallet gỗ thông thơm mùi nhựa mới. Những chiếc hộp các-tông in logo ba màu đơn sơ, bên ngoài dán mẩu giấy ghi chú bằng bút dạ mực xanh đã hơi nhòe do mồ hôi tay của những chuyến bốc vác ban trưa. Anh bước lại gần, với lấy chiếc áo gió mỏng hai lớp vắt trên lưng ghế dựa, rút chùm chìa khóa xe máy kêu lách cách:

“Không ngồi đây. Chúng ta đến ngõ Thông Phong. Ngay bây giờ.”

Phương trố mắt nhìn anh, kinh ngạc đến mức quên cả tiếng nấc, hai bàn tay buông thõng trên gối:

“Đêm hôm thế này rồi, ngoài trời sắp mưa to đấy! Bầu trời đen kịt lại rồi kìa! Bà ấy đang điên tiết như lửa gặp dầu, vừa chửi mắng đuổi hai đứa mày đi ban chiều, giờ đến tận nhà gõ cửa lúc nửa đêm chẳng khác nào đâm đầu vào rọ? Người ta lại tưởng mình đến quấy rối, gọi cả tổ dân phố ra thì giải thích thế nào?”

“Lửa gặp dầu thì phải dùng sự chân thành và nước mắt mà dập, chứ không thể dùng thêm gió bão,” Đức Anh vừa nói vừa thuần thục rút chiếc dao rọc giấy bằng kim loại từ trong hộp bút, rọc phăng đường băng dính dán trên một thùng hàng mới toanh chưa bóc tem. “Chị Thục cần một chiếc chảo sâu lòng tối thiểu tám centimet để xào nấu cho cả gia đình năm người, nhưng ban chiều Hùng đưa nhầm mã chảo cạn sáu phẩy năm centimet vì mã hàng ngoài vỏ hộp bị mờ mực. Ảnh chụp góc rộng làm khách hiểu lầm là lỗi của chúng ta. Giao sai mã hàng cũng là lỗi của chúng ta. Sai thì phải sửa tận gốc, sửa bằng hành động thật chứ không phải bằng mấy dòng gõ trên bàn phím.”

Anh mở nắp hộp, cẩn thận nhấc chiếc chảo xào đường kính hai mươi tám centimet ra ngoài. Bề mặt chảo đen nhánh, lớp chống dính sần mịn không một vết xước dăm, thành chảo uốn lượn cong vút, cao dứt khoát hơn hẳn chiếc chảo rán thông thường. Chiếc vung kính cường lực viền inox sáng bóng được anh bọc riêng trong một lớp xốp nổ.

Ngoài trời, một tiếng sấm rạch ngang bầu trời đêm Hà Nội, ánh chớp xé rách màn mây xám xịt hắt qua ô cửa thông gió một luồng sáng lạnh toát. Gió thốc mạnh qua khe cửa sổ mang theo hơi đất nồng nặc và những giọt mưa rào đầu tiên đập lộp độp lên mái tôn xóm trọ. Không một chút chần chừ, Đức Anh bọc kín chiếc chảo xào sâu lòng phi hai mươi tám loại tốt nhất vào hai lớp túi nilon dày, miết chặt mép túi để nước mưa tuyệt đối không thể thấm vào bên trong, kèm theo tờ hóa đơn đối soát viết tay có chữ ký rõ ràng của nhóm. Anh quay sang giục Hùng:

“Hùng, mày ở lại với Phương, giữ bình tĩnh, tuyệt đối không được gõ bất kỳ chữ nào lên diễn đàn. Ai chửi bới, ai khiêu khích kệ họ. Trang đang ở ký túc xá Đại học Sư phạm, giờ này khóa cổng rồi, đừng gọi điện làm cô ấy lo lắng vô ích. Tao lấy chiếc Wave của mày đi một tiếng rồi về.”

“Để tao đi cùng mày!” Hùng chồm tới, túm lấy vạt áo Đức Anh. “Chuyện này tao cũng có lỗi, tao không thể để mày đi chịu trận một mình được!”

“Mày nóng tính, sang đấy lỡ lời một câu là hỏng bét,” Đức Anh gạt tay bạn ra, ánh mắt đanh lại đầy uy quyền. “Ở nhà hỗ trợ Phương chuẩn bị sẵn thước đo, máy ảnh sạc pin cho đầy. Tối nay chúng ta còn một trận đánh lớn trên mạng, giữ sức mà làm. Nhớ lời tao dặn chưa?”

Dứt lời, chàng trai không đợi bạn kịp can ngăn thêm, đội chiếc mũ bảo hiểm nửa đầu màu đỏ mờ rồi nhanh thoăn thoắt lao xuống cầu thang bộ. Tiếng đế giày bata nện vội trên bậc tam cấp bê tông, theo sau là tiếng nổ giòn tan quen thuộc của chiếc Wave Alpha cũ kỹ hòa cùng tiếng sấm gầm vang dội. Ánh đèn pha vàng vọt của chiếc xe quét một vệt dài qua con ngõ Khương Thượng chật hẹp, rồi nhanh chóng khuất dần vào màn đêm dày đặc đang bắt đầu chìm trong màn mưa xối xả.

***

Mưa như trút nước xuống mặt đường Tôn Đức Thắng. Từng hạt mưa nặng trịch, rát buốt như những viên bi sắt quất thẳng vào mặt Đức Anh qua lớp kính chắn gió mờ đục của chiếc mũ bảo hiểm. Gió giật từng cơn khiến tay lái chiếc Wave Alpha chao đảo giữa dòng đường ngập ngụa. Đường phố đêm khuya vắng tanh, hàng cây xà cừ cổ thụ hai bên đường nghiêng ngả, rít gào trong cơn thịnh nộ của thiên nhiên. Những cột đèn cao áp tỏa ra thứ ánh sáng vàng vọt, hắt bóng xuống những vũng nước loang lổ váng dầu xe máy, phản chiếu một khung cảnh Hà Nội hoang lạnh và trần trụi.

Nước mưa nhanh chóng ngấm qua lớp áo gió mỏng, thấm sâu vào áo phông bên trong, lạnh buốt thấu tận xương tủy. Từng luồng gió lạnh luồn qua cổ áo làm da thịt anh nổi gai ốc, hàm răng va vào nhau lập cập. Nhưng trong lồng ngực Đức Anh, một ngọn lửa trách nhiệm vẫn cháy âm ỉ, cuồn cuộn và vững chãi.

Kiếp trước, anh đã từng trốn chạy biết bao biến cố. Mỗi khi gặp sóng gió thương trường, anh thường chọn cách đổ lỗi cho hoàn cảnh, đổ lỗi cho sự phản bội của đối tác, hay nhắm mắt buông xuôi để mặc dòng đời xô đẩy, trượt dài trong sự bạc nhược và men rượu cay nồng. Kết cục là một cuộc đời dang dở, một sự nghiệp tan hoang và nỗi ân hận tột cùng khi nhìn mẹ già hao gầy vì lo lắng. Kiếp này được sống lại một lần nữa, đứng giữa giông bão của tuổi trẻ, anh đã thề trước bài học cay đắng về sự ra đi của bố ở kiếp trước, trước sự tảo tần nhọc nhằn của mẹ nơi quê nhà Ý Yên, rằng anh sẽ không bao giờ lùi bước trước bất kỳ sai lầm nào do chính mình gây ra. Một đồng tiền kiếm được từ kinh doanh phải sạch sẽ, và một danh dự đã dựng lên thì phải bảo vệ bằng cả máu lẫn mồ hôi.

Đức Anh gò lưng tì sát người vào tay lái, hai cánh tay kẹp chặt bọc hàng trước bụng để che chắn cho lớp nilon không bị rách, mắt dán chặt vào khoảng sáng le lói phía trước. Chiếc xe máy rẽ vào ngõ Thông Phong, lách qua những khúc quanh ngoằn ngoèo hun hút, nơi nước mưa từ các máng xối tôn trên cao dội xuống ầm ầm như thác đổ. Nước dưới lòng ngõ đã dâng lên ngập đến nửa bánh xe, cuốn theo rác rưởi và cành cây gãy. Sau vài cú lách qua những con ngách sâu hoắm, anh dừng lại trước số nhà 18 ngách 34.

Đó là một ngôi nhà ba tầng kiểu cũ với cánh cổng sắt sơn màu xanh lơ đã rỉ sét nơi chân cửa. Bên trong tầng một, ánh đèn tuýp vẫn sáng trưng, hắt qua khung cửa kính mờ những vệt bóng người đi lại.

Đức Anh dựng chân chống giữa xe máy, tháo mũ bảo hiểm treo lên gương, vuốt vội những dòng nước mưa đang chảy ròng ròng trên mặt. Quần áo anh ướt sũng, dán chặt vào da thịt, ống quần bò ngấm nước nặng trĩu bết chặt vào bắp chân, đôi dép tổ ong bốn mươi tám lỗ dính đầy bùn đất nhão nhoẹt. Anh cẩn thận kiểm tra bọc hàng trong lòng, thấy lớp nilon vẫn khô cong không lọt một giọt nước mới thở phào nhẹ nhõm.

Bước tới trước mái hiên nhỏ, Đức Anh hít một hơi thật sâu để điều hòa lại nhịp thở đang dồn dập, rồi đưa tay gõ ba tiếng dứt khoát lên cánh cửa sắt màu xanh lơ:

“Cốc, cốc, cốc.”

Tiếng kim loại va chạm vang lên khô khốc giữa tiếng mưa rào rào. Không có tiếng đáp lại. Anh kiên nhẫn đứng đợi mười giây, rồi gõ tiếp ba tiếng nữa, lực gõ đều đặn, không hề có vẻ hấp tấp hay thúc giục.

Một lát sau, tiếng bước chân lẹp xẹp của dép nhựa trong nhà vang lên, kèm theo giọng gắt gỏng quen thuộc, the thé và đầy bực bội của bà Thục:

“Ai đấy? Đêm hôm mưa gió sấm sét thế này còn gõ cửa cái gì! Không mua bán đồng nát gì giờ này hết!”

Cánh cửa sắt hé mở một khe nhỏ khoảng một gang tay, xích an toàn bên trong vẫn móc chặt. Nhìn thấy bóng một thanh niên cao gầy đứng co ro dưới làn mưa tầm tã trước hiên, bà Thục sững người trong một phần hai giây. Nhưng ngay khi ánh đèn tuýp bên trong rọi rõ khuôn mặt ướt nhẹp và chiếc áo gió sũng nước của Đức Anh, sắc mặt người đàn bà trung niên lập tức đanh lại, đôi lông mày xếch ngược lên:

“Cậu... lại là cậu? Cậu mò đến đây làm gì nữa? Định nửa đêm nửa hôm kéo đến đe dọa tôi vì cái bài tôi viết trên mạng hả? Tôi nói cho cậu biết, tổ dân phố ở ngay đầu ngõ, chồng tôi đi làm ca ở nhà máy in sắp về tới nơi rồi đấy, đừng có giở trò lưu manh côn đồ với tôi!”

“Chị Thục,” Đức Anh không hề lùi lại nửa bước, cũng không hề tỏ ra nao núng trước những lời đay nghiến. Anh đứng thẳng người, rồi từ từ cúi gập lưng xuống một góc vuông chín mươi độ, giữ nguyên tư thế cúi đầu lễ phép ấy suốt năm giây đồng hồ giữa tiếng mưa rào tầm tã. Khi ngẩng lên, giọng nói của anh trầm ấm, rõ ràng và chân thành lạ lùng: “Em là Đức Anh, trưởng nhóm sinh viên bán hàng ban chiều. Em đến đây đêm nay tuyệt đối không phải để đôi co, càng không phải để xin chị gỡ bài. Em đến đây với tư cách người đứng đầu nhóm, trực tiếp xin lỗi chị vì sự tắc trách, cẩu thả và thiếu chuyên nghiệp của chúng em.”

Bà Thục thoáng khựng lại, tay nắm chặt chốt cửa sắt bất giác nới lỏng ra một chút. Bà ta trố mắt nhìn chằm chằm vào thanh niên trẻ tuổi đang ướt như chuột lột trước cửa nhà mình. Những lời mắng mỏ gay gắt nhất vốn đã chực sẵn trên đầu lưỡi bỗng nhiên nghẹn lại nơi cổ họng trước cái cúi đầu trang trọng và thái độ nhũn nhặn không ngờ tới ấy.

Đức Anh từ từ đứng thẳng dậy, hai tay nâng bọc hàng được bọc nilon hai lớp cẩn thận, đưa ra phía trước:

“Ban chiều sau khi nghe bạn Hùng về báo cáo, em đã lập tức kiểm tra lại toàn bộ sổ sách và kho hàng. Lỗi hoàn toàn thuộc về nhóm chúng em, không có bất kỳ lời biện minh nào có thể bao biện được. Bạn phụ trách hình ảnh của nhóm em là sinh viên mỹ thuật, vì non nớt kinh nghiệm chụp ảnh thương mại nên đã dùng ống kính góc rộng chụp cận cảnh để lấy chi tiết chống dính, vô tình tạo ra ảo giác quang học khiến lòng chảo trên ảnh trông sâu hơn rất nhiều so với thực tế. Thêm vào đó, khâu kiểm soát đơn hàng của chúng em quá cẩu thả: ngoài vỏ hộp nhà sản xuất in mã mờ, bạn Hùng vội đi giao nên đã lấy nhầm chiếc chảo cạn sáu phẩy năm centimet thay vì chiếc chảo xào lòng sâu tám centimet mà gia đình chị cần để nấu nướng cho năm miệng ăn. Lỗi này làm lãng phí thời gian, mang lại sự bực mình và cảm giác bị lừa dối cho chị.”

Bà Thục vẫn im lặng qua khe cửa, nhưng ánh mắt giận dữ đã dần chuyển sang sự ngỡ ngàng, đôi mày dãn ra theo từng lời giải thích rành rọt.

Đức Anh nhẹ nhàng ngồi xổm xuống, cẩn thận đặt bọc hàng lên bậc tam cấp khô ráo bên trong mái hiên:

“Đây là chiếc chảo xào sâu lòng phi hai mươi tám chuẩn kích thước của hãng, thành chảo cao đúng tám phẩy hai centimet, lòng chảo uốn sâu để xào rau không bị bắn dầu mỡ, có vung kính cường lực chịu nhiệt đi kèm. Em mang đến để đổi lại cho chị như đúng cam kết ban đầu khi chị đặt hàng. Ngoài ra, chiếc chảo sâu lòng này có giá niêm yết ba trăm sáu mươi nghìn đồng, thấp hơn bộ nồi chảo chiều nay sáu mươi nghìn đồng. Em xin phép gửi lại chị toàn bộ số tiền chênh lệch.”

Đức Anh móc từ túi ngực chiếc ví da cũ đã sờn mép. Những ngón tay anh lạnh cóng, hơi run rẩy nhưng cẩn thận rút ra ba tờ hai mươi nghìn đồng phẳng phiu, khô ráo được bọc riêng trong một mảnh giấy kính, nhẹ nhàng đặt lên trên nắp hộp các-tông.

Chưa dừng lại ở đó, anh mở chiếc ba lô vải đeo chéo sau lưng, lấy ra một chiếc túi vải thô nhỏ thắt miệng bằng dây gai mộc mạc:

“Còn đây là nửa cân kẹo sìu dâu và một gói chè búp Nam Định do chính tay mẹ em sao ở quê gửi lên cho tụi em tuần trước. Nhóm em toàn sinh viên nghèo gom góp tiền làm ăn, không có gì đền bù xứng đáng cho sự bực dọc và khó chịu của chị trong suốt buổi tối ngày hôm nay. Món quà quê này chỉ có tấm lòng thành của tụi em, gửi biếu bác và anh nhà dùng chén nước chè ấm sau bữa cơm gia đình. Mong chị rộng lòng nhận cho sự hối lỗi chân thành này.”

Không gian trước hiên nhà bỗng chốc chìm vào một khoảng lặng kỳ lạ. Chỉ còn tiếng mưa rơi lộp độp trên mái hiên tôn, tiếng róc rách của rãnh nước trước ngõ và tiếng thở đều đặn, kiên nhẫn của Đức Anh giữa màn đêm lạnh.

Bà Thục đứng chôn chân tại chỗ sau cánh cửa sắt. Người phụ nữ vốn nổi tiếng đanh đá, sắc sảo, không chịu nhường ai nửa bước ở khu chợ Cát Linh này dường như bị tước bỏ toàn bộ sự phòng thủ trước thái độ cầu thị đến mức khó tin của người đối diện. Ban chiều, bà giận dữ tột cùng vì cảm giác bị lũ trẻ ranh qua mặt, cảm thấy đồng tiền mồ hôi nước mắt của mình bị đem ra làm trò đùa trên mạng ảo. Nhưng lúc này, nhìn chàng thanh niên trạc tuổi con trai lớn của mình, toàn thân ướt đẫm nước mưa, đôi môi thâm tím vì lạnh run cầm cập, đứng cung kính cúi đầu giữa đêm hôm khuya khoắt chỉ để hoàn trả lại sáu mươi nghìn đồng tiền thừa và một lời xin lỗi, sự bực dọc trong lòng bà tan biến như bọt xà phòng gặp nước.

Tay bà Thục chầm chậm tháo sợi xích sắt an toàn. Cánh cửa sắt kêu “két” một tiếng mở rộng ra. Bà nhìn bọc hàng khô ráo dưới chân, nhìn ba tờ tiền ngay ngắn, rồi ngước lên nhìn bộ dạng ướt như chuột lột của Đức Anh. Bà thở dài một tiếng thật dài, giọng nói đã dịu hẳn đi, mang theo sự kinh ngạc lẫn trách móc buột miệng:

“Cậu... cậu đi xe máy từ tận Khương Thượng sang đây giữa lúc trời mưa to gió lớn như thế này thật đấy à? Trời đất ơi, sét đánh đùng đùng thế kia, lỡ trúng cây đổ dọc đường thì sao? Sao không đợi sáng mai?”

“Dạ, uy tín của việc làm ăn và danh dự của sinh viên bọn em không thể để qua đêm được ạ,” Đức Anh mỉm cười nhẹ, ánh mắt kiên định và trong trẻo lạ thường. “Nếu tối nay em không đến tận nơi nhận lỗi trực tiếp với chị, cả đêm nay em và các bạn ở phòng trọ sẽ không tài nào chợp mắt nổi. Sự tin tưởng của khách hàng là thứ một khi đã mất đi thì không tiền bạc nào mua lại được.”

Bà Thục nhìn chàng trai trẻ, rồi lại nhìn túi kẹo sìu dâu mộc mạc. Bà khẽ chép miệng, lắc đầu ngao ngán nhưng trong đáy mắt đã ánh lên nét hiền từ của một người mẹ:

“Thôi, vào nhà đi, vào hiên lau người cho ráo nước đã không lại cảm lạnh bây giờ. Mấy đứa chúng mày... thật là, làm ăn buôn bán gì mà dại dột thế, mưa gió thế này lỡ ngã xe ra đấy thì khổ bố khổ mẹ ở quê...”

“Dạ không dám phiền bác và gia đình giờ này nữa ạ,” Đức Anh lễ phép lùi lại một bước, hai tay chắp nhẹ trước bụng, cúi chào. “Em đã bàn giao đủ hàng chuẩn và tiền chênh lệch cho chị. Chị cứ dùng thử chiếc chảo này giúp em, nếu trong vòng một tuần có bất kỳ lỗi chống dính hay trầy xước nào, chị chỉ cần bấm máy gọi vào số hotline, bất kể giờ nào em cũng sẽ đến tận nhà đổi cái mới hoặc hoàn lại tiền một trăm phần trăm cho chị. Bây giờ muộn rồi, em xin phép về để các bạn ở phòng trọ yên tâm tiếp tục công việc ạ.”

Nói xong, không để người phụ nữ kịp giữ lại thêm, Đức Anh cúi đầu chào lần cuối rồi nhanh nhẹn bước ra xe. Chiếc Wave Alpha nổ máy giòn giã, quay đầu lướt đi trên con ngõ ngập nước, hòa vào màn mưa đêm xối xả.

Phía sau lưng anh, cánh cửa sắt không hề đóng sầm lại như ban chiều. Người đàn bà trung niên đứng tựa cửa nhìn theo bóng chiếc xe máy xa dần dưới ánh đèn cao áp nhạt nhòa, trên tay ôm bọc chảo mới và túi kẹo sìu dâu, ánh mắt chất chứa một sự nể phục và xúc động khó tả.

***

Khi Đức Anh về lại căn phòng trọ ở ngõ Khương Thượng thì đồng hồ trên tường đã điểm đúng một giờ sáng.

Căn phòng tầng ba vẫn sáng trưng ánh đèn tuýp. Cửa phòng vừa hé mở, hơi nóng hầm hập phả ra. Phương và Hùng ngồi im lìm như hai pho tượng bên bàn máy tính, vẻ mặt căng thẳng tột độ đến mức không dám thở mạnh. Thấy Đức Anh bước vào, người ướt sũng từ đầu đến chân, nước mưa ròng ròng chảy từ gấu áo xuống sàn nhà, Hùng giật nảy mình, lập tức lao tới quàng tấm khăn bông khô lên vai bạn. Phương cuống cuồng bê chiếc ca nhựa đựng nước gừng nóng hổi bốc khói nghi ngút đưa tận hai tay anh:

“Đức Anh! Mày uống ngay đi cho ấm! Trời ơi, ướt hết cả người thế này... Mày gặp được bà ấy chưa? Bà ấy có mắng chửi hay làm khó dễ gì mày không? Có chuyện gì xảy ra không mày?” Hùng sốt ruột hỏi dồn dập, giọng run lên vì lo lắng.

Đức Anh nhận lấy ca nước, uống một ngụm lớn. Vị cay nồng của gừng tươi và vị ngọt ấm của đường phèn lan tỏa từ cuống họng xuống dạ dày, đánh tan cảm giác lạnh buốt thấu xương nãy giờ. Anh thở ra một luồng hơi ấm, dùng khăn lau khô mặt và tóc, rồi mỉm cười vỗ mạnh lên vai Hùng:

“Bà ấy nhận chảo mới rồi, trả lại tiền thừa sáu mươi nghìn và nhận cả kẹo sìu dâu của mẹ tao gửi nữa. Mọi chuyện ngoài đời thực đã giải quyết êm xuôi, khách hàng đã hiểu và thông cảm. Nhưng trên mạng ảo, trận chiến của chúng ta mới thực sự bắt đầu.”

Anh tiến lại gần bàn làm việc, kéo chiếc ghế gỗ ngồi xuống trước màn hình máy tính. Trang diễn đàn Mua Rẻ lúc này đã nhảy sang trang thứ chín. Dưới sự kích động của một vài tài khoản vô danh, câu chuyện đã bị bẻ lái thành một vụ bê bối lừa đảo có tổ chức. Có những bình luận khẳng định nhóm sinh viên này chuyên đi gom đồ phế thải ở các làng nghề tái chế nhôm về sơn phết lại để lừa người tiêu dùng nhẹ dạ, có kẻ còn kêu gọi ban quản trị khóa vĩnh viễn IP của nhóm và đưa số điện thoại của Hùng lên danh sách lừa đảo toàn quốc.

“Phương, lấy máy ảnh ra đây,” Đức Anh điềm tĩnh chỉ đạo, giọng nói dứt khoát như một vị chỉ huy trận mạc.

Phương giật mình, vội vàng lau vệt nước mắt còn đọng trên má: “Lấy máy ảnh làm gì nữa Đức Anh? Tao sợ... tao sợ lại chụp sai...”

“Lần này chúng ta không chụp để làm đẹp, mà chụp để phơi bày sự thật,” Đức Anh nhìn thẳng vào mắt Phương, ánh mắt truyền cho cô sự vững tâm tuyệt đối. “Lấy cho tao chiếc thước dây bằng kim loại loại năm mét của thợ xây, mượn thêm chiếc thước kẻ nhựa hai mươi centimet của trẻ con nữa. Chúng ta sẽ chụp lại toàn bộ sản phẩm có trong phòng này. Đặt chiếc thước kim loại ngay cạnh từng chiếc nồi, từng chiếc chảo. Chụp toàn cảnh từ khoảng cách một mét rưỡi, vuông góc không góc nghiêng nghệ thuật gì hết. Chụp cận cảnh từng vạch số đo centimet: đường kính miệng chảo ngoài mép, đường kính đáy lòng trong, chiều sâu chính xác của lòng chảo tính từ đáy lên mép vung, độ dày của lớp nhôm anodize và trọng lượng thực tế khi đặt trần trụi lên chiếc cân đồng hồ Nhơn Hòa loại năm cân. Không dùng đèn flash ảo, không dùng bất kỳ hiệu ứng ánh sáng hay góc chụp nghiêng nào cả. Sự thật thế nào, để nó hiển hiện nguyên vẹn và lạnh lùng như thế trước mắt bàn dân thiên hạ.”

Mai Thu Phương như bừng tỉnh khỏi cơn mê muội. Bản năng của một sinh viên mỹ thuật được kích hoạt dưới góc nhìn chuẩn xác của tư duy kỹ thuật. Cô gật đầu thật mạnh, lau khô nước mắt, cầm lấy chiếc máy ảnh Canon đã được sạc đầy pin. Hùng Béo cũng xắn tay áo lao vào hỗ trợ, một người giữ thước dây, một người đặt chảo lên bàn, phối hợp nhịp nhàng dưới sự chỉ dẫn từng góc chụp của Đức Anh.

Từng thông số kỹ thuật khô khốc nhưng chuẩn xác tuyệt đối đến từng milimet được đo đạc kỹ lưỡng và ghi chép cẩn thận lên trang giấy kẻ ô li: - Chảo xào lòng sâu phi hai mươi tám: Đường kính miệng chảo 28.0 cm, đường kính đáy 18.5 cm, chiều sâu lòng chảo 8.2 cm, trọng lượng tịnh không vung 850 gram, có vung kính 1.350 gram. - Chảo rán cạn lòng phi hai mươi sáu: Đường kính miệng 26.0 cm, đường kính đáy 20.0 cm, chiều sâu lòng chảo 6.5 cm, trọng lượng tịnh 620 gram. - Bộ nồi anodize ba chiếc: Dung tích thực tế đo bằng ca đong nước lần lượt là 1.5 lít, 2.8 lít và 4.5 lít, độ dày thành nhôm đo bằng thước kẹp cơ khí đạt đúng 2.2 mm.

Từng bức ảnh chụp rõ từng vạch số của thước đo kim loại, sắc nét và trần trụi, được Hùng cắm cáp USB chuyển thẳng vào máy tính. Phương nhanh chóng dùng phần mềm cắt cúp ngay ngắn, không hề chỉnh sửa độ sáng hay màu sắc.

Đức Anh ngồi thẳng lưng trước bàn phím máy tính Mitsumi cũ kêu lạch cạch. Anh mở khung soạn thảo văn bản của diễn đàn Mua Rẻ, nhấp chuột vào mục trả lời bài viết cảnh báo của chị Thục. Bằng sự chững chạc, từng trải và văn phong mạch lạc, khúc chiết của một người từng kinh qua hàng trăm bản báo cáo giải trình khủng hoảng truyền thông cấp tập đoàn ở kiếp trước, anh đặt mười ngón tay lên bàn phím, cặm cụi gõ từng dòng chữ trang nghiêm:

*“Kính gửi Ban Quản trị diễn đàn Mua Rẻ và toàn thể các anh chị em thành viên,*

*Chúng tôi là nhóm sinh viên phụ trách gian hàng đồ gia dụng Việt. Trước hết, chúng tôi xin cúi đầu nhận toàn bộ trách nhiệm về sự cố đáng tiếc xảy ra với khách hàng Thục tại phố Cát Linh vào chiều nay.*

*Nguyên nhân xuất phát từ sự thiếu kinh nghiệm của nhóm trong khâu xử lý hình ảnh: việc chụp cận cảnh góc rộng đã tạo ra hiệu ứng thị giác sai lệch về độ*

sâu của lòng chảo, cộng với sai sót trong quá trình kiểm đếm mã hàng đã khiến sản phẩm giao tới tay khách hàng không đúng với kỳ vọng sử dụng. Chúng tôi không có bất kỳ lời ngụy biện nào cho sự cẩu thả này.

Vào lúc 23h45 đêm nay, đại diện nhóm đã trực tiếp đến tận nhà chị Thục để gửi lời xin lỗi chân thành, đổi lại sản phẩm đúng nhu cầu, hoàn trả phần tiền chênh lệch và nhận lại sự thông cảm từ phía gia đình.

Để đảm bảo quyền lợi tối cao cho người mua hàng qua mạng – nơi niềm tin vốn là thứ quý giá và mong manh nhất – chúng tôi xin công khai toàn bộ bảng thông số kích thước thực tế bằng centimet (kèm ảnh chụp thước đo và cân nặng chi tiết) bên dưới bài viết này. Kể từ ngày hôm nay, chúng tôi cam kết: 1. Khách hàng được quyền kiểm tra hàng, dùng thước đo thử tại chỗ trước khi thanh toán. 2. Nếu sản phẩm sai lệch dù chỉ 1 centimet so với mô tả, chúng tôi xin bồi hoàn 100% tiền mặt và tặng luôn sản phẩm cho quý khách. 3. Đổi trả miễn phí tận nhà trong vòng 7 ngày nếu không hài lòng.

Một lần nữa, chúng tôi xin nhận lỗi và chân thành cảm ơn sự phản ánh thẳng thắn của chị Thục đã giúp một nhóm sinh viên khởi nghiệp nhận ra lỗ hổng chết người trong quy trình phục vụ.”

Phía dưới bài viết dài, Phương thoăn thoắt nhấp chuột tải lên toàn bộ số tư liệu vừa thực hiện. Từng bức ảnh chụp góc nghiêng, góc thẳng, mặt đáy, gờ mép và đặc biệt là vạch số trên thước kẹp cơ khí bằng thép sáng loáng hiện lên rõ mồn một trên khung soạn thảo. Để tăng tính xác thực tuyệt đối, cô còn đăng kèm theo tấm hình chụp tờ giấy biên nhận thu tiền và đổi hàng có chữ ký nắn nót của chị Thục được ký vội trên yên xe máy lúc gần nửa đêm, mực còn thơm mùi giấy mới.

Đúng hai giờ ba mươi phút sáng, Đức Anh rà soát lại câu chữ lần cuối cùng rồi bấm nút “Gửi trả lời”. Con trỏ chuột xoay vòng tròn trên nền xám bạc của diễn đàn Mua Rẻ trong vài giây nghẹt thở trước khi bài viết chính thức hiển thị ở đầu trang thảo luận.

Đức Anh ngả trọn lưng ra thành chiếc ghế tựa bọc giả da đã sờn rách, ngửa cổ nhìn lên trần nhà loang lổ vết ẩm mốc, thở ra một hơi dài trút bỏ gánh nặng. Đôi vai anh chùng xuống sau hàng giờ căng thẳng tột độ. Bên cạnh anh, Phương chống hai tay lên đùi, mái tóc mai bết dính mồ hôi bên thái dương; còn Hùng Béo vẫn dán mắt vào từng dòng chữ vừa xuất hiện trên màn hình vi tính, lồng ngực phập phồng theo từng nhịp thở ngắt quãng. Trong ánh sáng xanh lờ mờ hắt ra từ màn hình CRT, ánh mắt của hai người bạn trẻ không còn vẻ hoang mang, sợ hãi như lúc chập tối, mà thay vào đó là một niềm tin mới mẻ, vững chãi – một thứ bản lĩnh kinh doanh vừa được tôi luyện qua ngọn lửa thử thách đầu đời.

“Nghỉ thôi hai đứa,” Đức Anh khẽ vỗ vai Hùng rồi quay sang Phương. “Chúng ta đã làm tất cả những gì có thể bằng sự trung thực nhất. Phần còn lại, hãy để cộng đồng phán xét.”

Đêm cuối tháng Năm trôi qua trong tiếng quạt trần kêu ro ro đều đặn và hơi ẩm nồng nặc bốc lên từ mặt sàn xi măng chưa kịp khô sau cơn mưa lớn.

***

Tám giờ sáng hôm sau, sự yên tĩnh của xóm trọ nghèo ngõ Khương Thượng bị xé toạc bởi tiếng chuông báo dồn dập.

Chiếc điện thoại Nokia 6500 Slide của Hùng Béo đặt trên mặt bàn gỗ rung lên bần bật, trượt đi từng vệt dài côm cốp vào mép màn hình máy tính. Hùng giật thót mình, bật dậy khỏi manh chiếu cói trải tạm dưới sàn, hai mắt đỏ ngầu vì thiếu ngủ. Cậu cuống cuồng chộp lấy chiếc điện thoại trượt, ngón tay run rẩy chưa kịp bấm phím nhận cuộc gọi thì chiếc loa con gắn liền với case máy tính để bàn cũng bắt đầu phát ra những tràng âm thanh quen thuộc: *Ting ting... Ting ting...*

Tiếng chuông báo tin nhắn của Yahoo Messenger vang lên liên hồi như pháo nổ, bảng thông báo ở góc phải màn hình nhảy lên liên tục không ngừng nghỉ.

“Phương! Đức Anh! Dậy mau, có biến rồi!” Hùng hét toáng lên, giọng khàn đặc vì sương đêm.

Phương đang gối đầu lên xấp tài liệu trên giường vội vã vùng dậy, dụi mắt rồi lao đến bên bàn máy tính. Cô run rẩy nhấp đúp chuột vào biểu tượng trình duyệt Mozilla Firefox. Cả ba cái đầu chụm lại sát tấm kính màn hình lồi, nín thở nhìn vào sợi chỉ tranh luận trên diễn đàn Mua Rẻ.

Chỉ sau vài tiếng đồng hồ chợp mắt, chủ đề cảnh báo tối qua đã nhảy thêm năm trang thảo luận mới toanh. Nhưng bầu không khí gay gắt, phẫn nộ đòi tẩy chay ban đầu đã đảo chiều hoàn toàn một trăm tám mươi độ!

Ngay dưới bài giải trình thấu tình đạt lý kèm hình ảnh thực tế của Đức Anh, một bài viết dài vừa được ghim lên lúc bảy giờ mười lăm phút sáng từ chính tài khoản của bà Thục – người đã châm ngòi cho cơn bão giận dữ tối qua:

*“Tôi là người đăng bài cảnh báo tối qua. Sáng nay tôi phải vào đính chính ngay cho mấy đứa nhỏ kẻo mang tiếng oan. Đêm qua trời mưa to như trút nước, hơn mười một giờ đêm thằng bé trưởng nhóm đã tự đi xe máy đội mưa đến tận nhà tôi ở ngõ Thông Phong. Nó ướt như chuột lột, run cầm cập nhưng vẫn cúi đầu xin lỗi rất đàng hoàng, mang đúng chiếc chảo xào sâu lòng tôi cần đến đổi, trả lại tôi sáu mươi nghìn tiền thừa và còn biếu gia đình gói kẹo chè lam quê.*

*Tôi già đời ngần này tuổi, mua bán ngoài chợ bao năm nay nhưng hiếm thấy đứa nào làm ăn có tâm và có dũng khí chịu trách nhiệm như thế. Chảo xào sáng nay tôi nấu thử bữa sáng cho cả nhà rồi, nhôm dày dặn, lớp chống dính rất mượt, xào cả mớ rau muống to tướng cho năm miệng ăn mà không văng ra ngoài một cọng nào. Tôi xin phép nhờ Mod khóa bài cảnh báo lại, và tôi khẳng định nhóm sinh viên này làm ăn rất uy tín, mọi người hoàn toàn có thể yên tâm ủng hộ!”*

Ngay bên dưới lời đính chính chí tình của bà Thục, hàng chục thành viên gạo cội của diễn đàn đã đồng loạt để lại bình luận tán thưởng, tạo nên một hiệu ứng dây chuyền vô cùng mạnh mẽ:

*“Quá đỉnh! Giữa cái thời buổi bão giá lạm phát, người ta buôn bán qua mạng toàn chụp giật lừa lọc mà có người dám đội mưa nửa đêm đi đổi hàng và xin lỗi khách chu đáo như thế này thì xứng đáng nhận ngàn sao!”*

*“Cách xử lý khủng hoảng quá chuyên nghiệp! Nhận sai thẳng thắn, không đổ lỗi cho khách hàng, bổ sung bảng đo centimet chi tiết thế kia thì ai mà bắt bẻ được nữa. Em làm văn phòng bên Vincom Bà Triệu, cho em đặt một bộ nồi anodize 3 chiếc và một chảo xào sâu lòng 28cm ship trong chiều nay nhé! SĐT: 0912.345.xxx.”*

*“Ủng hộ tinh thần sinh viên dám làm dám chịu! Xem ảnh chụp thước kẹp cơ khí thấy ưng cái bụng quá. Cho mình đặt 2 chảo rán 26cm về ngõ 175 Xuân Thủy, được kiểm tra hàng trước khi trả tiền mặt đúng như cam kết chứ shop?”*

*“Em ở khu tập thể Kim Liên, lấy một bộ nồi và một chảo rán, mang qua giờ hành chính giúp em!”*

“Đức Anh ơi! Đơn hàng... Đơn hàng nổ tung rồi!” Hùng Béo bỗng dưng hét toáng lên, nhảy cẫng khỏi mặt sàn xi măng, hai cánh tay mập mạp dang rộng ôm chầm lấy Đức Anh mà lắc như điên dại. “Hơn ba mươi đơn đặt hàng trong buổi sáng! Cả tin nhắn diễn đàn, nick Yahoo lẫn số điện thoại của tao đều nghẽn mạng rồi mày ơi!”

Phương ngồi thụp xuống ghế, hai bàn tay ôm chặt lấy mặt. Những giọt nước mắt lăn dài qua kẽ ngón tay cô, nhưng lần này không phải là sự sợ hãi hay tủi hờn, mà là những giọt nước mắt vỡ òa của niềm hạnh phúc khôn tả. Sự trung thực tuyệt đối – thứ tưởng chừng như ngây thơ, khờ dại và liều lĩnh giữa thương trường khốc liệt thời bão giá – đã trở thành tấm lá chắn kiên cố nhất, biến một cuộc khủng hoảng truyền thông có nguy cơ xóa sổ nhóm thành một đòn bẩy uy tín khổng lồ mà không một chiến dịch quảng cáo nào có thể mua được.

Suốt hai tuần tiếp theo, căn phòng trọ số ba ngõ Khương Thượng vốn ẩm thấp, chật chội đã biến thành một trung tâm đóng gói và điều phối hàng hóa thực thụ. Không gian sáu mét vuông chất đầy những thùng cacton, dây dứa, băng keo vàng và báo cũ dùng để bọc lót chống va đập. Mùi bìa giấy mới, mùi mực in hóa đơn và mùi mồ hôi của những người trẻ tuổi hòa lẫn vào nhau tạo nên một bầu không khí lao động hừng hực.

Chiếc xe Wave Alpha màu đỏ của Hùng Béo và chiếc xe đạp mini Nhật sườn cong của Đức Anh hoạt động hết công suất từ tinh mơ đến chập choạng tối. Cứ sáng sớm, Hùng lại buộc hai sọt hàng lớn sau yên xe máy, len lỏi qua từng ngõ ngách chằng chịt từ Cầu Giấy, Đội Cấn sang tận mạn Hai Bà Trưng, Hoàn Kiếm; còn Đức Anh nhận giao các đơn hàng bán kính gần ở khu vực Đống Đa, Thanh Xuân. Phương túc trực bên chiếc máy vi tính, tay thoăn thoắt trả lời tin nhắn Yahoo, tay kia ghi chép địa chỉ, số điện thoại và thời gian giao hàng vào một cuốn sổ tay dày cộp.

Năm mươi bộ sản phẩm thử nghiệm ban đầu mà dì Hòa gom góp gửi lên sạch bóng chỉ trong vòng bốn ngày. Nhu cầu mua sắm đồ gia dụng chuẩn chất lượng với giá cả minh bạch của giới công chức, nhân viên văn phòng và các gia đình trẻ tại Hà Nội tăng vọt ngoài sức tưởng tượng. Nhóm phải hỏa tốc liên hệ về bến xe Nam Định, nhờ nhà xe Ba Bé chuyển tiếp ba chuyến xe tải hàng hóa lớn trong đêm, nâng tổng số lượng tiêu thụ trong tháng lên gần hai trăm bộ sản phẩm. Đó là một con số không tưởng đối với một sạp hàng gia dụng huyện lẻ giữa thời kỳ đỉnh điểm của cơn bão lạm phát năm 2008.

***

Ngày hai mươi tám tháng Năm, những ngày cuối cùng của một tháng đầy biến động.

Tiết trời Hà Nội bỗng trong xanh đến lạ kỳ sau những trận mưa giông đầu hạ rầm rộ. Nắng sớm xuyên qua tán lá bàng ngoài ngõ, rọi vào khung cửa sổ phòng trọ những vệt sáng vàng óng ả. Kiều Trang ngồi bên chiếc bàn gỗ nhỏ kê sát bậu cửa, mái tóc đen mượt được kẹp gọn gàng sau gáy, để lộ gương mặt thanh tú toát lên vẻ tập trung cao độ. Trên bàn, chiếc máy tính xách tay cũ kỹ nhãn hiệu IBM ThinkPad đang chạy phần mềm Microsoft Excel 2003 với hàng chục cột số liệu nhấp nháy.

Bên cạnh Trang là cuốn sổ bìa cứng kẻ ngang, từng trang giấy được cô ghi chép bằng hai màu mực xanh đỏ vô cùng chi li, không bỏ sót dù chỉ một nghìn đồng tiền cước xe ôm hay tiền mua cuộn băng dính. Đặt trang trọng ở góc bàn là một chiếc hộp sắt màu xanh quân đội có khóa số – nơi lưu giữ toàn bộ dòng tiền mặt thu được từ các đơn hàng giao nhận tận nơi (COD) trong suốt một tháng ròng rã vừa qua.

Những ngón tay thon thả của Trang thoăn thoắt gõ trên bàn phím số, tiếng lách cách vang lên giòn giã. Cô cẩn thận đối chiếu từng cuống hóa đơn bán lẻ, kiểm tra chéo từng mã đơn hàng với bảng kê của các tài xế xe ôm và nhật ký giao hàng của Hùng Béo. Sau khi nhập xong con số cuối cùng vào hàm tính tổng, Trang dừng tay, ngả người ra sau ghế tựa, khẽ đưa tay vuốt lại lọn tóc mai rồi thở phào một cái thật nhẹ nhõm. Đôi mắt bồ câu của cô ánh lên niềm tự hào rạng rỡ khi ngước lên nhìn Đức Anh đang đứng tựa lưng vào mép cửa:

“Xong toàn bộ rồi anh Đức Anh. Tổng doanh thu tháng này từ lô hàng của dì Hòa đạt đúng bốn mươi hai triệu sáu trăm nghìn đồng. Em đã khấu trừ toàn bộ giá vốn xuất kho theo đúng đơn giá ghi trên hóa đơn đại lý của dì, cước vận chuyển ba chuyến xe tải Ba Bé từ bến xe Ý Yên lên Giáp Bát, tiền xăng xe cho anh với Hùng đi giao hàng nội thành, cùng khoản trích lập năm phần trăm vào quỹ dự phòng hàng lỗi hỏng. Số tiền vốn gốc nguyên vẹn cần hoàn trả tận tay cho dì Hòa là ba mươi lăm triệu tám trăm nghìn đồng.”

Trang ngừng lại một chút, khẽ mỉm cười, chỉ vào dòng số liệu cuối cùng trên màn hình máy tính:

“Còn phần hoa hồng mười phần trăm của nhóm chúng ta, sau khi cấn trừ mọi chi phí phát sinh và chia tỷ lệ theo đúng cam kết ban đầu, mỗi đứa được nhận hơn sáu trăm nghìn đồng. Đó là một khoản thù lao hoàn toàn sạch sẽ, xứng đáng với từng giọt mồ hôi, nước mắt và cả những đêm thức trắng mà cả nhóm đã bỏ ra.”

Trang mở nắp chiếc hộp sắt quân đội, rút ra từng cọc tiền mặt polyme mệnh giá năm mươi nghìn, một trăm nghìn và hai trăm nghìn đồng mới cứng. Cô cẩn thận đếm lại từng tờ, miết phẳng các mép giấy bị quăn rồi xếp ngay ngắn vào một chiếc phong bì giả da lớn màu đen có khóa kéo chắc chắn.

Đức Anh đón lấy chiếc phong bì da từ tay Trang, cảm nhận rõ rệt độ dày cộm và sức nặng của số tiền mồ hôi nước mắt ấy. Anh nhìn sâu vào mắt cô bạn cùng lớp, giọng trầm xuống đầy xúc động:

“Chiều nay, anh với Trang về Nam Định. Chúng ta phải mang số tiền này về tận chợ huyện để đối soát sòng phẳng với dì Hòa. Phải để dì nhìn thấy tận mắt, cầm tận tay từng đồng tiền tươi thóc thật. Có như thế, những tiểu thương buôn bán lam lũ cả đời như dì mới hoàn toàn tin rằng cái thế giới mạng internet này không phải là trò viển vông lừa lọc, mà thực sự là một con đường làm ăn chân chính.”

Hai giờ chiều, chuyến xe khách tuyến Hà Nội – Ý Yên mang biển kiểm soát tỉnh Nam Định chầm chậm lăn bánh rời khỏi sân bến Giáp Bát. Chiếc xe Hải Âu cũ kỹ rung bần bật mỗi khi vào số, phả ra từng luồng khói đen kịt, nhưng không gian bên trong lại chan chứa một niềm hy vọng lớn lao.

Đồng lúa dọc hai bên quốc lộ 1A đang bước vào độ thu hoạch rộ. Màu vàng óng của lúa chín trải dài tít tắp đến tận chân trời, xen lẫn mùi rơm rạ tươi mới bị nắng nung đốt bốc lên nồng nàn, ngai ngái qua ô cửa kính xe mở hé. Ngồi sát bên Đức Anh, Kiều Trang hai tay ôm chặt chiếc ba lô vải dù chứa bọc tiền trước ngực, ánh mắt không giấu nổi sự tự hào kín đáo.

Suốt một tháng qua, cô đã tận mắt chứng kiến người bạn cùng lớp của mình lột xác hoàn toàn. Không còn là một gã trai mới lớn ngỗ nghịch, sống bất cần, vùi đầu vào những canh bạc thâu đêm và những trận game vô bổ bên bàn phím quán net xập xệ, Đức Anh giờ đây là một người đàn ông thực thụ – điềm tĩnh trước mọi biến cố, sòng phẳng tuyệt đối trong tiền bạc và kiên định với con đường kinh doanh liêm chính.

Bốn giờ ba mươi phút chiều, chiếc xe khách thả hai người xuống ngay ngã ba đê huyện Ý Yên, đúng vào thời điểm phiên chợ chiều đang tan tầm.

Khu chợ huyện vùng chiêm trũng sau cơn mưa rào buổi trưa trở nên ẩm ướt và nhớp nháp bùn đất. Những vũng nước tù đọng lấp loáng ánh hoàng hôn muộn, lẫn mùi bùn tanh, mùi cá ươn và mùi rác rưởi của một ngày buôn bán ế ẩm. Đợt bão giá kinh hoàng đang càn quét từ thành thị về tận các làng quê; giá xăng dầu leo thang kéo theo giá gạo, mắm, muối tăng vọt từng ngày khiến sức mua của người nông dân giảm sút nghiêm trọng. Khắp các lối đi lầy lội trong chợ, người ta chỉ thấy những gương mặt tiểu thương hốc hác, mệt mỏi bên những sạp rau héo, sạp hàng khô ế ẩm. Tiếng thở dài ngao ngán cùng những cuốn sổ ghi nợ mua chịu dày cộp trở thành nỗi ám ảnh thường trực trên từng nét mặt lam lũ.

Ở góc dãy hàng gia dụng nằm sâu phía sau nhà lồng chợ, dì Hòa đang ngồi bó gối trên chiếc ghế đẩu bọc da rách nát, tay cầm chiếc quạt nan phe phẩy lia lịa để xua bớt đám ruồi nhặng vo ve. Nét mặt người đàn bà buôn bán sắc sảo thường ngày nay hằn sâu những vết âu lo, bồn chồn không giấu giếm. Sạp hàng tôn xiêu vẹo của bà vốn đã thưa thớt khách, nay lại càng thêm trống trải, trơ trọi sau khi bà đã liều lĩnh gom toàn bộ vốn liếng và số hàng tích trữ bấy lâu gửi lên Hà Nội cho nhóm sinh viên.

Dù mấy hôm trước Trang có gọi điện thoại bàn về báo tin hàng bán rất chạy, nhưng với bản tính thực dụng và sự cẩn trọng ăn sâu vào máu thịt của một kẻ từng nếm đủ mùi lừa lọc thương trường, bà Hòa vẫn không tài nào chợp mắt nổi suốt hai tuần qua. Ở cái chợ huyện này, chừng nào tiền mặt chưa nằm chắc nịch trong túi áo trong có kim băng cài cẩn thận, thì chừng đó mọi lời nói qua dây thép điện thoại đều chỉ là thứ bánh vẽ hão huyền của mấy đứa thanh niên ưa bốc phét.

Cách đó hai gian hàng, bên sạp rau củ đìu hiu, mẹ Lan cũng đang cặm cụi dùng lạt giang buộc lại từng mớ hành hoa đã bắt đầu giập nát. Đôi bàn tay gầy guộc, nứt nẻ vì ngâm nước phù sa của bà run run, chốc chốc lại ngước mắt nhìn sang sạp hàng của người bạn hàng quen thuộc với vẻ ái ngại khôn nguôi. Trong thâm tâm người mẹ nghèo, nỗi lo về món nợ gối đầu khổng lồ cùng sự mạo hiểm của con trai trên thành phố đè nặng lên từng hơi thở, khiến lưng bà còng rạp xuống dưới bóng chiều tà.

“Dì Hòa! Mẹ ơi!”

Tiếng gọi sang sảng, quen thuộc bất ngờ vang lên giữa lối đi nhớp nháp của chợ huyện, át đi tiếng ồn ào của buổi chợ tàn.

Bà Hòa giật thót mình, chiếc quạt nan trên tay suýt rơi xuống đất, vội vã ngẩng phắt dậy. Ở sạp bên cạnh, mẹ Lan buông rơi cả mớ hành hoa vừa buộc xong, hai mắt mở to, cuống cuồng bước vội ra khỏi sạp hàng rau, dẫm cả chân trần lên vũng nước đọng.

Đức Anh và Kiều Trang sải từng bước dài bước tới. Chiếc ba lô vải dù vắt ngang vai áo bạc màu bụi đường, nhưng trên gương mặt hai người trẻ tuổi rạng ngời một nụ cười tươi tắn và phong thái tự tin khác thường.

Không để dì Hòa kịp cất lời cằn nhằn hay hỏi dồn dập như mọi bận, Trang đã nhanh nhẹn đặt chiếc cặp da đen bóng lên mặt chiếc hòm gỗ đựng bát đĩa của dì. Bằng động tác dứt khoát và thuần thục, cô kéo khóa túi, rút ra cuốn sổ đối soát bìa cứng dày cộp được kẻ bảng cột rõ ràng bằng hai màu mực ngay ngắn, kèm theo một xấp biên nhận giao hàng có đầy đủ chữ ký tươi của từng khách hàng tại Hà Nội.

“Dì Hòa,” Trang cất tiếng dõng dạc, chất giọng trong trẻo của cô sinh viên kinh tế vang vọng cả một góc chợ chiều ảm đạm. “Cháu và anh Đức Anh về chuyến xe sớm nhất để đối soát toàn bộ công nợ cuối tháng cho dì đây ạ. Toàn bộ một trăm chín mươi tám bộ sản phẩm gồm chảo xào sâu lòng, chảo rán và nồi nhôm anodize mà dì gom gửi lên theo xe tải Ba Bé đã được bán sạch không còn sót lại một chiếc nào. Đây là bảng kê chi tiết từng ngày bán, từng mã hàng, tên và địa chỉ người nhận cùng cuống phiếu thu hộ tiền mặt COD có chữ ký xác nhận.”

Dì Hòa nín thở, đôi môi khô khốc khẽ mấp máy. Bàn tay gầy guộc, nổi đầy gân xanh của bà run rẩy lật từng trang sổ sách. Trước mắt bà, từng con số hiện lên ngay hàng thẳng lối, minh bạch đến từng chi tiết nhỏ: ngày nào bán được bao nhiêu chiếc, giao cho khách ở phố nào, cước phí xe ôm hết bao nhiêu, tiền thu về thực tế là bao nhiêu... Tất cả đều ăn khớp chuẩn xác với nhau như một bản quyết toán tài chính của doanh nghiệp lớn, không lệch đi một hào.

Và rồi, trước sự chứng kiến của dì Hòa và mẹ Lan, Đức Anh trịnh trọng mở chiếc phong bì da lớn, rút ra từng cọc tiền mặt dày cộm rồi đặt dứt khoát xuống mặt hòm gỗ.

Từng tệp tiền polyme mệnh giá một trăm nghìn, hai trăm nghìn đồng còn thơm mùi mực in, được phân loại cẩn thận và buộc chặt bằng những vòng dây chun chắc chắn.

“Thưa dì, đây là ba mươi lăm triệu tám trăm nghìn đồng tiền vốn gốc xuất kho của dì,” Đức Anh nhìn thẳng vào mắt dì ruột của Kiều Trang, giọng anh đĩnh đạc và rành rọt từng tiếng. “Toàn bộ tiền hàng đã được chúng cháu thu đủ một trăm phần trăm bằng tiền mặt, không thiếu một xu, không nợ gối đầu dù chỉ một ngày. Nhóm chúng cháu xin bàn giao lại nguyên vẹn tận tay để dì thanh toán dứt điểm các khoản nợ đại lý và lấy thêm hàng mới.”

*Bộp.*

Âm thanh trầm đục của cọc tiền chạm xuống mặt gỗ vang lên khô khốc giữa không gian chợ chiều, nhưng lại có sức nặng tựa như nghìn cân rơi xuống mặt nước phẳng lặng.

Dì Hòa đứng chết trân tại chỗ. Đôi mắt sắc lẹm, đa nghi thường ngày của bà mở to hết cỡ, dán chặt vào cọc tiền mặt polyme cao ngất ngưởng trước mặt. Bà run rẩy đưa bàn tay thô ráp chạm vào từng góc cạnh của xấp tiền, bóp nhẹ để cảm nhận độ mịn màng, dẻo dai và sức nặng thực tế của nó. Ba mươi lăm triệu tám trăm nghìn đồng! Một số tiền quá đỗi khổng lồ đối với một tiểu thương buôn thúng bán mẹt ở cái chợ huyện nghèo này, nhất là giữa lúc thắt lưng buộc bụng, đồng tiền mất giá nghiêm trọng. Số tiền này không chỉ đủ để bà trả sạch sành sanh món nợ vay nóng lãi ngày đang bị chủ nợ siết từng giờ, mà còn dôi ra một khoản vốn liếng kha khá để bà ung dung nhập đợt hàng mới với giá ưu đãi.

“Trời... trời đất ơi... Chúng mày... chúng mày bán hết sạch thật đấy à?” Giọng dì Hòa lạc hẳn đi, run rẩy ngắt quãng trong lồng ngực. Nét mặt căng thẳng, nghi ngại bấy lâu bỗng chốc vỡ òa thành sự bàng hoàng và kinh ngạc tột độ.

Mấy bà tiểu thương ở các sạp hàng khô, sạp mắm muối xung quanh thấy động liền tò mò buông việc, xúm lại vây quanh hòm gỗ nhà bà Hòa. Hàng chục ánh mắt tròn xoe, kinh ngạc nhìn trừng trừng vào cọc tiền mặt mới cứng đang nằm ngay ngắn trên bàn. Những tiếng xì xào, bàn tán nổi lên râm ran khắp cả góc chợ:

“Ối giời đất ơi, bán qua cái mạng máy tính gì đó mà thu được ngần này tiền tươi thóc thật á?”

“Thật trăm phần trăm đấy bà con ơi! Con bé Trang với thằng Đức Anh con nhà bà Lan nó mang cả bọc tiền về trả sòng phẳng kìa!”

“Bà Hòa phen này trúng lớn rồi! Thoát sạch nợ nần mà lại còn rủng rỉnh tiền vốn. Khéo mà đổi đời nhờ mấy đứa sinh viên đại học ấy chứ chẳng chơi!”

“Này cháu Trang ơi, thằng Đức Anh ơi, hàng khô nhà bác với xưởng gốm làng bên có đưa lên cái mạng ấy bán hộ được không cháu?”

Dì Hòa chậm rãi ngẩng đầu lên, ánh mắt ngỡ ngàng nhìn chằm chằm vào Đức Anh rồi lại nhìn sang Kiều Trang. Đôi mắt của người đàn bà buôn bán lọc lõi, cả đời va vấp với đủ hạng người bỗng chốc đỏ hoe, ngấn nước. Bà vội vàng bước tới, nắm chặt lấy bàn tay thô ráp của chàng trai trẻ, giọng nghẹn lại:

“Đức Anh... Dì... cho dì xin lỗi cháu. Ban đầu dì cứ nghĩ mấy đứa sinh viên các cháu chỉ biết ba hoa bốc phét, vẽ chuyện viển vông trên mạng để lừa lấy hàng đi bán kiếm chác... Dì không ngờ các cháu lại làm ăn đứng đắn, sòng phẳng và giữ chữ tín đến mức này. Dì có mắt như mù... Mấy bà bạn hàng khô với xưởng gốm bên cạnh nãy giờ cứ kéo áo dì, nài nỉ xin gửi gắm hàng hóa nhờ tụi mày đưa lên cái mạng máy tính ấy bán hộ đấy!”

Đứng tựa bên mép sạp hàng rau củ lấm lem bùn đất, mẹ Lan lặng lẽ chứng kiến từ đầu đến cuối toàn bộ câu chuyện.

Bà không chen vào đám đông ồn ào, chỉ đứng nép một góc, hai bàn tay chai sần bấu chặt vào mép chiếc tạp dề đã bạc màu sờn chỉ. Nhìn cọc tiền sạch sẽ, nhìn cuốn sổ sách đàng hoàng mà con trai mang về, rồi lắng nghe những lời trầm trồ, thán phục và nể trọng của cả chợ huyện dành cho con mình, hai mắt bà nhòe đi tự lúc nào. Từng giọt nước mắt nóng hổi lăn dài trên đôi gò má gầy guộc đầy vết chân chim, rơi lã chã xuống vạt áo nâu bạc phếch.

Đó không còn là những giọt nước mắt tủi nhục, cay đắng vì sợ con sa đọa, sợ con bỏ học nợ nần mê muội trong những quán nét tối tăm như những chuỗi ngày tăm tối trước đây. Đó là những giọt nước mắt của sự giải thoát, của niềm kiêu hãnh và tự hào tột cùng khi thấy đứa con trai duy nhất đã thực sự đứng vững trên đôi chân của mình bằng mồ hôi, trí tuệ và sự liêm chính tuyệt đối giữa dòng đời nghiệt ngã.

Đức Anh quay đầu lại, nhìn thấy mẹ đang đứng khóc một mình bên sạp rau. Anh bước nhanh tới bên bà, vòng tay ôm lấy đôi vai gầy guộc của mẹ, khẽ đưa ngón tay lau vội giọt nước mắt trên má bà rồi mỉm cười ấm áp:

“Mẹ, con đã hứa với mẹ là con sẽ kiếm tiền bằng con đường chân chính mà. Mẹ đừng khóc nữa, con với Trang dọn hàng giúp mẹ rồi chúng mình về nhà nấu cơm tối ăn cùng bố nhé.”

Bà Lan gật đầu lia lịa, nở một nụ cười rạng rỡ giữa hai hàng nước mắt còn ướt đẫm:

“Ừ... về... về nhà thôi con. Bố mày hôm nay ở nhà sửa nốt mấy cái máy bơm nước cho người ta dưới xóm, chắc giờ này cũng đang ngóng hai đứa về đấy...”

Thế nhưng, nụ cười trên gương mặt người mẹ nghèo còn chưa kịp trọn vẹn thì từ đầu con đường đất dẫn vào cổng chợ huyện, một tiếng tri hô thất thanh bỗng xé toang không gian chiều muộn.

Thằng Tèo – đứa thiếu niên học việc tại xưởng cơ khí đầu xóm – đang cắm đầu cắm cổ đạp chiếc xe phượng hoàng rách nát lao như bay về phía sạp hàng. Chiếc xe không phanh trượt dài trên bùn lầy rồi đổ ầm xuống đất. Thằng bé lồm cồm bò dậy, mặt cắt không còn một giọt máu, lồng ngực thở dốc như muốn vỡ tung, vừa gào lên lạc cả giọng:

“Bác Lan ơi! Anh Đức Anh ơi! Về nhà ngay... Bác Thành... Bác Thành bất ngờ ngã quỵ ra sàn xưởng, ho trào cả máu tươi rồi ngất lịm đi... Trạm xá bảo phải gọi ngay xe cấp cứu chuyển gấp lên Hà Nội mới kịp!”