Hợp đồng số đầu tiên và thử thách kỹ thuật

Không khí ngột ngạt và mùi bụi vi mạch phả ra từ dãy case máy tính đồng bộ tại phòng thực hành tin học tầng ba, nơi Bùi Hoàng Nam đang cặm cụi gõ từng dòng lệnh quản trị mạng.

Gian phòng rộng chừng sáu mươi mét vuông đóng kín toàn bộ cửa kính nhằm giữ lại chút dưỡng khí cho hai chiếc máy điều hòa bám bụi vàng ố treo ở hai góc tường đối diện. Nhưng luồng hơi mát mỏng manh, khô khốc ấy hoàn toàn bị nuốt chửng bởi nhiệt lượng khổng lồ tỏa ra từ bốn chục cỗ máy tính để bàn đời cũ đang chạy hết công suất. Tiếng quạt tản nhiệt của những con chip Intel Pentium 4 gầm rú rù rì thành một khối âm thanh trầm đục, đè nặng lên màng nhĩ, hòa lẫn với mùi ẩm mốc lưu cữu của những tấm rèm vải bạt mục nát và mùi nhựa thông, mùi nhựa cháy âm ỉ bốc ra từ những bo mạch đã vận hành liên tục suốt cả ngày dài. Ánh sáng trong phòng không đến từ những bóng đèn tuýp neon chập chờn bám đầy xác phù du, mà hắt ra từ bốn chục chiếc màn hình CRT mười bảy inch lồi lõm, tỏa nhiệt hầm hập vào gương mặt những sinh viên đang ngồi rải rác.

Đức Anh đứng tựa lưng vào mép khung cửa gỗ lim tróc sơn, đưa mắt quan sát góc trong cùng bên cạnh cửa sổ nhìn ra tán xà cừ cổ thụ. Giữa một dàn sinh viên đang cắm cúi lướt web, chơi game chui hoặc hí hoáy vẽ mạch logic mô phỏng trên nền tảng Windows 98, Bùi Hoàng Nam nổi bật theo một cách hoàn toàn tách biệt. Cậu ta ngồi lọt thỏm trong chiếc áo sơ mi bạc màu cài kín cúc cổ, vai so lại như một thói quen cố hữu của những kẻ cả ngày dán mắt vào màn hình hiển thị. Sống mũi gãy kẹp chặt một cặp kính cận gọng kim loại dày cộp, hai mắt kính phản chiếu ánh lân tinh xanh lét. Đôi bàn tay gầy gò với những khớp ngón tay khô khốc, chai sần ở cổ tay lướt thoăn thoắt trên chiếc bàn phím Mitsumi cũ mòn hết cả ký tự, tạo ra những âm thanh lách cách đanh gọn, chuẩn xác như tiếng gõ của một chiếc máy chữ cơ khí.

Trên màn hình của Nam không hề có bóng dáng giao diện đồ họa rực rỡ của Windows XP, không có cửa sổ chat Yahoo Messenger nhấp nháy, càng không có những trang blog Yahoo! 360 với những bản nhạc nền tự động đang thịnh hành trong giới sinh viên thời thượng. Màn hình của cậu ta chỉ độc một màu đen tuyền thăm thẳm của cửa sổ dòng lệnh Linux. Những chuỗi ký tự màu xanh lá cây cuộn lên vun vút sau mỗi cú gõ phím dứt khoát: cấu hình tường lửa, dịch chuyển tệp tin nhị phân, kiểm soát gói tin mạng.

Đức Anh bước nhẹ chân lại gần. Tiếng đế giày vải nén xuống lớp sàn gạch hoa vỡ mép không đủ át đi tiếng quạt máy, nhưng đủ để một người có thính giác nhạy bén như Nam hơi nghiêng đầu. Kiếp trước, Đức Anh từng nghe danh Bùi Hoàng Nam khi cậu ta đã trở thành một kỹ sư trưởng hệ thống lừng lẫy tại một tập đoàn viễn thông hàng đầu cả nước—một gã đàn ông lầm lì, cực đoan đến mức cay nghiệt về tính chuẩn xác của mã nguồn, ghét cay ghét đắng những kẻ chỉ biết ba hoa về ý tưởng kinh doanh mà không hiểu nổi một dòng lệnh hay một gói tin TCP/IP hoạt động ra sao. Nhưng ở năm 2008 này, Nam vẫn chỉ là một sinh viên năm cuối khoa Công nghệ Thông tin đang quay cuồng giữa mớ tài liệu đồ án tốt nghiệp ngổn ngang, những ca trực phòng máy không thù lao để đổi lấy quyền dùng đường truyền mạng miễn phí, và vài ba mối sửa máy tính dạo kiếm từng chục nghìn lẻ bên phố Lê Thanh Nghị.

"Cấu hình phân quyền iptables chặn cổng quét lỗ hổng dịch vụ SSH à?"

Đức Anh khẽ cất tiếng. Giọng anh trầm, giữ một khoảng cách vừa đủ lịch sự, không quá vồ vập nhưng đủ chuẩn xác về mặt kỹ thuật để khiến đối phương không thể xem nhẹ.

Bàn tay Nam khựng lại ngay trên phím Enter. Cậu ta không quay đầu lại ngay lập tức mà chỉ đưa ngón tay trỏ đẩy nhẹ gọng kính kim loại lên sống mũi gãy, mắt vẫn dán chặt vào con trỏ nhấp nháy trên nền màn hình đen kịt:

"Ai đấy? Phòng máy hôm nay ưu tiên sinh viên làm bài tập lớn môn Mạng máy tính. Hết máy rồi."

"Tôi không tìm máy." Đức Anh kéo một chiếc ghế nhựa thừa đặt cách Nam nửa mét, ngồi xuống một cách thong thả, đặt hai bàn tay đan vào nhau trên đầu gối. "Tôi là Phạm Đức Anh, người hôm trước nhận viết mười bài mô tả linh kiện máy tính xả kho qua tài khoản Yahoo `hoangnam_tech88` của cậu."

Đến lúc này, Nam mới chậm rãi xoay người lại. Đôi mắt sau tròng kính cận nheo lại thật hẹp, soi xét Đức Anh từ mái tóc cắt ngắn gọn gàng, chiếc áo sơ mi xanh nhạt phẳng phiu không chút nếp nhăn, cho đến ánh nhìn điềm tĩnh đến lạ lùng của một sinh viên cùng trang lứa. Sự cảnh giác trong mắt Nam không hề giảm bớt, nó đặc quánh như bản tính phòng thủ của một lập trình viên trước một lỗ hổng bảo mật:

"À. Người viết bài. Bài viết của cậu văn phong gãy gọn, tra cứu đúng mã thông số của đám bo mạch chủ G31 tồn kho bên anh Tuấn, giải thích rõ băng thông khe cắm PCIe cho đám gà mờ, khách đọc dễ hiểu. Tiền nhuận bút hai trăm nghìn tôi đã bảo anh Tuấn chuyển khoản đủ trưa hôm qua rồi. Chúng ta sòng phẳng, đâu còn việc gì nữa?"

"Việc viết bài đã xong, nhưng việc lớn hơn thì bây giờ mới bắt đầu," Đức Anh mỉm cười nhẹ nhàng, móc trong túi áo ra một cuốn sổ tay nhỏ bìa da cùng một cây bút bi vỏ nhựa Thiên Long. "Hùng Béo nói với tôi rằng cậu bận làm đồ án tốt nghiệp và chạy bảo trì máy tính nên chỉ nhận tư vấn kỹ thuật từ xa qua Yahoo cho dự án web sắp tới."

Nam khẽ nhếch mép, khóe môi lộ vẻ mệt mỏi pha lẫn chút ngạo nghễ của dân kỹ thuật thuần túy, những người luôn tin rằng thế giới này vận hành bằng logic chứ không phải bằng những lời hứa hẹn suông:

"Hùng nó nhiệt tình nhưng nói năng bốc đồng lắm, nghe nó có mà đổ thóc giống ra xay. Hai người học kinh tế, các cậu tưởng dựng một cái website bán hàng trực tuyến vào thời điểm này dễ như tạo một cái blog Yahoo! 360 hay lập một topic trên diễn đàn chắc? Cậu có biết đường truyền internet ở Việt Nam bây giờ thảm hại thế nào không? Hạ tầng ADSL của bưu điện băng thông tải xuống trên lý thuyết được hai megabit một giây, nhưng thực tế lúc cao điểm chỉ lẹt đẹt vài chục kilobyte, nghẽn mạng liên miên. Cậu nhồi nhét một đống banner hào nhoáng, cài mấy cái khung Flash chuyển động lấp lánh như mấy tay thiết kế nghiệp dư hay làm, người dùng mở trang web ra chờ mười phút chưa tải xong cái ảnh đại diện thì họ bấm dấu nhân tắt cụt từ đời nào rồi. Chưa kể máy chủ hosting sinh viên thuê vài chục nghìn một tháng, bộ nhớ RAM được chia sẻ chưa đầy sáu mươi tư megabyte, chỉ cần mười người cùng vào tra cứu cơ sở dữ liệu là sập ngay lập tức. Tôi không rảnh để đi dọn rác cho những ảo tưởng không thực tế của mấy cậu sinh viên thích làm giám đốc."

Lời nói của Nam sắc lạnh, bộc lộ rõ sự tự ái và định kiến sâu sắc của một người ăn ngủ cùng dòng lệnh đối với dân kinh doanh thích vẽ hươu vẽ vượn để rồi ném mớ hỗn độn cho dân kỹ thuật gánh chịu.

Đức Anh không hề biến sắc. Anh không thanh minh, cũng không cố gắng chứng minh sự nhiệt huyết của bản thân. Anh mở cuốn sổ tay, lật đến một trang giấy trắng tinh, rồi đặt đầu bút bi vẽ một sơ đồ khối đơn giản nhưng cực kỳ khúc chiết:

"Cậu nói hoàn toàn đúng với thực trạng mạng viễn thông năm 2008 này. Nhưng cậu nhầm ở chỗ nghĩ rằng tôi muốn làm một trang web trình diễn công nghệ lòe loẹt. Cái tôi cần cậu xây dựng là một kiến trúc web siêu nhẹ, tối ưu hóa triệt để cho người dùng mạng dây đồng ADSL."

Nam liếc mắt nhìn xuống trang giấy. Ban đầu chỉ là cái liếc mắt hời hợt đầy hoài nghi, nhưng khi những nét vẽ của Đức Anh hiện ra rành mạch, chân mày cậu ta hơi nhíu lại.

Đức Anh dùng đầu bút gõ nhẹ vào từng nhánh sơ đồ, giọng nói đều đặn, rành rẽ:

"Thứ nhất, loại bỏ hoàn toàn Adobe Flash và những đoạn mã JavaScript rườm rà không cần thiết. Toàn bộ giao diện dựng bằng HTML tinh gọn và CSS thuần túy, tuyệt đối không dùng cấu trúc bảng lồng bảng table kiểu cũ khiến trình duyệt phải tải xong toàn bộ mã nguồn mới dựng được trang. Chúng ta dùng cấu trúc khối div phân tầng, trình duyệt đọc đến đâu hiển thị nội dung văn bản đến đó. Khách hàng dùng mạng dial-up hay gói ADSL thấp nhất vẫn có thể đọc được thông tin sản phẩm và giá tiền ngay trong giây đầu tiên."

Ngón tay Nam khẽ giật một cái trên mặt bàn phím. Ánh mắt cậu ta dính chặt vào sơ đồ khối phân tầng mà Đức Anh vừa phác thảo. Đó chính xác là kỹ thuật `tableless` mà các lập trình viên quốc tế đang khuyến nghị trên các diễn đàn mạng nước ngoài, nhưng ở Việt Nam, đa số các công ty thiết kế web vẫn đang lười biếng dùng Dreamweaver kéo thả bảng `table` chằng chịt.

"Thứ hai, bài toán hình ảnh—nguyên nhân cốt tử giết chết băng thông," Đức Anh nói tiếp, ngữ điệu chuẩn xác đến từng thuật ngữ kỹ thuật chuyên sâu. "Người bán hàng muốn đưa ảnh thật lên, nhưng chúng ta không để họ tải ảnh gốc ba megapixel từ máy ảnh kỹ thuật số. Cậu sẽ viết một đoạn mã script PHP tự động nén ảnh ngay khi tải lên máy chủ thông qua thư viện GD: ảnh xem trước thumbnail chỉ giữ kích thước tối đa một trăm hai mươi pixel, định dạng JPEG nén chất lượng sáu mươi phần trăm hoặc GIF bảng màu tám bit, dung lượng mỗi ảnh không được vượt quá mười lăm kilobyte. Chỉ khi khách hàng chủ động nhấp chuột vào xem chi tiết, hệ thống mới nạp ảnh lớn hơn nhưng cũng đã qua thuật toán tối ưu hóa. Thêm vào đó, cậu cấu hình bộ nhớ đệm HTTP cache trên tệp `.htaccess` của máy chủ Apache, để trình duyệt người dùng lưu lại toàn bộ logo, khung viền và tập tin CSS trong lần truy cập đầu tiên. Lần thứ hai họ mở trang, lượng dữ liệu phải tải qua đường truyền internet chỉ còn lại vài kilobyte văn bản thuần túy."

Căn phòng máy dường như vừa lặng đi vài giây đối với Bùi Hoàng Nam. Tiếng quạt tản nhiệt của cỗ máy tính Pentium 4 vẫn rù rì bên tai, luồng hơi nóng vẫn phả vào mặt, nhưng nét mặt của chàng sinh viên công nghệ thông tin đã hoàn toàn thay đổi. Đôi mắt sau cặp kính cận mở to, nhìn Đức Anh trân trân như thể đang nhìn một sinh vật kỳ dị vừa bước ra từ phòng thí nghiệm mạng máy tính cấp cao.

Là một người cày cuốc ngày đêm với mã nguồn, Nam thừa hiểu những gì Đức Anh vừa nói không phải là những câu khẩu hiệu bán hàng sáo rỗng được học vẹt từ giảng đường. Đó là tư duy kiến trúc hệ thống cực kỳ thực dụng, sắc bén, đi thẳng vào việc giải quyết nút thắt cổ chai của hạ tầng mạng viễn thông Việt Nam thời bấy giờ. Nó đòi hỏi một sự hiểu biết sâu sắc về cách thức máy chủ Apache phản hồi yêu cầu của trình duyệt, cách thức bộ nhớ đệm cục bộ vận hành, và cách nén dữ liệu ở mức tối ưu nhất.

"Cậu... học khoa Quản trị Doanh nghiệp thật đấy à?" Nam nuốt nước bọt, cổ họng hơi khô khốc, giọng nói đã mất đi toàn bộ vẻ trịch thượng, đề phòng ban đầu. "Sao cậu lại biết cách tối ưu hóa tệp `.htaccess` và thuật toán nén ảnh của thư viện GD trong PHP?"

"Tôi quan sát thực tế và tìm giải pháp cho vấn đề thực tế," Đức Anh gấp nhẹ cuốn sổ lại, nhìn thẳng vào mắt Nam bằng ánh mắt chân thành và kiên định. "Tôi không coi cậu là một thằng thợ gõ phím làm thuê theo giờ để sai vặt. Tôi muốn mời cậu tham gia nhóm với tư cách là người nắm quyền kỹ thuật độc lập. Hợp đồng đầu tay này, chúng ta chia đều lợi nhuận sau khi trừ chi phí máy chủ và quỹ dự phòng rủi ro. Cậu toàn quyền quyết định về mã nguồn và hạ tầng, nhưng sản phẩm làm ra phải chạy mượt mà trên đường truyền cùi bắp nhất của một quán net xập xệ ngoại thành. Cậu có dám nhận bài toán này không?"

Bùi Hoàng Nam siết chặt hai bàn tay gầy gò đặt trên đùi. Lòng tự trọng và niềm kiêu hãnh của một kẻ mê kỹ thuật bị kích thích mạnh mẽ. Cậu ta đã quá chán ngấy những lời nhờ vả cài Win dạo, sửa dây mạng hay những dự án làm web tốt nghiệp chắp vá của bạn bè cùng lớp. Cậu ta muốn một thứ gì đó thực chiến, một hệ thống thực sự chịu tải và chứng minh được năng lực của bản thân.

Nam hít một hơi sâu luồng không khí nồng mùi nhựa thông và bụi máy tính, rồi đẩy gọng kính, gật đầu dứt khoát:

"Được. Nếu cậu đã vạch ra kiến trúc chuẩn như thế, tôi nhận. Tối nay tôi sẽ bắt đầu dựng khung cơ sở dữ liệu MySQL trên máy cục bộ."

***

Thế nhưng, hiện thực của thương trường năm 2008 không bao giờ bằng phẳng và thẳng tắp như những dòng mã nguồn logic.

Sáng hôm sau, gáo nước lạnh đầu tiên dội thẳng vào tham vọng non trẻ của nhóm sinh viên.

Tại xưởng may gia công Việt Bách ở làng Vạn Phúc, quận Hà Đông, cuộc đàm phán giữa Đức Anh, Hùng Béo và ông Bách đã đổ bể chỉ sau chưa đầy hai mươi phút.

Không gian bên trong xưởng may ngột ngạt và đặc quánh bụi bông. Mùi vải nhuộm hóa chất nồng nặc bốc lên từ những kiện hàng chất cao ngất ngưởng chạm đến tận xà nhà lợp mái tôn xi măng. Tiếng máy may công nghiệp dập rầm rập rầm rập như tiếng súng máy, át cả tiếng người nói. Đứng trước đống áo phông mùa hè may dở chất đống trong kho hàng ẩm thấp, ông Bách—một người đàn ông trung niên béo lùn, mặc chiếc áo ba lỗ ố vàng, cổ đeo sợi dây chuyền bạc to bản—lật qua lật lại mấy tờ giấy đề án viết tay nắn nót của Đức Anh, rồi lắc đầu quầy quậy với vẻ mặt đầy hoài nghi của một tiểu thương lão luyện đã nếm đủ mùi lọc lừa:

"Các cậu nói hay lắm, mở miệng ra là thời đại bốn chấm không với cả thương mại toàn cầu, nhưng các cậu chỉ là mấy đứa sinh viên năm hai vắt mũi chưa sạch! Doanh nghiệp của các cậu đâu? Giấy phép đăng ký kinh doanh đâu? Hóa đơn đỏ giá trị gia tăng để tôi hạch toán trừ thuế thu nhập doanh nghiệp đâu? Bây giờ tôi giao năm triệu tiền mặt cho các cậu làm trang web, lỡ các cậu cầm tiền cọc rồi bùng mất tích thì tôi biết đến trường nào mà đòi? Đến tận ký túc xá tìm chắc?"

"Bác Bách, bên cháu cam kết tiến độ theo từng giai đoạn, có biên bản bàn giao và đối soát mã nguồn đàng hoàng..." Hùng Béo sốt ruột chen vào giải thích, mồ hôi nhễ nhại chảy ròng ròng trên trán.

"Thôi thôi, anh đừng có văn vở!" Ông Bách xua tay gạt phắt, quẳng tập giấy đề án xuống chiếc bàn gỗ dính đầy xơ vải. "Người quen giới thiệu thì tôi tiếp cho phải phép, chứ việc làm ăn tiền triệu thời buổi bão giá này không đùa được đâu. Cơm áo gạo tiền nó đè vỡ mặt ra đây này! Xăng vừa tăng lên mười chín nghìn một lít, giá sợi nhập khẩu tăng vùn vụt từng tuần. Bên công ty tin học ở đường Nguyễn Trãi họ có trụ sở đàng hoàng, có văn phòng máy lạnh, có con dấu tròn đỏ chót của Sở Kế hoạch và Đầu tư, dù giá họ đòi bảy triệu tôi vẫn thấy yên tâm hơn! Mấy đứa sinh viên về lo mà học hành đi, buôn bán cái gì!"

Dù Đức Anh đã kiên nhẫn phân tích rằng các công ty làm web đại trà ngoài phố sẽ chỉ ném cho ông một mẫu giao diện dựng sẵn bằng mã nguồn mở cồng kềnh, không hề tối ưu cho việc bán sỉ và bán lẻ áo thun trên đường truyền mạng kém, ông Bách vẫn khăng khăng từ chối ký thác hợp đồng khi đối tác không có tư cách pháp nhân.

Rời khỏi con ngõ ngoằn ngoèo lát gạch đỏ đã mòn vẹt của làng Vạn Phúc dưới cái nắng gay gắt như thiêu như đốt của buổi trưa đầu hạ, Hùng Béo bực bội đá tung một hòn sỏi bên vệ đường, mặt xụ xuống như bánh bao ngâm nước:

"Mẹ kiếp! Công toi mấy ngày nay thức đêm thức hôm phác thảo giao diện với lên danh mục sản phẩm! Người ta chê bọn mình là sinh viên ranh con không có con dấu, không có pháp nhân kìa! Năm triệu bạc bay mất hút rồi Đức Anh ơi. Giờ lấy đâu ra tiền bù vào công sức của con Phương với thằng Nam? Tối qua tao trót hứa với thằng Nam là sắp có tiền tạm ứng để nó mua cái ổ cứng cũ rồi!"

Đức Anh vẫn giữ vẻ mặt bình thản, bước đi đều đặn bên cạnh bạn thân. Gió nóng từ mặt đường nhựa phả lên hầm hập như lò than, tiếng ve râm ran trên những rặng phi lao ven đường nghe nhức óc, nhưng tâm trí anh lạnh lùng và tỉnh táo như băng. Đây chính là lý do vì sao ngay từ buổi họp đầu tiên ở quán Cà Phê Mộc, anh đã thiết lập nguyên tắc nghiệm thu từng mốc và chuẩn bị sẵn phương án B.

Trong kinh doanh, đặc biệt là ở giai đoạn khởi nghiệp sơ khai thiếu thốn đủ đường, việc khách hàng hủy kèo vào phút chót là chuyện thường tình như cơm bữa. Kẻ chiến thắng không phải người không bao giờ vấp ngã hay gặp trắc trở, mà là người luôn có sẵn nước đi tiếp theo trước khi đối phương kịp rút lui. Sự non kém về pháp nhân là một rào cản khách quan của sinh viên năm 2008, va vào nó sớm chừng nào thì càng tỉnh ngộ sớm chừng ấy.

"Không có gì phải cuống cả, Hùng ạ," Đức Anh vỗ mạnh vào vai bạn, giọng nói trầm ổn truyền đi sự vững tâm kỳ lạ. "Xưởng may Hà Đông từ chối là vì họ chưa nhìn thấy giá trị thật của bán lẻ trực tuyến, tư duy của họ vẫn là buôn chuyến đóng bao tải giao cho các chợ đầu mối Đồng Xuân hay Ninh Hiệp. Họ chỉ muốn mua sự an tâm bằng một tờ giấy phép kinh doanh để hợp thức hóa sổ sách. Chúng ta chuyển hướng ngay lập tức sang phương án B: cửa hàng linh kiện máy tính của anh Tuấn bên phố Lê Thanh Nghị."

"Anh Tuấn á? Liệu có ăn thua không mày?" Hùng ngơ ngác chớp mắt, đưa mu bàn tay áo lau mồ hôi trên cằm. "Hôm nọ anh ấy chỉ trả mày hai trăm nghìn viết bài xả kho thôi mà. Lão ấy ki bo có tiếng cả khu Bách Khoa đấy."

"Ăn thua hay không là do chúng ta chứng minh được giá trị dòng tiền cho người ta," Đức Anh rút chiếc Nokia 1200 từ túi quần ra bấm số. "Mười bài viết mô tả linh kiện tồn kho hôm trước tôi viết cho anh ấy đã mang lại kết quả ngay lập tức: khách vãng lai đọc trên mạng tìm đến mua sạch lô mainboard G31 cũ rích tồn kho gần nửa năm trời. Anh Tuấn đang rất nể uy tín của chúng ta. Và quan trọng nhất: anh Tuấn là dân buôn linh kiện, anh ấy hiểu giá trị của một bảng báo giá trực tuyến hơn một ông chủ xưởng may gia công nhiều!"

Hai tiếng đồng hồ sau, tại căn nhà ống ba tầng chật chội nằm sát mặt đường Lê Thanh Nghị—con phố công nghệ sầm uất bậc nhất Hà Nội thời bấy giờ, nơi tập trung hàng trăm cửa hàng bán lẻ, sửa chữa phần cứng máy tính—Đức Anh đã ngồi đối diện với anh Tuấn bên bàn trà nhỏ kê tạm bợ giữa đống vỏ hộp bìa carton đựng ổ cứng Seagate, card đồ họa rời và những chiếc màn hình CRT cũ bám bụi.

Mùi khói thuốc lào Tiên Lãng nồng nặc quện chặt với mùi linh kiện điện tử và mùi nhựa thông ấm nóng từ chiếc mỏ hàn của thợ kỹ thuật đang sửa chữa ở bàn bên cạnh. Bằng sự am hiểu sâu sắc tâm lý của dân buôn đồ máy tính cũ trong thời kỳ lạm phát phi mã, Đức Anh không hề chào bán một trang web viển vông với những mỹ từ công nghệ đao to búa lớn. Anh chỉ ra đúng huyệt đạo đau đớn nhất trong công việc kinh doanh hàng ngày của anh Tuấn: hàng trăm món linh kiện cũ, từ thanh RAM DDR2 dung lượng năm trăm mười hai megabyte, chiếc quạt tản nhiệt đồng bọc lưới, cho đến những chiếc ổ cứng Western Digital tám mươi gigabyte tháo máy đồng bộ, giá cả biến động từng ngày, từng giờ theo tỷ giá đô la chợ đen ở phố Hà Trung. Khách hàng thời bão giá muốn nâng cấp máy tính để chơi game Võ Lâm Truyền Kỳ hay làm đồ án nhưng sợ bị chặt chém, họ khao khát một nơi có bảng báo giá công khai, minh bạch và cập nhật liên tục từng giờ để so sánh trước khi dắt xe đến cửa hàng.

"Em không làm một trang web để anh ngắm cho oai với thiên hạ," Đức Anh đặt bản phác thảo giao diện bảng giá trực tuyến vẽ tay lên mặt bàn kính phủ đầy tàn thuốc và bụi vi mạch. "Em xây dựng cho anh một công cụ bán hàng tự động: danh mục phân loại rõ ràng theo hãng sản xuất Asus, Gigabyte hay Foxconn; bảng báo giá tải siêu nhanh không tốn băng thông, có nút nhấp chuột gửi cấu hình trực tiếp qua tin nhắn Yahoo Messenger để anh và nhân viên chốt đơn ngay tại quầy. Khách ở tỉnh xa chỉ cần nhìn bảng giá là biết anh còn hàng hay hết hàng. Giá trọn gói cả thiết kế, lập trình và viết nội dung tối ưu hóa trong vòng mười ngày là hai triệu rưỡi. Anh chỉ cần đặt cọc trước tám trăm nghìn đồng để bên em chi trả tiền thuê tên miền quốc tế và máy chủ hosting."

Anh Tuấn—người đàn ông ngoài ba mươi tuổi với ngón tay trỏ vàng khè vì khói thuốc lào, gương mặt hốc hác vì những đêm thức trắng cày game và kiểm kê kho bãi—cầm điếu cày rít một hơi giòn giã. Khói thuốc nhả ra mịt mù che khuất cả gương mặt sắc sảo của anh ta. Anh ta nhìn bản phác thảo chi tiết với các cột phân loại rõ ràng: Tên linh kiện, Thông số kỹ thuật, Thời hạn bảo hành, Giá tiền đồng, Giá quy đổi USD, rồi lại nhớ đến hiệu quả bất ngờ từ mười bài viết trước đó của Đức Anh đã giúp tống khứ đống bo mạch ế ẩm thu về gần chục triệu tiền mặt.

Anh ta đặt mạnh chiếc điếu cày xuống chân bàn, đập mạnh tay xuống đùi, cười khà khà:

"Được! Chú mày nói trúng phóc cái tao đang ngứa mắt bấy lâu nay! Mấy thằng nhân viên cứ suốt ngày ngồi gõ báo giá gửi từng khách trên diễn đàn Voz với TTVNOL mệt bở hơi tai, nhầm một con số là cãi nhau to tóe lửa. Hai triệu rưỡi, tao chốt! Nhưng tao nói trước: trang web phải chạy mượt, tao kiểm tra thấy giật lag hay lỗi chính tả là tao trừ tiền thẳng tay đấy, không có nể nang sinh viên gì đâu!"

Một tờ giấy biên nhận tiền cọc viết tay với chữ ký nghuệch ngoạc của cả hai bên được hoàn tất ngay tại chiếc quầy thu ngân bừa bộn giấy tờ. Tám tờ tiền một trăm nghìn đồng mới cứng, thơm mùi mực in ngân hàng được Đức Anh cẩn thận vuốt thẳng mép rồi cất vào ngăn trong của chiếc ví da sờn góc.

Cú bẻ lái ngoạn mục đã cứu cả nhóm khỏi một bàn thua trông thấy, mang về nguồn sinh khí tài chính đầu tiên. Nhưng đồng thời, nó cũng đẩy họ vào một thử thách kỹ thuật và tâm lý khốc liệt mà không một ai trong số họ lường trước được mức độ căng thẳng của nó.

***

Cơn ác mộng thực sự bắt đầu vào ngày thứ tư sau khi triển khai, tại căn phòng trọ số 3 ngõ Khương Thượng.

Không gian chật chội chưa đầy mười lăm mét vuông của hai thằng con trai vốn dĩ đã bí bách, giờ đây bị biến thành một "đại bản doanh" dã chiến phục vụ dự án. Chiếc quạt tai voi màu xanh lá cây cũ kỹ quay tít mù ở góc phòng, phát ra những tiếng kêu cọt kẹt rầu rĩ và chỉ phả ra những luồng gió nóng ran giữa trưa hè oi ả gần bốn mươi độ C. Trên chiếc bàn học duy nhất kê sát cửa sổ trông ra bức tường quét vôi vàng bong tróc của nhà hàng xóm, ba chiếc máy tính hoạt động hết công suất: cỗ máy để bàn cũ kỹ của Đức Anh đang chạy trình duyệt Firefox phiên bản 2.0 để kiểm thử giao diện; chiếc máy tính xách tay to bản, dày cộp mượn tạm của Nam đang mở chi chít các dòng mã nguồn PHP trên phần mềm Zend Studio; còn dưới sàn gạch hoa bám bụi, tập giấy vẽ phác thảo đồ họa và bút chì màu của Mai Thu Phương vứt bừa bãi khắp nơi.

"Sập nữa rồi! Lại lỗi Internal Server Error 500!"

Tiếng đập bàn phím cáu kỉnh của Bùi Hoàng Nam vang lên chát chúa, phá tan bầu không khí ngột ngạt đặc quánh mùi mồ hôi và khói thuốc lá phảng phất từ đầu ngõ bay vào.

Nam vò đầu bứt tai, hai bàn tay luồn vào mái tóc bết dính mồ hôi xù lên như một tổ quạ. Đôi mắt sau tròng kính cận vằn lên những tia máu đỏ lòm vì đã ba đêm liền cậu ta chỉ chợp mắt chưa đầy hai tiếng đồng hồ.

Trang web thử nghiệm đưa lên gói hosting giá rẻ—vốn chỉ tốn một trăm hai mươi nghìn đồng một tháng do một nhà cung cấp dịch vụ trong nước bán ưu đãi cho học sinh, sinh viên—đang liên tục tê liệt. Cứ mỗi lần Nam tải lên danh mục hơn hai trăm sản phẩm linh kiện kèm theo các truy vấn lọc phức tạp theo giá tiền, thương hiệu và chuẩn giao tiếp, cơ sở dữ liệu MySQL lại bị nghẽn mạng nghiêm trọng. Bảng điều khiển tài nguyên của máy chủ ảo báo động đỏ rực: bộ nhớ RAM cạn kiệt, số lượng kết nối đồng thời vượt quá giới hạn mười lăm phiên truy cập cùng lúc mà nhà cung cấp cho phép. Hệ thống tự động ngắt tiến trình để bảo vệ máy chủ mẹ, biến toàn bộ trang web thành một trang trắng xóa vô hồn với dòng thông báo lỗi bằng tiếng Anh lạnh lùng.

Đúng lúc đó, chiếc điện thoại Nokia 1200 đặt trên mặt bàn gỗ ép của Đức Anh rung lên bần bật, trượt đi vài centimet kèm theo tiếng chuông đơn âm "Nokia Tune" the thé nhức óc.

Màn hình đơn sắc màu vàng xanh hiện rõ số thuê bao di động của anh Tuấn Lê Thanh Nghị. Đức Anh vừa bấm phím nghe và chưa kịp đưa máy lên sát tai, tiếng quát tháo the thé, mang theo cơn thịnh nộ lôi đình quen thuộc của ông chủ cửa hàng linh kiện đã dội thẳng ra ngoài loa, đập vào màng nhĩ của tất cả mọi người có mặt trong căn phòng:

"Đức Anh đấy à?! Chúng mày làm ăn kiểu gì thế hả?! Tao vừa bảo mấy thằng thợ ở quán net gần nhà mở cái trang web thử nghiệm ra xem thử, đứa nào cũng kêu màn hình trắng xóa, chờ mãi chỉ thấy hiện lên cái dòng chữ tiếng Anh lỗi chết tiệt gì đấy! Mất mặt tao quá! Tao đã khoe ầm lên với mấy mối lái trên mạng là chiều nay có bảng giá mới, giờ chúng nó bảo tao chém gió lừa đảo kìa! Chưa hết nhé, cái màu giao diện xám xịt chú mày chọn nhìn u ám như cái nhà tang lễ ấy! Thầy phong thủy vừa xem cho tao sáng nay, tao mệnh Lửa, đại kỵ mấy cái màu xám tro với đen tuyền! Đổi ngay toàn bộ màu nền sang màu đỏ rực cho tao! Cái thanh menu sản phẩm đưa hết lên góc trên cùng, gắn thêm cho tao một dòng chữ chạy ngang nhấp nháy bảy màu: 'Linh Kiện Máy Tính Giá Rẻ Nhất Hà Nội'! Phải nổi bần bật lên người ta mới chú ý, nghe chưa?!"

"Anh Tuấn, anh bình tĩnh nghe em giải thích một chút..." Đức Anh cố gắng giữ giọng điệu hòa nhã, trầm tĩnh.

"Không giải thích lằng nhằng gì hết! Tiền tao bỏ ra là tiền thật chứ không phải tiền âm phủ! Chiều mai tao mở máy lên mà không thấy màu đỏ với chữ chạy nhấp nháy, lại còn sập mạng nữa thì tao rút tiền cọc, hủy hợp đồng ngay lập tức! Tao tìm bên khác làm, nghe rõ chưa?!"

*Tút... tút... tút...*

Tiếng cúp máy dập mạnh như một nhát búa tạ giáng thẳng vào sự kiên nhẫn vốn đã căng như dây đàn của mọi người trong phòng trọ.

Mai Thu Phương—cô sinh viên Đại học Mỹ thuật Công nghiệp vốn đã chịu nhiều ức hiếp, ấm ức từ những công việc làm thuê bóc lột trước đó—lập tức ném phăng cây bút chì màu chuyên dụng xuống mặt chiếu cói. Hai má cô đỏ bừng lên vì uất ức, lồng ngực phập phồng dữ dội:

"Em không làm nữa! Em tuyệt đối không bao giờ làm cái trò xúc phạm thị giác người nhìn như thế! Nền đỏ rực phối với chữ chạy nhấp nháy bảy màu? Đó là cái thứ thẩm mỹ rác rưởi của những năm chín mươi! Em là dân thiết kế đồ họa được đào tạo bài bản, sản phẩm đưa ra ngoài thị trường phải có sự trang nhã, tương phản thị giác vừa đủ để tôn linh kiện lên! Các anh có biết em đã mất bao nhiêu đêm để cân chỉnh từng dải màu xám bạc để nó mang hơi hướng công nghệ hiện đại không? Nếu anh Tuấn muốn một cái trang web lòe loẹt như cái rạp xiếc ngoài hội chợ quê thì bảo anh ấy tự đi mà vẽ lấy!"

"Phương, em đừng có cản trở công việc bằng cái tôi nghệ sĩ của em nữa được không?!"

Nam bất ngờ gắt lên, giọng khàn đặc và run rẩy vì kiệt sức sau những đêm thức trắng. Cậu ta quay ngoắt chiếc ghế xoay lại, mắt trừng trừng nhìn Phương qua cặp kính dày cộp:

"Cái nền màu đỏ hay chữ chạy nhấp nháy sửa trong CSS mất đúng năm phút là xong, nhưng cái đống ảnh sản phẩm em đưa cho anh mới là nguyên nhân chính khiến cái máy chủ nó chết đứng đây này! Em cắt banner kiểu gì mà tỉ lệ khung hình tùm lum tà la, độ phân giải toàn để ba trăm DPI của dân in ấn? Màn hình của khách hàng ngoài quán net toàn là màn CRT cùi bắp độ phân giải một nghìn không trăm hai mươi tư nhân bảy trăm sáu mươi tám pixel, ảnh của em to quá khổ làm vỡ toang hết cả khung bố cục, người ta phải kéo chuột ngang sang tận bên phải mới đọc được giá tiền! Lập trình viên chứ có phải phù thủy đâu mà gánh nổi đống đồ họa nặng nề, vô trách nhiệm ấy?!"

"Anh Nam nói năng cho cẩn thận nhé!" Phương bật dậy khỏi chiếu cói, hai mắt ngấn nước vì giận dữ và tổn thương sâu sắc. "Em đã cắt đúng tỉ lệ lưới chín trăm sáu mươi pixel tiêu chuẩn quốc tế mà các diễn đàn thiết kế nước ngoài người ta dùng! Là do cái máy chủ rẻ tiền của anh không gánh nổi vài cái tệp ảnh năm mươi kilobyte chứ đừng có đổ lỗi cho thiết kế của em! Anh có giỏi thì cấu hình cho nó chạy mượt đi, đừng có ngồi đấy mà hạch sách, trút giận lên đầu người khác!"

"Thôi! Cả hai người im lặng hết đi!"

Tiếng nói của Trần Kiều Trang vang lên. Âm lượng không quá lớn, không hề gào thét, nhưng đanh thép, dứt khoát và lạnh lùng như một lưỡi dao mổ cắt ngang cuộc tranh cãi nảy lửa đang bùng phát.

Trang ngồi xếp bằng ở góc chiếc giường đơn kê sát vách tường ẩm mốc, chiếc ba lô vải dù sờn mép đặt ngay ngắn bên hông. Trước mặt cô không phải là những dòng mã nguồn rối rắm hay những bản vẽ màu sắc bắt mắt, mà là một cuốn sổ tay bìa cứng kẻ ngang khổ A4 mở rộng, chi chít những con số thu chi được ghi chép bằng nét chữ nắn nót, thẳng hàng thẳng lối mực đen xen lẫn mực đỏ. Bên cạnh cuốn sổ là một chiếc máy tính bỏ túi Casio fx-500MS cũ mòn phím số và một tập hóa đơn bán lẻ nhàu nát được kẹp gọn gàng bằng một chiếc kẹp bướm kim loại.

Trang từ từ ngẩng đầu lên. Ánh mắt cô gái học ngành tài chính kế toán bình thản đến mức lạnh lùng, nhưng chứa đựng một sức nặng ghê gớm lướt qua gương mặt đang hằm hằm của Nam rồi dừng lại ở đôi mắt đang ngân ngấn nước của Phương:

"Cãi nhau có giúp trang web chạy được không? Cãi nhau có làm khách hàng bớt gọi điện đòi rút cọc không? Hai người lớn cả rồi, trước khi to tiếng thì nhìn vào thực tế sổ sách hộ mình một cái!"

Cô dùng hai tay xoay cuốn sổ về phía giữa phòng, ngón trỏ mảnh khảnh gõ mạnh vào cột số liệu tổng kết bên phải trang giấy:

"Tiền cọc tám trăm nghìn của anh Tuấn, mình đã chi đúng theo dự toán ban đầu mà Đức Anh duyệt: mua tên miền quốc tế chấm com mất một trăm chín mươi nghìn, thuê gói hosting sinh viên sáu tháng mất bốn trăm hai mươi nghìn, tiền in ấn hợp đồng, tài liệu và lộ phí xăng xe đi lại của Đức Anh với Hùng hết một trăm bốn mươi nghìn. Trong quỹ tiền mặt hiện tại chỉ còn đúng năm mươi nghìn đồng chẵn!"

Trang ngước nhìn Đức Anh, ánh mắt nghiêm nghị đến mức khiến Hùng Béo—nãy giờ vẫn đang đứng nép ở cửa ra vào cầm chiếc quạt nan phe phẩy—cũng phải nín thở, không dám ho he một tiếng:

"Bây giờ, nếu anh Nam muốn máy chủ không sập khi có nhiều truy vấn lọc dữ liệu cùng lúc, chúng ta bắt buộc phải nâng cấp lên gói hosting doanh nghiệp hoặc thuê máy chủ ảo VPS với bộ nhớ RAM tối thiểu hai trăm năm mươi sáu megabyte. Chi phí cho gói đó rẻ nhất ngoài thị trường hiện nay là bao nhiêu? Không dưới năm trăm nghìn đồng một quý! Nếu Phương phải vẽ lại toàn bộ banner theo tỷ lệ co giãn linh hoạt và chụp lại ảnh linh kiện, chúng ta lại phát sinh thêm chi phí đi lại, tiền thuê thợ scan ảnh và thù lao công việc. Toàn bộ tiền phát sinh đó vượt quá xa số tiền cọc tám trăm nghìn ban đầu. Nhóm chúng ta chưa kiếm được một đồng tiền lãi nào, nhưng nguy cơ dự án đầu tay này vỡ nợ và ôm lỗ nặng nề đã hiển hiện ngay trước mắt rồi đấy!"

Một sự im lặng ngột ngạt đến nghẹt thở bao trùm lấy căn phòng trọ số 3.

Chỉ còn lại tiếng quạt tai voi rền rĩ quay từng vòng nặng nề, tiếng lạch cạch của kim đồng hồ treo tường trôi qua từng giây lạnh lùng, và tiếng ve sầu ngoài rặng xà cừ ven ngõ Khương Thượng rền rĩ từng hồi chói gắt dưới ánh nắng trưa chang chang.

Nam cắn chặt môi dưới đến rướm máu, cúi gằm mặt nhìn xuống chiếc bàn phím bám bụi, hai bàn tay siết lại thành nắm đấm giấu dưới ngăn bàn. Trong đầu người kỹ sư trẻ tuổi đang âm thầm nảy ra một ý định liều lĩnh và cực đoan: cậu ta định tự ý rút sạch số tiền tiết kiệm ít ỏi mà gia đình gửi cho tháng này để ăn học, tự mình đi nâng cấp gói máy chủ ảo mà không thèm bàn bạc với bất kỳ ai trong nhóm, chỉ để chứng minh năng lực kỹ thuật của bản thân không hề thua kém bất kỳ ai và không phải chịu sự chỉ trích từ con số của Trang hay sự hờn dỗi của Phương.

Nhận ra sự căng thẳng trong căn phòng đã chạm đến điểm gãy nguy hiểm—ranh giới mà một tập thể non trẻ có thể tan rã chỉ sau một cuộc cãi vã vì cái tôi cá nhân—Đức Anh từ tốn đứng dậy khỏi mép giường.

Anh bước tới chiếc bàn nhỏ kê ở góc tường, rót một cốc nước lọc từ chiếc bình nhựa đưa tận tay cho Phương, rồi bước lại gần, đặt bàn tay rắn rỏi lên vai Nam bằng một lực vừa đủ để truyền đi sự trấn an, xoa dịu cơn giận dữ đang bốc hỏa trong lồng ngực cậu ta:

"Uống ngụm nước đi Phương. Cả Nam nữa, hạ nhiệt độ xuống một chút. Chúng ta ngồi lại ở căn phòng này để cùng nhau giải quyết một bài toán kinh doanh thực tế, không phải để hạ bệ nhau hay chứng minh ai thông minh hơn ai."

Đức Anh kéo chiếc ghế gỗ mộc ngồi vào vị trí trung tâm giữa Nam, Phương và Trang. Ánh mắt anh không hề có chút hoang mang, bối rối nào của một chàng trai tuổi đôi mươi đứng trước nguy cơ đổ bể dự án đầu đời. Ngược lại, đó là sự sắc sảo, điềm tĩnh và bao dung của một người từng trải qua hàng trăm cuộc khủng hoảng vận hành, từng chứng kiến những dự án trị giá hàng chục triệu đô la đứng trên bờ vực phá sản ở kiếp trước:

"Trước hết, về yêu cầu thay đổi giao diện của anh Tuấn: Phương, em là dân thiết kế chuyên nghiệp, em thấy màu đỏ cờ nguyên bản là thảm họa thị giác, điều đó hoàn toàn đúng trên góc độ mỹ thuật kinh điển. Nhưng anh Tuấn là một tiểu thương, anh ấy cần một cảm giác may mắn, buôn may bán đắt và sự nổi bật trong mắt tầng lớp khách hàng bình dân thường xuyên la cà ở phố Lê Thanh Nghị. Chúng ta không dùng màu đỏ tươi chói gắt của rạp xiếc ngoài chợ. Em hãy dùng gam màu đỏ đun, đỏ booc-đô sang trọng làm điểm nhấn ở thanh tiêu đề và các nút kêu gọi hành động 'Xem Chi Tiết' hay 'Gửi Báo Giá', kết hợp với màu nền trắng kem để giữ độ tương phản êm dịu cho mắt người dùng. Dòng chữ chạy ngang nhấp nháy bảy màu là một thảm họa kỹ thuật làm đơ trình duyệt và vỡ giao diện, anh sẽ trực tiếp gọi điện giải thích với anh Tuấn rằng dòng chữ đó khiến các cỗ máy tìm kiếm như Google đánh giá trang web là thư rác và hạ bậc hiển thị, làm mất khách hàng tiềm năng. Thay vào đó, em thiết kế cho anh một chiếc khung nổi bật tĩnh ở góc trên cùng bên phải, viền nét mảnh màu vàng kim, ghi rõ dòng chữ: 'Cam Kết Giá Rẻ Nhất Phố Lê Thanh Nghị - Cập Nhật Từng Giờ'. Vừa đúng ý muốn khẳng định vị thế của khách hàng, vừa giữ được chuẩn mực thẩm mỹ và lưới thiết kế của em."

Mai Thu Phương cắn nhẹ môi dưới. Sự bức bối, uất ức đè nặng trong lồng ngực cô nãy giờ dần dần dịu lại trước những phân tích khúc chiết, thấu tình đạt lý và sự tôn trọng chuyên môn mà Đức Anh dành cho mình. Cô khẽ gật đầu, hai tay đón lấy cốc nước lọc mát lành:

"Nếu phối màu đỏ booc-đô với tông trắng kem và viền vàng kim thì... em làm được. Trông nó sẽ giống giao diện của các trang thương mại điện tử chuyên nghiệp ở nước ngoài hơn là cái rạp xiếc."

"Tốt," Đức Anh mỉm cười, ánh mắt chuyển sang Nam, người vẫn đang ngồi im thin thít nhưng hai vai đã thả lỏng hơn. "Còn về bài toán hạ tầng của Nam. Host sập không phải vì em code dở, mà vì cơ chế truy vấn cơ sở dữ liệu hiện tại đang bị lặp lại quá nhiều lần một cách không cần thiết. Mỗi khi khách nhấp chuột chuyển trang danh mục linh kiện, mã nguồn của em lại gửi một lệnh `SELECT *` quét toàn bộ bảng dữ liệu hàng trăm sản phẩm trong MySQL. Thay vì nâng cấp máy chủ tốn kém ngay lúc này khi chúng ta chưa có tiền, em hãy viết một hàm đệm lưu tạm kết quả truy vấn bảng giá thành một tệp tin tĩnh HTML hoặc JSON trên đĩa cứng máy chủ. Khi khách truy cập vào xem giá, hệ thống chỉ việc đọc tệp tin tĩnh đó ra màn hình trong vòng chưa đầy một phần mười giây, không hề chạm vào cơ sở dữ liệu MySQL một lần nào nữa! Mỗi khi anh Tuấn cập nhật giá mới từ trang quản trị, hệ thống mới chạy lại lệnh truy vấn một lần duy nhất để ghi đè lên tệp tin tĩnh đó. Cơ chế bộ nhớ đệm tĩnh đó sẽ giảm tải cho CPU và RAM của máy chủ tới chín mươi phần trăm, gói host một trăm hai mươi nghìn hiện tại hoàn toàn có thể gánh mượt mà hàng trăm lượt truy cập cùng một lúc!"

Bùi Hoàng Nam ngẩn người ra như bị sét đánh ngang tai. Bàn tay đang siết chặt dưới gầm bàn từ từ buông lỏng ra hoàn toàn. Cậu ta trố mắt nhìn Đức Anh qua cặp kính dày cộp, trong đầu như có một cánh cửa bí mật vừa được bật mở toang, quét sạch mọi đám mây u tối đang bủa vây mấy ngày qua.

Kỹ thuật tạo bộ nhớ đệm tĩnh cho trang web động—một giải pháp kiến trúc tối ưu hóa máy chủ đỉnh cao mà những kỹ sư mạng sừng sỏ nhất của các hệ thống lớn mới thường xuyên áp dụng—vậy mà lại được một sinh viên khoa Quản trị Doanh nghiệp thốt ra một cách nhẹ tênh, chính xác đến từng nguyên lý vận hành như một lẽ hiển nhiên.

"Được... cách này... cách này làm giảm tải cực lớn cho CPU của máy chủ ảo..." Nam lắp bắp, từng thớ cơ trên gương mặt giãn ra, sự tự ái cá nhân ban nãy hoàn toàn bị thay thế bởi sự thán phục tột độ từ tận đáy lòng. "Em hiểu rồi! Em sẽ viết lại module bộ nhớ đệm tĩnh ngay bây giờ, chỉ cần xử lý hàm ghi tệp tin trong PHP, mất khoảng ba tiếng là xong toàn bộ!"

Đức Anh mỉm cười gật đầu, rồi quay sang Kiều Trang—người nãy giờ vẫn đang chăm chú lắng nghe từng lời của anh nhưng ánh mắt vẫn giữ nguyên sự soi xét, tỉnh táo và đầy cảnh giác của một người gác cổng tài chính:

"Về vấn đề tài chính của Trang..."

Trần Kiều Trang không để Đức Anh nói hết câu. Cô dứt khoát đặt chiếc bút bi xuống mặt cuốn sổ tay kẻ ngang, ngón tay trỏ chỉ thẳng vào dòng số dư cuối cùng được gạch chân hai lần bằng màu mực đỏ chót:

"Đức Anh, cậu có thể giải quyết được xung đột thẩm mỹ của Phương và nút thắt kỹ thuật của Nam bằng lời nói, nhưng cậu không thể dùng lời nói để biến ra tiền thật được! Dù Nam có tối ưu hóa mã nguồn giỏi đến đâu, tiền duy trì kiểm thử, tiền cước điện thoại bàn gọi cho khách hàng suốt mấy ngày qua, và tiền điện phòng trọ chạy ba cái máy tính liên tục đã ngốn sạch số tiền dự phòng ít ỏi rồi. Chi phí phát sinh thực tế đang vượt quá số tiền cọc tám trăm nghìn, và nếu cuối tuần này chúng ta không bàn giao được sản phẩm hoàn chỉnh để lấy một triệu bảy trăm nghìn tiền còn lại, toàn bộ dự án đầu tay này chắc chắn sẽ lỗ nặng nề, và quỹ dự phòng của nhóm sẽ hoàn toàn cạn sạch!"