Ý tưởng tại quán cà phê Wi-Fi Mộc

Tiếng quạt thông gió gắn trên vách tường loang lổ vết ố vàng rì rào phả từng luồng khí oi nồng, hòa lẫn với âm thanh gõ phím lách cách khô khốc dội lên từ những chiếc máy tính xách tay dày cộp bên trong quán cà phê Wi-Fi Mộc. Đây là một trong số ít những địa chỉ hiếm hoi quanh khu vực Cầu Giấy và cổng trường Đại học Thương mại chịu đầu tư đường truyền internet không dây dành cho sinh viên mang máy tới cắm rễ làm việc.

Không gian quán nép mình ở khúc cua một con ngõ lát gạch đỏ gồ ghề rẽ từ đường Xuân Thủy vào, cách cổng trường đại học chừng vài trăm mét. Tấm biển gỗ thông mộc mạc khắc chìm ba chữ "Cà Phê Mộc" treo chênh chếch dưới tán cây bằng lăng đang độ trổ hoa tím ngắt, những cánh hoa mỏng manh rụng lả tả xuống bờ tường bao rêu phong.

Vào những ngày đầu hè năm 2008, một quán cà phê trang bị cục phát Wi-Fi Linksys hai râu tròn nhấp nháy đèn xanh liên tục ở góc tường vẫn là thứ gì đó tân kỳ, có sức quyến rũ kỳ lạ. Nơi đây nhanh chóng trở thành điểm tụ tập quen thuộc của đám sinh viên khối ngành kinh tế, dân kiến trúc mang theo những chiếc laptop IBM ThinkPad hay Compaq Presario đen trùi trũi nặng trịch, cùng những kẻ năng động đang chập chững tìm kiếm vận may đầu đời từ mạng lưới toàn cầu.

Mùi hạt cà phê Robusta rang mộc xay thủ công thơm đượm, khen khét vị khói hòa quyện cùng hương trà mạn ướp cánh sen thoang thoảng trong bầu không khí mát rượi phả ra từ hai chiếc điều hòa cơ hiệu National cũ kỹ đang kêu ù ù rung bần bật trên xà nhà.

Ở góc bàn gỗ dài sát ô cửa sổ nhìn ra khoảnh sân gạch rợp bóng lá, Nguyễn Mạnh Hùng ngồi choán gần hết một nửa băng ghế nệm bọc giả da màu nâu sẫm đã rạn nứt từng vệt dài. Chiếc áo phông sọc ngang màu xanh tím than dán chặt vào tấm lưng đẫm mồ hôi của cậu ta, phập phồng theo từng nhịp thở dốc nặng nhọc.

Đức Anh ngồi đối diện, trước mặt là một cốc nước vối đá kèm ly trà mạn bốc khói mỏng bám mờ thành thủy tinh. Anh vừa trải qua chuyến xe khách liên tỉnh lắc lư ngạt mùi dầu máy và khói thuốc lá từ bến Đò Quan – Nam Định về bến xe Giáp Bát, rồi chen chúc nghẹt thở trên cuốc xe buýt số 32 chật như nêm giữa cái nắng ba mươi bảy độ gắt gao của buổi trưa đầu hạ. Thế nhưng, trong đôi mắt của người đàn ông mang linh hồn ba mươi tám tuổi ẩn sau gương mặt thanh niên hai mươi tuổi, tuyệt nhiên không hề có lấy một nét mệt mỏi hay rệu rã. Ngược lại, ánh mắt ấy sâu thẳm, tĩnh lặng và sáng quắc một cách lạ thường sau khi đã tạm thời dàn xếp êm đẹp mối hiểm họa nợ nần phụ tùng máy móc của bố Thành ở quê nhà.

Hùng Béo mở tung chiếc cặp vải bạt sờn rách bung cả đường chỉ viền, lôi ra một tập giấy học sinh kẻ ngang đã quăn mép bốn góc. Những dòng chữ viết ngoáy bằng bút bi tím của Hùng to tướng, xiêu vẹo như những con cào cào dẫm trên bùn lầy, xen lẫn vài mẩu giấy nhớ màu vàng dạ quang ghi vội mấy dãy số điện thoại cố định đầu số 034 của mạn Hà Tây cũ – vùng đất vừa mới có quyết định sáp nhập về thủ đô.

"Đức Anh này, mày nghe tao nói cho kỹ từng chữ một rồi cùng tính," Hùng Béo rướn nửa thân hình mập mạp qua mặt bàn gỗ thông, ghé sát mặt Đức Anh, hai con mắt ti hí đảo qua đảo lại quanh quán rồi hạ thấp giọng xuống nửa phần bí hiểm: "Trưa nay, đúng lúc mày còn đang ngồi xe khách ở mạn Phủ Lý thì thằng Bùi Hoàng Nam bên Bách Khoa – cái thằng có nick 'tech88' bữa trước đứng ra làm cầu nối trung gian vụ mày viết mười bài giới thiệu linh kiện phần cứng cho đại lý máy tính bên Lê Thanh Nghị ấy – nó đạp xe sang tận bốt điện thoại đầu ngõ khu trọ mình. Nó nhờ bà chủ quán nước nhắn tao ra nghe máy gấp. Nó bảo có một mối làm ăn cực béo bở nhưng cũng hóc búa vô cùng. Mối ruột của một ông chú họ xa nhà nó bên mạn làng may Vạn Phúc, gần cầu Am phía Hà Đông."

Đức Anh từ tốn nhấc ly trà mạn lên nhấp một ngụm nhỏ. Vị chát đắng đọng lại nơi đầu lưỡi rồi tan dần thành hậu ngọt thanh khiết nơi cổ họng. Anh khẽ gật đầu, giọng bình thản:

"Chủ một xưởng may gia công đúng không? Lúc nãy ở phòng trọ mày mới thở hồng hộc nói qua loa là lão ta đang ôm cả đống hàng nghìn chiếc áo phông hè không đẩy đi đâu được."

"Đúng! Chuẩn không lệch một ly!" Hùng lật vội trang giấy kẻ ngang, ngón tay mập mạp đầy mồ hôi gõ cồm cộp lên dòng chữ viết hoa nguệch ngoạc: "Lão tên là Bách, chủ xưởng may tư nhân lấy tên là Việt Bách. Quy mô xưởng nhà lão có tầm bốn mươi công nhân may, ăn ở khép kín tại chỗ, chuyên ôm các đơn hàng gia công đồng phục học sinh cấp hai, cấp ba với áo thun hè giá rẻ đổ buôn về các chợ đầu mối lớn như chợ Đồng Xuân, chợ Ninh Hiệp, hoặc đóng bao tải gửi tàu hỏa chạy thẳng vào mạn miền Trung. Đợt này dính cú sốc lạm phát kinh hoàng từ đầu năm, giá sợi bông trong nước với giá vải dệt kim nhập từ Trung Quốc đội lên gần bốn mươi phần trăm. Xăng dầu thì liên tục tăng giá khiến cước vận tải xe tải nhảy múa từng tuần một. Các mối buôn ngoài chợ họ siết nợ, trả chậm, thậm chí hủy đơn hàng gối đầu không thèm báo trước. Lão Bách đang bị nghẽn toàn bộ dòng vốn lưu động, ứ hự lại trong kho non bốn nghìn cái áo phông cotton cổ tròn và áo polo viền tay cho giới trẻ."

Hùng thở hắt ra một hơi dài, đưa tay bốc một nhúm hạt hướng dương trên chiếc đĩa sứ sứt góc ném tọt vào miệng cắn cái tách:

"Thằng Nam bảo lão Bách nghe bọn thương lái trẻ dưới phố kháo nhau chuyện lập trang web với đưa hình ảnh lên mấy trang rao vặt thời thượng như Enbac, Muare, Rongbay để tự bán lẻ thoát hàng, ăn chênh lệch giá cao hơn bán đổ đống đổ tháo cho đám đầu nậu ngoài chợ. Lão muốn làm một cái trang web kiểu như cuốn catalogue trực tuyến, đưa toàn bộ mẫu mã, thông số vải, bảng màu lên đấy, rồi thuê người viết bài lăng xê, đăng bài quảng bá rộng rãi khắp các diễn đàn mạng, hội nhóm trường học, blog Yahoo 360 của sinh viên. Tiền công lão hứa chi không dưới năm triệu đồng cho cả gói dựng web lẫn bài vở trong tháng đầu tiên!"

Đức Anh khẽ nhướng mày, bàn tay đang xoay nhẹ chiếc thìa inox trong cốc nước vối dừng lại một nhịp.

Năm triệu đồng vào tháng Năm năm 2008 là một khoản tiền rất lớn đối với tầng lớp sinh viên nghèo. Nó tương đương với gần bốn tháng lương cơ bản của một công chức nhà nước mới ra trường, đủ sức trang trải tiền nhà trọ, tiền ăn và học phí trọn vẹn cả một học kỳ cho cả anh lẫn Hùng Béo. Nhưng với linh hồn của một kẻ đã từng lăn lộn qua bao cuộc bể dâu nơi thương trường, Đức Anh hiểu rất rõ bản chất của giới làm ăn tư nhân thời kỳ chuyển giao kinh tế này. Không bao giờ có một miếng bánh thơm phức nào tự nhiên rơi từ trên trời xuống mà không đi kèm những cái bẫy chông chết người.

"Khoản tiền năm triệu ấy không dễ nuốt đâu. Điều kiện ràng buộc thực sự của ông Bách là gì?" Đức Anh điềm đạm hỏi, ánh mắt không một gợn sóng.

Hùng Béo lập tức xẹp bớt vẻ hào hứng, hai bờ vai hộ pháp chùng xuống, thở dài thườn thượt làm bay cả mấy vỏ hạt hướng dương trên mặt bàn:

"Mày đoán việc cứ như thần ấy. Chiều nay thằng Nam dẫn tao đi cùng một người bạn chuyên vẽ đồ họa đến gặp lão ở cái văn phòng xưởng sặc mùi bụi vải và dầu máy bên đường Quang Trung – Hà Đông. Vừa bước chân vào cửa, lão Bách liếc mắt nhìn mặt tao với con bé kia non choẹt, lão đổi ngay thái độ sang giọng kẻ cả. Lão vắt chân chữ ngũ lên ghế mây, rít thuốc lào sòng sọc phả khói mù mịt rồi bảo: 'Các cháu sinh viên năm hai năm ba thì biết cái quái gì về kinh doanh thị trường may mặc mà đòi làm tiếp thị với bán lẻ? Chúng mày có công ty không? Có tư cách pháp nhân để xuất hóa đơn đỏ không? Có con dấu tròn đỏ chót không? Đã từng làm được cái trang web nào ra hồn để tao mở máy tính xem thử chưa?'"

Hùng cay đắng vỗ đùi đánh đét một cái, mặt đỏ gay vì ấm ức:

"Mẹ kiếp, tao cố nhịn, bảo bọn cháu làm bằng năng lực thật, làm xong chạy thử được việc mới lấy tiền, nhưng lão Bách cứ xua tay quầy quậy như xua tà. Lão bảo xưởng may của lão là cơ sở sản xuất có đăng ký kinh doanh đàng hoàng, không thể giao cả đống tài sản và hình ảnh thương hiệu cho mấy đứa sinh viên tay không bắt giặc, lỡ làm hỏng web hoặc lấy trước tiền cọc rồi bùng mất tích thì lão biết túm ai ở cái đất Hà Nội này. Lão ra hạn đúng ba ngày, nếu nhóm không đưa ra được một bản đề án chỉn chu, kèm một mẫu giao diện web có thể chạy thử trên đường truyền mạng thực tế, cộng thêm vài bài viết mẫu và hợp đồng cam kết pháp lý rõ ràng, lão sẽ ký hợp đồng với một công ty tin học bên Thanh Xuân mà người ta đang chào giá trọn gói bảy triệu đồng."

Đức Anh lặng lẽ lắng nghe từng chi tiết, ánh mắt hướng qua ô cửa kính mờ bụi nhìn ra tán cây bằng lăng ngoài hiên quán. Cơn gió đầu hè khô khốc thổi qua làm những chùm hoa tím khẽ đung đưa, rụng lả tả xuống mặt sân gạch đỏ.

Trong tầng sâu ký ức của anh về giai đoạn 2008 đến 2010, làn sóng internet băng thông rộng bắt đầu len lỏi khắp các đô thị lớn tại Việt Nam. Nhưng đại đa số các chủ hộ kinh doanh cá thể, chủ xưởng may thủ công hay tiểu thương bán lẻ truyền thống vẫn còn mù mờ trước khái niệm tiếp thị kỹ thuật số. Họ muốn bước chân lên mạng vì thấy đối thủ cạnh tranh rục rịch làm, họ sợ tụt hậu, nhưng trong máu tủy họ lại mang nỗi nghi ngờ thâm căn cố đế với những thứ vô hình hiển thị trên màn hình máy tính. Họ là những người quen cầm nắm tiền tươi thóc thật, quen sờ tận tay từng mét vải, đo từng đường kim mũi chỉ. Việc một nhóm sinh viên không vốn liếng, không công ty pháp nhân đòi nhận gói dịch vụ trọn gói hiển nhiên sẽ vấp phải bức tường hoài nghi lạnh lùng ấy.

Thế nhưng, nhìn từ góc độ khác, đây chính là cơ hội trời cho.

Nếu chỉ dừng lại ở việc viết mười bài mô tả linh kiện máy tính cho đại lý bên Lê Thanh Nghị để kiếm hai trăm nghìn đồng tiền công còm cõi như mấy hôm trước, thì Đức Anh sẽ mãi mãi chỉ là một kẻ bán sức lao động trực tuyến ở tầng đáy cùng của chuỗi giá trị. Anh không thể gom đủ tiền thuốc men, tiền viện phí và chuẩn bị cho những đợt kiểm tra hô hấp chuyên sâu cho bố Thành tại Bệnh viện Bạch Mai bằng cách thức trắng từng đêm gõ bàn phím thuê kiếm từng đồng bạc lẻ. Anh phải chuyển dịch. Nhất định phải nâng cấp từ việc bán sức lao động đơn lẻ sang mô hình cung cấp giải pháp dịch vụ số trọn gói: từ nội dung tiếp thị, thiết kế nhận diện hình ảnh cho đến tối ưu hóa nền tảng web phù hợp với hạ tầng mạng còn ọp ẹp của năm 2008.

"Đây không phải là ngõ cụt đâu Hùng," Đức Anh nhìn thẳng vào mắt bạn thân, giọng nói chắc nịch như đinh đóng vào gỗ: "Đây chính là cái cớ hoàn hảo nhất để chúng ta bước qua cánh cửa đầu tiên. Ông Bách ngần ngại là phản xạ tự nhiên của một người làm kinh doanh sợ rủi ro mất tiền. Nhưng việc lão vẫn cho chúng ta thời hạn ba ngày chứng tỏ lão đang rất tiếc hai triệu bạc chênh lệch nếu phải thuê công ty tin học bên Thanh Xuân. Lão muốn giá rẻ của sinh viên, nhưng lại muốn sự an toàn của một doanh nghiệp chuyên nghiệp."

"Nhưng ngặt một nỗi là mình lấy đâu ra tư cách pháp nhân? Lấy đâu ra sản phẩm mẫu để dằn mặt lão?" Hùng Béo vò đầu bứt tai, mái tóc bù xù dựng ngược lên như tổ quạ.

"Pháp nhân chỉ là tấm bình phong tạo dựng lòng tin. Nếu chúng ta đưa ra một quy trình làm việc chặt chẽ hơn cả công ty, giải quyết trúng đích nỗi đau tồn kho bốn nghìn cái áo của lão bằng chi phí hợp lý nhất, lão sẽ phải tự động nghĩ lại," Đức Anh rút cây bút bi Thiên Long cài ở mép túi áo ngực, kéo tờ giấy nháp về phía mình: "Quan trọng nhất lúc này không phải là con dấu đỏ, mà là bộ khung đội ngũ. Chúng ta không thể tiếp tục làm việc kiểu chắp vá, tiện đâu nhờ đấy như trước. Tao phụ trách chiến lược, nghiên cứu tâm lý khách hàng và trực tiếp viết khung bài. Mày phụ trách khâu liên lạc, bám sát các mối hàng và chạy việc thực địa ngoài xưởng. Hoàng Nam lo mảng mã nguồn hạ tầng kỹ thuật. Nhưng chúng ta đang khuyết một vị trí sống còn: người làm phần nhìn, người có đôi mắt mỹ thuật để biến những mẫu áo thun tầm thường thành hình ảnh bắt mắt, hợp gu giới trẻ trên mạng."

"Ý mày là con bé lúc chiều đi cùng tao với thằng Nam ấy hả?" Hùng tròn xoe mắt hỏi.

Đức Anh khẽ mỉm cười, gật đầu:

"Chính là Mai Thu Phương. Lúc mày điện thoại cho tao ở trạm xe buýt, mày đã hết lời khen nó vẽ giỏi bên Đại học Mỹ thuật Công nghiệp đúng không? Tao đã bảo mày nhắn nó tới đây lúc năm rưỡi chiều rồi."

Hùng Béo vội liếc nhìn chiếc đồng hồ đeo tay Casio mặt vuông dây nhựa bạc màu, miệng há hốc:

"Năm giờ hai mươi lăm rồi! Mày tính toán chuẩn xác từng phút một đấy à?"

Đúng lúc đó, tiếng chuông gió bằng vỏ ốc treo trước cánh cửa gỗ quán Mộc va vào nhau vang lên những tiếng lanh lảnh: *Leng keng.*

Một cô gái trẻ bước qua cánh cửa, lập tức thu hút ánh nhìn tò mò của vài gã sinh viên đang ngồi ôm laptop gần lối đi. Cô gái có vóc dáng mảnh khảnh nhưng tác phong di chuyển cực kỳ nhanh nhẹn, dứt khoát. Phương mặc chiếc áo sơ mi cộc tay dáng rộng ca rô đỏ đen khoác ngoài áo hai dây màu trắng ngà, chiếc quần jeans ống côn xắn gấu để lộ đôi giày vải Converse màu đen đã sờn rách viền cao su. Mái tóc cắt ngắn tỉa layer ngang cằm ôm lấy gương mặt thanh tú, đôi mắt to đen láy sáng ngời dưới hàng lông mày sắc sảo hơi xếch lên đầy cá tính. Trên vai cô đeo chéo một chiếc túi vải thô to bản, bên trong trồi lên những cuộn giấy can vẽ kỹ thuật và ống đựng bút chì, cọ vẽ bằng nhựa cứng.

Phương đảo mắt quanh quán một lượt, nhận ra ngay chiếc áo phông sọc kẻ đồ sộ của Hùng Béo, liền sải bước đi thẳng tới bàn của hai người.

"Chào anh Hùng Béo," Phương cất giọng trong trẻo nhưng không giấu nổi vẻ sắc lạnh, kéo mạnh chiếc ghế gỗ ngồi xuống đối diện Đức Anh mà không cần đợi mời: "Đây là Phạm Đức Anh, 'quân sư' mà anh tâng bốc suốt từ trưa đến giờ trên đường đi đấy à?"

Đức Anh hơi mỉm cười nhã nhặn, đẩy tập menu bằng bìa gỗ ép sang phía cô:

"Chào Phương. Cậu uống gì cứ gọi tự nhiên nhé, hôm nay mình mời. Rất cảm ơn cậu đã nhận lời tới đây sau chuyến đi khảo sát có phần hụt hẫng ở xưởng may Hà Đông lúc chiều."

Phương không vội mở menu, chỉ khoanh hai tay trước ngực, đôi mắt đen nhìn xoáy vào Đức Anh như muốn bóc tách từng suy nghĩ của người đối diện. Phong thái của cô toát lên vẻ tự vệ mạnh mẽ, gai góc của một sinh viên trường nghệ thuật phải tự mình bươn chải kiếm sống sớm giữa chốn thị thành đầy cạm bẫy.

"Cho một ly trà hoa cúc đá, thật ít đường thôi," Phương nói với cậu nhân viên phục vụ vừa bước tới, rồi quay ngoắt sang Đức Anh: "Tôi là người thực tế, anh Đức Anh ạ. Anh Hùng bảo anh là người viết mấy bài PR cho linh kiện máy tính bán chạy đứt đuôi bên Lê Thanh Nghị, nên tôi mới tò mò bớt chút thời gian tới đây xem mặt mũi người đứng sau thế nào. Chứ cái kèo xưởng may Việt Bách lúc chiều thì tôi xin kiếu sớm cho rảnh nợ. Một lão chủ xưởng bảo thủ, coi khinh sinh viên ra mặt, nhìn bản phác thảo logo tôi vẽ tay cẩn thận trên giấy mà phán một câu xanh rờn là 'vẽ vớ vẩn ba phút là xong, có cái tích sự gì mà đòi một trăm nghìn một mẫu'. Nghe xong là tôi chỉ muốn tọng cả hộp mực tàu vào mặt lão rồi xách cặp đi về."

Hùng Béo ngồi bên cạnh rụt cổ lại như rùa rụt đầu, cười trừ lúng búng: "Đấy, tính con bé này nó thẳng như ruột ngựa thế đấy mày ạ... Khổ lắm..."

Đức Anh không hề tỏ ra khó chịu hay phật ý trước thái độ gay gắt của Phương. Ngược lại, từ sâu trong đáy mắt cô gái trẻ, anh nhìn thấy một ngọn lửa tự trọng nghề nghiệp mãnh liệt – phẩm chất quý giá nhất nhưng cũng dễ bị tổn thương nhất của một người làm công việc sáng tạo nghệ thuật.

"Ông Bách là dân làm nghề may thế hệ cũ, tư duy của ông ấy suốt ba mươi năm qua bị đóng khung trong giá trị hữu hình của từng mét vải, cái kim sợi chỉ hay công dập cúc áo. Ông ấy chưa thể hiểu được rằng một tấm ảnh chụp sản phẩm được xử lý ánh sáng cẩn thận, một bố cục banner hài hòa màu sắc có thể khiến một chiếc áo thun ba mươi nghìn trông chẳng khác gì hàng hiệu trong shop thời trang bán tiền trăm nghìn," Đức Anh từ tốn nói, chất giọng trầm ấm, điềm đạm tạo ra một cảm giác tin cậy kỳ lạ: "Nhưng tôi hẹn cậu tới đây không phải để bảo cậu quay lại Hà Đông để nịnh nọt hay hạ giá trị bản thân trước mặt ông ấy."

Phương khẽ nhếch mép, ánh mắt chớp nhẹ đầy hoài nghi:

"Vậy rốt cuộc anh định làm gì? Lại vẽ ra mấy cái bánh vẽ khởi nghiệp to đùng đoàng, hứa hẹn khi nào dự án thành công rực rỡ sẽ chia phần trăm lợi nhuận, còn bây giờ thì vẽ giùm, thiết kế hộ để 'tích lũy kinh nghiệm' và 'xây dựng portfolio' à? Xin lỗi nhé, tôi nếm cái bài học đạo đức giả đấy đủ no đến tận cổ rồi."

Ngón tay gầy của Phương siết chặt lấy quai chiếc túi vải thô, giọng cô chùng xuống, xen lẫn một nỗi uất nghẹn cay đắng khó lòng che giấu:

"Cách đây đúng một tháng, có một gã tên Đặng Quốc Khánh, nghe đâu là cựu sinh viên trường Kinh tế Quốc dân ra trường được hai năm, mở một cái chuỗi bán hàng trực tuyến chuyên đồ phụ kiện thời trang giới trẻ trên phố Tây Sơn. Gã dẻo mồm dẻo miệng, thuê tôi vẽ cả bộ banner quảng cáo động, vẽ phối cảnh gian hàng trên mạng, hứa trả sáu trăm nghìn đồng tiền mặt ngay khi tôi bàn giao file thiết kế gốc. Tôi thức trắng bốn đêm liền bên cái máy tính bàn cũ mèm ở ký túc xá, mắt sưng húp lên để sửa từng pixel, từng chuyển động con chữ theo đúng ý gã. Đến lúc tôi gửi file đuôi Photoshop xong xuôi, gã lấy sản phẩm đem dùng, treo khắp các diễn đàn TTVNOL với Muare, rồi tìm đủ mọi lý do bẩn thỉu để trừ tiền: chê ảnh tải chậm, chê màu sắc lòe loẹt, rồi cuối cùng chỉ ném cho tôi đúng năm mươi nghìn tiền 'hỗ trợ nước nôi đi lại' rồi chặn số điện thoại bàn, xóa luôn nick Yahoo của tôi!"

Phương cắn chặt môi dưới đến mức bật máu, hốc mắt hoe đỏ vì giận dữ và bất lực:

"Năm mươi nghìn đồng! Không đủ tiền tôi mua một vỉ màu nước với hai tập giấy vẽ Canson! Lũ người làm ăn chộp giật như Đặng Quốc Khánh coi sức lao động và chất xám của sinh viên thiết kế chúng tôi như cỏ rác rẻ rúng! Cho nên hôm nay tôi nói thẳng trước mặt cả hai anh: nếu anh Đức Anh muốn tôi cộng tác, chúng ta phải nói chuyện sòng phẳng trên giấy trắng mực đen. Thứ nhất: quyền tác giả của tôi phải được tôn trọng tuyệt đối, sản phẩm chưa thanh toán hết tiền thì tôi chỉ giao bản demo có dán watermark chìm kín mặt ảnh. Thứ hai: tiền công phải tính theo từng hạng mục rõ ràng, nghiệm thu tới đâu trả tiền tươi tới đó, không có chuyện nợ gối đầu hay chia sẻ rủi ro vô căn cứ!"

Nghe cái tên "Đặng Quốc Khánh" thốt ra từ khóe môi run rẩy của Phương, ánh mắt Đức Anh khẽ co rút lại trong thoáng chốc.

Đặng Quốc Khánh – cái tên này như một hồi chuông dội về từ dòng ký ức xa xăm của kiếp trước. Ở giai đoạn bản lề 2008 – 2012, Khánh là một trong những kẻ tiên phong áp dụng mô hình thương mại điện tử chộp giật tại Hà Nội, chuyên đốt tiền chạy quảng cáo rầm rộ, thổi phồng quy mô ảo, chèn ép các cộng sự kỹ thuật và quỵt tiền của những đối tác nhỏ lẻ để lấy vốn xoay vòng mở rộng thần tốc. Kiếp trước, chính lối làm ăn vô đạo đức nhưng khoác vỏ bọc bóng bẩy của Khánh đã đè bẹp, bóp chết rất nhiều nhóm bạn trẻ khởi nghiệp chân chính. Không ngờ, ở kiếp sống này, bánh xe số phận lại run rủi để Đức Anh chạm trán với cái bóng của gã đối thủ truyền kiếp sớm đến thế, thông qua một vết thương lòng rỉ máu của cô sinh viên mỹ thuật ngồi trước mặt.

Đức Anh nhìn thẳng vào đôi mắt ầng ậng nước nhưng kiên cường của Phương, giọng nói nghiêm túc và dứt khoát:

"Tôi đồng ý toàn bộ hai điều kiện đó của cậu. Không thiếu một chữ. Thứ nhất, bản quyền tác phẩm thuộc về cậu cho đến khi khách hàng tất toán toàn bộ tiền mặt. Mọi sản phẩm đưa ra ngoài cho ông Bách duyệt chỉ dùng bản ảnh nén độ phân giải thấp có đóng dấu chìm chữ ký của cậu. Thứ hai, thù lao thiết kế của cậu sẽ được thanh toán cố định bằng tiền mặt theo từng mốc công việc hoàn thành, tuyệt đối không phụ thuộc vào việc xưởng may Việt Bách bán được bao nhiêu chiếc áo phông. Cậu bỏ chất xám, công sức và thời gian, cậu phải nhận được đồng tiền xứng đáng với mồ hôi của mình."

Phương thoáng sững sờ. Đôi môi cô hé mở định nói điều gì đó nhưng nghẹn lại. Cô vốn đã chuẩn bị sẵn tâm lý cho một màn mặc cả, cò kè bớt một thêm hai thường thấy giữa những kẻ làm nội dung và dân vẽ thuê, không ngờ chàng trai đối diện lại chấp thuận một cách dứt khoát và sòng phẳng đến mức này.

Chưa kịp để Phương hoàn hồn, một tiếng bước chân nhẹ nhàng nhưng dứt khoát vang lên từ phía cầu thang gỗ dẫn lên gác lửng của quán.

"Muốn thanh toán theo từng mốc công việc rõ ràng, vậy thì nguồn tiền nào để chi trả nếu khách hàng hủy hợp đồng giữa chừng?"

Cả ba người đồng loạt quay đầu nhìn lại.

Trần Kiều Trang xuất hiện ở chiếu nghỉ cầu thang gỗ. Cô mặc chiếc áo sơ mi trắng bằng vải thô cổ sen thanh lịch, chiếc quần âu đen ống đứng tôn lên vóc dáng thon thả, gọn gàng và đĩnh đạc. Mái tóc đen dài mượt mà được buộc gọn gàng phía sau gáy bằng một chiếc kẹp tóc màu đồi mồi giản dị, để lộ vầng trán cao thông minh và gương mặt mộc sáng ngời không chút phấn son, toát lên vẻ chín chắn vượt xa lứa tuổi đôi mươi. Trong tay Trang ôm một tập tài liệu kẹp bìa da màu xanh đen dày cộp – tác phong chuẩn mực không thể lẫn vào đâu được của một lớp phó học tập kiêm thành viên nòng cốt của Câu lạc bộ Học thuật khoa Kinh tế.

Đức Anh đứng dậy, kéo chiếc ghế gỗ trống bên cạnh mình lùi ra sau một chút:

"Cậu đến rất đúng lúc, Trang. Ngồi đi."

Trang bước tới, khẽ gật đầu chào Mai Thu Phương và Hùng Béo một cách lịch sự, nhã nhặn nhưng vẫn giữ một khoảng cách chừng mực cần thiết. Cô đặt tập tài liệu xuống mặt bàn gỗ, ngồi xuống mép ghế, đôi mắt trong veo như mặt hồ mùa thu nhìn lướt qua ba người rồi dừng lại thật lâu trên khuôn mặt điềm tĩnh của Đức Anh:

"Lúc bốn giờ chiều nhận được tin nhắn hẹn gặp ở quán Mộc của cậu, mình còn đang ở phòng đọc thư viện quốc gia tra cứu tài liệu về chuỗi cung ứng dệt may để chuẩn bị cho đề án của thầy Minh. Mình thực sự tò mò không hiểu một người vừa mới thoát án cấm thi môn Kinh tế lượng sáng nay, vừa tất tả bắt xe đò về tận Nam Định rồi quay ngược lại Hà Nội trong ngày, thì lấy đâu ra thời gian và tâm trí để lập thêm một dự án kinh doanh mới?"

Hùng Béo vội cười trừ, đưa tay gãi gãi cái gáy ngấn mồ hôi: "À... Trang này, chuyện là có mối xưởng may lớn dưới Hà Đông, miếng mồi năm triệu bạc ngon lắm..."

"Mình đã nghe loáng thoáng câu chuyện lúc bước xuống cầu thang rồi," Trang ngắt lời Hùng một cách dứt khoát nhưng không hề thô lỗ. Cô quay sang Đức Anh, ánh mắt hiện lên vẻ dò xét sắc bén như một kiểm toán viên đang đối diện với một bản báo cáo tài chính đầy nghi vấn: "Đức Anh, cậu kéo bạn Phương bên Mỹ thuật sang đây, lại gọi cả mình đến gấp gáp thế này, có phải là muốn thành lập một nhóm làm dịch vụ trực tuyến để nhận hợp đồng của xưởng may Việt Bách không?"

"Đúng vậy," Đức Anh không hề quanh co chối quanh, anh đẩy tờ giấy nháp ghi vội những nét phác thảo chiến lược sang trước mặt cô: "Đây là toàn bộ khung kế hoạch mình vừa vạch ra với Hùng."

Kiều Trang đưa những ngón tay thon thả nhặt tờ giấy lên. Ánh mắt cô lướt nhanh qua từng dòng chữ ngay ngắn, dứt khoát của Đức Anh. Đôi mày thanh tú của cô khẽ nhíu lại khi đọc đến các con số dự toán chi phí chi tiết:

*Chi phí thiết kế đồ họa bộ nhận diện và banner: 800.000 đồng.* *Chi phí thuê máy chủ hosting và mua tên miền .com: 500.000 đồng.* *Thù lao viết 20 bài PR và seeding trên các diễn đàn mạng: 1.000.000 đồng.* *Chi phí đi lại thực địa, chụp ảnh mẫu và in ấn tài liệu: 300.000 đồng...*

Tổng dự toán chi phí vận hành tối thiểu ban đầu lên tới gần 3.000.000 đồng, trong khi điều khoản tạm ứng từ phía một ông chủ xưởng may đa nghi như ông Bách vẫn là một ẩn số mù mịt.

*Tách.*

Trang đặt mạnh tờ giấy xuống mặt bàn gỗ thông, ngẩng cao đầu, tung ra hàng loạt câu hỏi gay gắt như những nhát dao mổ xẻ chuẩn xác vào từng lỗ hổng của kế hoạch:

"Bản phác thảo này chứa quá nhiều lỗ hổng rủi ro tài chính chí mạng, Đức Anh ạ! Cậu đang định điều hành một nhóm làm ăn nghiêm túc hay chỉ đang chơi một canh bạc cảm tính của sinh viên?"

Không khí bên bàn cà phê bỗng chốc đông cứng lại như bị rút hết dưỡng khí. Hùng Béo nín thở, Phương chăm chú quan sát từng cử chỉ của Trang, còn Đức Anh vẫn giữ vẻ mặt điềm đạm, im lặng lắng nghe.

Trang chỉ ngón tay vào con số dự toán ba triệu đồng:

"Thứ nhất: Ông Bách là một chủ xưởng đang chịu áp lực nặng nề của bốn nghìn chiếc áo tồn kho, tâm lý của ông ấy cực kỳ bất an, cáu bẳn và hoàn toàn thiếu tin tưởng vào sinh viên tay trắng. Cậu lấy cơ sở thực tế nào để tin rằng lão sẽ chịu tạm ứng ba mươi hay năm mươi phần trăm giá trị hợp đồng khi chúng ta chưa hề có tư cách pháp nhân? Nếu lão kiên quyết không ứng trước một xu nào, bắt nhóm phải tự bỏ tiền túi ra mua tên miền, dựng web mẫu, vẽ banner hoàn chỉnh rồi mới xem xét duyệt chi, thì khoản thâm hụt gần ba triệu đồng chi phí ban đầu này ai sẽ là người gánh chịu? Cậu vừa nộp học phí kỳ hai xong, trong túi cậu hiện tại còn được mấy đồng bạc lẻ?"

Câu hỏi đầu tiên đâm trúng tim đen của bài toán dòng tiền khởi nghiệp. Hùng Béo toát mồ hôi hột ròng ròng trên trán, len lén liếc mắt nhìn Đức Anh xem bạn mình sẽ xoay xở ra sao.

Trang không hề dừng lại, tiếp tục dồn dập bằng chất giọng sắc như dao cạo:

"Thứ hai: Giả sử trường hợp khả quan hơn, ông Bách đồng ý tạm ứng một khoản tiền nhỏ tượng trưng, chừng năm trăm nghìn đồng. Nhóm bắt tay vào làm việc ngày đêm, Phương vẽ xong banner, Nam dựng xong web, cậu viết xong bài. Nhưng đến ngày hẹn nghiệm thu, nếu ông Bách viện cớ đường truyền internet năm 2008 của Việt Nam quá chậm chạp, hình ảnh tải trên mạng dial-up hay gói ADSL gia đình bị giật lag, hoặc tệ hơn là lão trở mặt 'hủy kèo', lấy cắp toàn bộ ý tưởng giao diện rồi thuê một bên khác làm rẻ hơn – giống hệt như bi kịch bạn Phương vừa bị Đặng Quốc Khánh lừa gạt – thì ai sẽ đứng ra đền bù công sức và tiền bạc cho các thành viên trong nhóm? Có phải lúc đó nội bộ sẽ lập tức tan rã, bạn bè quay sang nghi kỵ, chì chiết, oán trách nhau chỉ vì chuyện tiền nong không sòng phẳng không?"

Mai Thu Phương ngồi đối diện khẽ rùng mình, gật đầu đồng tình tuyệt đối với Trang. Những câu hỏi thực tế đến tàn nhẫn của Kiều Trang đã chạm đúng vào nỗi sợ hãi sâu kín nhất đang âm ỉ cháy trong lòng cô.

"Và điều thứ ba, cũng là điều quan trọng nhất đối với tư cách của một sinh viên," Kiều Trang nhìn thẳng vào mắt Đức Anh, giọng cô chùng xuống một nhịp nhưng ẩn chứa một sự thất vọng nghẹn ngào khó tả: "Đức Anh, cậu vừa mới cam kết trước mặt thầy Đỗ Quang Minh và trước mặt mình sáng nay là sẽ tập trung toàn bộ tâm trí để trả nợ môn Kinh tế lượng và Quản trị học căn bản. Lịch thi lại chỉ còn chưa đầy hai tuần nữa! Vậy mà bây giờ cậu lại muốn lao đầu vào một dự án kinh doanh mạo hiểm đòi hỏi tốn hàng chục tiếng đồng hồ mỗi ngày để chạy đôn chạy đáo xuống tận Hà Đông. Cậu có chắc là cậu không đang đi lại vết xe đổ của sự bốc đồng, bỏ bê việc học hành để chạy theo những ảo tưởng làm giàu viển vông hay không?!"

Từng lời chất vấn của Kiều Trang như một gáo nước đá dội thẳng vào sự hưng phấn ban đầu của cả căn bàn. Hùng Béo cúi gầm mặt xuống, hai tay mân mê gấu áo phông, bối rối đến mức không dám thở mạnh. Cậu biết thừa Trang nói hoàn toàn có lý. Từ trước tới nay, sinh viên rủ nhau làm ăn chung chín mươi chín phần trăm đều tan vỡ cay đắng vì ba thứ muôn thuở: thiếu vốn dự phòng dẫn đến đứt gãy dòng tiền, phân chia quyền lợi mập mờ dẫn đến cãi vã trở mặt, và cuối cùng là thi trượt toe toét khiến gia đình dưới quê cấm tiệt.

Thế nhưng, trước ánh mắt nghiêm khắc, đầy lo lắng và có phần giận dữ của Kiều Trang, khóe môi Đức Anh lại khẽ cong lên thành một nụ cười ấm áp. Một nụ cười bao dung, điềm tĩnh của một người đàn ông đã từng nếm trải đủ mọi cay đắng, thất bại lẫn vinh quang trên thương trường khốc liệt của một đời người.

Anh không hề giận. Ngược lại, anh cảm thấy bản thân mình may mắn vô cùng khi có Trang ở đây, ngay tại thời khắc khởi đầu này. Một người giữ bánh lái tỉnh táo, một người luôn nhìn thấy vực sâu rủi ro trước khi nhìn thấy hoa hồng lợi nhuận – đó chính là mảnh ghép quản trị tài chính hoàn hảo nhất mà bất kỳ một tổ chức khởi nghiệp nào cũng phải khao khát sở hữu nếu không muốn chết yểu.

Đức Anh từ tốn nâng ly trà mạn lên nhấp một ngụm nhỏ để làm dịu giọng nói, rồi rút chiếc điện thoại Nokia 1200 vỏ đen cũ kỹ cùng chiếc ví da đã sờn rách mép đặt ngay ngắn lên mặt bàn gỗ.

"Cảm ơn Trang. Những câu hỏi mổ xẻ của cậu chính là thứ thuốc giải quý giá nhất mà nhóm này đang thiếu," Đức Anh mở lời, giọng nói trầm ổn, đĩnh đạc nhưng mang một sức nặng vô hình khiến cả ba người đều phải bất giác im lặng lắng nghe: "Nếu bản thân mình không trả lời được trọn vẹn và thuyết phục cả ba câu hỏi đó, chúng ta sẽ lập tức giải tán ngay tại bàn cà phê này, coi như buổi chiều nay chỉ là một buổi gặp mặt tán gẫu thông thường."

Anh đưa mắt nhìn quanh một lượt, dừng lại trên gương mặt thanh tú của Kiều Trang:

"Để trả lời câu hỏi thứ ba của cậu trước: việc học đối với mình hiện tại là ranh giới đỏ tuyệt đối không bao giờ được phép xâm phạm. Bản thân mình hiểu sâu sắc hơn ai hết giá trị của tấm bằng tốt nghiệp đại học và sự tín nhiệm mà thầy Đỗ Quang Minh đã ưu ái dành cho mình. Mình không kéo mọi người vào đây để xúi giục nhau bỏ học đi buôn. Ngược lại, đề án nghiên cứu thị trường mà sáng nay thầy Minh gợi ý cho mình để xét tuyển thẳng vào Câu lạc bộ Học thuật chính là về đề tài: 'Chuyển đổi mô hình tiêu thụ sản phẩm cho tiểu thương truyền thống trong thời kỳ khủng hoảng lạm phát'. Dự án xưởng may Việt Bách này không phải là một công việc làm thêm chắp vá ngoài luồng, nó chính là mô hình thực nghiệm thực tế sống động nhất cho chính đề án nghiên cứu đó. Mình cam kết trước mặt cậu: toàn bộ thời gian làm việc của nhóm chỉ được phép diễn ra từ bảy giờ tối đến mười giờ đêm tại phòng trọ hoặc tại quán Mộc này, tuyệt đối không được xâm phạm dù chỉ một tiết lên lớp và lịch ôn thi lại của bất kỳ ai."

Đức Anh quay sang tờ giấy dự toán, cầm cây bút bi vạch ra ba cột rõ ràng, mạch lạc:

"Còn về câu hỏi thứ nhất và thứ hai: nguy cơ đối tác hủy hợp đồng giữa chừng và thâm hụt dòng tiền vận hành. Để triệt tiêu hoàn toàn rủi ro này, mình đề xuất thiết lập ngay lập tức một Quy chế tài chính thép cho nhóm sáng lập, bao gồm ba nguyên tắc bất di bất dịch."

Anh nắn nót viết hoa từng chữ cho dòng tiêu đề đầu tiên: **NGUYÊN TẮC MỘT: MINH BẠCH VÀ ĐỘC LẬP TÀI CHÍNH.**

"Toàn bộ nguồn tiền của nhóm phải được tách biệt hoàn toàn khỏi tiền tiêu vặt cá nhân của từng thành viên. Và người duy nhất có đủ tư cách, sự cẩn trọng và uy tín để nắm giữ vị trí Thủ quỹ kiêm Giám đốc tài chính của nhóm không ai khác ngoài Trần Kiều Trang. Mọi khoản thu chi, dù chỉ là mười nghìn đồng tiền gửi xe máy, tiền mua thẻ nhớ máy ảnh hay cốc nước mía mời khách, đều bắt buộc phải có hóa đơn, chứng từ hoặc chữ ký xác nhận của Trang vào sổ nhật ký thu chi. Nếu không có sự phê duyệt bằng văn bản của Trang dựa trên hạn mức ngân sách đã thông qua, không một ai – kể cả mình với tư cách trưởng nhóm – có quyền tự ý rút một đồng nào ra tiêu xài."

Kiều Trang khẽ giật mình, bờ mi cong chớp nhẹ, ánh mắt lộ rõ vẻ kinh ngạc: "Cậu giao toàn bộ quyền kiểm soát tay hòm chìa khóa cho mình?"

"Đúng vậy. Chỉ có sự cẩn trọng, nguyên tắc và kỷ luật sắt của cậu mới bảo vệ được nhóm khỏi thói quen tạm ứng bừa bãi và nhập nhằng tiền bạc vốn là nguyên nhân chính giết chết các nhóm sinh viên," Đức Anh khẳng định chắc nịch, rồi đặt bút viết tiếp dòng thứ hai: **NGUYÊN TẮC HAI: TRÍCH LẬP QUỸ DỰ PHÒNG RỦI RO.**

"Doanh thu kiếm được từ bất kỳ hợp đồng nào, dù lớn hay nhỏ, sẽ tuyệt đối không được đem ra chia chác sạch bách cho các thành viên ngay lập tức. Ba mươi phần trăm lợi nhuận gộp bắt buộc phải được giữ lại trong tài khoản chung để lập Quỹ dự phòng rủi ro. Quỹ này dùng để chi trả phí duy trì máy chủ, gia hạn tên miền, và quan trọng nhất là để chi trả thù lao tối thiểu bảo vệ công sức thiết kế của Phương và công lập trình của Nam nếu chẳng may rủi ro khách hàng xù nợ xảy ra. Riêng đối với hợp đồng xưởng may Việt Bách lần này, mình sẽ tự nguyện bỏ ra năm trăm nghìn đồng tiền cá nhân – số tiền mình vừa kiếm được từ đợt viết bài công nghệ cho đại lý Lê Thanh Nghị – để nộp thẳng vào Quỹ dự phòng này làm vốn đối ứng ban đầu."

Đức Anh quay sang nhìn Mai Thu Phương:

"Phương vẽ xong bộ phác thảo nhận diện thương hiệu và khung banner demo đầu tiên, Quỹ dự phòng do Trang quản lý sẽ trích chi trả ngay ba mươi phần trăm tiền công mặt cho Phương, bất kể việc ông Bách có gật đầu ký hợp đồng chính thức hay không."

Mai Thu Phương nghe đến đây thì khẽ thở phào nhẹ nhõm, ánh mắt nhìn Đức Anh bắt đầu dâng lên một sự tôn trọng và nể phục rõ rệt. Cách xử lý này không chỉ giải quyết triệt để nỗi lo sợ bị quỵt tiền của cô, mà còn biến những lời hứa suông về sự tôn trọng thành một sự bảo đảm bằng tiền tươi thóc thật.

Đức Anh mỉm cười, tiếp tục viết dòng chữ thứ ba lên mặt giấy: **NGUYÊN TẮC BA: NGHIỆM THU THEO MỐC VÀ CHIẾN LƯỢC DỰ PHÒNG PHƯƠNG ÁN B.**

"Chúng ta tuyệt đối không chơi bài ngửa ngây thơ với ông Bách bằng việc bàn giao toàn bộ mã nguồn web và bài viết cùng một lúc. Hoàng Nam sẽ dựng khung web trên nền tảng mã nguồn mở nhẹ nhất có thể, tối ưu hóa toàn bộ dung lượng hình ảnh dưới mức 50KB mỗi tấm để đảm bảo tốc độ tải trang cực nhanh trên đường truyền dial-up hay gói cước ADSL MegaVNN thấp nhất năm 2008 của các quán net và máy tính gia đình. Phương chỉ xuất các file ảnh đuôi JPG chất lượng trung bình có đóng dấu chìm chữ ký demo mờ trên mặt ảnh. Ngày kia, chúng ta mang máy tính xách tay xuống tận xưởng may ở Hà Đông, cắm trực tiếp vào đường dây điện thoại bàn của lão để trình diễn thực tế: trang web chạy mượt mà không giật lag, ảnh sản phẩm bắt mắt, bài viết mô tả đánh trúng tâm lý thích hàng rẻ mà đẹp của giới học sinh sinh viên."

Đức Anh gõ nhẹ đầu bút bi xuống bàn:

"Lão Bách muốn nhận bàn giao toàn bộ quyền quản trị website, nhận mã nguồn gốc và yêu cầu gỡ bỏ dấu bản quyền trên hình ảnh? Lão bắt buộc phải ký vào biên bản nghiệm thu giai đoạn một và thanh toán ngay lập tức năm mươi phần trăm giá trị hợp đồng bằng tiền mặt. Không có tiền tươi đặt lên bàn, không có bất kỳ dòng mã nguồn nào được chuyển giao."

"Thế nếu lão Bách vẫn giữ tính cù nhầy của dân buôn cũ, nhất quyết không chịu chi tiền mặt sau khi đã xem xong bản chạy thử thì sao?" Kiều Trang khoanh hai tay trước ngực, tiếp tục truy vấn đến kịch bản xấu nhất: "Chẳng lẽ cả nhóm chúng ta ôm toàn bộ cái khung trang web và đống banner áo thun hè đó về ngắm cho đỡ tiếc công à?"

Đức Anh bật cười, một nụ cười rạng rỡ và tràn đầy sự tự tin của một kẻ nắm giữ tầm nhìn xuyên suốt gần hai mươi năm tiến hóa của nền kinh tế số:

"Đó chính là lý do vì sao chúng ta luôn phải có Phương án B ngay từ khi chưa bắt đầu! Thị trường thời trang hè năm 2008 không chỉ có duy nhất một mình xưởng may Việt Bách. Nếu ông Bách lật kèo, toàn bộ cấu trúc giao diện website đó và hệ thống bài viết mô tả sản phẩm sẽ lập tức được điều chỉnh để chuyển hướng sang phục vụ cho khách hàng quen cũ của chúng ta – chính là đại lý bán lẻ linh kiện máy tính của anh Tuấn bên phố Lê Thanh Nghị, hoặc biến nó thành trang catalogue bán lẻ đồ gia dụng tồn kho cho chính sạp hàng của dì Hòa ngoài chợ huyện Ý Yên!"

Kiều Trang mở to hai mắt, gương mặt sững sờ khi nghe thấy Đức Anh nhắc tới tên "dì Hòa".

"Cậu... sao cậu lại biết chuyện dì Hòa nhà mình đang ôm một lô hàng gia dụng?" Trang lắp bắp hỏi, hai gò má khẽ ửng hồng vì sự ngạc nhiên tột độ.

Đức Anh điềm đạm giải thích:

"Sáng nay lúc mình ra bến xe Đò Quan để bắt xe về Hà Nội, mình có tạt qua khu chợ huyện Ý Yên phụ mẹ mình dọn sạp hàng rau. Mình tình cờ đi ngang qua sạp hàng của dì Hòa, thấy dì đang phải chất đống mấy chục chiếc chảo chống dính với nồi áp suất nhập khẩu bị tồn đọng do đợt bão giá vừa rồi, khách quen ngoài quê không ai dám bỏ tiền ra mua. Nỗi đau của một ông chủ xưởng may ở Hà Đông hay nỗi đau của một tiểu thương bán đồ gia dụng ở chợ huyện thời kỳ lạm phát này bản chất đều giống hệt nhau: họ đều bị tắc nghẽn hoàn toàn ở đầu ra tiêu thụ sản phẩm."

Anh trải rộng hai bàn tay trên mặt bàn:

"Bộ khung trang web và quy trình bán hàng trực tuyến mà nhóm chúng ta xây dựng ngày hôm nay là một mô hình chuẩn hóa. Nó có thể áp dụng cho áo thun của ông Bách, và cũng có thể lập tức tái sử dụng cho xoong nồi chảo của dì Hòa, hay chuột và bàn phím máy tính của phố Lê Thanh Nghị. Chúng ta không bán một sản phẩm đơn lẻ cho một người duy nhất, chúng ta đang xây dựng một công cụ số giải cứu hàng tồn kho bằng sức mạnh của mạng internet. Cho nên, dù ông Bách có lật kèo hay hủy hợp đồng, nhóm chúng ta vẫn nắm chắc công cụ trong tay và không bao giờ rơi vào cảnh mất trắng!"

Từng lời giải thích của Đức Anh tuôn ra một cách mạch lạc, khúc chiết, đan cài chặt chẽ giữa các số liệu thực tế, sự am hiểu sâu sắc về hạ tầng mạng viễn thông năm 2008 và cái tâm chân thành, tinh tế đối với những khó khăn của những người lao động xung quanh.

Không gian bên góc bàn quán Mộc bỗng chìm vào một sự tĩnh lặng đầy thán phục. Tiếng điều hòa cơ kêu ù ù dường như cũng lùi lại phía sau.

Hùng Béo không kìm nén được cảm xúc, vỗ mạnh hai bàn tay vào nhau đánh *bốp* một cái thật giòn, cười toe toét để lộ hàm răng sún:

"Tuyệt vời! Quá đỉnh luôn mày ơi! Tao đã bảo với hai người từ đầu rồi mà, thằng Đức Anh một khi nó đã tính toán thì nó nhìn xa trông rộng tới mười bước chứ chẳng chơi!"

Mai Thu Phương nhìn Đức Anh, ánh mắt rạng rỡ hẳn lên, vẻ phòng thủ gay gắt ban đầu hoàn toàn tan biến. Cô chủ động đưa bàn tay nhỏ nhắn nhưng có những vết chai sần ở ngón tay trỏ vì cầm cọ vẽ ra giữa mặt bàn:

"Tôi hoàn toàn đồng ý tham gia! Bản quyền minh bạch, thù lao rõ ràng theo từng mốc công việc, lại có quỹ dự phòng rủi ro bảo vệ người làm sáng tạo. Tôi tin tưởng vào sự dẫn dắt của anh Đức Anh. Ngay đêm nay tôi sẽ thức để phác thảo xong ba mẫu logo xưởng may và bộ banner áo thun hè theo phong cách năng động nhất của giới trẻ."

Đức Anh mỉm cười ấm áp, đưa tay siết nhẹ bàn tay của Phương, rồi cả ba người đồng loạt dồn ánh mắt chờ đợi về phía Kiều Trang.

Trần Kiều Trang ngồi im lặng mất vài giây. Cô cúi xuống nhìn tập tài liệu kẹp bìa da dày cộp của mình, rồi lại nhìn sang cuốn sổ tay nhỏ có cài chiếc bút bi Thiên Long ở túi áo của Đức Anh. Trong sâu thẳm tâm trí, cô nhận ra một sự thay đổi kỳ diệu, gần như lột xác ở chàng trai ngồi trước mặt: không còn là một gã sinh viên lông bông, cợt nhả, vô trách nhiệm từng trốn tiết đi cày game ở quán net ngày nào, mà là một người đàn ông điềm đạm, vững vàng, có tầm nhìn chiến lược sâu rộng nhưng luôn đặt sự an toàn, danh dự và quyền lợi của những người cộng sự lên trên hết.

Trang khẽ thở dài một tiếng thật nhẹ, nhưng nơi khóe môi thanh tú bất giác nở một nụ cười dịu dàng:

"Được rồi. Mình nhận lời làm thủ quỹ và kiểm soát tài chính cho nhóm. Nhưng mình nhắc trước cho các cậu nhớ: mình sẽ ghi chép không thiếu một xu, và nếu Đức Anh dám trốn học dù chỉ một buổi để đi tiếp thị dưới Hà Đông, mình sẽ là người đầu tiên đóng băng toàn bộ quỹ và báo cáo thẳng lên thầy Đỗ Quang Minh!"

"Tuân lệnh đồng chí thủ quỹ!" Đức Anh bật cười sảng khoái.

Cả bốn bàn tay – của người viết chiến lược, người chạy thị trường, người vẽ đồ họa và người giữ tay hòm chìa khóa – cùng đặt chồng lên nhau trên mặt bàn gỗ thông quán Mộc. Một liên minh nhỏ bé, thô sơ của những người trẻ tuổi mang trong mình khát vọng vươn lên giữa cơn bão lạm phát khốc liệt của mùa hè năm 2008 đã chính thức được khai sinh.

Thế nhưng, ngay khi ngọn lửa nhiệt huyết và sự đồng thuận vừa được thắp sáng rực rỡ, Hùng Béo bỗng đưa tay gãi gãi cái gáy ngấn mỡ, nét mặt biến sắc, ngập ngừng nhìn Đức Anh:

"Khoan... khoan đã mày ơi... Tao với mày lo nội dung với thị trường, Phương lo thiết kế mỹ thuật, Trang lo tiền nong sổ sách. Nhưng thằng Bùi Hoàng Nam bên Bách Khoa... lúc chiều tao quên khuấy mất chưa nói hết với mày... Lúc chiều trên đường đi, nó bảo nó chỉ có thể nhận hỗ trợ tư vấn kỹ thuật qua mạng Yahoo thôi, chứ dạo này nó đang ngập đầu làm đồ án tốt nghiệp với phải chạy bảo trì máy tính cho cả dãy cửa hàng bên Lê Thanh Nghị. Ai sẽ là người trực tiếp ngồi gõ từng dòng mã nguồn PHP, tối ưu hóa cơ sở dữ liệu MySQL và cấu hình cái máy chủ để trang web của mình chạy mượt trên đường truyền dial-up ọp ẹp đây?"

Cả bốn người sững sờ nhìn nhau.

Một khoảng lặng ngột ngạt, nặng trĩu bất ngờ rơi xuống mặt bàn cà phê, khi họ bàng hoàng nhận ra mắt xích kỹ thuật quan trọng nhất để biến toàn bộ bản đề án thành hiện thực lúc này vẫn đang hoàn toàn bị bỏ trống.