Đơn lớn không đồng nghĩa đường sống

Tệp hồ sơ dự thảo hợp đồng dày cộm đóng dấu giáp lai đỏ từ Công ty Cổ phần Thương mại Nam Lộ vừa được Trần Mai Chi chuyển tiếp qua thư điện tử lúc mười giờ kém mười lăm. Trên màn hình chiếc máy tính xách tay cũ kỹ của Lan, những con số sản lượng đồ sộ và các điều khoản giao hàng in đậm hiện lên rõ mồn một, đủ sức làm choáng váng bất kỳ một chủ cơ sở sản xuất nước mắm gia truyền nào đang chật vật tìm kiếm chỗ đứng ở xứ biển này.

Sang tháng thứ năm kể từ ngày Lan dứt khoát nộp đơn từ chức tại phòng kiểm toán nội bộ của một tập đoàn tài chính trên Sài Gòn để đón chuyến xe đò lúc nửa đêm quay về gánh vác cơ sở Hải Thành bên bờ sông Cà Ty, nhịp vận hành của xưởng mới chỉ vừa chớm đi vào quỹ đạo ổn định. Những vết nứt toác trong hệ thống sổ sách ghi chép bằng tay của ba cô dần được trám phẳng bằng các bảng tính cân đối thu chi rành mạch. Dòng tiền lẻ chắt chiu mỗi ngày từ mạng lưới quán cơm bình dân, vựa bánh căn và các tiệm tạp hóa nhỏ lẻ dọc theo tuyến đường Huỳnh Thúc Kháng rẽ qua Hàm Tiến, ngược lên dốc đá Phú Hài tuy khiêm tốn nhưng đều đặn, vừa đủ để trang trải tiền công nhật cho mười bốn người thợ nhà thùng, trả tiền điện ba pha và gom góp từng cữ thuốc men định kỳ gửi vào bệnh viện cho cha.

Cái nhịp thở bình dị, thắt lưng buộc bụng mà chắc chắn ấy bỗng chốc bị xới tung bởi bức thư điện tử từ Trần Mai Chi.

Nam Lộ chính thức gửi lời mời Hải Thành ký hợp đồng gia công nhãn hàng riêng mang tên Bếp Bờ Biển phục vụ riêng cho chiến dịch cao điểm Tết Nguyên đán. Sản lượng ấn định trong phụ lục đính kèm lên tới 25.000 chai dung tích 500ml, chia thành ba đợt giao cuốn chiếu trong suốt quý bốn âm lịch. Đối với một xưởng thủ công có năng lực chiết rót và đóng nút vốn chỉ quanh quẩn ở mức vài ngàn chai mỗi tháng như Hải Thành, con số 25.000 chai tựa như một ngọn sóng lừng bất ngờ ập vào cửa sông. Tổng doanh thu gộp dự kiến trên giấy tờ có thể vượt qua mốc 360 triệu đồng—con số bằng cả nửa năm chắt bóp của cơ sở dưới thời hoàng kim trước khi cha cô đổ bệnh.

Thế nhưng, ánh mắt nhà nghề của Lan không dừng lại ở tổng doanh thu rực rỡ ấy. Ánh mắt cô dán chặt vào bảng chiết tính đơn giá nằm ở trang thứ ba của bản dự thảo. Dưới cột quy cách sản phẩm thủy tinh vuông và nắp màng co bạc, dòng chữ in nghiêng màu đỏ đập vào mắt Lan lạnh ngắt: Nam Lộ đơn phương áp dụng mức chiết khấu bổ sung 8% trên đơn giá 16.000 đồng của lô hàng 5.000 chai thử nghiệm hồi đầu quý ba.

Đơn giá gia công mới tụt xuống chỉ còn 14.720 đồng cho một chai nước mắm 35 độ đạm hoàn chỉnh.

Chuông điện thoại bàn đặt cạnh tập hồ sơ réo lên từng hồi gắt gỏng. Lan hít một hơi sâu, với tay nhấc ống nghe. Đầu dây bên kia lập tức vang lên giọng nói trong trẻo, âm lượng vừa phải, tròn vành rõ chữ nhưng sắc lẹm đến mức không để sót lại một milimet kẽ hở nào cho sự cả nể—chất giọng đặc trưng của Trần Mai Chi, Trưởng bộ phận Mua hàng ngành hàng Thực phẩm đóng gói của tập đoàn Nam Lộ.

“Chị Lan đã tải được tệp hợp đồng về chưa?” Mai Chi mở lời, tiếng lật giấy sột soạt xen lẫn tiếng gõ bàn phím cơ lách cách rộn rã ở đầu cầu văn phòng hội sở máy lạnh chạy ro ro tại Quận 1. “Ban giám đốc ngành hàng thực phẩm Tết vừa họp giao ban sáng nay xong. Họ đánh giá rất cao chất lượng nước mắm của đợt thử nghiệm 5.000 chai vừa rồi. Bộ phận nghiên cứu thị trường ghi nhận phản hồi của khách hàng tại các cụm siêu thị thí điểm cực kỳ khả quan: hương đạm cá cơm chín tới đậm đà, hậu vị ngọt tự nhiên, không bị gắt cổ như các dòng mắm công nghiệp pha hương liệu. Vì vậy, phía Nam Lộ quyết định đẩy mạnh quy mô, nâng tổng lượng đặt hàng lên 25.000 chai để chạy độc quyền cho chương trình giỏ quà Tết đoàn viên trên toàn bộ hệ thống siêu thị từ Đà Nẵng trải dài vào Cần Thơ.”

Lan đưa mắt nhìn con số 14.720 đồng hiển thị trên màn hình, bàn tay giữ ống nghe siết lại, giọng cô vẫn giữ được sự bình thản rành rọt của một cựu kiểm toán viên: “Cảm ơn Chi và ban giám đốc Nam Lộ đã tin tưởng chất lượng nước cốt của nhà thùng Hải Thành. Nhưng mức chiết khấu thêm tám phần trăm trên giá cũ là quá gắt đối với một cơ sở sản xuất thủ công. Đơn giá mười sáu ngàn đợt thử nghiệm vừa rồi Hải Thành đã phải cân đối đến từng đồng chi phí vỏ thủy tinh của bà Quyên và bù lỗ cả tỷ lệ hao hụt nắp nhôm. Xuống mười bốn ngàn bảy trăm hai mươi đồng, Hải Thành cầm chắc phần lỗ trực tiếp trên từng đầu chai sản phẩm rời xưởng.”

Mai Chi khẽ cười qua ống nghe. Tiếng cười nhẹ tênh, chuyên nghiệp và không vương chút cảm xúc cá nhân nào: “Chị Lan làm việc ở các công ty lớn trên Sài Gòn nhiều năm, chị thừa hiểu bài toán tính kinh tế theo quy mô mà. Đơn thử nghiệm đợt trước quy mô chỉ vỏn vẹn 5.000 chai, dây chuyền của chị chạy ngắt quãng. Còn đơn Tết này là 25.000 chai, sản lượng tăng vọt gấp năm lần. Khi dung lượng sản xuất tăng đột biến thì chi phí cố định phân bổ trên mỗi đơn vị chai thủy tinh, tiền điện, tiền khấu hao máy móc đương nhiên phải giảm theo tỷ lệ thuận. Đó là nguyên tắc cơ bản của quản trị chuỗi cung ứng. Hơn nữa, để bảo đảm hàng lên kệ đồng loạt và không có bất kỳ khoảng trống nào trong suốt chiến dịch giỏ quà Tết bắt đầu từ rằm tháng Chạp, Nam Lộ đưa vào hợp đồng một điều khoản mang tính điều kiện tiên quyết: Hải Thành phải cam kết ưu tiên toàn bộ công suất đóng chai và nhân công tại cơ sở cho nhãn hàng Bếp Bờ Biển trong suốt chín mươi ngày thực hiện hợp đồng.”

Lan khựng lại, cảm giác một luồng khí lạnh chạy dọc sống lưng. “Ưu tiên toàn bộ công suất nghĩa là xưởng của tôi phải dừng hẳn việc đóng chai các dòng sản phẩm bán lẻ truyền thống mang nhãn hiệu Hải Thành?”

“Chính xác là như vậy, chị Lan,” Mai Chi đáp dứt khoát, không một chút ngập ngừng. “Chiến dịch Tết của một hệ thống bán lẻ hiện đại với hàng trăm điểm bán không bao giờ chấp nhận rủi ro đứt gãy nguồn cung. Nam Lộ cần sự bảo đảm tuyệt đối rằng không có một mẻ mắm cốt đạt chuẩn nào, không có một giờ công lao động nào của công nhân Hải Thành bị san sẻ cho các đại lý bán buôn hay các mối lẻ bên ngoài. Mọi nguồn lực phải dồn toàn tâm toàn ý cho Bếp Bờ Biển. Và để bảo đảm tính ràng buộc trách nhiệm cao nhất, điều khoản chế tài tiến độ giao nhận cũng được ban pháp chế điều chỉnh lại: nếu Hải Thành giao trễ quá bốn mươi tám giờ so với mốc thời gian ấn định của từng đợt giao hàng, xưởng sẽ phải chịu phạt hai mươi phần trăm tổng giá trị toàn bộ hợp đồng, đồng thời chịu trách nhiệm bồi thường toàn bộ chi phí gián đoạn giỏ quà Tết do hệ thống siêu thị gánh chịu.”

Hai mươi phần trăm tổng giá trị hợp đồng.

Lan nhẩm tính thật nhanh trong đầu. Con số phạt sẽ vượt qua mốc bảy mươi ba triệu đồng. Một khoản phạt đủ sức quét sạch toàn bộ số tiền mặt dự phòng ít ỏi mà cô vừa vất vả thu vén, thắt lưng buộc bụng để dành ra được trong suốt bốn tháng ròng rã bên bờ sông này, đẩy cơ sở vào cảnh mất thanh khoản ngay tức khắc.

“Đây là một hợp đồng có mức độ rủi ro rất cao và biên lợi nhuận bị ép xuống dưới mức hòa vốn kỹ thuật,” Lan nói, giọng đanh lại rõ rệt. “Tôi cần thời gian tính toán lại dòng tiền lưu chuyển và năng lực dự trữ thực tế của hệ thống nhà thùng trước khi đưa ra câu trả lời chính thức cho ban thu mua.”

“Hội đồng thu mua của chúng tôi chỉ giữ đề xuất này đến đúng mười bảy giờ chiều thứ Sáu tuần này,” Mai Chi lịch thiệp nhắc nhở, nhưng lời lẽ phía sau lại chứa đựng sức ép ngấm ngầm của một kẻ nắm đằng chuôi. “Chị biết đấy, cơ sở đóng chai ngoài La Gi cũng đã nộp hồ sơ năng lực và mẫu kiểm nghiệm vi sinh từ tuần trước. Họ vẫn đang kiên nhẫn chờ ký nếu như Hải Thành không thể đáp ứng được các chỉ tiêu về quy mô và thời hạn giao hàng lần này. Rất mong chị Lan cân nhắc cơ hội đưa mắm truyền thống Phan Thiết vào giỏ quà lớn nhất trong năm của tập đoàn.”

Cuộc gọi chấm dứt bằng tiếng tút dài khô khốc.

Lan từ từ đặt ống nghe xuống giá đỡ. Căn phòng làm việc nhỏ nằm nép mình bên hông dãy nhà thùng số một chìm vào bầu không khí oi nồng của buổi trưa muộn. Gió từ cửa biển Thương Chánh thổi thốc ngược dòng Cà Ty mang theo cái nóng hầm hập của cát, cái mằn mặn của muối và mùi bổi cá cơm phân giải nồng đượm, bức bối đến nghẹt thở.

***

Mười lăm phút sau, tiếng bước chân nặng nề kèm theo tiếng đế dép xốp cọ trên nền xi măng vang lên ngoài hiên. Cánh cửa gỗ dán ván ép đẩy ra, bà Bùi Thu Vân bước vào văn phòng.

Bà Vân ngoài năm mươi tuổi, thân hình đẫy đà, mặc chiếc áo sơ mi hoa màu thẫm đã sờn chỉ ở nẹp cổ. Trên tay bà là chiếc cặp da nâu cũ kỹ căng phồng hóa đơn chứng từ, trên sống mũi trễ xuống một cặp kính lão gọng đồi mồi buộc dây dù quanh cổ. Là một kế toán dịch vụ kỳ cựu đã gắn bó với vùng đất Phan Thiết này hơn ba thập kỷ, từng làm sổ sách, quyết toán thuế và chứng kiến sự thịnh suy của hàng chục cơ sở chế biến hải sản, nước mắm và thanh long, bà Vân chưa bao giờ để vẻ hào nhoáng của những con số hàng trăm triệu làm mờ mắt.

Lan lặng lẽ đứng dậy, nhấc tập hồ sơ dự thảo hợp đồng mười hai trang vừa in xong, còn vương mùi mực nóng, trải rộng ra chiếc bàn gỗ dài giữa phòng. Bên cạnh tập tài liệu, chiếc máy tính xách tay của cô đang mở sẵn bảng tính định mức chi phí đóng chai chi tiết cùng mô hình dự báo dòng tiền theo tuần.

“Chị Vân ngồi đi, xem qua điều khoản thương mại này giúp em,” Lan chỉ ngón tay mảnh khảnh vào điều khoản sản lượng và đơn giá thanh toán. “Họ ép giá xuống mười bốn ngàn bảy trăm hai mươi đồng một chai nửa lít. Đổi lại, họ nâng sản lượng lên hai mươi lăm ngàn chai, yêu cầu giao dứt điểm trong vòng ba tháng trước Tết.”

Bà Vân kéo ghế ngồi xuống, đẩy gọng kính lão lên sát hốc mắt, ngón tay thô ráp lật giở từng trang giấy. Bà đọc lướt qua các điều khoản về chất lượng, rồi dừng lại thật lâu ở mục thanh toán và phạt vi phạm. Càng đọc, đôi lông mày rậm rạp của người phụ nữ làm nghề tính toán càng nhíu chặt lại, tạo thành những nếp nhăn sâu hoắm nơi vầng trán: “Con Chi bên Nam Lộ lại giở cái bài toán ép chết nhà thùng của mấy ông lớn siêu thị rồi. Nó tưởng dân làm mắm ở tỉnh này chỉ biết đong cá bằng thúng, đo muối bằng giạ rồi thấy đơn hàng lớn là nhắm mắt ký bừa chắc? Để tôi bấm lại cái giá thành thực tế cho cô coi, coi thử có nuốt nổi cái cục xương này không.”

Chiếc máy tính cầm tay Casio bấm nút kêu tanh tách giòn giã dưới bàn tay thoăn thoắt của bà Vân. Những con số lạnh lùng liên tục nhảy múa trên màn hình tinh thể lỏng.

“Lô thử nghiệm 5.000 chai đợt trước, tôi với cô đã ngồi bóc tách từng sợi chân tơ kẽ tóc rồi,” bà Vân vừa gõ phím vừa lẩm bẩm tính toán. “Giá thành sản xuất trực tiếp tại cửa xưởng lúc đó đã ngốn đứt mười lăm ngàn bảy trăm đồng cho mỗi một chai thành phẩm. Trong đó, tiền nước mắm cốt nhĩ đạt chuẩn 35 độ đạm rút từ thùng chượp ra chiếm tròn chín ngàn đồng. Vỏ chai thủy tinh vuông chuyên dụng với nắp nhôm chống tràn cô nhập bên bà Quyên dưới Phú Trinh mất ba ngàn tám trăm. Bộ tem nhãn in cán màng mờ, màng co nhiệt bọc cổ chai và thùng carton năm lớp chịu lực ngốn thêm một ngàn bảy trăm đồng nữa. Tiền nhân công kéo nỏ, súc rửa chai, chiết rót thủ công, dán nhãn rồi tiền điện ba pha chạy cái máy nén khí cũ mất đứt một ngàn hai trăm đồng mỗi chai.”

Bà Vân ngừng tay, ngước mắt nhìn thẳng vào Lan qua tròng kính lão: “Đó là đợt trước tôi còn nương tay, chưa thèm hạch toán tiền dầu chiếc xe tải ba tấn của thằng Phúc chở hàng lên kho tổng Bình Tân, chưa tính tiền chợ mỗi ngày má cô đi mua cá mua rau nấu cơm trưa cho mười bốn miệng ăn thợ thuyền, và chưa trích một đồng nào cho chi phí hao mòn hệ thống máy dập nắp mà cậu An vừa phải hì hục đại tu lại hồi tháng trước!”

Bà Vân đập mạnh chiếc máy tính Casio xuống mặt bàn gỗ phát ‘bốp’ một tiếng: “Bây giờ Nam Lộ ép giá xuống mười bốn ngàn bảy trăm hai mươi đồng một chai. Nghĩa là sao? Nghĩa là chưa cần vặn van xả một giọt nước mắm nào ra khỏi bồn lóng, chưa cần dán một con tem nào lên thân chai, thì mỗi một chai mắm Bếp Bờ Biển bước chân ra khỏi cổng xưởng Hải Thành này, cô đã cầm chắc phần lỗ ròng gần một ngàn đồng chi phí biến đổi trực tiếp! Cô nhân thử cho hai mươi lăm ngàn chai coi! Cô bỏ công, bỏ của, vắt kiệt mồ hôi nước mắt của mười mấy con người làm quần quật ngày đêm suốt ba tháng ròng rã, để rước về một khoản lỗ ròng tiền tươi gần hai mươi lăm triệu đồng! Đó là tôi đang tính trong kịch bản hoàn hảo nhất của mấy người lạc quan: không có một chai nào bị nứt cổ trong lúc xe tải chạy dằn xóc qua quốc lộ, không có một con tem nào bị dán lệch mép, và cái ông Phạm Đức Tín bên phòng kiểm định chất lượng của Nam Lộ không kiếm cớ bắt bẻ một chỉ tiêu vi sinh hay độ đạm thối nào!”

Lan gật đầu thật chậm. Sắc mặt cô tái đi nhưng ánh mắt vẫn giữ được nét sắc sảo, điềm tĩnh lạ thường. Cô khẽ rê con chuột máy tính, kéo màn hình chuyển sang bảng tính mô phỏng chu chuyển dòng tiền lưu động.

“Cái khoản lỗ sổ sách hai mươi lăm triệu đó tuy xót xa nhưng chưa phải là đòn chí mạng đâu chị Vân,” Lan chỉ vào biểu đồ hình cột hiển thị trên máy tính. “Cái đáng sợ nhất, thứ có thể bẻ gãy xương sống của Hải Thành chỉ trong vòng sáu mươi ngày tới, chính là bẫy thanh khoản. Em vừa chạy thử mô hình dòng tiền theo các mốc giải ngân của dự thảo này.”

Bà Vân nghiêng đầu nhìn vào biểu đồ. Những cột màu đỏ thẫm kéo dài chúc xuống dưới trục hoành, báo hiệu sự sụt giảm tiền mặt nghiêm trọng trong suốt các tháng mười, mười một và tháng Chạp.

“Để đóng đủ 25.000 chai dung tích nửa lít giao đúng hạn cho họ, xưởng mình cần tổng cộng mười hai ngàn năm trăm lít nước mắm cốt nhĩ đạt chuẩn 35 độ đạm,” giọng Lan trầm xuống, trĩu nặng áp lực chuyên môn. “Toàn bộ hệ thống mười lăm thùng chượp bằng gỗ bời lời của ba em hiện tại chỉ có thể rút nỏ an toàn tối đa tám ngàn lít. Nếu rút quá con số đó, chượp sẽ bị chai, cấu trúc cá cơm đang phân giải trong thùng non sẽ bị phá vỡ hoàn toàn, nước mắm rút ra sau đó sẽ bị đục và thối đạm. Riêng thùng số bốn thì từ đợt bão tháng trước ngấm nước mưa qua khe vách tôn, hiện tại vẫn phải niêm phong để xử lý kỹ thuật, tuyệt đối không được đụng vào. Muốn có đủ lượng cốt mắm bù vào số hụt bốn ngàn năm trăm lít và tiếp tục gối vụ cho mùa cá năm sau, xưởng buộc phải gom mua một lượng cá cơm than tươi và muối hạt Bà Rịa cực kỳ lớn ngay trong tuần này tại cảng Cồn Chà để muối mẻ mới.”

Lan tiếp tục lướt ngón tay trên các dòng chi phí: “Chưa dừng lại ở đó. Tiền cọc ba mươi phần trăm vỏ chai thủy tinh cho bà Quyên để bà ấy đặt lò ngoài Bình Dương thổi khuôn vuông, tiền in hai mươi lăm ngàn bộ tem nhãn chống giả bảy màu có mã QR truy xuất nguồn gốc, tiền mua hơn hai ngàn chiếc thùng carton sóng chịu ẩm… Tất cả những nhà cung cấp đó, từ bà Quyên cho tới xưởng in tem dưới Phan Thiết, họ đều yêu cầu thanh toán tiền tươi ngay khi giao hàng hoặc tệ nhất cũng phải đặt cọc trước một nửa. Tổng nhu cầu vốn lưu động bổ sung của Hải Thành để vận hành đơn hàng này trong ba mươi ngày tới sẽ tăng vọt gấp năm lần bình thường, từ mức năm mươi triệu mỗi tháng nhảy vọt lên hơn hai trăm năm mươi triệu đồng tiền mặt.”

Bà Vân tháo hẳn cặp kính lão ra khỏi sống mũi, ném mạnh xuống tập hồ sơ, ngửa đầu tựa lưng vào chiếc ghế mây: “Hai trăm năm mươi triệu tiền mặt tươi rói. Đào đâu ra giữa cái xứ Phan Thiết này vào thời điểm giáp Tết lúc này? Thế còn khoản tạm ứng hợp đồng của Nam Lộ? Con Chi nó hứa tạm ứng bao nhiêu?”

“Họ chỉ đề xuất tạm ứng đúng hai mươi phần trăm giá trị hợp đồng sau khi hai bên ký kết và Hải Thành nộp đủ chứng thư bảo lãnh thực hiện hợp đồng,” Lan cười nhạt, ngón tay dừng lại ở điều khoản thanh toán mục 5.2. “Hai mươi phần trăm của tổng giá trị ba trăm sáu mươi tám triệu là khoảng bảy mươi ba triệu đồng. Bảy mươi ba triệu đó, em vừa ký lệnh chi trả tiền cọc đợt đầu cho bà Quyên và ứng một phần tiền dầu cho bạn ghe của ông Tư ngoài bến cá là coi như bốc hơi sạch bách. Sau đó, toàn bộ công đoạn kéo rút mắm, lọc qua khung bản, thuê thêm công nhân thời vụ làm ca đêm chiết rót, tiền điện ba pha chạy máy nén khí hết công suất… Hải Thành phải tự bỏ tiền túi ra mà gánh.”

“Rồi chừng nào cái tập đoàn siêu thị đó mới chịu nhả tám mươi phần trăm còn lại cho mình?” Bà Vân hỏi dồn, dù thâm tâm người kế toán già đã đoán biết tỏng cái bẫy quen thuộc này.

“Họ áp dụng điều khoản Net 45 ngày làm việc sau khi Hải Thành giao đủ đợt hàng cuối cùng và có đầy đủ biên bản nghiệm thu đạt chuẩn tại tổng kho Bình Tân,” Lan chua chát giải thích. “Chị Vân làm việc với các hệ thống lớn chị biết rồi, bốn mươi lăm ngày làm việc, trừ đi các ngày thứ Bảy, Chủ nhật và chín ngày nghỉ Tết Nguyên đán theo quy định nhà nước, thực tế chu kỳ công nợ sẽ bị kéo dài tới tận hơn sáu mươi lăm ngày dương lịch! Nghĩa là toàn bộ mồ hôi nước mắt, hàng họ giao sạch bách từ rằm tháng Chạp, nhưng nhanh nhất cũng phải đến tận cuối tháng Giêng hoặc sang giữa tháng Hai năm sau tiền mới có thể chảy về tài khoản ngân hàng của cơ sở. Trong suốt hơn hai tháng ròng rã đó, Hải Thành sẽ rơi vào trạng thái cạn sạch từng đồng tiền mặt khả dụng.”

Bà Vân gõ những ngón tay gầy guộc, nổi đầy gân xanh xuống mặt bàn, nét mặt đanh lại, ánh mắt nhìn Lan đầy vẻ cảnh báo: “Tôi làm kế toán thuế cho cái xứ này ròng rã ba mươi năm rồi Lan à. Tôi đã tận mắt chứng kiến không biết bao nhiêu cơ sở nước mắm truyền thống lâu đời bên bến Cà Ty này, bao nhiêu kho sấy cá khô ngoài Phú Hài, bao nhiêu hợp tác xã thanh long bên Hàm Thuận Nam bị xóa sổ vĩnh viễn khỏi bản đồ kinh doanh. Họ chết không phải vì hàng của họ dở, không phải vì họ không biết muối cá hay không biết trồng trọt, mà họ chết đứng chính vì những cái hợp đồng béo bở mang danh chuỗi siêu thị hiện đại kiểu này đây!”

Bà Vân chồm người tới trước, từng lời nói rành rọt như những nhát búa nện thẳng vào thực tế nghiệt ngã: “Mấy cái tập đoàn lớn, họ giơ cái đơn hàng tiền trăm triệu, tiền tỷ ra làm miếng mồi nhử. Mấy ông chủ cơ sở nhà thùng xưa nay chỉ quen bán vài chục thùng mắm cho mối quen, thấy đơn hàng lớn thì mừng hú vía, tưởng thời của mình tới rồi, tưởng xưởng mình sắp hóa rồng thành đại công ty. Nhưng quy mô tăng nóng mà tiềm lực tài chính không có, dòng tiền tự có bị đứt gãy thì cái đơn hàng đó chính là sợi dây thừng tự tròng vào cổ mình!”

Bà Vân nhìn sâu vào mắt Lan: “Họ chiếm dụng vốn lưu động của cô một cách hoàn toàn hợp pháp dựa trên các điều khoản hợp đồng gặt hái từ ban pháp chế sừng sỏ. Trong hơn hai tháng cô ngồi ngóng tiền về, ai trả tiền lương tuần cho mười bốn người thợ nhà thùng? Ai trả tiền điện ba pha cho trạm điện lực để họ không cắt cầu dao? Ai trả nợ tiền cá cơm cho các chủ ghe ngoài cảng? Đến lúc đó, cô muốn xưởng không bị đình trệ, muốn giữ được chữ tín thì chỉ có duy nhất một con đường: cắn răng đi vay nóng bên ngoài. Mà lãi vay nóng ở cái đất cảng này là bao nhiêu? Ba phân, năm phân một tháng! Tiền lời làm mắm chưa thấy một cắc, tiền lãi vay chợ đen đã ngoạm sạch từ vốn liếng tới nhà xưởng. Rốt cuộc, giao xong cái đơn hàng lớn cho siêu thị, cơ sở quay về tay trắng, thậm chí cái nhà của tổ tiên để lại cũng rơi vào tay chủ nợ!”

Lan ngồi im phăng phắc, lồng ngực cô như có một tảng đá ngàn cân đè nặng. Từng câu từng chữ của bà Vân không phải là lời dọa dẫm viển vông của một người đứng ngoài cuộc, mà là sự đúc kết đẫm máu về một hiện tượng kinh tế tàn khốc: bẫy tăng trưởng nóng dẫn tới vỡ nợ kỹ thuật. Khi một cơ sở sản xuất nhỏ cố gắng phình to quy mô vượt quá khả năng tài trợ của dòng tiền nội tại, mỗi một đơn vị sản phẩm làm ra không còn là tài sản mang lại thặng dư, mà chính là một cục nợ hút cạn những giọt máu thanh khoản cuối cùng.

Cánh cửa gỗ dán ván ép bỗng nhiên bật mở mạnh bạo.

Phúc bước xộc vào phòng. Chiếc áo thun cộc tay của anh ướt đẫm mồ hôi, lấm lem những vệt bụi đất đỏ quạch và vương nồng mùi nước mắm mặn chát. Trên tay anh là chiếc cặp da giả sờn rách đựng những cọc tiền lẻ nhăn nheo vừa thu về từ các quán ăn ven đường ở Phú Hài sau một buổi sáng quần quật chạy xe ba gác giao hàng. Thế nhưng, trái ngược hoàn toàn với bầu không khí nặng nề đang bao trùm căn phòng, gương mặt của người em trai hai mươi chín tuổi lại bừng sáng một niềm phấn khích tột độ.

“Chị Hai! Em vừa nghe chị Thảo kế toán kho nói phong long ngoài sân!” Phúc lao phăng phăng tới cạnh bàn, đặt phịch chiếc cặp đựng tiền xuống mặt gỗ, giọng thở hổn hển nhưng run lên vì sung sướng. “Tập đoàn Nam Lộ chịu chốt đơn Tết hai mươi lăm ngàn chai thật rồi hả chị? Hai mươi lăm ngàn chai! Trời đất ơi, cái đơn hàng khổng lồ cỡ đó, mối ruột của xưởng Ba Nhất bên La Gi cả năm nay nằm mơ cũng chưa chắc nuốt nổi!”

Phúc kéo vội chiếc ghế đẩu gỗ ngồi xuống, hai bàn tay thô ráp đan chặt vào nhau, ánh mắt sáng rực nhìn Lan: “Chuyến này xưởng Hải Thành mình thật sự đổi đời rồi chị Hai ơi! Mấy bữa nay em chạy xe đi giao hàng cho mấy quán cơm ngoài chợ Đồn, mấy bà chủ vựa cá với mấy tay tài xế cứ xầm xì sau lưng, bảo xưởng nhà mình từ ngày ba bị tai biến nằm liệt một chỗ là coi như sắp sập tiệm, mắm làm ra ế ẩm sắp phải bán tháo nhà thùng. Giờ mình ký được cái hợp đồng hai mươi lăm ngàn chai này, đưa thương hiệu Bếp Bờ Biển vô khắp các siêu thị lớn từ Nam chí Bắc, coi thử còn đứa nào dám mở miệng coi thường nhà mình nữa! Em sẽ liên hệ mượn thêm hai chiếc xe tải của bên anh Bảy Cường, mượn thêm năm đứa bạn ngoài bến phụ bốc xếp. Chị em mình dồn hết sức, làm ngày làm đêm ba tháng Tết là gỡ gạc lại toàn bộ nợ nần cho ba!”

Lan nhìn em trai. Ánh mắt cô đong đầy sự xót xa khi nhìn thấy những giọt mồ hôi lăn dài trên gò má sạm đen vì nắng gió của Phúc. Cô hiểu tâm lý của anh. Đó là sự nhiệt huyết, khát khao khẳng định mình của một người con trai luôn cắn rứt vì không thể gánh vác việc gia đình bằng con đường học vấn, luôn muốn chứng minh rằng sản nghiệp ba đời của dòng họ sẽ không lụi tàn dưới bàn tay thế hệ của mình. Nhưng sự ngây thơ ấy đang vô tình dẫn anh bước thẳng tới mép vực thẳm.

Lan không ngắt lời em trai. Cô kiên nhẫn chờ cho Phúc trút hết tất cả sự hào hứng ngây ngô, rồi chậm rãi xoay màn hình chiếc máy tính xách tay lại đối diện với mặt anh.

“Ngồi ngay ngắn lại đây, Phúc. Nhìn thật kỹ vào những con số này đi,” Lan nói, giọng cô trầm, đều và lạnh như một lát dao mổ.

Phúc ngơ ngác chớp mắt, nhìn vào ma trận những bảng biểu chi chít số má và biểu đồ màu sắc: “Gì vậy chị Hai? Mấy cái bảng tính này… chị biết tính em nhìn vô là nhức đầu mà. Cứ biết trên hợp đồng họ ghi tổng tiền mấy trăm triệu là ngon lành rồi chứ gì?”

“Không có mấy trăm triệu nào rơi từ trên trời xuống đầu mình một cách êm thấm đâu Phúc,” Lan chỉ ngón tay dứt khoát vào ô chi phí trực tiếp trên màn hình. “Đơn giá Nam Lộ áp đặt cho đợt này bị ép xuống còn mười bốn ngàn bảy trăm hai mươi đồng một chai. Em có biết giá thành thực tế để xưởng mình làm ra một chai nước mắm đạt chuẩn 35 độ đạm giao tới kho của họ là bao nhiêu không? Mười lăm ngàn bảy trăm đồng. Nghĩa là cứ mỗi một chai mắm rời khỏi cửa xưởng Hải Thành, nhà mình phải móc tiền túi ra bù lỗ gần một ngàn đồng. Đóng đủ hai mươi lăm ngàn chai, nhà mình cầm chắc mất trắng hai mươi lăm triệu đồng tiền tươi.”

Nụ cười rạng rỡ trên môi Phúc lập tức đông cứng lại. Anh tròn mắt, lắp bắp: “Lỗ… sao lại có chuyện lỗ được chị Hai? Đơn hàng này lớn gấp năm lần đơn thử nghiệm đợt trước cơ mà?”

“Bởi vì họ dùng cái vị thế của một tập đoàn phân phối khổng lồ để ép giá. Họ biết mình cần đơn hàng, nên họ đè bẹp biên lợi nhuận của mình,” Lan tiếp tục kéo chuột sang bảng dự phóng lưu chuyển tiền tệ. “Chưa hết đâu. Để có đủ mắm, đủ vỏ chai và bao bì chạy cho hai mươi lăm ngàn chai này, xưởng mình phải xuất ngay lập tức hơn hai trăm năm mươi triệu đồng tiền mặt để mua cá, mua muối, cọc vỏ chai cho bà Quyên và in tem chống giả. Nam Lộ họ chỉ tạm ứng cho mình vỏn vẹn bảy mươi ba triệu. Số tiền thiếu hụt gần một trăm tám mươi triệu đồng tiền mặt trong ba mươi ngày tới, em tính lấy ở đâu ra để đắp vào?”

Gương mặt Phúc bắt đầu biến sắc, hai tai anh đỏ ửng lên vì bối rối: “Thì… thì mình cầm hồ sơ lên ngân hàng vay vốn ngắn hạn…”

“Ngân hàng nào dám duyệt giải ngân cho một hộ kinh doanh cá thể mà người đứng tên pháp lý đang nằm liệt giường vì tai biến mạch máu não?” Lan hỏi ngược lại, giọng cô đanh thép nhưng không hề có ý mỉa mai. “Hồ sơ pháp lý sang tên xưởng và thủ tục giám hộ cho ba hiện tại phòng tư pháp thành phố còn chưa giải quyết xong. Em tính đem sổ đỏ của thửa đất số bốn mươi ba đi thế chấp ngân hàng hả? Thửa đất đó đang vướng biên bản cam kết lộ trình trả nợ cho cô Dung, luật sư Sơn đã cảnh báo dứt khoát là tuyệt đối không được để phát sinh thêm bất kỳ giao dịch thế chấp nào! Rồi nếu ngân hàng lắc đầu, em tính đi đâu? Ra ngã tư cảng Cồn Chà vay nóng của đám tín dụng đen với lãi suất ba phân, năm phân một tháng sao?”

Phúc rụt cổ lại, bờ vai vạm vỡ của người thanh niên bốc vác chùng hẳn xuống.

“Em nhìn tiếp vào cái bẫy chết người này đi,” Lan lật sang trang thứ năm của bản hợp đồng giấy, ngón tay đè mạnh lên dòng chữ in đậm. “Họ buộc xưởng Hải Thành phải cam kết ưu tiên toàn bộ công suất đóng chai cho nhãn Bếp Bờ Biển trong suốt chín mươi ngày. Điều đó đồng nghĩa với việc gì? Đồng nghĩa với việc trong suốt ba tháng tới, em không được phép chiết một chai nước mắm Hải Thành nào để giao cho quán cơm bà Sương, không được giao một giọt mắm nào cho tiệm tạp hóa Chín Bảy hay bất kỳ mối quen nào ở Mũi Né. Toàn bộ số tiền mặt tươi mỗi ngày em vừa xách về trong cái cặp da kia—khoản tiền nuôi sống mười bốn miệng ăn thợ thuyền, trả tiền chợ nấu cơm mỗi ngày cho má, mua thuốc trợ tim và hạ huyết áp cho ba—sẽ hoàn toàn biến mất!”

Lan nhìn thẳng vào đôi mắt đang dao động dữ dội của em trai: “Nếu mình ký vào bản hợp đồng này, Hải Thành sẽ rơi vào trạng thái vỡ nợ kỹ thuật ngay từ tháng thứ hai. Mình sẽ cạn kiệt từng đồng tiền mặt. Rồi rủi ro máy móc thì sao? Chỉ cần cái máy dập nắp cũ kỹ của cậu An bị tụt áp suất khí nén trong một đêm, hàng giao trễ hạn quá bốn mươi tám tiếng, Nam Lộ sẽ lập tức kích hoạt điều khoản phạt hai mươi phần trăm tổng giá trị hợp đồng—tương đương hơn bảy mươi triệu đồng tiền mặt. Lúc đó, không những mình không nhận được một đồng tiền lời nào, mà toàn bộ thương hiệu Hải Thành do ông nội và ba gầy dựng suốt ba mươi năm qua sẽ bị xóa sổ, xưởng bị xiết nợ, và cả gia đình mình sẽ biến thành những con nợ không có lối thoát.”

Căn phòng làm việc nhỏ chìm vào một khoảng lặng chết chóc. Chỉ còn tiếng chiếc quạt trần cũ kỹ quay cọt kẹt từng vòng trên trần nhà, phả xuống những luồng gió khô khốc và ngột ngạt.

Phúc ngồi chết lặng trên chiếc ghế đẩu. Gương mặt hào hứng, rạng rỡ lúc mới bước vào giờ đây chuyển sang màu xám ngoét. Đôi bàn tay thô ráp, chai sạn của anh—đôi bàn tay vốn chỉ quen với việc ghì chặt tay lái xe tải, khuân vác những sọt cá nặng trĩu và kéo những con nỏ mắm bằng gỗ—bắt đầu run rẩy chạm vào mép tập hồ sơ hợp đồng.

Trước mắt anh, chiếc bẫy vô hình được giăng ra một cách tinh vi dưới lớp vỏ bọc mỹ miều của một “hợp đồng chiến lược mùa Tết” hiện hình rõ mồn một. Cái cảm giác hãnh diện, nở mày nở mặt với bà con xóm bến bỗng chốc tan biến thành mây khói, nhường chỗ cho một nỗi sợ hãi buốt lạnh chạy dọc sống lưng. Nếu như sáng nay Lan không ngồi đây, nếu như cô không dùng con mắt sắc sảo của một chuyên gia tài chính để bóc trần từng con số, từng điều khoản pháp lý ma mãnh, mà chỉ có anh và mẹ ở nhà đối diện với bản hợp đồng này, có lẽ Hải Thành đã tự tay ký vào bản án tử hình của chính mình.

“Trời đất ơi… Sao họ làm ăn tàn nhẫn vậy chị Hai?” Phúc thì thầm, giọng anh khản đặc, nghẹn lại nơi cổ họng. “Thấy mình là xưởng thủ công nhỏ lẻ dưới tỉnh… họ tính ép cho mình chết sặc tiết luôn sao?”

Bà Vân thở dài một tiếng thật sâu, cất giọng trầm buồn giải thích thay cho Lan: “Trên thương trường không có chỗ cho chuyện tàn nhẫn hay nhân từ đâu cậu Phúc à. Nam Lộ là một tập đoàn bán lẻ niêm yết trên sàn chứng khoán, các giám đốc của họ phải chịu áp lực khủng khiếp về biên lợi nhuận từ các quỹ đầu tư và cổ đông lớn. Họ buộc phải tối ưu hóa từng đồng chi phí đầu vào. Ai yếu thế hơn, ai thiếu hiểu biết về dòng tiền mà cứ nhắm mắt lao đầu vào cái danh hão thì người đó tự chịu chết thôi. Cái bài học xương máu này, bao nhiêu cơ sở quanh vùng này đã phải trả giá bằng cả gia sản, ruộng vườn của tổ tiên rồi.”

Phúc cúi gằm mặt xuống, hai bàn tay ôm chặt lấy mái tóc bù xù: “Vậy… vậy giờ xưởng mình đành phải ngậm ngùi từ chối người ta hả chị? Mình buông tay để cho cái xưởng Ba Nhất bên La Gi nó ẵm trọn cái đơn hàng này sao? Rồi người ta lại có cớ cười nhạo nhà mình hèn nhát, không có gan làm lớn…”

“Từ chối một đơn hàng độc hại không bao giờ là hèn nhát, mà đó là bản lĩnh sinh tồn tối thiểu của người làm kinh doanh,” Lan nói, ánh mắt cô nhìn em trai ánh lên vẻ kiên định, rắn rỏi. “Kinh doanh không phải là một canh bạc đỏ đen để nở mày nở mặt một mùa Tết rồi sau đó đóng cửa xưởng đi trốn nợ. Nhưng chị không hề nói là chúng ta sẽ dễ dàng buông tay chịu thua.”

Lan đứng dậy khỏi bàn làm việc, bước chầm chậm đến bên khung cửa sổ nhìn ra kho sân nắng. Nắng trưa Phan Thiết như đổ lửa xuống những mái tôn proximăng cũ kỹ, làm bốc lên một mùi hương nồng đượm, mộc mạc và bền bỉ—mùi của cá cơm than phân giải trong muối hạt tinh khiết qua bao mùa mưa nắng, thứ hương vị linh hồn đã nuôi sống cả gia đình cô qua biết bao cơn biến động của thời cuộc.

“Muốn đàm phán lại với Nam Lộ trên thế chủ động, chúng ta phải giải quyết triệt để ba điểm nghẽn cốt tử,” Lan quay người lại, nhìn thẳng vào bà Vân và Phúc, giọng nói trở nên sắc sảo lạ thường. “Thứ nhất: nguồn nước mắm cốt nhĩ đạt chuẩn 35 độ đạm của xưởng mình đang thiếu hụt trầm trọng, không thể nào gánh nổi mười hai ngàn năm trăm lít nếu không muốn phá hủy cấu trúc của các lứa chượp non. Thứ hai: đơn giá mười bốn ngàn bảy trăm hai mươi đồng của Nam Lộ quá thấp, khiến mình bị âm biên lợi nhuận trực tiếp nếu xưởng tự làm trọn gói từ khâu ủ chượp đến đóng chai. Thứ ba: điều khoản độc quyền công suất của họ tước đoạt toàn bộ dòng tiền mặt bán lẻ hàng ngày của cơ sở.”

Phúc ngẩng đầu lên, trong đôi mắt đượm buồn lóe lên một tia hy vọng mong manh: “Nhưng mình giải quyết bằng cách nào hả chị Hai? Cá trong thùng chượp cần tới mười hai đến mười lăm tháng mới chín tới, mình đâu có phép thuật nào ép mắm trong thùng gỗ chín nhanh gấp đôi được?”

Cánh cửa phòng làm việc một lần nữa khẽ kẹt mở.

Tiếng gậy gỗ gõ lộc cộc đều đặn trên nền xi măng thu hút sự chú ý của tất cả mọi người. Chú Bảy Hòa, với một bên chân phải vẫn còn nẹp chặt lớp vải y tế cố định sau tai nạn chấn thương khớp gối hồi đầu tháng, tay chống một cây gậy tre già, đang tập tễnh bước từng bước vững chãi vào phòng. Người thợ cả ngoài sáu mươi tuổi, với mái tóc hoa râm búi gọn sau gáy, gương mặt hằn sâu những nếp nhăn từng trải và làn da cháy sạm màu nắng muối của vùng biển cực Nam Trung Bộ, đã đứng lặng lẽ ngoài hiên nghe trọn vẹn cuộc tranh luận từ nãy đến giờ.

Chú Bảy Hòa kéo chiếc ghế gỗ mộc ở góc phòng, nặng nhọc ngồi xuống, đặt cây gậy tre dựa vào mép bàn. Đôi mắt sắc sảo, đượm vẻ phong trần của người đã dành trọn cả cuộc đời gắn bó với từng thớ gỗ thùng chượp, từng con nỏ và từng lứa cá cơm lướt qua tập hồ sơ dày cộm trên bàn, rồi dừng lại trên gương mặt căng thẳng của Lan.

“Hồi nãy đứng ngoài hiên, tao nghe con Lan tính toán rành rọt số lít mắm cốt đang bị thiếu hụt,” chú Bảy cất giọng khàn đục nhưng âm lượng vang và chắc nịch. “Nó tính chuẩn xác từng ly từng tí đó Phúc. Mười lăm cái thùng chượp bằng gỗ bời lời của ba mày để lại, tao là người trực tiếp đóng nẹp, cài vỉ, chỉnh từng con nỏ suốt mấy chục năm qua, tao hiểu tính nết từng thùng hơn cả hiểu bản thân mình. Thùng số bốn bị nước mưa ngấm vách hồi tháng trước, men vi sinh đang bị xáo trộn, tao đang phải rải muối hạt mặt thùng để ép bổi ép nước, chưa thể nào đụng vô được. Mười bốn thùng còn lại, nếu tụi bây cố tình rút kiệt nỏ để ép cho đủ mười hai ngàn năm trăm lít giao cho siêu thị, thì toàn bộ lớp bổi cá cơm bên trong sẽ bị khô cháy, không khí lọt vô làm chua chượp. Mẻ mắm nhĩ của vụ sau coi như đổ sông đổ biển hết, nước mắm rút ra sẽ đục ngầu và bốc mùi chua loét. Ba mày mà còn tỉnh táo ngồi đây, thấy tụi bây phá nát hệ thống chượp kiểu đó để chạy theo cái đơn hàng siêu thị, ổng uất ức ổng tức hộc máu chết liền!”

Phúc thở dài sườn sượt, giọng chùng xuống: “Dạ, con hiểu rồi chú Bảy. Chị Hai cũng vừa phân tích cho con thấy cái nguy hiểm đó. Chắc là… chắc là xưởng mình phải gọi điện từ chối Nam Lộ thiệt rồi…”

“Ai bảo mày phải từ chối?” Chú Bảy Hòa bất thần ngắt lời, khóe mắt nheo lại, ánh lên một tia sáng sắc sảo lạ lùng.

Người thợ cả già nua đặt bàn tay thô ráp, chai sần như vỏ cây dầu lên mặt bàn gỗ, đưa mắt nhìn thẳng vào Lan:

“Xưa giờ, cái xứ làm mắm Phan Thiết này giữ cái nếp nhà ai nấy lo, thùng ai nấy giữ, phường mắm ai nấy làm. Nhưng con Lan có ăn học đàng hoàng, con làm tài chính trên thành phố về, con hiểu chuyện hạch toán và liên kết kinh tế. Bây giờ tao hỏi thiệt con một câu: Cái tập đoàn Nam Lộ đó, nó ký hợp đồng gia công với mình là nó mua cái nhãn hiệu Hải Thành của ba mày, hay nó mua cái chỉ tiêu ba mươi lăm độ đạm đóng trong cái chai thủy tinh vuông dán nhãn Bếp Bờ Biển của tụi nó?”

Lan khựng lại trong tích tắc. Câu hỏi mộc mạc nhưng đánh trúng vào bản chất sâu xa nhất của vấn đề khiến tư duy phân tích của cô bừng sáng: “Dạ chú Bảy, hợp đồng gia công nhãn hàng riêng OEM, họ chỉ kiểm soát và nghiệm thu dựa trên bảng tiêu chuẩn kỹ thuật: độ đạm toàn phần 35 độ, tỷ lệ đạm amin trên đạm toàn phần đạt chuẩn, độ mặn từ hai trăm sáu mươi đến hai trăm tám mươi gram trên lít, màu cánh gián trong suốt và không có vi khuẩn gây hại. Họ hoàn toàn không quan tâm giọt mắm đó chảy ra từ thùng gỗ của Hải Thành hay từ đâu, miễn là đạt chuẩn kiểm nghiệm độc lập.”

Chú Bảy Hòa khẽ gật đầu, khóe miệng nhăn nheo nhếch lên một nụ cười thâm trầm, kín đáo:

“Đúng tróc! Vậy thì tao chỉ cho tụi bây một con đường sáng. Một giải pháp xưa nay xưởng Hải Thành mình chưa từng làm vì ba mày vốn tính bảo thủ, nhưng mấy tay thương lái sành sỏi ngoài bến Cà Ty này họ đều biết rõ mồn một: Dọc theo hai bên mé sông Cà Ty này, ngược lên miệt Phú Trinh, rồi vòng ra làng chài Phú Hài, có không dưới mười hai cái nhà thùng nhỏ lẻ của mấy hộ gia đình bà con cố cựu. Họ làm nghề gia truyền từ đời ông cố để lại, tay nghề ủ cá cơm than với muối hột chuẩn chỉ từng li từng tí. Nước mắm cốt nhĩ của họ kéo rút ra màu cánh gián đậm đặc, độ đạm tự nhiên cao ngất ngưởng ba mươi lăm, ba mươi sáu độ, hương vị thơm ngon đậm đà không thua kém bất kỳ một thùng mắm nào của xưởng Hải Thành mình.”

Chú Bảy Hòa chống gậy, hơi rướn người về phía trước, giọng hạ thấp xuống nhưng từng âm sắc rành rọt, nặng tựa ngàn cân:

“Nhưng mấy hộ nhỏ lẻ đó ngặt một nỗi: họ không có tiền mua sắm dây chuyền chiết rót đóng chai hiện đại, không có tiền làm hồ sơ chứng nhận an toàn vệ sinh thực phẩm kiểu HACCP hay ISO gì đó như tụi siêu thị đòi hỏi, càng không có quan hệ hay biết đường đưa hàng vô các kênh bán lẻ hiện đại. Nước mắm cốt nhĩ của họ ủ chín rục rã đầy các thùng gỗ nhỏ mà không có đầu ra ổn định, đang phải cắn răng bán tháo, bán đổ dạng xá cho mấy vựa tư thương ngoài chợ với cái giá rẻ mạt mười một, mười hai ngàn một lít để lấy tiền đong gạo và trả nợ tiền muối vụ trước.”

Ánh mắt người thợ cả già quét qua từng người trong phòng, rồi dừng lại trên đôi mắt sáng ngời của Lan:

“Nếu con Lan dám đứng ra làm đầu tàu: Cơ sở Hải Thành mình sẽ đứng ra ký hợp đồng thu mua bao tiêu toàn bộ lượng nước mắm cốt thô đạt chuẩn từ chính những nhà thùng nhỏ lẻ đó về xưởng. Trước khi nhập, mình lấy mẫu niêm phong đem đi xét nghiệm độc lập tại trung tâm kiểm định, thùng nào đạt đúng ba mươi lăm độ đạm, vi sinh đạt chuẩn thì mình mới xuất tiền gom về bồn lóng. Sau đó, tao sẽ trực tiếp đứng ra chỉ dẫn kỹ thuật, phối trộn có kiểm soát lượng mắm thu mua đó với mắm nền chín tới của xưởng mình theo một tỷ lệ vàng nghiêm ngặt để giữ vững hương vị đặc trưng. Làm theo cách này, Hải Thành mình giải quyết dứt điểm bài toán thiếu hụt mười hai ngàn năm trăm lít mắm chín ngay trong chớp mắt, vừa hạ được giá vốn nguyên liệu đầu vào xuống mức rẻ hơn cả chi phí mình tự ủ chượp từ cá tươi, mà xưởng lại không phải tốn thêm một đồng vốn lưu động nào để mua cá mua muối gối vụ trong lúc ngặt nghèo này!”