Lời nói đứt quãng của cha

Mùi cồn y tế bảy mươi độ trộn lẫn tinh dầu tràm gió và cao xoa bóp gừng quẩn quanh trong gian phòng phục hồi chức năng nồng đượm, tạo nên một thứ bầu không khí đặc quánh, vừa cay nồng vừa ngai ngái lưu cữu. Chiếc máy theo dõi dấu hiệu sinh tồn kê đầu giường phả ra những tiếng tít tít đều đặn, khô khốc, đếm từng nhịp co bóp của quả tim người bệnh trong một không gian chỉ chực vỡ òa bởi những dồn nén thầm lặng.

Nắng trưa đổ lửa từ đỉnh trời Phan Thiết rọi xiên qua những thanh chấn song sắt sơn xám đã tróc vảy, hắt từng vệt sáng gay gắt, chói lóa xuống nền gạch bông cũ kỹ mang hoa văn chữ thập thời thuộc địa, nay đã mòn vẹt và ố vàng dọc các góc mép chân tường. Luồng gió chướng từ cửa sổ hướng đông mang theo hơi muối mằn mặn đặc trưng bốc lên từ cửa biển Cà Ty và bãi cát Đồi Dương thốc mạnh vào căn phòng tầng hai, làm bay phần phật góc rèm vải hoa văn thô nhạt màu. Gió biển mặn chát, nhưng dường như không tài nào xua tan nổi cái oi bức ngột ngạt của thuốc men, của mồ hôi chua nồng bốc ra từ lớp áo vải bệnh nhân và mùi da thịt người già nằm liệt giường lâu ngày trên lớp đệm bọc simili sẫm màu.

Trên chiếc giường tập vật lý trị liệu khung thép kiên cố, ông Thành mặc bộ đồ bệnh nhân kẻ sọc xanh nhạt rộng thùng thình, phần cổ áo trễ xuống để lộ hõm xương quai xanh gầy guộc cùng làn da đồi mồi sạm nắng. Nửa thân người bên phải của ông—phần cơ thể từng một thời vác nổi những sọt cá cơm than nặng sáu mươi ký từ mạn thuyền nhảy xuống bờ cát, từng một tay siết chặt tay đòn bẩy gỗ để nén chặt hàng chục tấn chượp—nay từng có lúc buông thõng hoàn toàn, lạnh lẽo và vô hồn như một thân phi lao mục trôi dạt vào bãi biển sau mùa bão lớn.

Nhưng lúc này, dưới lớp da mỏng khô khốc và tái nhợt của cánh tay phải ấy, những đường gân xanh ngoằn ngoèo đang gồ lên, gồng cứng trong một nỗ lực gần như tuyệt vọng. Năm ngón tay thô ráp, chai sạn thành từng mảng dầy cộp vì hàng chục năm kéo dây néo và vần nắp thùng gỗ đang run rẩy từng chặp. Từng khớp ngón nhích đi từng ly một, chầm chậm khép lại quanh thanh xà thép bọc mút xốp màu đen đặt ngang ngực. Mỗi cử động nhỏ đều đòi hỏi một mệnh lệnh thần kinh nhọc nhằn truyền từ bán cầu đại não đang bị tổn thương sâu sắc, xuyên qua những bao xơ sợi thần kinh còn sót lại sau cơn tai biến.

Từng giọt mồ hôi đục ngầu rịn ra từ chân tóc bạc hoa râm, kết thành hạt lăn chầm chậm qua khóe mắt trũng sâu, chảy ngoằn ngoèo qua rãnh nhăn nheo bên má trái rồi đọng lại nơi vệt hõm cằm lởm chởm râu bạc chưa cạo. Một nửa khuôn mặt ông vẫn còn trĩu xuống do di chứng liệt dây thần kinh số bảy ngoại biên, khóe miệng lệch hẳn sang bên phải khiến nước bọt chốc chốc lại ứa ra nơi mép môi. Dẫu vậy, sâu thẳm trong tròng mắt mờ đục màu nâu sẫm của người thợ mắm già—con mắt từng nhìn thấu sắc nước cá cơm ngoài khơi xa và đoán định độ chín của từng lớp chượp trong đêm tối—vẫn bừng lên một thứ ánh sáng ngoan cường, nhẫn nại đến thắt lòng.

Kỹ thuật viên phục hồi chức năng Đinh Thị Hà cúi thấp người bên mép giường bệnh, hai bàn tay mang găng cao su y tế giữ chặt lấy khớp cổ tay và mỏm trâm quay của ông Thành nhằm hỗ trợ trục vận động giải phẫu, ngăn không cho khớp cổ tay bị gập gãy quá mức trong cơn co rút cơ. Chị quấn dải băng đo huyết áp bằng vải thô màu xám quanh bắp tay trái lành lặn của ông, đặt ống nghe vào hõm khuỷu tay rồi dùng bàn tay dứt khoát bóp quả bóng cao su. Từng tiếng xì xì cơ học vang lên đều đặn. Chiếc kim kim loại trên mặt đồng hồ cơ nhích dần qua các vạch chia độ: một trăm hai mươi, một trăm bốn mươi, một trăm sáu mươi, rồi khẽ dừng lại trước khi van xả khí bắt đầu nhả từng nấc nhỏ.

Hà chăm chú quan sát từng nhịp nảy của cây kim, đôi chân mày thanh tú hơi nhíu lại. Sau khi tiếng đập mạch biến mất ở ngưỡng tám mươi lăm, chị tháo ống nghe khỏi tai, vắt ngang cổ áo blouse trắng, rồi quay sang nhìn Lan và bà Hạnh đang đứng bất động cạnh tủ đầu giường. Ánh mắt nữ kỹ thuật viên nghiêm nghị, sắc bén, hoàn toàn là sự lạnh lùng cần thiết của một người làm chuyên môn thường xuyên chứng kiến ranh giới mong manh giữa sự hồi phục và nguy cơ tàn phế vĩnh viễn.

— Huyết áp hiện tại là một trăm ba mươi lăm trên tám mươi lăm mi-li-mét thủy ngân, — Hà nói, giọng hạ thấp vừa đủ nghe nhưng đanh gọn, dứt khoát. — So với tuần trước khi vừa rời phòng hồi sức tích cực thì các chỉ số huyết động đã có dấu hiệu ổn định hơn. Tín hiệu dẫn truyền thần kinh vận động ở bàn tay phải vừa mới chớm bắt lại sau biến cố giải tỏa tâm lý ngày hôm qua. Nhưng tôi bắt buộc phải nhắc lại một lần nữa với chị Lan và bác gái: đây là giai đoạn cực kỳ nhạy cảm của quá trình phục hồi thần kinh. Vùng vỏ não vận động và trung khu ngôn ngữ Broca của bác Thành đang phải chịu tải năng lượng rất lớn để cố gắng tái kết nối các synap thần kinh mới xung quanh ổ nhồi máu cũ.

Bà Hạnh đứng nép sát vào mé sườn Lan, hai bàn tay gầy guộc chằng chịt vết đồi mồi và những vết nứt nẻ do ngâm nước muối lâu năm đan chặt vào nhau đến mức các khớp ngón trắng bệch ra không còn giọt máu. Đôi mắt bà đỏ hoe, nhìn trân trân vào gương mặt lệch méo của chồng với vẻ xót xa cùng cực xen lẫn nỗi bồn chồn thảng thốt.

Lan khẽ đưa bàn tay ấm áp của mình siết nhẹ lấy khuỷu tay mẹ để truyền chút hơi ấm và sự vững chãi, rồi cô nhìn thẳng vào nữ kỹ thuật viên, cất lời với ngữ điệu chừng mực:

— Chị Hà, chúng tôi hiểu rất rõ tình trạng của ba tôi. Chúng tôi vào đây hoàn toàn không phải để gây áp lực hay bắt ba phải suy nghĩ phức tạp. Chúng tôi chỉ cần đối chiếu lại một chi tiết nhỏ duy nhất liên quan đến một khoản tiền cũ trong gia đình để chốt phương án làm việc với đối tác bên ngoài. Không tranh luận, không to tiếng, và tuyệt đối không để ba phải tính toán sổ sách.

— Tối đa mười phút, — Hà ngắt lời, ngón tay trỏ chỉ thẳng vào màn hình chiếc máy monitor đang hiển thị đường sóng nhịp tim màu xanh lá cây uốn lượn liên tục. — Tôi bấm đồng hồ đúng mười phút kể từ bây giờ. Và tôi phải nhấn mạnh lại điều cấm kỵ: tuyệt đối không được khơi lại bất kỳ mâu thuẫn gia đình gay gắt nào, không được hỏi dồn dập, không được nhắc đến chuyện đất đai, nợ nần căng thẳng hay những biến cố làm ông uất ức. Bất kỳ một sự kích động cảm xúc mạnh nào lúc này cũng có thể kích hoạt hệ thần kinh giao cảm phóng thích ồ ạt catecholamine, làm co thắt các nhánh mạch máu não nhỏ quanh vùng tổn thương, dẫn thẳng tới cơn đột quỵ thứ hai tái phát. Mà một khi đã tái phát cơn thứ hai ở độ tuổi và trên nền mạch máu đã xơ vữa, giòn xốp như của bác Thành, tỷ lệ tử vong hoặc rơi vào đời sống thực vật là trên tám mươi phần trăm. Chị Lan là người làm quản trị, chị thừa hiểu cái giá của việc đánh cược đó chứ?

— Tôi hiểu, — Lan khẽ gật đầu, lồng ngực cô hơi thắt lại như có một dải băng thép siết chặt.

Cụm từ "cơn đột quỵ thứ hai" rơi tọt vào khoảng không giữa căn phòng bệnh viện như một khối đá tảng nặng nề ném xuống mặt hồ phẳng lặng, làm dậy lên từng đợt sóng lạnh buốt trong tâm can. Là một kiểm toán viên đã từng rà soát hàng trăm hồ sơ rủi ro và đánh giá tổn thất, cô biết rõ cái giá của sự liều lĩnh trong y khoa còn tàn nhẫn và dứt khoát hơn bất kỳ sự sụp đổ nào trên bảng cân đối tài chính. Ở đây không có cơ hội trích lập dự phòng, cũng không có điều khoản gia hạn nợ; một sai lầm trong lời nói lúc này có thể tước đoạt sinh mạng của cha cô vĩnh viễn.

Hà lùi lại hai bước, tựa lưng vào mép tủ thuốc bằng inox đặt cạnh máy đo nhịp tim, nhưng ánh mắt sắc sảo của chị vẫn găm chặt vào từng chuyển động lồng ngực và nét mặt của người bệnh.

Lan kéo một chiếc ghế nhựa tròn màu đỏ đã bạc màu đến sát mép đệm giường bệnh. Cô không đứng nhìn xuống từ trên cao. Cô hiểu sâu sắc tâm lý của một người đàn ông cả đời làm chủ gia đình, người từng đứng sừng sững trên mũi ghe chỉ huy hàng chục thợ bạn đạp sóng ngoài khơi, từng vung tay thét ra lửa giữa sân xưởng đầy bụi muối. Việc phải ngước nhìn người khác từ tư thế nằm liệt giường, nửa thân bất toại, sẽ chỉ khơi dậy cảm giác nhục nhã, cay đắng và kích hoạt phản xạ phòng thủ vô thức.

Lan ngồi xuống thật chậm rãi, điều chỉnh độ cao cơ thể sao cho ánh mắt mình ngang bằng với tầm nhìn mờ đục của cha.

Khoảng cách chỉ chừng hai gang tay làm lộ rõ từng chi tiết nghiệt ngã mà thời gian và bệnh tật đã hằn lên gương mặt người thợ mắm già. Từng sợi lông mày bạc thếch rủ xuống che bớt hốc mắt sâu hoắm; vết sẹo dài màu nâu xám kéo từ đuôi mắt phải xuống tận gò má—dấu tích của một lần đứt cáp neo tàu bằng thép văng trúng mặt ngoài khơi Mũi Né từ hơn hai mươi năm trước khi ông liều mình cứu chiếc ghe chở mắm tránh bão. Hơi thở phả ra từ cánh mũi phập phồng của ông nồng mùi sữa công thức dinh dưỡng trộn lẫn mùi dầu tràm ngai ngái bôi trên ngực áo.

— Ba, — Lan mở lời, giọng cô mềm mại, tròn vành rõ chữ, âm vực giữ ở mức vừa đủ nghe, trầm ấm và kiên định như mặt nước giếng khơi.

Con ngươi màu nâu đục lờ đờ của ông Thành chầm chậm đảo qua, dừng lại trên gương mặt con gái. Bàn tay phải đang gồng cứng trên thanh xà mút xốp khẽ buông lỏng ra từng chút một, các đầu ngón tay co giật nhẹ trên mặt da simili thô ráp, như một đứa trẻ chới với giữa dòng nước xiết muốn vươn ra tìm kiếm một điểm tựa quen thuộc.

Bàn tay trái lành lặn của ông lập tức run rẩy đưa sang, vụng về và run rẩy nắm lấy mu bàn tay của Lan. Lòng bàn tay người cha khô khốc, ráp ráo như vỏ cây sú vẹt phơi nắng cát, nóng hổi và đầy những vết sẹo chai lồi lõm của đời thợ lặn, thợ mắm. Lan không rụt tay lại; cô lật ngửa bàn tay mình, đan từng ngón tay thon dài vào những ngón tay gồ ghề của cha, truyền qua đó một luồng sinh khí bình thản.

— Sáng nay con với má và em Phúc đã gặp cô Út Dung tại văn phòng luật sư, — Lan nói chậm rãi, lựa chọn từng từ ngữ với sự cẩn trọng tối đa của một chuyên gia đàm phán, lược bỏ hoàn toàn những chi tiết u ám về việc cô Út từng đem giấy nợ tới xưởng đập bàn đòi niêm phong đất, hay tối hậu thư mười lăm ngày từng treo lơ lửng như lưỡi gươm phạt trên đầu cả gia đình. — Cô Út có mang theo bức thư tay ngày xưa ba viết hồi năm 2014, cùng với tờ biên nhận nhận năm mươi triệu đồng và ba lượng vàng lúc xưởng mình mở rộng thêm bốn thùng chượp mới phía bờ sông.

Nghe đến tên người em gái út và mốc thời gian mười năm trước, đuôi mắt bên trái của ông Thành khẽ co giật một nhịp. Cơ trán ông nhăn lại, kéo theo một nếp gấp sâu hoắm chạy dài giữa hai hàng chân mày hoa râm. Ông không quay mặt đi, cũng không lộ vẻ gì là xa lạ hay chối bỏ.

Ký ức về mùa nam năm 2014, khi dãy nhà thùng bên sông Cà Ty được cơi nới thêm những trụ gỗ kiền kiền đỏ au để đón những mẻ cá cơm than béo múp trúng đậm từ giàn lưới vây rút ngầm, dường như vẫn còn nguyên vẹn trong một góc tế bào não chưa bị cơn xuất huyết tàn phá. Đối với người đàn ông cả đời chỉ biết đến con cá, hạt muối và cái mùi mắm bốc lên ngào ngạt dưới vòm mái tôn, việc dựng thêm bốn thùng chượp gỗ bời lời thuở ấy là cả một giấc mơ lớn, một bước ngoặt để Hải Thành vươn lên thành một nhà thùng có tiếng tăm trong vùng.

— Ba... con muốn hỏi ba một chuyện để con làm việc cho thật rành mạch, phân minh với cô Út, — Lan nắm chặt hơn bàn tay thô ráp của cha, ngón tay cái của cô khẽ miết nhẹ đều đặn trên các đốt xương mu bàn tay ông để duy trì nhịp tim ông ở mức êm dịu. — Trong bức thư năm đó, ba có từng hứa sẽ hoàn trả lại khoản tiền và vàng đó cho cô Út không ba?

Bà Hạnh đứng phía sau lưng ghế của Lan, lồng ngực thắt lại nghẹn ứ. Hơi thở bà dồn lên nơi cuống họng thành những tiếng khò khè khe khẽ. Bà vội vàng đưa vạt áo bà ba bằng vải ú hoa sờn rách lên chấm nơi khóe mắt, hai chân nửa như muốn bước dấn tới mép giường để nói thay chồng, nửa lại run rẩy sợ hãi trước ánh mắt cảnh cáo lạnh băng của cô kỹ thuật viên đang đứng canh đồng hồ.

Gian phòng bệnh viện rơi tõm vào một khoảng lặng đặc quánh, nặng trềnh trệch. Chỉ còn tiếng tích tắc khô khốc của chiếc đồng hồ treo tường vỏ nhựa và tiếng tít... tít... đơn điệu, cơ học của màn hình monitor đang vẽ nên những đường sóng dập dờn.

Ông Thành mở to đôi mắt nhìn chằm chằm vào con gái. Cơ ngực ông phập phồng lên xuống từng nhịp dồn dập dưới lớp vải áo bệnh nhân mỏng manh. Quai hàm bạnh ra, những đường cơ gân cổ giật giật. Khóe môi bên phải vốn đang méo xệch cố gắng kéo giật ngược trở lại về phía nhân trung để định hình khẩu âm. Những âm thanh đầu tiên thoát ra từ thanh quản ông không thành hình tiếng nói, mà chỉ là tiếng khò khè nghẹn ứ, lục bục như bọt khí sôi trào dưới đáy một chum mắm đọng cặn lâu ngày.

Ông nuốt một ngụm nước bọt một cách khó nhọc, các tĩnh mạch hai bên thái dương phồng to lên, tròng mắt đỏ ngầu những tia máu li ti vì gắng hết bình sinh để điều khiển các cơ mặt đã mất kiểm soát.

Đầu ông gật xuống một nhịp. Thật chậm. Thật nặng nề, như thể chiếc đầu bạc ấy đang đội cả một tảng đá ngàn cân của quá khứ.

Rồi từ khóe miệng run rẩy, méo mó ấy, từng âm tiết rời rạc, khô khốc nhưng rành rọt rơi ra giữa gian phòng:

— Có...

Một khoảng ngưng ngắn ngủi để người bệnh hớp lấy một ngụm không khí rát bỏng vào buồng phổi già nua.

— Hứa... trả... cho... cô... Út...

Từng chữ một buông xuống như những giọt sáp nến nóng hổi nhỏ xuống nền gạch lạnh. Đó là những lời nói được vắt kiệt từ chút sinh lực và phần ký ức tỉnh táo nhất còn sót lại của người cha già. Không một chút quanh co. Không có nét bối rối hay toan tính của một kẻ muốn quỵt nợ hay trốn tránh trách nhiệm.

Đó là sự mộc mạc, thẳng thừng đến tận cùng của bản tính người miền biển: một khi đã cầm tiền, cầm vàng của em gái ruột thịt để đổ vào xưởng, thì trong lương tâm và tâm thức của ông, chữ "trả" ấy vẫn luôn luôn tồn tại. Dẫu cho mười năm qua, những mùa bão biển thất bát, những chuyến ghe chìm lỗ vốn, những mẻ mắm hỏng bị chua đắng vì muối bẩn, cùng thói quen làm ăn tùy tiện, bạ đâu chép đấy của một hộ kinh doanh gia đình cổ lỗ đã vùi lấp lời hứa ấy dưới hàng tầng lớp lớp giấy tờ lộn xộn và sự nể nang dòng tộc.

Bàn tay Lan khẽ siết chặt lại quanh những ngón tay gầy guộc của cha. Lòng cô chùng xuống trong một nỗi xót xa tê tái, nghẹn đắng nơi cổ họng. Đúng như những gì cô đã mường tượng khi lần giở từng trang sổ ghi nợ viết tay lem nhem mực của ông: cha cô không phải là người gian giảo hay có lòng dạ chiếm đoạt tài sản của em gái. Ông chỉ là hiện thân tiêu biểu của một thế hệ tiểu chủ làm ăn hoàn toàn dựa vào tình nghĩa truyền miệng và niềm tin cảm tính, để rồi khi sóng gió thương trường ập đến, chính sự mập mờ, thiếu chuẩn mực pháp lý ấy đã biến thành chiếc thòng lọng vô hình siết nghẹt lấy cổ họng của cả gia đình.

Thế nhưng, biến cố không dừng lại ở sự thừa nhận ấy.

Bà Hạnh đứng nép phía sau nãy giờ không còn giữ nổi sự bình tĩnh được nữa. Nỗi uất ức dồn nén suốt mấy chục năm trời làm dâu, làm vợ—những ký ức cay đắng về mười một lần bà phải lén lút cởi từng chiếc nhẫn cưới, từng sợi dây chuyền vàng lá hai mươi bốn ca-ra là của hồi môn mẹ đẻ cho ngày xuất giá đem ra tiệm vàng Kim Phát ở chợ Phan Thiết bán lấy tiền mặt đắp vào lỗ tiền dầu chạy ghe, tiền mua muối cứu xưởng mà trong sổ sách gia đình chưa từng được ghi nhận lấy một dòng chữ—bỗng chốc bùng lên như một ngọn lửa than âm ỉ gặp cơn gió chướng.

Đối với bà, tờ giấy biên nhận năm 2014 không đơn thuần là món nợ năm mươi triệu đồng và ba lượng vàng. Nó là nỗi kinh hoàng, là bóng ma ám ảnh về việc mảnh đất hương hỏa Thửa số 43, khu nhà xưởng mà cả đời bà cùng chồng đổ mồ hôi, nước mắt và cả máu xuống để gầy dựng, nay sắp sửa bị người em dâu, em chồng xé nhỏ ra để cướp đoạt.

Bà Hạnh bước dấn lên một bước dài, hai bàn tay run rẩy bám chặt lấy thanh giằng inox ở thành giường bệnh. Bà nghiêng hẳn người về phía ông Thành, cất giọng gặng hỏi dồn dập, tiếng bà the thé, vỡ ra từng chặp vì nghẹn ngào:

— Anh Hai... anh đã nói được thì anh nói cho hết, nói cho rõ cho con Lan nó nghe luôn đi! Cái bức thư anh viết hồi đó, cô Út nó vin vô chữ "tính cổ phần" để bữa nay nó đòi cắt đôi đất xưởng, đòi chia cả dàn máy móc chiết rót đóng chai của tụi nhỏ kìa! Anh có từng hứa chia cái Thửa bốn mươi ba cho nó không? Anh có hứa giao xưởng, giao máy cho nó làm chủ một nửa cơ sở Hải Thành như lời nó đập bàn đập ghế nói bữa trước không hả anh Hai? Anh nói đi!

— Má! Thôi ngay! Đừng hỏi dồn ba chuyện đó! — Lan hốt hoảng đứng phắt dậy, vội vàng vươn tay chắn ngang trước người mẹ.

Thế nhưng những câu hỏi gay gắt, dồn dập mang theo toàn bộ sự uất nghẹn của người vợ đã đập thẳng vào thính giác của ông Thành.

Tác động tâm lý của nó lên hệ thần kinh người bệnh diễn ra dữ dội và tàn khốc hơn bất kỳ điều gì mà người nhà có thể lường trước. Nét mặt của ông Thành—vốn vừa mới dịu lại trong sự thanh thản sau khi nói ra chữ "trả"—bỗng nhiên co thắt lại một cách cực kỳ quằn quại.

Hai hàng lông mày bạc nhíu chặt lại thành một búi, vùng trán nổi gồ lên những múi cơ vặn vẹo. Đôi mắt màu nâu đục mở to trừng trừng, tròng mắt đảo qua đảo lại trong một cơn hoảng loạn tột độ, nhìn xoáy vào khoảng không gian vô định trước mặt. Các khái niệm mang tính pháp lý phức tạp và trừu tượng: "cổ phần", "chia đất", "chủ sở hữu máy móc", "thửa đất số bốn mươi ba"... là những phạm trù đòi hỏi tư duy phân tích cao cấp, hoàn toàn vượt quá khả năng xử lý của một vỏ não vừa mới trải qua một cơn đột quỵ xuất huyết bao trong diện rộng chưa đầy hai tháng.

Vùng ngôn ngữ và tư duy logic của ông Thành bị quá tải tức thì. Ông cố há hốc miệng ra, lồng ngực giật nảy lên, nhưng lần này không còn một âm tiết nào có nghĩa thoát ra được nữa. Cổ họng ông chỉ phát ra những tiếng ú ớ đứt quãng, nghẹn ngào, đau đớn như tiếng rên xiết của một con thú trúng tên:

— Đ... đất... kh... không... m... máy... kh... không...

Hơi thở của ông Thành đột ngột trở nên dồn dập, ngắt quãng và nông cạn. Lồng ngực gầy guộc co rút mạnh bạo từng cơn, những bó cơ ức đòn chũm ở hai bên cổ giật nảy lên bần bật theo từng nhịp hít thở hụt hơi. Bàn tay phải vừa mới chớm hồi phục khả năng cầm nắm lúc nãy bỗng co quắp lại thành hình móng vuốt, các khớp ngón quặp chặt vào nhau cứng đờ trong một cơn co cứng cơ cục bộ bệnh lý.

Một vệt đỏ sẫm màu máu bầm lan nhanh từ chân gáy bốc ngược lên đỉnh đầu và hai vành tai. Hai bên mạch thái dương đập phập phồng với tốc độ điên cuồng, dồn dập như tiếng trống trận.

*Tít... tít... tít... tít... tít...*

Chiếc máy monitor gắn đầu giường bỗng chuyển đổi từ những nhịp điệu thong thả sang một chuỗi âm thanh báo động chói tai, dồn dập và the thé. Con số hiển thị nhịp tim màu xanh lá cây trên màn hình số nhảy múa loạn xạ: từ bảy mươi lăm vọt thẳng lên chín mươi lăm, một trăm mười, rồi vượt ngưỡng một trăm hai mươi tám nhịp một phút. Đồ thị sóng điện tim co thắt lại thành những đỉnh nhọn hoắt, biên độ rung giật bất thường. Bộ phận đo huyết áp tự động của máy cảm ứng được sự biến thiên áp lực dòng máu, lập tức tự kích hoạt bơm hơi, dải băng vải thô trên cánh tay trái phồng căng lên, và con số điện tử chớp nháy liên tục khi kim áp lực vượt qua ngưỡng một trăm sáu mươi lăm mi-li-mét thủy ngân.

— Bác gái! Chị Lan! Dừng lại ngay lập tức! — Đinh Thị Hà thét lên, giọng đanh thép và đầy thịnh nộ.

Nữ kỹ thuật viên lao bổ tới mép giường như một mũi tên. Bằng một động tác dứt khoát và điêu luyện, chị dùng cùi chỏ đẩy dạt chiếc ghế nhựa của Lan sang một bên, tay phải nhanh chóng bấm nút tắt âm thanh báo động chói tai trên máy monitor để triệt tiêu nguồn kích thích thính giác đang dội vào màng nhĩ người bệnh.

Ngay sau đó, Hà với tay giật lấy chiếc mặt nạ dưỡng khí bằng nhựa dẻo trong suốt treo trên tường, chụp kín lên sống mũi và khóe miệng của ông Thành, tay kia vặn van bình oxy tạo tiếng xì xì êm dịu. Đồng thời, chị đạp chốt hạ thấp phần đuôi giường bệnh, luồn tay nâng chiếc gối bông kê đầu ông Thành lên một góc chuẩn ba mươi độ để giải phóng hoàn toàn đường thở và giảm áp lực tưới máu nội sọ.

— Bác Thành! Nhìn vào mắt cháu! Cháu là Hà đây! Nhìn vào mắt cháu! — Hà vừa giữ chặt mặt nạ oxy vừa nói rành rọt, từng tiếng một ghé sát vào tai người bệnh, giọng trầm, ấm và mang uy lực điều hướng tâm lý mạnh mẽ. — Hít thở chậm lại... Bác hít vào bằng mũi, thở nhẹ ra bằng miệng... Không nghĩ gì nữa hết... Quên hết đất đai xưởng bãi đi... Thả lỏng toàn bộ các ngón tay ra... Đúng rồi, thở đều... thở đều...

Bà Hạnh hoảng hốt lùi thụt lại ba bước, lưng đập mạnh vào cánh cửa tủ thuốc bằng kính phát ra tiếng va chạm loảng xoảng. Hai bàn tay bà ôm chặt lấy ngực áo, gương mặt tái mét, cắt không còn một giọt máu, đôi môi run rẩy bần bật:

— Trời đất ơi... anh Hai... tui... tui lỡ lời rồi... tui nóng ruột quá tui không cố ý mà anh Hai ơi...

— Tôi đã cảnh báo trước rồi mà hai người không nghe! — Hà quay phắt đầu lại, ánh mắt bắn ra những tia nhìn nghiêm khắc tột cùng, nảy lửa về phía bà Hạnh và Lan. — Thành mạch máu não của bác ấy hiện tại giòn như một lớp bánh tráng mỏng phơi nắng! Chỉ cần huyết áp vọt qua một trăm tám mươi trong vòng ba mươi giây nữa thôi là ổ xuất huyết thứ phát sẽ bùng nổ ngay tại giường bệnh này! Lúc đó thì không có một bệnh viện nào ở cái tỉnh này mở hộp sọ cứu kịp đâu! Ra ngoài hành lang ngay lập tức! Hai người bước ra ngoài để tôi tiến hành xử lý cấp cứu!

Lan không nói một lời thanh minh hay phân trần nào. Bản năng và sự nhạy bén của một chuyên gia xử lý các tình huống khủng hoảng mách bảo cô rằng trong thời khắc sinh tử này, bất kỳ sự dây dưa, chậm trễ hay lời giải thích nào cũng đều là hành vi vô trách nhiệm.

Cô vòng cánh tay qua vai mẹ, dùng một lực dứt khoát nhưng hết sức mềm mại kéo bà Hạnh đang đứng chết trân, run rẩy như tàu lá chuối quay người ra phía cửa phòng.

— Đi ra ngoài với con, má. Ra ngoài để chị Hà làm chuyên môn, — Lan thì thầm bên tai mẹ, giọng cô nén lại thành một sợi dây đàn căng cứng, kìm nén cơn chấn động dữ dội đang cuộn trào trong lồng ngực.

Cánh cửa kính dày của phòng tập phục hồi chức năng khép lại sau lưng họ với một tiếng "cách" khô khốc, lạnh lùng, ngăn cách hoàn toàn không gian sực mùi cồn thuốc, tiếng van oxy xì xì và tiếng thở dốc nghẹn ngào của người cha già bên trong với thế giới bên ngoài.

***

Hành lang bệnh viện vào đầu giờ chiều vắng lặng đến rợn ngợp. Những dãy ghế băng dài bằng sắt sơn tĩnh điện màu xanh lam đã xước xát, tróc sơn lởm chởm kéo dài hun hút dọc theo bức tường vôi vàng ố những vệt rêu phong và dấu tích của những mùa mưa bão cũ. Ánh nắng rát bỏng hắt qua những ô gạch thông gió ở cuối dãy hành lang, ném xuống sàn gạch những mảng sáng xám xịt, ngột ngạt.

Từ phía xa xa, luồng gió mang hơi mặn nồng nặc bốc lên từ các bến cá Cồn Chà và bến đò Phú Hài thổi luồn qua hành lang hun hút, mang theo cả mùi tanh nồng của cá vụn phơi khô và vị chát của muối biển Bình Thuận.

Bà Hạnh ngồi sụp xuống băng ghế sắt lạnh ngắt, hai đầu gối chụm vào nhau run lên bần bật từng chập. Bà vùi mặt vào đôi bàn tay thô ráp, nhăn nheo, những giọt nước mắt muộn màng và cay đắng cứ thế rỉ qua từng kẽ ngón tay sần sùi:

— Má có tội... Má dại dột quá con ơi... Má nóng ruột như lửa đốt trong bụng. Má sợ cái xưởng mắm bao nhiêu năm mồ hôi nước mắt của ba má mất trắng vô tay cô Út... Má sợ cả đời ba mày chắt bóp từng đồng rồi rốt cuộc mấy đứa con không còn mảnh đất cắm dùi... Má không ngờ ba mày vừa mới tỉnh lại mà nghe nhắc tới chuyện đó lại ra nông nỗi này... Lỡ ba mày có mệnh hệ nào thì má sống sao nổi...

Lan ngồi xuống chiếc ghế sắt bên cạnh mẹ. Cô với tay lấy chai nước khoáng Vĩnh Hảo mang theo trong túi xách, vặn mở nắp rồi đưa vào tay bà Hạnh. Sau đó, cô lặng lẽ đặt một cánh tay vững chãi ôm lấy bờ vai gầy guộc đang rung lên từng chặp của mẹ, kéo bà tựa nhẹ vào vai mình.

Lan không buông một lời trách móc nào. Làm sao cô có thể mở miệng trách một người đàn bà đã dành trọn hơn ba mươi năm tuổi xuân chỉ để âm thầm đứng phía sau chồng, nhặt nhạnh từng đồng bạc cắc, lén lút bán đi từng chỉ vàng hồi môn thiêng liêng nhất của đời con gái để trám vào những lỗ hổng thất thoát khổng lồ do tính khí gia trưởng, làm ăn tùy tiện của người chồng gây ra?

Nỗi sợ hãi của bà Hạnh là hoàn toàn có thật. Nỗi bất an của bà là có căn cứ sâu xa từ thực tế nghiệt ngã. Bà đã chứng kiến quá nhiều cảnh anh em ruột thịt xâu xé nhau vì mảnh đất, túp lều ở cái xứ biển này khi đồng tiền và cơn sốt bất động sản tràn qua.

Chỉ có điều, sự thật trần trụi vừa diễn ra tại mép giường bệnh đã giáng một đòn tỉnh ngộ tàn nhẫn vào toàn bộ những toan tính cảm tính của những người thân trong gia đình họ Võ.

Lan ngả đầu tựa vào bức tường vôi lạnh buốt sau lưng, ngước mắt nhìn lên trần nhà loang lổ những vệt ố màu nước mưa. Trong tâm trí tỉnh táo và sắc lạnh của người làm tài chính, từng mảnh ghép vụn vỡ của bức tranh gia tộc và kinh doanh bắt đầu tự sắp xếp lại theo một trật tự nghiệt ngã, rõ ràng.

Lời xác nhận của ông Thành: *"Có... hứa... trả... cho... cô... Út"*.

Câu nói ngắn ngủi, rời rạc, được vắt kiệt bằng những giọt sinh lực cuối cùng ấy là một chứng cứ đạo đức vô giá. Nó đập tan mọi nghi ngờ, xóa sạch mọi giả thiết tồi tệ rằng cô Dung dựng chuyện, ngụy tạo giấy tờ hay cố tình tống tiền gia đình anh trai trong lúc hoạn nạn. Món nợ năm mươi triệu đồng tiền mặt và ba lượng vàng SJC vào năm 2014 là một nghĩa vụ có thật, một món nợ bằng xương bằng thịt mà lương tâm của ông Thành luôn mang theo, chưa từng phủ nhận.

Đối với nội bộ gia đình, lời nói ấy đủ để dập tắt ngọn lửa thù hằn cay nghiệt mà Phúc từng ôm giữ đối với người cô ruột, đủ để bà Hạnh phải thôi oán thán về sự tráo trở của nhà chồng, và buộc những người thừa kế như Lan và Phúc phải cúi đầu nhận trách nhiệm hoàn trả sòng phẳng.

Nhưng, đó chỉ thuần túy là một chiếc mỏ neo về mặt đạo lý.

Và Lan hiểu sâu sắc hơn bất kỳ ai: đạo đức không bao giờ thay thế được các quy chuẩn pháp lý, và lương tâm thanh thản thì không thể tự động in ra tiền mặt để giải quyết bài toán thanh khoản tức thời.

Lời nói thì thào, đứt quãng của một người bệnh vừa bước một chân qua cửa tử sau cơn xuất huyết não diện rộng hoàn toàn vô giá trị trước mặt công chứng viên hay tại một phiên tòa dân sự. Pháp luật hiện hành không bao giờ công nhận ý chí của một cá nhân đang trong tình trạng hạn chế hoặc mất năng lực hành vi dân sự.

Quan trọng hơn cả, khi đối mặt với câu hỏi then chốt về đất đai và quyền sở hữu máy móc, phản ứng của ông Thành chỉ là sự bối rối, hoảng loạn và những cơn co giật cơ thể dữ dội. Điều đó bóc trần hai sự thật mang tính sống còn:

Thứ nhất, trong nhận thức nguyên thủy của ông Thành từ năm 2014, ông chỉ đơn thuần coi khoản tiền vàng của cô Dung là một khoản vay mượn người thân để mở rộng làm ăn với lời hứa sẽ trả nợ, chứ trong tâm thức ông chưa bao giờ hình thành một ý chí pháp lý rõ ràng về việc chuyển nhượng quyền sử dụng Thửa đất số 43 hay san sẻ tư cách chủ sở hữu hộ kinh doanh Hải Thành cho em gái.

Thứ hai, tình trạng tổn thương não bộ của ông nghiêm trọng đến mức cánh cửa đối chất, tìm kiếm câu trả lời hay dựa dẫm vào người sáng lập cơ sở đã chính thức đóng sập lại từ ngày hôm nay.

Lời cảnh báo của Đinh Thị Hà vẫn còn văng vẳng bên tai Lan như một tiếng chuông báo tử: chỉ cần một cơn kích động cảm xúc nữa, một cơn đột quỵ thứ hai bùng phát là mọi chuyện sẽ kết thúc mãi mãi. Từ giờ phút này, ông Thành không thể là người giải quyết vấn đề nữa. Ông chỉ là một người bệnh cần được bảo vệ tuyệt đối khỏi mọi biến động của thế giới thực tại.

Mọi gánh nặng nợ nần, mọi trách nhiệm pháp lý và mọi áp lực đàm phán giờ đây dồn toàn bộ sức nặng ngàn cân lên đôi vai của Lan.

Cô không thể dùng lời nói gió bay của cha bên giường bệnh để bước vào ngân hàng thương mại yêu cầu giải tỏa tài khoản hộ kinh doanh đang bị phong tỏa, bởi các giao dịch viên tài chính chỉ làm việc dựa trên văn bản ủy quyền công chứng hợp pháp hoặc quyết định chỉ định người giám hộ của tòa án.

Cô cũng không thể dùng vài câu thì thào đứt quãng ấy để ép cô Dung phải lùi bước thêm một phân nào ngoài những điều khoản đã ghi nhận trong Biên bản ghi nhớ sơ bộ ký sáng nay tại văn phòng luật sư Lê Hoàng Sơn.

Món nợ năm mươi triệu đồng tiền mặt cùng ba lượng vàng SJC quy đổi—kèm theo khoản hỗ trợ trượt giá dự kiến sẽ ngốn đứt của cơ sở hơn một trăm hai mươi triệu đồng tiền tươi—vẫn nằm sừng sững như một ngọn núi chắn ngang lối đi. Hạn chót thanh toán theo lộ trình công chứng trước ngày ba mươi tháng này vẫn là một chiếc đồng hồ đếm ngược nghiệt ngã.

Và khoản tiền một trăm hai mươi triệu đồng ấy không thể tự rơi từ trên trời xuống; nó chỉ có thể được chắt lọc từ từng mẻ cá cơm, từ từng giọt nước mắm cốt nhĩ rút ra từ những thùng chượp gỗ, từ việc Phúc phải chạy đôn chạy đáo thu hồi từng đồng công nợ bán lẻ, và từ khả năng xoay xở để duy trì dòng tiền sống sót qua từng tuần lễ của Hải Thành.

Tiếng chốt cửa lách cách vang lên. Cánh cửa phòng phục hồi chức năng hé mở. Đinh Thị Hà bước ra ngoài hành lang, hai tay tháo bỏ chiếc khẩu trang y tế màu xanh nhạt. Khuôn mặt chị vẫn còn vương nét căng thẳng mệt mỏi, mồ hôi rịn ra quanh cánh mũi, nhưng ánh mắt đã dịu bớt vẻ gay gắt ban nãy.

Lan lập tức đứng dậy, bước nhanh tới trước mặt nữ kỹ thuật viên:

— Chị Hà, tình hình ba tôi hiện giờ thế nào rồi?

— Huyết áp đã hạ xuống mức một trăm bốn mươi trên chín mươi, nhịp tim đã ổn định trở lại ở mức tám mươi hai lần một phút, — Hà thở dài một hơi dài, giọng nói chùng xuống đầy vẻ căn dặn. — May mà tôi xử lý dập cơn kích động kịp thời bằng liệu pháp oxy và cố định tư thế. Hiện tại bác ấy đã chìm vào giấc ngủ sâu, nhưng các tế bào thần kinh đang trong tình trạng suy kiệt năng lượng rất nặng. Tôi xin nhắc lại lần cuối cùng với tư cách là người trực tiếp điều trị: từ nay cho tới khi giai đoạn phục hồi chức năng đạt cột mốc ba tháng, gia đình tuyệt đối không được mang bất kỳ chuyện tiền bạc, đất đai hay sổ sách nào vào phòng bệnh này nữa. Nếu tình trạng này còn tái diễn thêm một lần nào, tôi sẽ làm biên bản báo cáo trực tiếp với bác sĩ trưởng khoa để ra lệnh cấm hoàn toàn việc thăm gặp riêng của người nhà. Người bệnh cần một môi trường tĩnh lặng tuyệt đối để các tế bào thần kinh lành lặn còn lại có thời gian bù trừ chức năng. Hai người hiểu cho sự nghiêm ngặt của chúng tôi chứ?

— Tôi hiểu rất rõ. Cảm ơn chị Hà và kíp trực rất nhiều. Gia đình tôi cam đoan sẽ tuân thủ tuyệt đối phác đồ điều trị, — Lan cúi đầu, nói bằng tất cả sự chân thành và thấu hiểu của mình.

Bà Hạnh đứng bên cạnh chỉ biết chắp hai tay run rẩy trước ngực, liên tục cúi đầu lẩm bẩm những lời cảm ơn đứt quãng trong làn nước mắt nhẹ nhõm.

***

Bốn giờ chiều, cái nắng chói chang của dải đất duyên hải miền Trung bắt đầu dịu dần, chuyển sang một sắc vàng sẫm, quánh đặc như mật mía phủ tràn lên những ngọn dừa nghiêng ngả dọc hai bên đường Trần Hưng Đạo. Chiếc xe buýt tuyến nội thành xả một làn khói đen xì rồi thả Lan và bà Hạnh xuống đầu con hẻm trải đá dăm dẫn vào xưởng nước mắm Hải Thành.

Khi bước chân qua cánh cổng sắt sơn xanh hoen gỉ, mùi mắm chín nồng đượm, quen thuộc lập tức ùa tới, phả vào cánh mũi Lan một cảm giác vừa thân thương vừa trĩu nặng âu lo. Đó là thứ mùi hương được tạo nên từ sự phân giải chậm rãi của hàng trăm tấn cá cơm than tươi rói hòa quyện cùng muối hạt Bà Nà qua ròng rã mười hai tháng ròng dưới sức nóng của mặt trời nhiệt đới—mùi của đạm cá đậm đà, mùi của gỗ bời lời ngậm nước mắm, và mùi của mồ hôi người lao động qua nhiều thế hệ.

Dưới mái tôn fibro-xi măng xám xịt của khu nhà lồng ủ chượp, tiếng búa gõ lách cách, trầm đục của người thợ phụ đang dùng nêm gỗ gia cố lại các đai niềng thùng vang lên đều đặn, nhịp nhàng. Chú Bảy Hòa đang ngồi trên chiếc ghế mây thấp kê nơi góc sân râm mát dưới bóng cây bàng cổ thụ. Chiếc chân phải bó nẹp thạch cao trắng xóa được đặt cẩn thận trên một chiếc ghế đẩu gỗ, hai bàn tay gân guốc của người thợ cả già vẫn thoăn thoắt tước từng sợi mây rừng dẻo dai để chuẩn bị bện lại các tao dây néo cho dãy thùng chượp phía tây.

Thấy bóng Lan và bà Hạnh lầm lũi bước vào sân, chú Bảy dừng tay búa, ngẩng đầu lên. Ánh mắt từng trải của người thợ già đong đầy vẻ quan tâm, lo lắng nhưng ông chỉ khẽ gật đầu chào hai mẹ con, tế nhị không cất tiếng hỏi han chuyện bệnh viện giữa chốn đông người.

Lan đáp lại cái nhìn của chú Bảy bằng một cái gật đầu nhẹ nhàng, ra hiệu rằng mọi chuyện ở bệnh xá vẫn nằm trong tầm kiểm soát, rồi cô bước nhanh về phía gian nhà văn phòng nhỏ lợp tôn nằm nép sát vách kho muối hạt.

Bên trong gian phòng làm việc rộng chừng hai mươi mét vuông, không khí mát mẻ hơn nhờ bóng râm rợp mát của tán lá bàng ngoài cửa sổ, nhưng bầu không khí thì vẫn sực mùi giấy tờ lưu trữ lâu năm, mùi mực in và dầu máy bôi trơn từ chiếc quạt trần cũ kỹ. Đặng Thị Thảo đang cắm cúi bên chiếc máy vi tính để bàn cũ, ngón tay gõ lách cách liên hồi trên bàn phím nhựa đã mờ hết các ký tự để đối soát lại từng cùi lai hóa đơn bán lẻ mà Phúc vừa chạy xe máy giao hàng thu về trong buổi chiều.

Trên chiếc bàn làm việc bằng gỗ dầu sẫm màu của Lan, tập hồ sơ Biên bản ghi nhớ sơ bộ vừa lập tại văn phòng luật sư Lê Hoàng Sơn sáng nay được xếp ngay ngắn bên cạnh cuốn sổ nợ bìa da màu nâu rách góc của ông Thành.

Lan ngồi xuống chiếc ghế tựa bọc nệm simili đã sờn rách ở các góc mép, đưa tay bấm nút khởi động chiếc quạt bàn con cóc hiệu Senko đặt ở góc bàn. Tiếng cánh quạt nhựa quay vù vù phả từng luồng gió hanh hao vào gương mặt đang thấm mệt của cô.

Lan mở cuốn sổ tay bìa da đen của mình, rút cây bút bi mực đen cài trên mép sổ. Cô lật giở đến trang giấy còn trống, đặt thước kẻ và vạch một đường thẳng thừng, dứt khoát dưới dòng chữ nắn nót:

*Món nợ cô Út Dung: Xác nhận nghĩa vụ hoàn trả gốc tiền mặt + vàng quy đổi + bù trượt giá. Cơ sở xác lập: Ý chí miệng của ba tại bệnh viện (đã xác nhận) + Biên bản ghi nhớ tại VP Luật sư Sơn. Tuyệt đối không chấp nhận tranh chấp hay phân chia quyền sử dụng đất Thửa số 43.*

Ngay bên dưới, mũi bút của Lan dừng lại vài giây rồi khoanh tròn một con số dự toán tài chính:

*120.000.000 đồng.*

Một trăm hai mươi triệu đồng tiền mặt. Đó không chỉ là một con số khô khốc trên trang giấy sổ tay; đó là cái giá của sự sòng phẳng đạo lý, là chiếc khiên bảo vệ danh dự suốt một đời làm nghề của người cha già trước họ hàng làng xóm, và là chiếc phao cứu sinh để cô Út kịp bước vào ca phẫu thuật tim tại Bệnh viện Chợ Rẫy vào tháng sau.

Thế nhưng, để bóc tách ra được một trăm hai mươi triệu đồng tiền tươi từ một cơ sở sản xuất đang bị ngân hàng xiết van tín dụng, đang gánh trên vai hàng chục khoản nợ vật tư đến hạn, thì cỗ máy Hải Thành phải vận hành với một hiệu suất chuẩn xác tuyệt đối. Không được phép rò rỉ dù chỉ một giọt nước mắm nhĩ ra ngoài rãnh thoát nước, không được phép làm vỡ dù chỉ một chiếc vỏ chai thủy tinh, và không được phép để trễ hạn thu hồi công nợ dù chỉ một ngày.

Đúng lúc Lan đang chống cằm tính toán các dòng tiền dự kiến thu về từ các đại lý bán lẻ ở chợ Phan Thiết, chiếc điện thoại thông minh đặt trên mặt bàn gỗ bỗng rung lên bần bật.

*Ting... ting...*

Tiếng chuông thông báo thư điện tử công việc reo lên một chuỗi âm thanh giòn giã, sắc lạnh, xé tan không gian tĩnh lặng chỉ có tiếng gõ phím của Thảo và tiếng quạt gió rù rì.

Lan cầm máy lên. Màn hình cảm ứng sáng bừng hiển thị dòng tiêu đề thư đến từ một địa chỉ quen thuộc:

*Người gửi: Trần Mai Chi – Trưởng bộ phận Thu mua Ngành hàng Thực phẩm, Hệ thống Bán lẻ Nam Lộ.* *Tiêu đề: [Nam Lộ - Hải Thành] Thông báo Phê duyệt Nhà cung ứng & Dự thảo Hợp đồng Cung ứng Chính thức Vụ Tết.*

Ngón tay Lan khẽ dừng lại trên màn hình cảm ứng một nhịp trước khi chạm mở hộp thư. Kèm theo dòng thư chào hỏi ngắn gọn, lịch thiệp, giữ đúng giọng điệu chuyên nghiệp nhưng mang tính áp đặt vị thế độc quyền quen thuộc của một chuỗi bán lẻ hiện đại quy mô hàng đầu là một tệp tài liệu đính kèm định dạng PDF có dung lượng khá nặng.

Lan lướt nhanh qua những dòng thông báo mở đầu của Chi:

*"Chào chị Lan,*

*Sau khi lô hàng thử nghiệm 4.880 chai nước mắm truyền thống nhãn hiệu 'Bếp Bờ Biển' hoàn tất quy trình kiểm định chất lượng tái giám sát tại Trung tâm Phân phối Bình Tân và vượt qua toàn bộ các chỉ tiêu vi sinh, độ đạm toàn phần cũng như nhận được phản hồi ban đầu rất tích cực từ bộ phận tiếp thị ngành hàng thực phẩm Tết, Hội đồng Thu mua của Hệ thống Bán lẻ Nam Lộ đã chính thức phê duyệt việc đưa Cơ sở Nước mắm Hải Thành vào danh sách nhà cung ứng chiến lược cho chiến dịch Giỏ Quà Tết truyền thống năm nay.*

*Tôi gửi kèm theo email này Bản Dự thảo Hợp đồng Cung ứng Chính thức vụ Tết để hai bên tiến hành rà soát các điều khoản pháp lý và tiến hành ký kết. Xin lưu ý: các chỉ tiêu về sản lượng và mốc tiến độ giao hàng dưới đây đã được Hội đồng Thu mua chốt cứng trên toàn hệ thống phân phối miền Nam, không thể thương lượng hay điều chỉnh lùi thời hạn..."*

Lan bấm mở tệp tài liệu đính kèm. Ngón tay cô khẽ lướt nhanh qua các điều khoản dẫn nhập chung về quy cách bao bì, quy chuẩn an toàn vệ sinh thực phẩm, và dừng sững lại khi ánh mắt chạm vào bảng chỉ tiêu sản lượng và điều khoản giao nhận nằm ở trang thứ hai của bản hợp đồng:

*1. Sản lượng đặt hàng tối thiểu: 30.000 (ba mươi ngàn) chai nước mắm truyền thống cốt nhĩ 35°N (loại chai thủy tinh vuông 500ml dán nhãn Bếp Bờ Biển).* *2. Tiến độ và kế hoạch giao nhận: Hàng hóa được chia làm hai đợt giao bắt buộc tại Trung tâm Phân phối Nam Lộ - Kho Bình Tân, Thành phố Hồ Chí Minh:* *- Đợt 1: 15.000 chai, hạn chót nhập kho và hoàn tất kiểm đếm trước 17:00 ngày 20 tháng 11 âm lịch.* *- Đợt 2: 15.000 chai, hạn chót nhập kho và hoàn tất kiểm đếm trước 17:00 ngày 15 tháng 12 âm lịch.* *3. Điều khoản thanh toán:* *- Bên A (Nam Lộ) tạm ứng 20% tổng giá trị hợp đồng trong vòng 07 ngày làm việc kể từ ngày hai bên hoàn tất việc ký kết hợp đồng chính thức.* *- 80% giá trị hợp đồng còn lại được thanh toán theo điều khoản Net 45 ngày làm việc sau khi toàn bộ lô hàng của Đợt 2 được giao đủ, nghiệm thu đạt chuẩn 100% và Bên B phát hành đầy đủ hóa đơn tài chính hợp lệ.* *4. Chế tài vi phạm hợp đồng:* *- Phạt 15% tổng giá trị toàn bộ hợp đồng nếu Bên B giao hàng trễ hạn quá 48 giờ đối với bất kỳ đợt giao nhận nào.* *- Bên B chịu toàn bộ chi phí phát sinh bồi thường thiệt hại cho chuỗi cung ứng giỏ quà Tết của Bên A và bị hủy tư cách nhà cung ứng nếu tỷ lệ lỗi sản phẩm (vỡ nắp, xì mắm, rách nhãn, sai lệch độ đạm) vượt quá 0,5% trên tổng số lượng kiểm định ngẫu nhiên.*

Lan nín thở. Lồng ngực cô như bị đè nặng bởi một tảng đá vô hình.

Đôi mắt cô dán chặt vào con số in đậm trên màn hình: *30.000 chai*.

Ba mươi ngàn chai nước mắm thủy tinh vuông nửa lít trong vòng chưa đầy hai tháng.

Đầu óc Lan lập tức tự động vận hành như một cỗ máy tính toán công suất cơ học. Ba mươi ngàn chai tương đương với mười lăm ngàn lít nước mắm cốt nhĩ nguyên chất đạt chuẩn 35 độ đạm tự nhiên.

Mười lăm ngàn lít. Con số ấy gấp đúng ba lần toàn bộ năng lực chiết rót, soi lắng, dán nhãn thủ công kết hợp bán cơ giới mà điểm đóng chai Phong Nẫm có thể đạt được trong điều kiện thợ làm việc hết công suất bình thường của hai ca liên tục.

Và nghiêm trọng hơn gấp bội phần, lượng nước mắm chín tới đạt chuẩn 35 độ đạm hiện có trong toàn bộ hệ thống thùng chượp đang hoạt động của xưởng Hải Thành không thể nào đáp ứng nổi con số mười lăm ngàn lít ấy ngay lập tức—nhất là khi Thùng số 4, một trong những thùng chượp dung tích lớn nhất của xưởng, hiện vẫn đang bị phong tỏa hoàn toàn vì sự cố rách bạt mái che ngấm nước mưa chưa qua kiểm định vi sinh.

Một củ cà rốt khổng lồ trị giá gần nửa tỷ đồng doanh thu gộp đang được hệ thống bán lẻ Nam Lộ chìa ra trước mắt Hải Thành. Khoản doanh thu ấy đủ sức vực dậy cả một cơ sở sản xuất truyền thống, đủ sức xóa sạch mọi khoản nợ nần tồn đọng và mở toang cánh cửa đưa thương hiệu nước mắm của gia đình bước ra khỏi lũy tre làng để tiến thẳng vào hệ sinh thái bán lẻ hiện đại.

Nhưng đi kèm với củ cà rốt rực rỡ ấy lại là chiếc thòng lọng thanh toán Net 45 ngày làm việc—nghĩa là Hải Thành phải tự bỏ vốn túi ra mua vỏ chai, mua màng co, trả tiền nhãn in, tiền công thợ, tiền vận chuyển đường dài và chịu cảnh giam vốn cho tới tận sau Tết nguyên đán mới được nhận tiền—cùng một bài toán công suất chiết rót khắc nghiệt vượt quá mọi giới hạn chịu đựng của một hộ kinh doanh gia đình đang cạn kiệt dòng tiền mặt từng ngày.