Không phải mọi lô đều cứu được

Sân điểm đóng chai vùng ven ngổn ngang những thùng các-tông bị xé toạc, mùi mắm mặn chát bốc lên cay nồng dưới ánh đèn tuýp chập chờn khi xe tải chở hàng trả về vừa hạ bửng.

Thanh kim loại nặng nề của bửng xe đập mạnh xuống nền bê tông nứt nẻ phát ra một tiếng *chát* khô khốc, xé toạc không gian tĩnh mịch của đêm ngoại ô và làm bầy muỗi vo ve quanh bóng đèn né dạt sang một bên. Gió từ cánh đồng hoang phía sau thổi thốc vào khoảng sân xi măng lỗ chỗ ổ gà, cuốn theo cát mịn cùng hơi nóng hầm hập của một ngày nắng gắt chưa kịp tản hết. Mùi khói dầu diesel khét lẹt, ngai ngái từ ống xả xe tải quyện chặt lấy vị mặn đặc trưng, nồng gắt của nước mắm cá cơm lên men thoát ra từ những kẽ hở bao bì, tạo thành một thứ không khí ngột ngạt quánh đặc lại, bám vào da thịt như một lớp màng nhờn nhụa.

Trên sàn thùng xe lót tôn rỉ sét, mười lăm thùng các-tông in logo nhãn hàng riêng Bếp Bờ Biển nằm xiêu vẹo, dồn cục vào một góc như những khối hình đổ nát. Những vệt mắm rỉ từ đáy thùng đã thấm ướt sũng lớp giấy carton gợn sóng, loang lổ từng mảng màu nâu sẫm như máu đọng, bốc lên mùi nồng gắt và chua nhẹ của mắm tiếp xúc với không khí quá lâu dưới thùng xe đóng kín suốt chặng đường gần hai trăm cây số từ kho trung chuyển Bình Tân quay ngược về Phan Thiết. Vài nắp thùng dán băng keo vội vã đã bung mép, để lộ những cổ chai thủy tinh bám đầy bụi đường và những mảng muối kết tinh trắng đục lấm lem.

Lan đứng tựa tay vào mép chiếc bàn phân loại bằng tôn mạ kẽm dựng giữa gian sân có mái che tôn fibro xi-măng. Lớp tôn lạnh truyền qua lòng bàn tay nhưng không xua đi được cơn sốt ruột đang âm ỉ cháy trong lồng ngực. Đôi mắt cô ráo hoảnh, nhìn chằm chằm vào những thùng hàng vừa được hạ xuống mà không hề chớp.

Ngay đằng sau lưng cô, Trần Thị Liên đứng lặng thin như một pho tượng đá vụng về. Người tổ trưởng đóng chai hai bàn tay thô ráp đan chặt vào nhau phía trước chiếc tạp dề nhựa màu xanh công nhân đã sờn rách mép, mười đầu ngón tay bấu chặt vào mu bàn tay kia đến mức trắng bệch, không còn chút huyết sắc. Đôi vai chị so lại, hơi thở nông và gấp gáp, ánh mắt dán chặt xuống mũi giày bảo hộ đã ố vàng vì nước muối, ngập tràn nỗi sợ hãi lẫn tự trách.

Lê Quốc An đã có mặt từ nửa tiếng trước. Anh đứng tựa vào cây cột bê tông đỡ mái hiên, mặc chiếc áo thun công nhân màu xanh đậm loang lổ vệt dầu mỡ máy móc và bụi kim loại. Bên vai anh trễ xuống chiếc túi đồ nghề cơ khí bằng vải dù dày cộp, nặng trĩu những cờ-lê, mỏ lết và thiết bị đo. Gương mặt An vẫn giữ được nét điềm tĩnh gai góc của một người thợ kỹ thuật từng đối mặt với hàng trăm sự cố hỏng hóc, nhưng ánh mắt anh khi nhìn vào sàn xe tải lại chất chứa một mối âu lo sâu hoắm, phẳng lặng mà trĩu nặng.

Gã tài xế xe tải nhảy phịch từ cabin cao lênh khênh xuống mặt sân bê tông, kéo theo một luồng gió nực mùi khói thuốc lá. Gã phủi phủi hai bàn tay bám đầy bụi đường và dầu nhớt vào hai bên ống quần jean bạc phếch, miệng vẫn ngậm chặt nửa điếu thuốc lá cháy dở đang phì phèo khói trắng. Gã rút từ trong túi áo ngực ra một tập phiếu điều xe kẹp biên bản có dấu mộc đỏ chót của kho Nam Lộ, giơ lên không trung vẫy vẫy về phía Lan:

— Đúng ba trăm chai rút kiểm tra đợt một nghen cô Lan. Bên thủ kho Bình Tân họ làm gắt như chằn, mặt sắt đen sì, bắt tui với phụ xe phải bốc dỡ riêng mười lăm thùng mẫu bị nghi ngờ rỉ nắp với lệch áp suất ra khỏi lô năm ngàn chai để chở ngược về đây trước. Bốn ngàn bảy trăm chai còn lại họ dồn hết vô góc kho cách ly, lấy dây cáp bấm chì niêm phong tạm thời rồi. Họ cho đúng bảy mươi hai tiếng đồng hồ, kể từ sáu giờ chiều nay. Nếu không giải quyết xong cái đống của nợ này với bổ sung hồ sơ ca kíp chứng minh quy trình, là họ hủy lệnh nhập, điều xe tải trả nguyên đai nguyên kiện năm ngàn chai về trả lại cho xưởng thiệt đó! Lúc đó tiền phạt hợp đồng với tiền lưu kho ráng mà chịu!

Lan bước tới một bước, đón lấy xấp giấy từ bàn tay thô kệch cáu bẩn của gã tài xế. Mép giấy than mỏng dính đã nhàu nhĩ vì mồ hôi và gió đường trường, nhưng những dòng chữ in kim màu tím đậm vẫn hiện lên rõ mồn một từng nét mực sắc lẻm: *Tỷ lệ rò rỉ cơ học vượt ngưỡng cho phép (AQL > 1,2%); nghi vấn gian dối thao tác đóng gói; khuyết chữ ký nhật ký chuyển lô TH-03 ca hai.*

Từng con chữ đập thẳng vào mắt cô như một bản án tài chính được đóng dấu đỏ tươi, tàn nhẫn và chuẩn xác. Không có một chút dung sai nào cho sự sơ suất trong chuỗi cung ứng hiện đại. Một lỗi kỹ thuật nhỏ ở khâu đóng nắp đã bị nhân lên gấp hàng trăm lần khi đặt dưới lăng kính kiểm định khắt khe của một tập đoàn bán lẻ đa quốc gia.

— Chị Liên, An, dỡ hết mười lăm thùng xuống đây, — Lan cất tiếng. Giọng cô bình thản đến mức chính bản thân cô cũng cảm thấy ngạc nhiên. Đó là thứ bình thản lạnh lùng và khô khốc được tôi luyện sau mười năm ròng rã ngồi đối diện với những bảng cân đối kế toán nát bét, những khoản công nợ khó đòi và những vụ giải trình thuế nghẹt thở ở các công ty sản xuất tại Sài Gòn. — Ba trăm chai này là toàn bộ số chai rút từ ba pallet ca đêm. Chúng ta khui từng nắp, soi từng ren cổ chai ngay tại bàn này. Phải biết chính xác chuyện gì đã xảy ra trước khi đưa ra bất kỳ quyết định nào.

An lập tức gật đầu, tháo túi đồ nghề đặt lên góc bàn rồi sải bước tiến lại gần đuôi xe tải. Dáng người chắc nịch của anh thoăn thoắt cùng gã phụ xe đỡ từng thùng hàng xuống. Khi đáy thùng carton đầu tiên vừa chạm vào mặt bàn tôn mạ kẽm, lớp giấy đáy đã nhũn nát vì ngấm mắm bục ra một mảng. Nước mắm rỉ bên trong lập tức trào qua kẽ hở, chảy thành một dòng nhỏ màu nâu sẫm, tong tong rỏ xuống rãnh thoát sàn xi măng mà An vừa mới cải tạo và láng phẳng lại hôm trước. Mùi mắm mặn chát lập tức bốc lên, đặc quánh quanh chóp mũi.

Gã tài xế nhổ toẹt mẩu tàn thuốc xuống rãnh thoát nước, lấy gót giày vải di đi di lại cho tắt đốm lửa đỏ. Gã liếc nhìn quanh gian xưởng đóng chai tồi tàn, đảo mắt qua gương mặt căng thẳng như dây đàn của Liên, rồi bước lại gần chỗ Lan đang đứng lật giở xấp biên bản. Gã hạ giọng, phả ra mùi thuốc lá hôi xì cùng điệu bộ của một kẻ sành sỏi trường đời:

— Cô Lan nè, tui nói thiệt tình cho cô nghe, tui chạy xe mối cho mấy chuỗi siêu thị với kho tổng này mòn cả bánh rồi, lạ gì cái đám kho bãi với phòng quản lý chất lượng trển. Mấy tay kiểm định với thủ kho bên Bình Tân làm gắt gao làm bộ làm tịch vậy thôi, chứ cũng chung một giuộc cần “bôi trơn” cả. Cô tính coi, ba trăm chai này mang về đây, tháo nắp ra dập lại tốn bao nhiêu công bao nhiêu của, lại mang tiếng hàng lỗi nằm trong sổ đen theo dõi của tụi nó. Chi bằng cô nghe tui, rút ví dúi cho thằng cha Tín giám sát với mấy ông nội giữ kho chừng ba, bốn triệu bạc cà phê thuốc nước, rồi nhờ mấy ổng tráo mẹ nó cái biên bản kiểm mẫu, xác nhận lô hàng đạt chuẩn AQL luôn cho xong chuyện. Bốn ngàn bảy trăm chai kia đang nằm sẵn trong kho cách ly, chỉ cần tráo một tờ giấy nghiệm thu là hệ thống máy tính nó nhảy lệnh đạt liền, tiền về tài khoản cái rẹt trong tuần tới. Hơi đâu mà nửa đêm nửa hôm ngồi đây hửi mắm rỉ với đo từng cái nắp chai cho cực cái thân xác?

Không gian trong gian xưởng đóng chai dường như đông cứng lại sau câu nói thì thào đầy ma mãnh của gã tài xế. Tiếng ve sầu râm ran ngoài rặng bạch đàn dường như cũng lùi xa, nhường chỗ cho sự im lặng nặng trĩu.

Liên giật thót mình, bờ vai khẽ run rẩy. Ánh mắt chị đầy vẻ hoang mang, len lén liếc nhìn sang Lan như muốn dò xét, muốn tìm kiếm xem liệu người quản lý trẻ tuổi này có dao động trước lối thoát quá đỗi dễ dàng và êm thấm ấy hay không. Rõ ràng, ba hay bốn triệu đồng tiền mặt trích ra từ túi riêng để ngay lập tức cứu vãn một khoản giải ngân hơn tám mươi triệu đồng đang bị treo cứng, giải phóng cho cả dây chuyền thoát khỏi nguy cơ phá sản là một phép tính đổi chác quá hời, quá thuận tiện theo logic thông thường của những kẻ buôn chuyến ngoài chợ đời.

Lan từ từ ngẩng đầu lên khỏi xấp biên bản. Ánh mắt cô nhìn thẳng vào khuôn mặt bóng nhẫy mồ hôi của gã tài xế. Đôi mắt ấy không hề có sự giận dữ bộc phát, mà trong veo, tĩnh lặng nhưng sắc lạnh và chuẩn xác như một lưỡi dao cắt giấy tờ văn phòng:

— Cảm ơn anh đã có nhã ý mách nước. Nhưng ở xưởng Hải Thành này, chúng tôi không làm ăn theo kiểu đó.

Gã tài xế hơi sững lại trước thái độ của Lan. Gã nhếch mép cười khẩy, lắc lắc cái đầu hói vẻ thương hại cho sự non nớt của một đứa con gái mới từ phố về quê:

— Cô ơi, cô ở trển văn phòng máy lạnh mới về đây cô chưa biết sự đời. Cái đất thương trường này nó thực tế lắm, thẳng thắn thật thà là ăn cháo đó cô. Mấy chỗ làm mắm lớn ở Phan Thiết này, người ta đi đêm với kho hàng ầm ầm thì mới đẩy nổi vài chục ngàn chai mỗi tháng. Mình xưởng nhỏ, vốn yếu, bày đặt đạo đức với ai?

— Tôi làm kế toán mười năm nay, tôi biết rất rõ cái giá thực sự của một tờ giấy nghiệm thu giả, — Lan ngắt lời gã tài xế. Từng âm tiết phát ra từ miệng cô đanh gọn, dứt khoát và rõ ràng đến mức gã phụ xe đang bê thùng hàng cũng phải dừng tay lại ngơ ngác nhìn. — Anh đưa tiền cho họ ký qua lần này, hệ thống ERP của Nam Lộ vẫn ghi nhận nhật ký điện tử và lưu trữ mã kiểm định ca kíp vĩnh viễn trên máy chủ. Nếu hàng này lọt ra quầy kệ siêu thị, người tiêu dùng mua về nhà, mắm rỉ ra làm ố bẩn sàn bếp, làm hỏng các món ăn khác của khách hàng, họ khiếu nại lên ban giám đốc chuỗi bán lẻ. Lúc đó, bộ phận pháp chế của Nam Lộ chỉ cần quét ngược mã vạch lô TH-03 về cơ sở Hải Thành thì hậu quả không phải là chuyện phạt tám phần trăm hay giữ tiền chậm vài ngày đâu. Họ sẽ khởi kiện gian lận thương mại, đơn phương chấm dứt hợp đồng nguyên tắc, tịch thu toàn bộ năm ngàn chai tiêu hủy tại bãi rác công nghiệp, và cái tên Hải Thành sẽ bị bêu lên hệ thống cảnh báo rủi ro của tất cả các hệ thống siêu thị trên cả nước suốt đời. Chi bốn triệu hôm nay để đổi lấy cái chết tức tưởi và nhục nhã của cả cơ sở sau một tháng nữa, đó không phải là sự khôn ngoan hay linh hoạt. Đó là sự ngu xuẩn, hèn nhát và thiển cận của những kẻ chỉ biết nhìn tới miệng túi của ngày hôm nay.

Gã tài xế bị ánh mắt rực lửa và những lập luận pháp lý sắc bén của Lan chặn ngang họng. Mặt gã đỏ gay rồi chuyển sang xám ngoét. Gã lúng túng lùi lại một bước, đưa tay gãi đầu, lầm bầm trong miệng:

— Thì... tui chỉ nói vậy thôi. Ý tốt mách nước cho đỡ cực chứ có ăn chia gì trong đó đâu. Tiền của cô, xưởng của nhà cô, muốn làm sao thì làm, ráng mà chịu cực.

— Anh ra chiếc ghế gỗ đằng kia uống nước nghỉ ngơi, chúng tôi cần kiểm tra hàng cho xong trước khi trời sáng, — Lan lạnh lùng quay lưng lại, không để cho gã tài xế có thêm cơ hội phân bua. Cô xắn hai ống tay áo sơ mi trắng lên quá khuỷu tay, kéo đôi găng tay cao su màu cam dày dặn tròng vào mười đầu ngón tay, động tác thuần thục và dứt khoát như một bác sĩ chuẩn bị bước vào ca phẫu thuật đêm.

An đứng bên cạnh quan sát từng cử chỉ của Lan. Khóe môi người thợ cơ khí khẽ nhếch lên một nụ cười kín đáo đầy sự nể phục. Anh kéo chiếc túi đồ nghề lại gần, mở khóa kéo bằng đồng đánh *roẹt* một tiếng giòn tan, lấy ra cây thước cặp điện tử bọc trong hộp nhung, một chiếc đèn pin chuyên dụng ánh sáng trắng cực mạnh và chiếc kìm bấm cơ khí có tay cầm bọc nhựa đen:

— Bắt đầu thôi Lan. Kiểm tra từng chai một, ghi chép số liệu thật kỹ.

Mười lăm thùng các-tông lần lượt bị rọc lớp băng keo dán vội vã bằng mũi dao sắc bén. Tiếng băng keo rách toạc vang lên lách tách khô khốc. Đúng như những gì Liên đã nghẹn ngào thú nhận qua điện thoại vài giờ trước, sự cẩu thả, hấp tấp và chủ quan của ca kíp đêm qua hiện nguyên hình trần trụi dưới ánh đèn pin trắng lóa của An.

Khi các nắp thùng carton vừa bật mở, cảnh tượng bên trong khiến Liên phải vội vã đưa hai bàn tay dính đầy bụi bặm lên bưng lấy mặt, thở ra những tiếng nấc nghẹn ngào vì hổ thẹn. Nhiều chai nước mắm thủy tinh dung tích 500ml dáng vuông vức bị xếp vẹo vọ trong các ô ngăn carton. Nắp nhôm dập màng co không được miết khít mép mà bị bẹp rúm một bên, để lại một khe hở nhỏ li ti nhưng chí mạng giữa lớp gioăng cao su bên trong và miệng gờ thủy tinh. Mắm nhĩ đạm cao sánh đặc như mật ong đã theo khe hở đó rỉ ra ngoài, bám dính vào cổ chai thành từng vệt keo màu cánh gián sẫm. Dưới sức gió và độ ẩm của hành trình đường trường, lớp mắm rỉ đã khô lại, đóng thành những mảng vảy mặn chát, loang lổ làm bong tróc nham nhở lớp keo dán nhãn decal in hoa văn sắc nét của thương hiệu Bếp Bờ Biển.

— Đây này, chị nhìn đi, — Lan nhấc một chai thủy tinh ở góc thùng số ba lên, ngón tay trỏ mang găng cao su chỉ thẳng vào một vệt sợi bông màu trắng còn bám dính lem nhem quanh mép nắp nhôm. — Công nhân ca đêm phát hiện mắm rỉ lúc năm giờ sáng, thay vì dừng chuyền để báo cáo và loại bỏ, họ lại lấy giẻ ướt lau quẹt qua loa cho sạch vết mắm bám bên ngoài để kịp giờ xe tải tới bốc hàng. Nhưng mắm rỉ ra là do hở chân ren từ bên trong, lau sạch bên ngoài thì áp suất trong chai vẫn xì ra liên tục. Chỉ cần xe tải chạy qua vài đoạn đường dằn xóc trên Quốc lộ 1, áp lực rung lắc đã đẩy mắm trào ra dữ dội hơn, ngấm thẳng vào nhãn giấy và đáy thùng carton.

An đón lấy chai mắm từ tay Lan. Anh đưa chai lên ngang tầm mắt, bật đèn pin rọi thẳng vào mép nắp nhôm. Ngón tay cái vạm vỡ của anh ấn nhẹ một lực vào đỉnh nắp. Chiếc nắp lập tức lún xuống một khoảng nhỏ kèm theo tiếng *xì* khe khẽ của bọt khí lọt vào bên trong. An cầm kìm cơ khí, cẩn thận đặt ngàm kẹp vào thân nắp rồi vặn nhẹ ngược chiều kim đồng hồ. Chiếc nắp xoay tròn trơn tuột quanh cổ chai mà không hề phát ra tiếng tách đặc trưng của vòng đai bảo hiểm bị đứt gãy.

— Tuột ren hoàn toàn, — An kết luận sau khi đặt đầu đo của chiếc thước cặp điện tử vào mép viền nhôm, màn hình kỹ thuật số nhảy số 28.4mm thay vì chuẩn 27.8mm. — Đêm đó máy dập nắp bán tự động đã bị tụt áp lực khí nén từ mức tiêu chuẩn 6 bar xuống còn chưa đầy 4 bar. Chắc chắn là do cụm van một chiều của bình nén khí bị nghẹt mạt rỉ sét mà người vận hành không để ý đồng hồ đo. Khi áp lực khí nén không đủ, đầu dập không thể ép đủ lực hành trình để miết mép nhôm cuộn tròn ôm trọn khấc thủy tinh của cổ chai. Kết quả là gioăng silicon bên trong bị chèn lệch một bên, mép sắc của lá nhôm nghiến đứt đôi lớp cao su làm mất hoàn toàn độ kín khít.

— Cứ kiểm tra cẩn thận từng chai một, ghi chép rõ ràng, — Lan nói, tay thoăn thoắt nhấc từng chai mắm ra khỏi các vách ngăn carton, phân chia mặt bàn tôn mạ kẽm thành hai khu vực riêng biệt: một bên dành cho những chai có thể khắc phục, lau rửa và tái đóng gói; một bên dành cho những chai phế phẩm hoàn toàn.

Cuộc kiểm tra diễn ra tỉ mỉ, căng thẳng và trĩu nặng suốt gần hai tiếng đồng hồ giữa đêm khuya. Tiếng kim loại của kìm và thước cặp va chạm lách cách vào vỏ chai thủy tinh vang lên đều đặn, khô khốc trong màn đêm đặc quánh. Mùi nước mắm nồng nặc bốc lên từ hàng trăm cổ chai hở nắp khiến cổ họng của cả bốn người trong xưởng đều khé cay, rát buốt. Liên vừa cầm khăn mềm lau chùi những chai mắm còn nguyên vẹn, vừa sụt sùi đưa mu bàn tay áo quẹt nước mắt. Từng tiếng nấc nghẹn của người phụ nữ luống tuổi như muốn vỡ vụn ra vì sự cắn rứt lương tâm và nỗi tự trách mình đã quá tin tưởng vào sự tự giác của thợ thuyền mà lơ là khâu giám sát then chốt.

Đến đúng mười một giờ đêm, con số kiểm kê cuối cùng hiện ra rõ ràng trên bảng kê tay lót bìa cứng của Lan.

Trong tổng số 300 chai mẫu bị giữ lại kiểm tra: - Có 180 chai chỉ bị dính mắm bắn ngoài thân chai do các chai lân cận rỉ ra trong quá trình vận chuyển rung lắc. Nắp dập của số chai này vẫn giữ nguyên áp suất chân không cần thiết, ren nắp ôm khít gờ cổ chai và lớp gioăng silicon bên trong hoàn toàn nguyên vẹn, không hề có hiện tượng rò rỉ khí. Toàn bộ 180 chai này chỉ cần bóc bỏ lớp nhãn cũ đã bị lem mắm, ngâm rửa sạch sẽ bề mặt vỏ thủy tinh bằng nước sạch pha cồn thực phẩm, sấy khô hoàn toàn trong tủ nhiệt rồi dán lại nhãn mới và đóng thùng carton mới. - Nhưng 120 chai còn lại rơi vào tình trạng vô phương cứu chữa: gioăng silicon bên trong đã bị dập nát, rách toạc thành nhiều mảnh nhỏ; mép ren nhôm bị trờn, cọ xát dữ dội làm sứt mẻ lớp gờ thủy tinh mỏng manh ở miệng chai. Nghiêm trọng hơn cả, do nắp bị hở toạc và mắm rỉ ra ngoài tiếp xúc trực tiếp với không khí oi bức suốt mười mấy tiếng đồng hồ trên đường thiên lý, phần nước mắm đọng lại ở cổ chai đã bắt đầu ngả sang màu nâu đen xỉn, xuất hiện hiện tượng oxy hóa cục bộ làm mất đi độ trong suốt cánh gián và biến đổi hoàn toàn hương thơm nồng nàn tinh khiết vốn có của mẻ mắm cốt nhĩ thượng hạng.

Liên nhìn dãy 120 chai mắm bị tách riêng ra một góc bàn, hai mắt chị đỏ hoe, sưng húp lên vì khóc. Chị ngập ngừng bước tới, hai bàn tay run rẩy vịn vào mép bàn, nghẹn ngào cất tiếng cầu xin:

— Cô Lan ơi... một trăm hai mươi chai này... nước mắm bên trong toàn là cốt nhĩ ba mươi lăm độ đạm nguyên chất rút thẳng từ thùng TH-02 với TH-03 ra đó cô. Cá cơm than ủ chượp ròng rã mười tám tháng trời ròng rã, từng giọt từng giọt quý như máu như vàng vậy đó. Hay là... hay là bây giờ mình mở nắp ra, đổ gom hết một trăm hai mươi chai này vô một cái can nhựa ba mươi lít sạch, rồi sáng mai chở về xưởng bên Cà Ty đổ ngược vô thùng chượp để phối trộn lại mẻ sau? Còn vỏ chai thủy tinh vuông này, mình ngâm nước xà bông rửa cho thật sạch rồi sấy khô dùng lại cho đợt đóng chai tới, chứ bỏ đi hết thì... xót xa quá cô ơi! Tính ra tiền triệu chứ đâu có ít ỏi gì! Lỗi này do tui lơ là, tui xin trừ dần vô tiền lương của tui mỗi tháng, chứ đổ bỏ hết thì trời phạt chết cô ơi!

Lan đứng lặng người, ánh mắt dừng lại ở dãy chai thủy tinh nằm trơ trọi dưới ánh sáng trắng lạnh lẽo của ngọn đèn tuýp.

Trong tâm trí cô, cỗ máy kế toán tự động vận hành, nhảy múa những con số với độ chính xác tàn nhẫn và không hề có chút cảm tính: Mỗi một chai nước mắm thành phẩm 500ml nhãn hiệu Bếp Bờ Biển đạt chuẩn xuất kho có tổng chi phí sản xuất trực tiếp là 15.700 đồng. Trong đó: - Chi phí mua vỏ chai thủy tinh đúc khuôn riêng và nắp nhôm ren đặc chủng nhập từ Sài Gòn: 3.800 đồng. - Chi phí in ấn tem nhãn màng co chống thấm và vỏ thùng carton sóng phân bổ cho mỗi chai: 1.700 đồng. - Giá trị nửa lít nước mắm cốt nhĩ cá cơm 35 độ đạm thượng hạng: 9.000 đồng. - Chi phí nhân công chiết rót, dán nhãn, điện nước phân bổ và khấu hao máy móc: 1.200 đồng.

Một trăm hai mươi chai bị loại bỏ đồng nghĩa với việc cơ sở Hải Thành vừa ném thẳng qua cửa sổ một triệu tám trăm tám mươi tư ngàn đồng chi phí vật tư và công thợ trực tiếp. Đó là một khoản mất mát bằng tiền tươi thóc thật, chưa kể đến khoản chi phí ba triệu rưỡi tiền cước xe tải chạy quay đầu không có trong dự toán, tiền đặt in lại lô nhãn mới khẩn cấp, và quan trọng nhất: giá trị vô hình của sự chậm trễ đơn hàng đang đè nặng lên từng giờ từng phút.

Nhưng điều khiến tim Lan thắt lại không phải là con số gần hai triệu đồng tổn thất trước mắt. Điều làm cô rùng mình chính là ý nghĩ "đổ ngược mắm lỗi vào thùng chượp" mà Liên vừa thốt ra trong sự tiếc của bản năng.

Lan bước lại gần chiếc xô nhựa màu xám dung tích lớn đặt dưới góc bàn phân loại. Cô cầm lấy một chai mắm lỗi lên, bàn tay siết chặt lấy thân chai thủy tinh. Giọng cô đanh lại, trầm xuống nhưng chứa đựng một sự kiên định sắt đá, không có lấy một milimét dung thứ:

— Tuyệt đối không được phép đổ ngược vào thùng chượp, chị Liên. Dù chỉ là một giọt.

Liên tròn xoe đôi mắt ngấn lệ nhìn cô, kinh ngạc và khó hiểu:

— Sao lại không được cô Lan? Mắm này là mắm cốt nhĩ nguyên chất của nhà mình vừa mới rút ra hôm kia mà, có pha tạp chất gì đâu...

— Nước mắm này đã bị hở nắp suốt mười mấy tiếng đồng hồ, chạy hàng trăm cây số dưới cái nắng hầm hập của thùng xe tải kín, tiếp xúc trực tiếp với vi sinh vật lạ trong không khí và bụi bặm đường trường, — Lan giải thích, từng lời nói của cô rành rọt như một bài giảng vi sinh ứng dụng. Cô đưa cổ chai lại gần cho Liên nhìn thấy lớp màng mỏng lợn cợn đang bắt đầu kết tụ quanh miệng chai. — Hàm lượng đạm amin quý giá bên trong đã bắt đầu xảy ra quá trình phân hủy hiếu khí do oxy xâm nhập. Chỉ số vi sinh và chỉ số histamine trong số mắm này chắc chắn đã biến động vượt ngưỡng kiểm soát an toàn thực phẩm. Nếu chị tiếc một trăm hai mươi chai mắm này mà đổ ngược nó vào thùng TH-02 mười tấn đang ủ chượp theo chu trình vi sinh kỵ khí nghiêm ngặt, chị sẽ đưa toàn bộ đàn vi khuẩn lạ vào phá vỡ cân bằng men. Chị sẽ làm hỏng toàn bộ mười tấn mắm cốt trị giá hàng trăm triệu đồng của cả cơ sở. Chúng ta vừa mới trải qua một phen thập tử nhất sinh, suýt mất trắng thùng số 4 ngoài xưởng ủ vì một trận mưa dột tuần trước, chị còn muốn mạo hiểm đem cả sinh mạng của thùng số 2 ra đánh cược nữa hay sao?

Liên run rẩy cả người. Từng lời phân tích lạnh lùng nhưng chuẩn xác của Lan giáng xuống như những gáo nước lạnh tạt thẳng vào sự ngây thơ nông nổi của chị. Chị cúi gằm mặt xuống đất, hai vai run lên bần bật, hai bàn tay vặn xoắn vạt tạp dề mà không dám cãi lại nửa lời.

— Còn về số vỏ chai thủy tinh này, — Lan tiếp tục quay sang nhìn An, ánh mắt cô dừng lại trên những vết xước mờ mờ ở miệng gờ chai. — Những chiếc chai này khi bị máy dập nắp đè lệch tâm, mép nhôm sắc nhọn đã miết trượt và làm trầy xước, rạn nứt cấu trúc tinh thể của gờ thủy tinh. Nếu vì tiếc vài ngàn đồng mà mang đi rửa lại để chiết mắm đóng nắp lần hai, khi piston của máy dập đè lực nén 6 bar xuống một lần nữa, lớp thủy tinh rạn nứt đó sẽ vỡ vụn ra thành những mảnh dăm li ti. Những mảnh thủy tinh vô hình đó sẽ rơi thẳng vào bên trong chai nước mắm. Khách hàng rót mắm ra chấm thức ăn mà nuốt phải mảnh thủy tinh rách ruột, thì lúc đó gia đình chúng ta không chỉ phá sản, mà còn phải chịu tội trước pháp luật và lương tâm suốt đời!

Dứt lời, Lan cầm chiếc kìm cơ khí trên mặt bàn, kẹp chặt lấy vành nắp nhôm của chai mắm lỗi đầu tiên. Cô dùng hết sức bình sinh của hai cổ tay, vặn mạnh một vòng. Tiếng kim loại bị xé rách vang lên một tiếng *rắc* gai người. Lan dốc ngược chai nước mắm xuống miệng chiếc xô nhựa đựng chất thải công nghiệp.

Dòng nước mắm màu nâu cánh gián sánh đặc như mật, lấp lánh ánh hổ phách dưới ánh đèn, thơm lừng hương vị béo ngậy của cá cơm than tầng đáy được ủ chượp ròng rã mười tám tháng trời ròng rã tuôn chảy xối xả xuống đáy xô. Mùi hương ngào ngạt, tinh túy và đậm đà bốc lên nồng nặc trong gian xưởng, khiến ruột gan của những người có mặt thắt lại như bị xát muối. Đó là mồ hôi, là công sức phơi sương tắm nắng của bao nhiêu con người suốt gần hai năm trời, nay trôi tuột vào xô rác thải.

Ngay sau khi giọt mắm cuối cùng rỏ xuống, Lan không hề do dự, cô dùng đầu kìm kim loại gõ mạnh một nhát dứt khoát vào miệng chai thủy tinh.

*Choang!*

Gờ ren thủy tinh mẻ vỡ một mảng lớn, văng ra sàn, biến chiếc chai thành phế phẩm vĩnh viễn không một ai có thể nhặt lại để tái sử dụng. Lan lạnh lùng ném chiếc chai rỗng vào thùng rác phế liệu đặt bên góc tường.

*Keng!*

Âm thanh sắc nhọn và khô khốc của thủy tinh vỡ rơi va vào đáy thùng sắt rỗng vang lên như một tiếng súng giáng thẳng vào sự cẩu thả, bừa bãi và thói quen làm ăn tắc trách.

Liên không kìm được nữa, ngồi sụp xuống sàn xi măng, đưa hai bàn tay bưng lấy mặt mà bật khóc nức nở. Tiếng khóc nghẹn ngào của người đàn bà cả đời gắn bó với mắm như xé toạc không gian ngột ngạt.

An đứng im lặng bên cạnh quan sát Lan suốt từ nãy đến giờ. Đôi mắt người thợ cơ khí sáng lên một tia nhìn kiên định lạ thường. Không nói một lời nào, An bước lại gần bàn phân loại, cầm lấy chiếc kìm thứ hai trong túi đồ nghề. Anh lặng lẽ nhấc chai mắm lỗi tiếp theo, kẹp chặt nắp nhôm, vặn mạnh, trút dòng nước mắm thơm nồng vào xô chất thải, rồi dùng kìm đập vỡ miệng chai ném vào thùng rác.

Hai người họ phối hợp với nhau trong một sự im lặng tuyệt đối và trang nghiêm. Từng chai, từng chai một. Một trăm hai mươi lần dòng nước mắm quý giá như vàng ròng bị trút bỏ không thương tiếc. Một trăm hai mươi tiếng kim loại bẻ gãy và một trăm hai mươi tiếng thủy tinh rạn nứt vang lên đều đặn giữa đêm khuya thanh vắng.

Mất trắng. Mất gần hai triệu đồng tiền vật tư, mất đi mồ hôi nước mắt của những mẻ cá cơm mùa bão. Nhưng mất mát đó là cái giá bằng tiền tươi thóc thật phải trả ngay lập tức để mua lại sự an toàn tuyệt đối cho người tiêu dùng, để giữ lại chút tư cách đàng hoàng và danh dự tối thiểu cho một thương hiệu mắm gia đình đang chới với giữa bờ vực suy tàn. Ở nơi này, sự trung thực không thể tồn tại bằng những lời hứa suông; nó phải được chứng minh bằng hành động tiêu hủy chính những sai lầm của mình.

***

Chiếc đồng hồ treo tường vỏ nhựa ố vàng trong góc văn phòng điểm đóng chai điểm mười hai giờ ba mươi phút đêm.

Chiếc xe tải của gã tài xế đã nổ máy ầm ĩ rồi lùi ra khỏi cổng, lăn bánh khuất dần vào màn đêm mịt mù của con đường dẫn ra quốc lộ sau khi Lan hoàn tất việc ký nhận biên bản bàn giao và thanh toán đủ ba triệu rưỡi tiền cước vận chuyển lượt về. Tiếng động cơ gầm rú xa dần, trả lại cho gian xưởng Phong Nẫm một sự im ắng nặng nề, quánh đặc và cô tịch đến rợn người.

Chỉ còn lại tiếng cánh quạt thông gió gắn trên vách tôn quay rì rì từng nhịp mệt mỏi, và tiếng nước rỏ tí tách đều đặn từ chiếc vòi rửa sàn bằng đồng xuống rãnh xi măng dẫn ra hố ga. Mùi mắm mặn chát vẫn lởn vởn trong từng góc ngách căn phòng, bám chặt vào vạt áo, vào mái tóc và từng hơi thở nghẹn ngào.

Lan bước vào gian phòng làm việc nhỏ hẹp, ọp ẹp nằm nép mình ở góc khuất xưởng đóng chai. Căn phòng chỉ kê vừa một chiếc bàn gỗ ép đã bong tróc lớp dán simili và một chiếc ghế xoay gãy mất một bánh xe. Cô ngồi thụp xuống ghế, hai bàn tay rã rời buông thõng trên mặt bàn bám đầy bụi giấy. Đôi mắt cô cay xè, mi mắt nặng trĩu vì đã thức trắng trọn vẹn hai đêm liền, cộng thêm hơi mắm nồng gắt xông lên suốt mấy tiếng đồng hồ kiểm tra hàng khiến hai thái dương cô giật lên từng cơn đau nhức nhối.

Lan hít một hơi thật sâu để nén cơn choáng váng đang chực ập tới, với tay bật chiếc đèn bàn ánh sáng vàng le lói rồi kéo cuốn sổ cái tiền mặt đóng bìa cứng màu xanh đậm ra trước mặt. Bàn tay đeo găng cao su dính đầy bụi mắm đã được cô lột bỏ, để lộ mười đầu ngón tay gầy guộc, trắng bệch và run rẩy khi lật giở từng trang sổ ghi chép thu chi nội bộ.

Dưới ánh đèn bàn vàng vọt, những con số kế toán hiện ra rõ mồn một, trần trụi, lạnh lùng và tàn nhẫn như những mũi đinh găm thẳng vào thực tại:

- Quỹ tiền mặt khả dụng thực tế còn lại trong chiếc két sắt sắt gỉ đặt dưới gầm bàn: vỏn vẹn đúng 3.150.000 đồng (sau khi đã phải chi mười tám triệu đồng tiền mặt tạm ứng cho An mua linh kiện và thay thế cụm bạc đạn, rơ-le nhiệt cho dàn máy dập nắp ở đợt đại tu tuần trước, cộng với ba triệu rưỡi vừa trả tiền cước xe tải quay đầu cách đây nửa tiếng). - Khoản doanh thu thanh toán hơn 80.000.000 đồng từ chuỗi siêu thị Nam Lộ cho lô hàng năm ngàn chai: hiện tại đã bị hệ thống ERP của tập đoàn khóa chặt bằng lệnh chặn thanh toán tự động cấp độ hai. Theo quy trình xử lý sự cố chất lượng, ít nhất phải mất thêm ba đến năm ngày làm việc nữa, sau khi xưởng hoàn tất việc tái đệ trình 4.880 chai đạt chuẩn, nộp lại biên bản kiểm định mẫu ngẫu nhiên có chữ ký của phòng quản lý chất lượng và khắc phục xong hồ sơ nhật ký ca kíp, thì bộ phận kế toán của họ mới có thể mở khóa để thực hiện lệnh chuyển khoản. - Khoản nợ tiền mua vỏ chai thủy tinh và nắp nhôm nhập đợt trước của đại lý bà Nguyễn Thị Quyên ngoài chợ lớn Phan Thiết: đúng 32.000.000 đồng đang treo lơ lửng trên đầu như một thanh gươm sắc bén. Hạn chót thanh toán theo cam kết miệng là chiều mai; nếu không có tiền mặt trả dứt điểm, bà Quyên chắc chắn sẽ cắt đứt nguồn cung ứng bao bì cho các đợt sản xuất tiếp theo. - Và khoản nợ sát sườn nhất, nhức nhối nhất, đang đè nghẹt từng nhịp thở của Lan lúc này: Kỳ thanh toán lương đợt hai (năm mươi phần trăm phần lương còn lại của tháng) cho mười bốn người thợ đang làm việc tại xưởng ủ chượp truyền thống bên bờ sông Cà Ty và bốn nữ công nhân thuộc tổ đóng chai tại Phong Nẫm này. Tổng số tiền lương phải chi trả đúng bằng 25.000.000 đồng, và hạn chót theo thỏa thuận lao động định kỳ chính là ngày rằm hôm nay.

Ba triệu một trăm năm mươi ngàn đồng tiền mặt đối đầu trực diện với một nghĩa vụ tài chính bắt buộc hai mươi lăm triệu đồng phải thanh toán ngay trong vòng chưa đầy mười hai tiếng đồng hồ nữa. Két sắt của xưởng hoàn toàn rỗng không. Các nguồn thu ngắn hạn đều bị chặn đứng bởi những trục trặc kỹ thuật và rào cản quy trình.

Mọi lối thoát dường như đã bị bịt kín.

Trong tài khoản ngân hàng cá nhân đứng tên cô, vẫn còn nằm im một khoản tiền tiết kiệm hai mươi tám triệu hai trăm ngàn đồng. Đó là toàn bộ số tiền chắt bóp, dành dụm suốt những năm tháng làm việc cật lực nơi đất khách quê người mà Lan đã rút về giữ riêng. Nhưng đó là quỹ dự phòng sinh tử tối hậu, là số tiền duy nhất còn lại dành riêng cho thuốc men, viện phí điều trị đặc biệt và các ca tập phục hồi chức năng của người

cha đang nằm liệt nửa người ở bệnh viện, cô tuyệt đối không thể rút ra để đốt vào guồng quay nợ nần không đáy của xưởng thêm một lần nào nữa mà không có kế hoạch hoàn trả.

Lan thở ra một hơi dài, nặng nhọc ép hai bàn tay xuống mặt bàn gỗ xù xì, rồi dứt khoát khép cuốn sổ lại. Tiếng bìa sổ va vào mặt bàn phát ra một âm vang khô khốc giữa bốn bức tường vôi loang lổ. Trốn tránh chưa bao giờ giải quyết được vấn đề. Cha cô đã trốn tránh suốt ba mươi năm ròng bằng những lời hứa miệng dễ dãi, bằng sự cả nể tình làng nghĩa xóm và thứ đạo lý gia đình vụng về, để rồi kết cục nhận lại là một cơn đột quỵ tước đi nửa phần thân thể cùng một đống đổ nát ngổn ngang công nợ. Cô đã chọn trở về đây, thì tuyệt đối không thể giẫm lại vết xe đổ đã đưa xưởng chượp này đến bờ vực sụp đổ.

— Chị Liên, — Lan ngẩng đầu lên, ánh mắt sắc lạnh và ráo hoảnh nhìn thẳng về phía người tổ trưởng đóng chai đang ngồi ủ rũ nơi góc phòng, hai tay bấu chặt vào gấu áo bảo hộ loang lổ vết ố vàng. — Chị gọi điện về bên xưởng Cà Ty. Bảo anh Tám Thao tập hợp toàn bộ mười bốn anh em thợ lại. Cả bốn người ở tổ đóng chai bên này nữa, bảo các chị ấy tạm dừng tay dọn dẹp. Mọi người qua văn phòng xưởng ủ ngay bây giờ. Tôi có chuyện cần nói với tất cả mọi người.

Liên giật thót mình, chiếc điện thoại cục gạch rẻ tiền suýt rơi khỏi những ngón tay thô ráp. Giọng chị run rẩy, đầy vẻ ái ngại:

— Giờ này... đã hơn nửa đêm rồi cô Lan... Mấy ảnh bên xưởng chượp kéo muối, đảo cá suốt từ sáng sớm, rã rời tay chân hết cả rồi. Hay là... hay là để rạng sáng mai, lúc mọi người bắt đầu ca sáng...

— Không để sáng mai được, — Lan kiên quyết cắt lời, từng thanh âm gãy gọn, không cho phép bất kỳ sự chần chừ nào xen vào. — Sáng mai là ngày rằm, là kỳ hạn đã ghi rõ trong thỏa thuận lao động miệng lẫn sổ tay giao việc. Nếu để đến sáng mai, khi họ bước vào xưởng với tâm thế chìa tay nhận phần mồ hôi nước mắt của mình mà chúng ta mới ấp úng thông báo không có tiền, đó là lừa dối. Nói thật lúc nửa đêm, dù có tàn nhẫn, vẫn tốt hơn là biến mình thành kẻ bội ước vào ban ngày. Đi thôi chị.

***

Đúng một giờ sáng, tại gian nhà kho thoáng gió của xưởng ủ Hải Thành nằm sát mé sông Cà Ty.

Ánh đèn sợi đốt bảy mươi lăm oát đỏ quạch, bám đầy bụi muối và xác phù du, treo lơ lửng trên sợi dây điện chùng võng giữa hai hàng thùng mít khổng lồ. Những thùng ủ chượp cao vút tầm mắt, thân gỗ bện chặt bằng những vòng đai mây rừng to bản, đứng sừng sững như những pháo đài trầm mặc trong bóng tối nhập nhoạng. Thứ ánh sáng vàng vọt, tù mù ấy hắt xuống mặt nền đất nện ẩm ướt những bóng người dài ngoẵng, méo mó.

Toàn bộ mười bốn người thợ của xưởng chượp cùng bốn nữ công nhân thuộc tổ đóng chai Phong Nẫm đã có mặt đông đủ. Họ ngồi la liệt, người ngồi trên những bao muối Cà Ná xếp tầng tầng lớp lớp, người co ro trên những chiếc ghế đẩu bằng gỗ tạp nứt nẻ, có người tựa hẳn lưng vào chân thùng mít sực nức mùi cá cơm lên men. Gương mặt ai nấy đều hằn sâu những nếp nhăn nhọc nhằn, đôi mắt thâm quầng sau những giờ lao động cật lực, ngơ ngác nhìn nhau trong sự thấp thỏm, hoang mang tột độ. Lệnh triệu tập khẩn cấp giữa lúc canh khuya chưa từng có tiền lệ ở cơ sở này kể từ ngày ông Hai Thành ngã bệnh.

Ở chiếc ghế băng dài bằng gỗ keo kê sát vách ván, chú Bảy Hòa ngồi bất động. Chiếc chân phải của người thợ cả được cố định trong lớp nẹp gỗ trắng bệch duỗi thẳng đơ ra phía trước, hai bàn tay nổi gân chằng chịt, sần sùi lớp sừng cá biển tì chặt lên tay nắm của cây nạng gỗ dựng sát bên sườn. Cơn đau khớp gối âm ỉ cùng vết rạn xương mắt cá chân sau tai nạn trượt ngã trên thang chượp đợt trước đang hành hạ chú từng cơn theo từng luồng gió lạnh thốc từ lòng sông vào, mồ hôi rịn ra chân tóc bạc. Thế nhưng, khi vừa nghe tin Lan muốn họp toàn bộ thợ thuyền lúc nửa đêm, chú đã gạt phăng lời can ngăn của vợ con, khăng khăng chống nạng bắt người nhà dìu bằng được sang xưởng.

Tiếng bước chân giẫm lên lớp cát mịn ngoài ngõ kho vang lên đều đặn. Lan bước vào. Đi sau lưng cô là Liên và An. Lan mặc chiếc áo sơ mi sẫm màu đã xắn tay quá khuỷu, mái tóc buộc chặt sau gáy để lộ vầng trán cao và đôi gò má gầy guộc. Trên tay cô hoàn toàn không có bất kỳ cọc tiền mặt nào quấn dây thun như lệ thường ngày rằm, chỉ có một tập kẹp tài liệu bằng bìa cứng màu xanh đậm và cuốn sổ ghi chép bìa bọc tôn mạ kẽm quen thuộc của phòng điều hành.

Gần hai mươi cặp mắt lập tức đổ dồn về phía người con gái của chủ xưởng. Những tiếng thì thầm to nhỏ, tiếng sột soạt của áo tơi, tiếng ho húng hắng vì lạnh bỗng chốc tắt ngấm. Không gian chìm vào một thứ im lặng nặng nề, chỉ còn trơ trọi tiếng nước sông Cà Ty vỗ bì bõm vào những cọc bến ngoài bờ rào, tiếng gió rít qua những khe ván gỗ và tiếng dế rỉ rả buốt óc trong góc kho muối.

Lan bước đến trước chiếc bàn đá xẻ đã mòn vẹt mép—nơi ông Hai Thành năm xưa vẫn ngồi tiếp các chủ ghe cá từ Phan Rí vào. Cô hít một hơi thật sâu, luồng không khí đậm đặc vị muối mặn và hương chượp nồng xộc thẳng vào cuống họng, làm dịu đi cảm giác thắt nghẽn nơi lồng ngực. Cô đặt tập hồ sơ xuống mặt đá phát ra tiếng *cạch* dứt khoát:

— Tôi xin lỗi vì đã dựng các cô chú, các anh chị dậy giữa đêm hôm khuya khoắt thế này. Tôi biết sau một ngày dầm mình với muối, với cá và máy móc, ai cũng cần giấc ngủ. Nhưng với tư cách là người chịu trách nhiệm cao nhất về hoạt động của Hải Thành lúc này, tôi có nghĩa vụ phải thông báo một sự thật trực tiếp, sòng phẳng và minh bạch với mọi người, thay vì để sáng mai khi mọi người mang theo hy vọng bước vào xưởng rồi mới nhận lấy sự thất vọng.

Lan ngừng lại một nhịp ngắn. Cô không né tránh bất kỳ ánh nhìn nào. Đôi mắt nâu sẫm của cô quét qua từng gương mặt sạm đen vì nắng gió, từng đôi bàn tay cáu bẩn phù sa của những người đã gắn bó một phần tư thế kỷ với cơ sở này:

— Lô hàng thử nghiệm gồm năm ngàn chai nước mắm mang nhãn hiệu Bếp Bờ Biển mà chúng ta xuất đi trung tâm phân phối của Nam Lộ ở Bình Dương rạng sáng ngày hôm qua... đã bị bộ phận kiểm định chất lượng của họ từ chối nghiệm thu toàn bộ trong đợt giao nhận đầu tiên.

Một làn sóng xôn xao lập tức bùng nổ trong gian kho như thể có ai ném một vốc muối sống vào chảo mỡ sôi sùng sục. Những người thợ đang ngồi co ro bỗng chồm người về phía trước, ánh mắt ngơ ngác chuyển dần sang hoảng hốt và bất bình.

Anh Tám Thao, người thợ lực lưỡng nhất xưởng, quanh năm cởi trần đảo cá, đứng bật dậy khỏi bao muối. Chiếc áo thun ba lỗ sờn rách dán chặt vào khuôn ngực vạm vỡ phập phồng, giọng anh vỡ ra bàng hoàng:

— Sao lại từ chối hả cô Lan? Nước mắm đó chính tay tui với chú Bảy mở vòi rút từ đáy thùng hai với thùng ba ra! Màu cánh gián trong vắt, sóng sánh, hương thơm ngọt lịm như nước cốt dừa, hàm lượng đạm ba mươi lăm độ đạt chuẩn kiểm nghiệm Quatest đàng hoàng! Mấy đêm liền tụi tui thức trắng cùng mấy chị em bên Phong Nẫm chiết rót, đóng thùng, dán tem cẩn thận từng chai một. Tụi tui làm bằng cái tâm của nghề làm mắm, sao siêu thị lớn trên Sài Gòn người ta lại chê được?

— Họ không chê chất lượng nước mắm của chúng ta, anh Thao, — Lan giơ bàn tay lên ngang ngực, giữ cho âm lượng của mình bình ổn, từng câu từng chữ rành rẽ đập tan những ồn ào đang nhen nhóm. — Nước cốt của Hải Thành không có một hạt sạn nào về mặt chất lượng cảm quan lẫn chỉ tiêu hóa lý. Nhưng họ từ chối vì lỗi kỹ thuật gia công bao bì. Cụ thể là nắp nhôm xé đã bị dập lệch áp lực máy, làm tuột ren và rỉ mắm ở hàng chục chai mẫu ngẫu nhiên khi xe vào cua. Thợ ca đêm bên tổ đóng chai vì sợ trễ tiến độ phạt hợp đồng, thay vì dừng chuyền để kiểm tra lại con đội dập nắp thì lại lấy giẻ lau khô vết rỉ bên ngoài rồi tiếp tục xếp vào thùng carton đóng kín. Hậu quả là trong quá trình xe tải chạy đường dài dằn xóc, nước mắm mặn tiếp tục rò rỉ ra ngoài, ngấm qua lớp giấy làm lem ố toàn bộ nhãn mác của hàng trăm chai xung quanh, thùng carton bị bục đáy. Chưa hết, hồ sơ kiểm soát chất lượng mẻ TH-03 ca hai chuyển giao sang Nam Lộ bị khuyết toàn bộ chữ ký xác nhận của người phụ trách ca.

Lan tiến thêm nửa bước, chỉ tay vào tập biên bản kỹ thuật có đóng dấu mộc đỏ chéo góc:

— Theo các điều khoản khắt khe trong hợp đồng kinh tế và quy chuẩn hệ thống của Nam Lộ, chỉ cần số mẫu lỗi vượt quá ngưỡng chấp nhận AQL một phẩy năm phần trăm, hệ thống quản trị tự động của họ sẽ lập tức khóa vĩnh viễn lệnh thanh toán giải ngân hơn tám mươi triệu đồng của toàn bộ năm ngàn chai này. Họ không chuyển một xu nào cho chúng ta chừng nào lỗi chưa được khắc phục triệt để. Họ cho xưởng đúng bảy mươi hai giờ đồng hồ để thu hồi mẫu lỗi, rà soát từng chai một trong kho và hoàn thiện lại hồ sơ nhật ký. Đêm nay, tôi cùng chị Liên và anh An đã mở ba trăm chai bị trả về đợt đầu để kiểm tra. Kết quả là chúng ta buộc phải đập bỏ, tiêu hủy hoàn toàn một trăm hai mươi chai vì gioăng cao su rách nát, biến dạng cổ chai. Toàn bộ lượng mắm đó coi như mất trắng, tiền nắp nhôm và tiền vỏ thủy tinh đổ sông đổ biển.

Sự im lặng chết chóc lập tức bao trùm gian xưởng rộng lớn. Mùi mắm chín từ các thùng ủ bốc lên nồng đượm, nhưng vào khoảnh khắc này, nó không còn mang lại cảm giác ấm no của một vụ mùa bội thu mà trở nên mặn chát, đắng nghét nơi cuống họng của từng người nghe.

Một người thợ trẻ tên Kiên, trán còn vương những vệt bụi muối trắng xóa khô cứng, bất thần đứng bật dậy khỏi chiếc đẩu gỗ. Gương mặt cậu ta giật giật, hai hốc mắt sâu hoắm ánh lên tia nhìn bức bối, giọng cậu the thé chĩa thẳng về phía bàn điều hành:

— Vậy... vậy còn tiền lương sáng mai của tụi tui thì tính sao đây cô Lan? Cô đã hứa chắc nịch là rằm này sẽ thanh toán dứt điểm năm mươi phần trăm phần lương còn lại của tháng trước mà! Tui đã hứa với vợ tui ở nhà rồi, sáng mai tui cầm tiền về đóng tiền học đầu năm cho hai đứa nhỏ, rồi còn ghé tiệm tạp hóa đầu chợ trả dứt nợ tiền gạo người ta cho thiếu cả tháng nay! Giờ cô nói siêu thị giữ tiền, vậy tụi tui cạp muối trừ cơm hả cô?

— Đúng đó cô Lan! — Nam, một công nhân đứng gần cửa kho, tiếp lời ngay tắp lự. Cậu ta trạc tuổi Kiên, hai mắt đỏ ngầu vì thiếu ngủ và ức chế dồn ứ. — Tụi tui là thợ xưởng ủ, tụi tui xúc cá gãy lưng, gánh muối rộp cả da vai, tụi tui đâu có đụng vô cái máy dập nắp bên Phong Nẫm đâu! Máy hư, thợ đóng chai ẩu đả là chuyện của bên đó, sao bây giờ lại đem tiền mồ hôi nước mắt của anh em xưởng chượp ra giam lại? Công bằng ở đâu?

— Tôi biết! Tôi hiểu hết tất cả những nỗi khổ và sự ngột ngạt mà các anh em đang phải gánh chịu! — Lan không lùi bước, cô nhìn thẳng vào ánh mắt nảy lửa của Kiên rồi chuyển sang Nam, giọng cô trầm xuống nhưng từng âm sắc đanh lại như thép nguội. — Tôi không đứng đây để đổ lỗi cho chị Liên, cho tổ đóng chai hay bất kỳ cá nhân nào. Là người đại diện pháp lý và là người đang điều hành cơ sở Hải Thành này, tôi nhận toàn bộ trách nhiệm về sự lỏng lẻo trong quy trình kiểm soát chất lượng dẫn đến sự cố này. Nhưng tôi muốn mọi người nhìn thẳng vào thực tế tài chính trần trụi: hiện tại, trong két sắt của văn phòng chỉ còn đúng ba triệu một trăm năm mươi ngàn đồng tiền mặt! Tôi không thể dùng những lời hứa hão để vẽ ra hai mươi lăm triệu đồng tiền lương phát cho mười tám con người vào sáng mai được!

Tiếng ồn ào bùng lên mất kiểm soát. Mấy người thợ trung niên bắt đầu lắc đầu ngao ngán, buông ra những tiếng thở dài ảo não não nề. Nhóm thợ trẻ thì túm tụm lại, tiếng chửi thề lầm rầm vang lên, những nắm tay siết chặt lại gân guốc, bầu không khí ngột ngạt như thể một tia lửa nhỏ cũng đủ kích nổ cả kho hàng.

— Tụi bay im hết cái mồm lại cho tao nhờ!

Một tiếng quát khàn đặc, khô khốc nhưng sắc bén như lưỡi dao cạo vang lên từ góc tường, chém ngang toàn bộ những thanh âm hỗn loạn.

Chú Bảy Hòa chống mạnh cây nạng gỗ xuống đất, khó nhọc tì toàn bộ trọng lượng nửa thân trên vào tay vịn để gượng đứng dậy. Chiếc chân bó nẹp run rẩy bần bật khi chạm mặt đất nện lồi lõm, cơ mặt chú giật thắt lại vì cơn đau buốt từ mắt cá chân xộc thẳng lên đại não. Mồ hôi túa ra ròng ròng trên những nếp nhăn trán, nhưng ánh mắt của người thợ cả đã dành hai mươi lăm năm cuộc đời gắn liền với từng thớ gỗ mít ở đây bừng lên ngọn lửa nghiêm khắc tột cùng:

— Tụi bay im hết miệng lại để tao nói! — Chú Bảy thở dốc từng cơn, ngực áo phập phồng, ánh mắt nảy lửa quét qua mặt Kiên rồi dừng lại ở Nam. — Hai thằng bay làm ở cái xưởng này được mấy năm rồi? Hồi ông Hai Thành còn đứng vững hai chân ở cửa kho này, có năm nào biển đói, cá khan, mắm ủ chưa kịp ngấu mà ông Hai để tụi bay thiếu một bát cơm, hụt một bữa cá không? Hồi thằng Kiên cưới vợ, không có nổi năm triệu tiền nạp tài, ai là người mở két rút tiền túi đưa cho mày mượn mà không thèm ghi một chữ nợ, không lấy một đồng tiền lời? Rồi hồi con thằng Nam vô viện vì sốt xuất huyết co giật lúc nửa đêm, ai nửa đêm chạy xe máy đôn đáo chở thuốc men tới?

Gian xưởng dần lặng đi. Kiên và Nam chùng vai xuống, cúi gằm mặt nhìn mũi chân lấm lem bụi bặm của mình, nhưng hai bàn tay vẫn nắm chặt lấy vạt áo, sự uất ức vì gánh nặng áo cơm vẫn nghẹn ứ nơi cổ họng.

Chú Bảy thở hắt ra một hơi dài nghe xót xa, chú quay sang nhìn Lan. Ánh mắt người thợ già chùng xuống, cay đắng nhưng thấu suốt:

— Con Lan nó không lừa tụi bay. Nó từ Sài Gòn bỏ việc lương cao, bỏ tương lai rạng rỡ để quay về cái xứ biển này gánh cái đống nợ ngập đầu ngập cổ mà ông Hai để lại. Ba nó nằm liệt nửa người trên bệnh viện tỉnh, mỗi ngày mở mắt ra là tốn bạc triệu tiền thuốc men, tiền máy thở. Nó có trốn nợ không? Nó có gom tiền chạy lấy người không? Lô hàng bị siêu thị kẹt tiền thì xưởng cạn dòng tiền, đó là cái rủi ro của nghề làm ăn buôn bán. Giờ tụi bay làm ầm ĩ lên, đập phá cái xưởng này thì tiền ở đâu rớt xuống từ nóc nhà cho tụi bay lượm? Xé mấy cái thùng chượp ra chia nhau đem về nấu củi à?

Lan bước vội lại gần, đưa hai tay đỡ lấy khuỷu tay gầy guộc của chú Bảy Hòa, khẽ nói:

— Chú Bảy, chú ngồi xuống đi kẻo động vết rạn xương. Con cảm ơn chú, nhưng con không muốn dùng tình nghĩa cũ của ba con ngày xưa để ép mọi người phải cắn răng chịu đựng thiệt thòi hôm nay. Tình nghĩa không thể thay cho tiền gạo, tiền học của con cái mọi người được.

Lan dìu chú Bảy ngồi lại chiếc ghế băng dài, rồi cô quay người bước dứt khoát trở lại mép bàn đá. Cô mở tập bìa kẹp hồ sơ, lấy ra một sấp giấy A4 đã được viết tay kín chữ bằng mực đen rõ ràng, ngay ngắn từng dòng:

— Thưa các cô chú và anh chị em. Tôi không đứng đây để xin lòng thương hại hay mong mọi người thông cảm suông. Sự thông cảm không có giá trị thanh toán. Đây là Văn bản Cam kết Trách nhiệm Tài chính do chính tôi lập, ký tên và chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật lẫn lương tâm.

Lan giơ tờ giấy lên trước ánh đèn vàng vọt, giọng nói vang lên dõng dạc, rành mạch từng điều khoản:

— Điều thứ nhất: Tôi chính thức đề nghị được hoãn lại thời hạn thanh toán năm mươi phần trăm tiền lương còn lại của toàn thể mười tám công nhân trong vòng đúng năm ngày—tức là đến ngày hai mươi âm lịch tháng này. Trong thời hạn năm ngày này, tôi cùng chị Liên, anh An và toàn bộ nhân lực của tổ đóng chai sẽ làm việc ba ca liên tục để rà soát, khử khuẩn, thay gioăng nắp mới và đóng gói lại toàn bộ bốn ngàn tám trăm tám mươi chai đạt chuẩn còn lại, hoàn thiện toàn bộ hồ sơ truy xuất nguồn gốc để Nam Lộ giải tỏa lệnh phong tỏa thanh toán.

— Điều thứ hai: Để chịu trách nhiệm cho sự chậm trễ này và bù đắp vào những khó khăn sinh hoạt tức thời của mọi người, tôi cam kết trích thêm một khoản phụ cấp hỗ trợ trượt hạn tương đương năm phần trăm trên tổng số tiền lương còn thiếu của từng người. Khoản tiền phạt hợp đồng này sẽ được thanh toán sòng phẳng cùng lúc với tiền lương gốc vào ngày hai mươi.

— Điều thứ ba: Đây là điều khoản bảo lãnh cá nhân. Nếu đến đúng mười bảy giờ chiều ngày hai mươi âm lịch, dòng tiền từ siêu thị Nam Lộ vẫn chưa được giải ngân vì bất kỳ lý do gì, tôi cam kết bằng danh dự cá nhân và bằng văn bản pháp lý này sẽ bán chiếc xe máy tay ga cá nhân mà tôi dùng đi lại cùng chiếc máy tính xách tay làm việc của mình—những tài sản cá nhân duy nhất còn giá trị mà tôi sở hữu—để quy đổi ra tiền mặt trả đủ từng đồng, từng cắc tiền lương cho mọi người, không thiếu một hào!

Lan đặt tập văn bản xuống mặt bàn đá lạnh ngắt. Cô rút chiếc bút bi từ túi áo, ký một nét chữ sắc sảo, dứt khoát vào cuối trang giấy, rồi mở chiếc hộp mực dấu màu đỏ tươi mang theo từ văn phòng, ấn ngón tay trỏ của mình vào rồi miết chặt lên từng bản sao của văn bản cam kết. Vệt mực đỏ tươi nổi bật trên nền giấy trắng muốt như một lời thề son sắt bằng máu.

— Tôi đã ký và điểm chỉ. Bây giờ, ai đồng ý cùng Hải Thành cắn răng vượt qua năm ngày sinh tử này, xin bước lên ký tên vào văn bản. Tôi ghi lòng tạc dạ sự hy sinh của từng người. Còn ai cảm thấy gia cảnh quá ngặt nghèo, con cái đói sữa, chủ nợ siết bách mà không thể chờ đợi thêm năm ngày nữa... tôi hoàn toàn thấu hiểu và tôn trọng. Tôi không trách móc một ai cả.

Sự tĩnh lặng lại một lần nữa buông xuống kho hàng, nhưng lần này không còn là sự ngột ngạt của căm phẫn, mà là sự chấn động sâu sắc trước một bản cam kết trần trụi đến nghiệt ngã. Không có những lời vỗ về đại khái kiểu người nhà, không có thứ văn hóa nợ lương dây dưa thường thấy ở các cơ sở gia đình ven biển. Ở đây chỉ có sự sòng phẳng tuyệt đối của một người quản trị dám đem toàn bộ những gì mình có ra để bảo đảm cho lời nói của mình.

Anh Tám Thao là người đầu tiên phá vỡ sự im lặng. Người đàn ông vạm vỡ bước những bước chân nặng trịch đến mép bàn. Bàn tay thô kệch, chai sần vì cào muối của anh run run cầm lấy cây bút bi mảnh khảnh. Anh cúi xuống, vụng về nắn nót ký từng chữ tên mình vào bản cam kết:

— Tui theo cô Hai Lan. Năm ngày chứ mười ngày tui với mấy anh em xưởng chượp cũng ráng cắn răng đợi được. Tui tin con gái của ông Hai Thành không bao giờ là thứ người lươn lẹo quỵt mồ hôi nước mắt của tụi tui.

Sau Tám Thao, những người thợ luống tuổi khác lần lượt bước lên. Họ là những người đã ăn hạt muối, ngửi mùi chượp của bến sông này từ thời tóc còn xanh. Từng nét chữ nguệch ngoạc, từng vết mực lăn tay thô tháp in xuống trang giấy trắng. Mười hai người thợ xưởng ủ lần lượt đặt bút. Bốn nữ công nhân của tổ đóng chai Phong Nẫm, mắt ngấn lệ vì ân hận sau sự cố sơ suất của ca mình, cũng run rẩy bước lên ký tên cam kết dốc toàn lực làm việc không tính công làm thêm giờ trong năm ngày tới.

Chỉ còn lại Kiên và Nam.

Hai người thợ trẻ vẫn đứng trơ trọi giữa khoảng trống hun hút của gian kho, bóng họ đổ dài dưới chân thùng mít số tư. Kiên cắn chặt môi dưới đến mức rướm máu tươi, hai bàn tay buông thõng siết chặt lại. Cậu nhìn chằm chằm vào bản cam kết trên bàn, rồi ngước lên nhìn thẳng vào Lan. Đôi mắt người thợ trẻ đỏ hoe, giọng cậu nghẹn ứ nhưng tuyệt vọng:

— Cô Lan... Chú Bảy... Tụi cháu... tụi cháu xin lỗi. Cháu biết cô Lan đàng hoàng, cháu biết cô không quỵt tiền tụi cháu... Nhưng nhà cháu đang ở trọ bên xóm Đèn, chiều nay chủ nhà họ đã tới dằn mặt rồi. Họ bảo đúng sáng mai ngày rằm mà không có tiền nộp hai tháng trọ còn thiếu là họ khóa cửa, quăng hết mùng mền chiếu gối của vợ con cháu ra lề đường. Con cháu... con bé mới có sáu tháng tuổi, chiều nay đã phải uống nước cháo loãng dằn bụng vì hết sạch sữa bột rồi... Cháu không thể... cháu không có cách nào đợi thêm năm ngày nữa được cô ơi! Cháu xin phép cô cho cháu nghỉ việc ngay đêm nay, sáng sớm mai cháu ra ngoài cảng cá Phan Thiết bốc vác mướn kiếm tiền tươi cho con cháu sống qua ngày...

Bên cạnh Kiên, Nam cũng cúi gằm mặt, hai bờ vai gầy guộc run lên bần bật:

— Cháu cũng vậy cô Lan... Tiền nợ nóng người ta tính theo ngày, mai cháu không trả gốc là người ta tới nhà kiếm chuyện... Cháu xin nghỉ...

Một tiếng thở dài não nuột, nặng trĩu buốt giá thốt ra từ lồng ngực gầy guộc của chú Bảy Hòa. Người thợ cả nhắm nghiền hai mắt lại, bàn tay nắm chặt cây nạng gỗ đến trắng bệch các khớp xương. Không ai có thể trách một người cha khi đứa con sáu tháng tuổi của anh ta đang khát sữa.

Lan đứng yên nhìn hai người thợ trẻ. Trong ánh mắt cô hoàn toàn không có lấy một tia phẫn nộ, cũng không có sự thất vọng hay phán xét. Sự nghèo khó cùng cực và những đòi hỏi nghiệt ngã của bản năng sinh tồn không có chỗ cho thứ lòng trung thành trừu tượng. Đây chính là hiện thực gai góc, tàn nhẫn nhất của bài toán con người trong quản trị tài chính—nơi mà những con số nợ nần không chỉ nằm trên bảng cân đối kế toán, mà nó bóp nghẹt trực tiếp từng bữa ăn của những gia đình cùng khổ.

Lan lặng lẽ mở chiếc túi xách vải dù sờn mép của mình ra. Cô rút chiếc ví tiền cá nhân nhỏ thó, mở ngăn kéo và lấy ra toàn bộ số tiền mặt còn lại bên trong. Đó là những tờ tiền polymer mệnh giá năm mươi ngàn, một trăm ngàn đã cũ mềm—toàn bộ tiền sinh hoạt phí cá nhân ít ỏi mà cô chắt bóp để ăn uống, đổ xăng trong suốt hai tuần qua.

Cô đếm cẩn thận trên mặt bàn đá. Vừa vặn đúng tám trăm ngàn đồng.

Lan chia số tiền làm hai phần đều nhau, mỗi phần bốn trăm ngàn đồng, rồi bước lại gần Kiên và Nam, chìa tay đưa cho hai người:

— Tôi hiểu hoàn cảnh của hai em. Không người cha nào có thể đứng nhìn con mình khát sữa mà chờ đợi những cam kết trên giấy tờ được. Đây là tiền cá nhân của tôi, không liên quan đến tiền sổ sách của xưởng. Tôi tạm ứng cho hai em mỗi người bốn trăm ngàn để sáng mai mua sữa cho cháu và đổ xăng lo việc cấp bách. Còn phần tiền công những ngày qua của hai em ở xưởng ủ, sổ chấm công đã chốt rõ ràng từng buổi. Đúng năm giờ chiều ngày hai mươi âm lịch, dù hai em đã nghỉ việc và đi làm ở đâu, các em cứ quay lại văn phòng này. Tôi cam kết sẽ thanh toán đầy đủ toàn bộ số tiền lương còn thiếu cùng với năm phần trăm tiền phụ cấp trượt hạn, không thiếu một đồng một cắc.

Kiên sững sờ nhìn những tờ tiền nhăn nhúm trên bàn tay Lan. Đôi bàn tay đen đúa, cáu bẩn của người thợ trẻ run rẩy đưa ra đón lấy, nước mắt rốt cuộc không kìm được nữa trào ra, lăn dài qua những vệt bụi muối trên gò má. Nam cũng run rẩy nhận lấy phần tiền, hai đầu gối chùng xuống như muốn quỳ sụp:

— Cháu cảm ơn cô Lan... Cháu đội ơn cô... Cháu xin lỗi cô nhiều lắm...

— Không có gì phải xin lỗi cả, — Lan khẽ lắc đầu, giọng cô dịu lại nhưng vững chãi. — Về lo cho vợ con đi. Giữ sức khỏe mà làm việc ngoài cảng.

Hai người thợ trẻ cúi gập người chào Lan, chào chú Bảy Hòa và các anh em trong xưởng, rồi lặng lẽ quay lưng bước ra ngoài cửa kho. Bóng lưng gầy gò của họ nhanh chóng bị nuốt chửng bởi màn sương đêm dày đặc và bóng tối thăm thẳm của con hẻm ven sông.

Mất đi hai nhân lực trẻ khỏe nhất giữa thời điểm xưởng đang đứng trước áp lực nghẹt thở phải tái đóng gói, kiểm tra gần năm ngàn chai nước mắm trong vòng chưa đầy bảy mươi hai giờ đồng hồ. Gánh nặng lao động lập tức dồn ngược lên vai mười sáu con người còn lại. Chị Liên đứng tựa vào cột gỗ mít, khuôn mặt tái mét không còn một giọt máu, đôi mắt lộ rõ vẻ kinh hoàng trước khối lượng công việc khổng lồ sắp tới.

Nhưng cuộc họp đã kết thúc mà không có sự đổ vỡ. Không có những cuộc xô xát bạo lực, không có đơn từ khiếu nại tập thể gạt bỏ uy tín của cơ sở. Sự thật, dù trần trụi, đau đớn và cay đắng đến nghẹt thở, đã đóng vai trò như một chiếc mỏ neo nặng hàng tấn, giữ cho con thuyền Hải Thành không bị những con sóng hoảng loạn đánh lật úp giữa đêm giông bão.

***

Ba giờ sáng.

Không gian bên trong gian xưởng ủ dần lắng xuống. Chú Bảy Hòa đã được người con trai cả sang cõng về gian nhà tập thể phía sau để chườm đá lên vết thương sưng tấy. Mười hai người thợ xưởng ủ còn lại không ai chịu về nhà; họ lặng lẽ dọn dẹp các góc kho, trải tạm những tấm manh chiếu rách hoặc những bao bố tải sạch lên trên nền đất nện ẩm ướt, nằm sát vào chân các thùng chượp để chợp mắt vài tiếng đồng hồ. Họ cần gom góp từng chút sức lực cuối cùng để rạng sáng mai, khi tiếng còi tàu biển đầu tiên hú lên ngoài cửa sông, toàn bộ sẽ cùng kéo sang cơ sở Phong Nẫm bắt đầu chiến dịch rà soát từng vỏ chai, từng ren nắp nhôm.

Lan lững thững bước ra khỏi gian kho, đôi chân nặng trĩu như đeo chì đưa cô tiến về phía mép bờ sông Cà Ty.

Gió biển thổi ngược dòng sông lúc nửa đêm mang theo hơi lạnh buốt giá, quyện chặt lấy vị mặn chát của phù sa, mùi bùn lầy bốc lên từ những bãi bồi ven mé nước và mùi rong rêu mục rữa táp thẳng vào gương mặt hốc hác, nhợt nhạt của cô. Toàn thân Lan rã rời, các thớ cơ bắp ở bả vai căng cứng lại vì stress kéo dài suốt nhiều tuần lễ. Khớp các ngón tay cô vẫn còn vương mùi nước mắm mặn mòi, nồng đậm từ một trăm hai mươi cái nắp chai hỏng gioăng mà cô đã đích thân dùng kìm cạy mở, đổ bỏ hồi đêm. Thứ mùi hương đậm đặc ấy dường như đã ngấm sâu qua lớp da thịt, rửa xà phòng mấy bận vẫn không sao tẩy sạch được.

Dưới chân cô, dòng nước đen ngòm của sông Cà Ty đang cuộn chảy ầm ào, va vào những cọc cừ tràm bảo vệ bờ kè tạo nên những âm thanh bì bõm, vỗ về một cách cô độc.

Bất ngờ, chiếc điện thoại thông minh nằm sâu trong túi áo khoác của Lan rung lên bần bật. Cơn rung kéo dài, dồn dập và gấp gáp xé toang không gian tĩnh mịch của bến sông.

Lan giật mình, hơi thở khựng lại một nhịp. Cô rút máy ra. Màn hình cảm ứng phát ra thứ ánh sáng trắng xanh lạnh lẽo giữa đêm đen mịt mùng, hiển thị rõ ràng một dãy số máy bàn cố định có mã vùng Sài Gòn: `028 3822...`

Đầu số của khu vực quận Nhất.

Lan khẽ nhíu mày, ngón tay ngập ngừng vài giây trước khi trượt nhẹ qua màn hình để nhận cuộc gọi:

— Alo, tôi nghe đây ạ.

— Lan hả em? Anh Tuấn đây, Hoàng Tuấn bên Dược phẩm & Phân phối Quốc tế Mekong này!

Giọng nói quen thuộc vang lên bên tai cô—một giọng nói hào sảng, tràn đầy năng lượng tự tin, dứt khoát của một nhà quản lý cấp cao từng trải. Xen lẫn trong giọng nói ấy là tiếng rì rầm êm ái của hệ thống điều hòa trung tâm hiện đại, tiếng lách cách của những chiếc ly thủy tinh chạm nhau từ một không gian phòng họp hay quán cà phê sang trọng nào đó—toàn bộ những âm thanh đại diện cho một thế giới công sở tiện nghi, chuyên nghiệp mà Lan đã từng thuộc về và gắn bó suốt gần bảy năm trời tuổi trẻ.

Lan ngẩn người ra trong một thoáng chốc, cổ họng cô khô khốc:

— Dạ... em chào anh Tuấn. Sao... sao anh lại gọi cho em vào giờ này ạ?

— Anh vừa kết thúc buổi tiếp khách và làm việc với các đối tác chiến lược bên Singapore về, tiện thể ngồi lại văn phòng rà soát lại cơ cấu nhân sự cấp cao cho quý tới của tập đoàn, — đầu dây bên kia bật cười sảng khoái, âm thanh tràn ngập sự quyền lực và quyết đoán. — Anh nghe mọi người bảo em xin nghỉ việc đột ngột để rút về quê giải quyết chuyện gia đình cũng gần cả tháng nay rồi đúng không? Tình hình dưới đó thế nào rồi? Bác trai đã ổn định hơn chút nào chưa em?

— Dạ... ba em đã qua được cơn nguy kịch nhất rồi ạ, hiện tại đang tập vật lý trị liệu phục hồi chức năng ở bệnh viện tỉnh. Còn cơ sở sản xuất của gia đình thì... cũng đang còn rất nhiều việc ngổn ngang cần phải tháo gỡ anh à.

— Thôi, anh em mình làm việc với nhau bao nhiêu năm, hiểu tính nhau quá rồi nên anh nói thẳng luôn nhé, không vòng vo mất thời gian, — giọng của người sếp cũ bỗng hạ thấp xuống một tông, trở nên vô cùng nghiêm túc, chân thành và đầy sức nặng thuyết phục. — Ghế Giám đốc Tài chính kiêm Trưởng ban Kiểm soát nội bộ cho toàn bộ chuỗi cung ứng khu vực phía Nam của Mekong đang trống. Hội đồng quản trị vừa mới chính thức ký duyệt thông qua gói đãi ngộ mới: mức lương cứng sáu mươi triệu một tháng, chưa tính thưởng KPI theo quý, phụ cấp xe đưa đón và quyền mua cổ phiếu ưu đãi ESOP theo năm. Chiều nay, anh đã trực tiếp đề xuất hồ sơ của em lên thẳng bàn làm việc của Tổng giám đốc. Họ xem qua quá trình em xử lý dự án kiểm toán chuỗi lạnh năm ngoái và họ gật đầu duyệt ngay lập tức mà không cần qua vòng phỏng vấn thứ hai!

Tiếng gió sông Cà Ty thốc mạnh vào ống nghe, nhưng không thể át đi từng lời nói rành rọt như rót mật vào tai:

— Em thu xếp quay về lại Sài Gòn đi Lan. Năng lực tư duy, bằng cấp quốc tế và kinh nghiệm phân tích dòng tiền của em sinh ra là để ngồi ở những phòng điều hành máy lạnh, xử lý những bảng cân đối chiến lược hàng trăm tỷ đồng, chứ không phải để em đem chôn vùi thanh xuân của mình bên mấy cái thùng gỗ thủ công hôi hám với mớ nợ nần lặt vặt, vụn vặt dưới cái xưởng nước mắm sắp phá sản đó đâu! Tuần sau em xách vali lên Sài Gòn nhận việc luôn được không? Anh đã dành sẵn vị trí này cho riêng em đấy!

Sáu mươi triệu đồng một tháng.

Con số ấy vang vọng bên tai cô như một ảo ảnh xa xỉ. Một môi trường làm việc thơm tho mùi nước hoa ngoại và giấy in mới, những bức tường kính bóng loáng phản chiếu toàn cảnh trung tâm hoa lệ của quận Nhất, những con số tài chính sạch sẽ, chuẩn mực hiển thị sắc nét trên màn hình máy tính mỏng dính... Ở đó sẽ không có mùi cá cơm ươn làm cay xè sống mũi, không có tiếng nắp nhôm xì bọt làm ố lem nhãn mác, không có những khoản nợ vỏ chai ba mươi hai triệu treo lơ lửng trên đầu, và tuyệt đối không có cảnh những người công nhân nghèo khổ phải bật khóc giữa đêm khuya vì không có bốn trăm ngàn đồng mua một hộp sữa bột cho đứa con thơ...

Chỉ cần cô gật đầu, tất cả mớ bòng bong này sẽ lùi lại phía sau lưng như một cơn ác mộng.

Lan đứng chết lặng bên bờ đất lở dập dềnh sóng nước của dòng sông Cà Ty. Những ngón tay thô ráp, nứt nẻ và còn nồng nặc mùi nước mắm mặn mòi của cô khẽ run lên bần bật khi siết chặt lấy thân máy điện thoại, giữa cơn gió đêm từ biển Phan Thiết đang điên cuồng thốc từng đợt lạnh buốt vào da thịt.