Góc đọc sách bị chắn lối thoát hiểm

Mùi gỗ thông mới xông lên nồng đượm, quyện chặt lấy hương giấy bồi ngai ngái của những trang sách cũ, tạo nên một thứ phong vị lạ lẫm mà ấm áp lan khắp khoảng chiếu nghỉ tầng mười hai. Không gian hành lang chung cư vốn quanh năm chỉ quẩn quanh mùi nước lau sàn công nghiệp và hơi ẩm phả ra từ các cục nóng máy lạnh, sáng nay bỗng trở nên rộn rã khác thường bởi tiếng búa gõ “cộc… cộc” giòn tan, đều đặn vang lên giữa buổi sáng thứ Bảy trong veo.

Sau chuỗi ngày bức bối cùng sự cố dở khóc dở cười quanh bức ảnh chế của cu Nam trên nhóm cư dân tối hôm trước, cả căn hộ 12B08 dường như trút bỏ được tảng đá đè nặng trong lòng. Thay vì giam mình trong bốn bức tường ngột ngạt để dằn vặt hay ngượng ngùng, hai cha con ông Tư và Minh quyết định xắn tay áo bắt đầu một việc có ích. Vốn là một nhà giáo dạy văn miệt mài suốt hơn ba mươi năm dưới những rặng dừa xanh ngắt xứ Mỏ Cày, ông Tư xem sách vở chẳng khác nào ruột thịt, là cốt cách của đời người. Mỗi bận đi dọc hành lang dài hun hút, bắt gặp tụi nhỏ trong các căn hộ khép kín cứ dán chặt mắt vào màn hình điện thoại thông minh với những trò chơi giật gân, lòng người thầy già lại se thắt, xót xa không chịu nổi. Ý tưởng dựng một góc đọc sách nhỏ cho trẻ con trong tầng do Minh gợi ra lập tức thắp lên trong mắt ông một ngọn lửa phấn chấn hiếm thấy kể từ ngày ông khăn gói rời quê lên phố.

Minh tranh thủ mối quen bên đội bảo trì xin được mấy tấm gỗ thông pallet còn lành lặn, mang về ban công tỉ mẩn nhổ từng chiếc đinh rỉ, dùng giấy nhám đánh bóng từng thớ gỗ xơ xước cho đến khi mặt gỗ phẳng lỳ, trơn nhẵn. Hai cha con gõ cửa từng nhà trên tầng mười hai để vận động, và sự hưởng ứng của xóm giềng nồng nhiệt vượt xa mọi dự liệu. Chỉ vỏn vẹn trong hai ngày, góc hành lang trước căn hộ đã chất đầy những thùng các-tông mở nắp: từ những cuốn truyện tranh lịch sử, truyện cổ tích song ngữ in màu bắt mắt, sách bách khoa tri thức cho đến những tuyển tập văn học kinh điển giấy đã ngả màu vàng ố mang dấu ấn của thời gian.

Dưới bàn tay khéo léo của người thợ kỹ thuật, hai dãy kệ ba tầng dài gần ba mét, quét một lớp vec-ni nâu cánh gián bóng loáng, đã thành hình ngay ngắn. Kê sát vào mảng tường đối diện cửa thoát hiểm, dãy kệ trông khiêm nhường mà thanh nhã, hệt như một góc thư quán miệt vườn thu nhỏ giữa lòng khối bê tông cao tầng đặc quánh.

“Ba ngó coi chỗ này vừa tầm với của sắp nhỏ chưa ba?” Minh đưa mu bàn tay áo quẹt vệt mồ hôi đang rịn ra trên trán, lùi lại nửa bước để ngắm nghía chiếc kệ vừa được cố định vào gờ chân tường. “Con còn tha về thêm bốn cái ghế nhựa con con loại xếp chồng được. Chiều mát tụi nhỏ đi học về cứ ra đây ngồi ké, vừa đón được gió trời từ ô giếng trời lộng qua, vừa khỏi chúi mũi vô mấy cái màn hình xanh độc hại.”

Ông Tư cẩn thận miết những ngón tay gầy guộc dọc theo mép gỗ còn thơm mùi véc-ni, nụ cười đôn hậu rạng rỡ làm giãn bớt những nếp nhăn sâu hoắm nơi đuôi mắt: “Được quá chừng rồi con! Người xưa dạy ‘Sách là ngọn đèn sáng dẫn đường trong đêm tối’. Con nít ở phố xá chịu nhiều thiệt thòi, không có bờ kinh, bờ đê để chạy nhảy như xứ mình, nhưng nếu có được một góc sách thơm tho, chan chứa tình làng nghĩa xóm thế này thì tâm hồn chúng nó sẽ mở rộng như cánh đồng quê vậy. Đọc một cuốn sách hay cũng là gieo một hạt mầm thiện lương vô lòng con trẻ.”

Ở góc bên kia, cu Nam cùng bé Mít đang ngồi bệt trên tấm bìa các-tông, tíu tít dùng khăn ẩm lau sạch từng mép bìa sách truyện rồi cẩn thận phân loại, xếp ngay ngắn vào từng ngăn. Đám trẻ con nhà láng giềng nghe tiếng lách cách cũng bắt đầu hé cửa, những cặp mắt non nớt sáng rực lên khi thấy những tập truyện tranh nhiều màu sắc dần hiện ra trên kệ. Bầu không khí ấm áp, sum vầy như một buổi lao động tập thể ở làng quê năm nào.

Thế nhưng, đúng vào lúc niềm hứng khởi đang dâng trào tột độ, một tiếng còi kim loại sắc lẹm đột ngột vang lên xé toạc sự yên bình của dãy hành lang.

*Toét! Toét!*

Âm thanh đanh gọn, chói gắt vang dội giữa không gian kín khiến ông Tư giật bắn mình, chiếc búa trên tay run lên suýt rơi xuống sàn gạch men. Cu Nam và bé Mít co rúm người lại theo phản xạ, giương mắt sợ hãi nhìn ra phía cửa thoát nạn. Cánh cửa sắt chống cháy nặng nề vừa bật mở, bóng dáng Phó ban quản lý Võ Thanh Trâm bước ra đầy dứt khoát. Cô vận bộ đồng phục sơ mi phẳng phiu không một nếp gấp, nách kẹp tập hồ sơ bìa da đen bóng, bên hông thắt lưng đeo lủng lẳng chiếc thước dây cuộn vỏ kim loại sáng loáng. Khuôn mặt Trâm đanh lại, đôi mày thanh tú chau chặt, toát ra vẻ nghiêm cẩn lạnh lùng của một vị giám thị bước vào phòng thi tốt nghiệp.

“Yêu cầu đình chỉ ngay hành vi cơi nới, lắp đặt vật dụng trái phép tại hành lang công cộng!” Giọng Trâm vang lên dõng dạc, từng âm tiết rành rọt đập vào tường bê tông nghe khô khốc.

Ông Tư vội vàng đặt chiếc búa xuống sàn, hai tay xoa xoa vào vạt áo cho bớt bụi gỗ rồi bước tới, nở nụ cười hòa nhã đậm chất một nhà giáo đón khách quý: “Ủa, cô Trâm đi tuần tra đó hả? May quá, cô lại đây coi thử góc sách này giùm tụi tui xem đã đặng chưa! Tụi tui với bà con tầng mười hai mỗi người một tay, gom góp sách báo cũ đóng cái kệ tao nhã cho sắp nhỏ trong tầng có chỗ lui tới đọc sách. Vừa lành mạnh, vừa thắt chặt tình cảm chòm xóm tối lửa tắt đèn có nhau đó cô!”

Trâm không đáp lại nụ cười của ông lão. Cô bước thoăn thoắt tới trước dãy kệ gỗ, đôi mắt sắc sảo đảo một vòng như một chiếc máy quét chuyên dụng: quét từ hai chiếc kệ gỗ dài chiếm gần hết bức tường, bốn chiếc ghế nhựa màu xanh đỏ, cho đến hai chậu vạn niên thanh mini mà ông Tư mới tỉ mẩn mang từ trong nhà ra đặt ở hai đầu kệ cho thêm phần sinh động. Không một lời thừa thãi, Trâm rút phắt chiếc thước dây kim loại bên hông, kéo “xoẹt” một đường sắc lẹm từ mép ngoài cùng của chiếc kệ sách sang tận chân gờ tường đối diện.

“Chín mươi lăm phân!” Trâm đọc to con số hiển thị trên vạch thước, ánh mắt lạnh tanh nhìn thẳng vào hai cha con Minh. “Theo Điều 11 Quy chế Quản lý chung cư An Phúc kết hợp với Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về An toàn cháy cho nhà và công trình, hành lang thoát nạn của các tầng căn hộ bắt buộc phải đảm bảo chiều rộng thông thủy tối thiểu là một phẩy hai mét. Hiện tại, dãy kệ sách này cùng ghế ngồi và các thùng giấy đã thu hẹp lối đi xuống dưới một mét. Tôi xin nhắc lại, đây là lối thoát nạn duy nhất dẫn thẳng ra buồng thang bộ số hai của block nhà này!”

Nghe tiếng còi và những lời đối đáp gay gắt, cửa căn hộ 11B08 ở tầng dưới hé mở, rồi tiếng dép lẹp xẹp vội vã vang lên từ lối cầu thang bộ. Bà Dung tất tả bước lên, tay còn dính bọt xà phòng chưa kịp lau khô. Kể từ ngày được ông Tư chỉ cho bí quyết cứu sống chậu lan đai châu quý giá bị úng rễ, bà Dung đã xem gia đình ông giáo già như ân nhân ruột thịt. Hễ tầng trên có chút động tĩnh gì là bà có mặt ngay để đỡ lời.

“Trời đất quỷ thần ơi, cô Trâm làm việc gì mà máy móc, khó tính vừa vừa thôi chứ!” Bà Dung bước xộc tới, đứng chen vào giữa Trâm và ông Tư, cất giọng phân trần đầy ấm ức. “Bác Tư với chú Minh có lòng tốt dựng cái góc đọc sách tử tế cho mấy đứa nhỏ, cả cái tầng mười hai này ai nấy đều vỗ tay đồng lòng ủng hộ. Ban ngày ban mặt thanh thiên bạch nhật, chứ có phải nửa đêm gà gáy ai lén lút cơi nới buôn bán gì đâu mà cô thổi còi inh ỏi bắt bẻ từng cen-ti-mét một! Người lớn đi qua đi lại vẫn lọt thỏm thênh thang đó thôi. Ở chung cư thì cũng phải có chút tình làng nghĩa xóm, châm chước, linh động cho nhau một chút chứ sống mà cứ như trong trại lính thế này thì ai chịu nổi!”

Mấy cánh cửa căn hộ bên cạnh cũng lần lượt kẽo kẹt mở ra. Mấy người hàng xóm ló đầu nhìn, tiếng xì xào bênh vực bắt đầu rộ lên râm ran: “Đúng rồi đó cô quản lý ơi, kệ sách người ta kê sát rạt vô tường rồi, có vướng víu gì mấy đâu…” “Cả tầng có mấy đứa nhỏ chiều ra ngồi đọc cho đỡ quậy, chứ có ai bày bừa xả rác đâu mà làm dữ vậy…”

Trước làn sóng dư luận bắt đầu dồn ép bằng thứ lý lẽ nặng về tình cảm, sống mũi Trâm vẫn không hề lay động. Cô thẳng lưng, khuôn mặt không chút biến sắc, ngón tay gõ nhẹ ngòi bút bi kêu “lách cách” lên tập bìa kẹp biên bản vi phạm:

“Bác Dung và bà con xin hãy bình tĩnh nghe tôi giải thích rõ ràng. Tai nạn cháy nổ không có mắt, và khói độc thì tuyệt đối không biết nể ‘tình làng nghĩa xóm’ của bất kỳ ai!” Giọng Trâm đanh thép, từng lời như nhát búa nện xuống mặt sàn. “Khi xảy ra sự cố hỏa hoạn, toàn bộ hệ thống điện chiếu sáng sẽ bị ngắt hoàn toàn. Hành lang lúc đó sẽ tối om như mực và tràn ngập khói độc đậm đặc. Hàng chục con người từ các căn hộ sẽ hoảng loạn tháo chạy trong bóng tối để tìm đường ra buồng thang bộ. Lúc ấy, chỉ cần một chiếc ghế nhựa ngã lăn lóc, một góc kệ sách nhô ra hai mươi phân cũng đủ làm người đi đầu vấp ngã đè lên nhau, tạo thành nút thắt thảm họa giẫm đạp nghẹt thở. Đó là chưa kể, hàng trăm cuốn sách giấy khô và đống gỗ thông pallet quét vec-ni này chính là nguồn vật liệu bắt cháy cực kỳ nguy hiểm. Chỉ cần một tàn thuốc lá vô ý rơi vào, đây sẽ là mồi lửa chặn đứng đường sống của toàn bộ cư dân tầng mười hai!”

Những lời phân tích lạnh lùng, chính xác và đầy sức nặng khoa học của người phụ trách an toàn khiến cả hành lang bỗng chốc im phăng phắc. Tiếng gió luồn qua khe cửa thông gió tầng lầu nghe rõ mồn một. Bà Dung sượng sùng khép nép lùi lại nửa bước, miệng mấp máy muốn cãi thêm vài câu theo thói quen nhưng rồi đành nghẹn lại trước viễn cảnh kinh hoàng mà Trâm vừa vạch ra.

Ông Tư khẽ thở dài, đôi vai gầy guộc chùng xuống đầy thất vọng. Đôi mắt người thầy giáo già nhìn dãy sách tâm huyết—những cuốn sách ông vừa nâng niu phủi bụi, xếp đặt theo từng chuyên đề—nay bỗng chốc bị định danh là “nguồn vật liệu bắt cháy nguy hiểm” đe dọa sinh mạng xóm giềng. Cảm giác hụt hẫng và tủi thân khiến bàn tay ông khẽ run lên.

Trâm không chần chừ, cô lật soạt trang biên bản vi phạm trật tự công cộng, ngòi bút bi đặt sẵn lên dòng kẻ chờ ký tên: “Căn cứ quy định an toàn, Ban quản lý yêu cầu chủ hộ 12B08 dỡ bỏ toàn bộ kệ gỗ và giải tỏa toàn bộ số sách báo này khỏi hành lang trong vòng hai mươi bốn giờ. Nếu hết thời hạn quy định, đội bảo vệ và an ninh sẽ tiến hành cưỡng chế thu gom theo đúng quy trình xử lý vật cản trên đường thoát hiểm.”

Nhìn thấy cha già ngậm ngùi buông thõng hai tay, cúi đầu nhìn mũi dép sờn rách, lòng Minh bỗng nhói buốt. Cảm giác xót xa len lỏi qua từng mạch máu. Nếu là Minh của những năm tháng trước đây—một kẻ làm công ăn lương an phận, chỉ biết sợ phiền phức—anh sẽ lại lúng túng gãi đầu, cười trừ cầu hòa rồi âm thầm ký tên vào biên bản để mọi chuyện trôi qua trong ấm ức, cam chịu. Nhưng đêm qua, khi ngồi trước bàn học trò chuyện cùng cu Nam, dạy con trai bài học về lòng dũng cảm và tinh thần dám chịu trách nhiệm trước sai lầm, chính anh đã tự hứa với lòng mình rằng anh phải thay đổi. Anh phải trở thành một điểm tựa vững chãi, một người đàn ông trụ cột biết đứng mũi chịu sào.

Minh hít một hơi thật sâu, lồng ngực căng tràn không khí mát lạnh. Anh bước lên một bước dài, đặt thân mình chắn ngang giữa vị phó ban quản lý và người cha già. Ánh mắt anh không hề lảng tránh, nhìn thẳng vào đôi mắt nghiêm nghị của Trâm, giọng nói trầm tĩnh nhưng âm vang dứt khoát:

“Cô Trâm nói hoàn toàn chính xác! Quy chuẩn kỹ thuật về an toàn phòng cháy chữa cháy tuyệt đối không có chỗ cho sự tùy tiện hay xuê xoa.”

Câu nói của Minh khiến tất cả mọi người sững sờ. Bà Dung trố mắt ngạc nhiên, mấy người hàng xóm ngơ ngác nhìn nhau. Ngay cả Trâm cũng thoáng khựng lại, ngòi bút bi đang lướt trên mặt giấy bỗng dừng lơ lửng giữa không trung. Cô ngước mắt lên, thoáng vẻ dò xét.

Minh tiếp tục nói, phong thái đàng hoàng, giọng điệu mạch lạc của một người am tường chuyên môn: “Bản thân tôi là một kỹ thuật viên vận hành công trình, tôi nắm rất rõ các tiêu chuẩn về khoảng cách thông thủy cũng như nguy cơ cháy lan của vật liệu gỗ xốp trong hành lang kín. Lỗi này hoàn toàn do tôi chủ quan và nóng vội. Vì quá tha thiết muốn tạo dựng một không gian văn hóa cho các cháu nhỏ mà tôi đã để tình cảm lấn át các nguyên tắc an toàn công cộng. Tôi xin nhận toàn bộ trách nhiệm về sự việc này, và xin cam đoan với Ban quản lý sẽ dọn dẹp sạch sẽ, không để sót lại một cuốn sách hay chiếc ghế nào ở hành lang này trước khi trời tối hôm nay.”

Nghe con trai rành rọt nhận lỗi, ông Tư ngước nhìn lên. Trong đáy mắt người cha già, nỗi buồn tủi dần tan biến, thay vào đó là sự kinh ngạc xen lẫn niềm tự hào khôn tả trước phong thái đĩnh đạc của đứa con trai mà bấy lâu ông vẫn ngỡ còn vụng về, nhút nhát.

Không dừng lại ở việc nhận sai, Minh mỉm cười nhã nhặn, cất giọng trình bày tiếp một phương án mà anh đã ấp ủ và tính toán kỹ lưỡng suốt đêm qua: “Tuy nhiên, thưa cô Trâm, ý tưởng về một góc đọc sách cộng đồng cho con em trong tòa nhà là một nhu cầu hoàn toàn chính đáng và đáng được khuyến khích. Tôi xin phép chính thức đề xuất một giải pháp thay thế: Phòng sinh hoạt cộng đồng ở tầng trệt hiện nay có diện tích gần bảy mươi mét vuông. Ngoài các buổi họp định kỳ của ban đại diện mỗi quý một lần, hầu như các ngày trong tuần đều khóa cửa để trống, rất lãng phí. Ở đó trần cao thoáng đãng, có cửa thoát hiểm đạt chuẩn chống cháy, quạt hút gió và hệ thống gạch chống trượt cực kỳ an toàn. Tôi xin phép Ban quản lý cho chúng tôi chuyển toàn bộ kệ gỗ và số đầu sách bà con quyên góp này xuống bố trí lại ở góc phía tây của phòng sinh hoạt tầng trệt.”

Minh đưa tay phác họa không gian trong không khí, giọng nói tràn đầy nhiệt huyết và sức thuyết phục: “Tôi sẽ trực tiếp dùng máy khoan bê tông gia cố lại hai dãy kệ bằng vít nở thép gắn chết vào tường chịu lực, cách ly hoàn toàn với các bảng điện. Tôi cũng sẽ tự tay lập bảng nội quy đọc sách, chịu trách nhiệm bảo dưỡng hệ thống đèn chiếu sáng ở góc đọc sách đó định kỳ hàng tháng. Làm như vậy, chúng ta vừa hợp thức hóa một ý tưởng tự phát thành một tủ sách cộng đồng đúng chuẩn mực, an toàn tuyệt đối, lại vừa mở rộng không gian văn hóa lành mạnh cho toàn thể con em trong chung cư An Phúc cùng thụ hưởng, chứ không chỉ riêng tầng mười hai.”

Cả dãy hành lang lại một lần nữa rơi vào khoảng lặng ngắn ngủi, nhưng lần này không phải vì căng thẳng mà là vì sự ngỡ ngàng thán phục. Những tiếng bàn tán nhanh chóng biến thành những nụ cười rạng rỡ. “Hay quá! Ý kiến của chú Minh quá tuyệt vời!” “Dưới tầng trệt vừa rộng vừa mát, tụi nhỏ đọc sách ở đó phụ huynh đưa đón cũng an tâm trăm phần trăm!” Bà Dung vỗ hai tay vào nhau bôm bốp, cười tít mắt: “Quá chuẩn xác luôn chú Minh ơi! Vừa an toàn đúng luật, vừa không uổng công sức gom góp sách của cả tầng!”

Võ Thanh Trâm nhìn chăm chú vào người kỹ thuật viên đang đứng trước mặt mình. Dưới vẻ ngoài mộc mạc, giản dị thường ngày là một con người có trách nhiệm, am hiểu kỹ thuật và sở hữu tư duy giải quyết vấn đề hết sức sắc sảo. Cô vốn dĩ không hề có bất kỳ định kiến hay ác cảm nào với gia đình ông Tư, chỉ là gánh nặng trách nhiệm đối với sự an toàn của hàng trăm cư dân buộc cô phải khoác lên mình vẻ sắt đá vô tình. Lời nhận lỗi sòng phẳng không quanh co, cùng một đề án thay thế hợp tình, hợp lý và giải quyết triệt để bài toán an toàn của Minh đã hoàn toàn thuyết phục cô.

Nét căng thẳng trên khuôn mặt Trâm dần giãn ra. Cô từ từ hạ chiếc bút bi xuống mép tập hồ sơ, khóe môi khẽ nhếch lên thành một nụ cười hiếm hoi nhưng vô cùng hòa nhã: “Anh Minh đã đưa ra một giải pháp thấu đáo như vậy thì Ban quản lý không có lý do gì để từ chối một sáng kiến văn minh và hữu ích cho tòa nhà. Thay mặt Ban quản lý, tôi hoàn toàn ủng hộ việc chuyển đổi này. Tôi sẽ ký biên bản bàn giao tạm thời vị trí góc phòng sinh hoạt tầng trệt cho tổ kỹ thuật và hộ 12B08 ngay tại đây. Thời hạn để các bên di dời và hoàn tất việc lắp đặt cố định là trước mười bảy giờ chiều nay.”

“Hoan hô cô Trâm! Hoan hô ba Minh!” Bé Mít và cu Nam nhảy cẫng lên reo hò, tiếng cười giòn tan vang vọng khắp dãy hành lang. Mấy đứa trẻ hàng xóm cũng vỗ tay rầm rộ, biến cái không khí căng thẳng nghẹt thở lúc ban nãy thành một ngày hội nhỏ rộn rã niềm vui.

Ngay sau đó, chiến dịch “di dời thư viện” được triển khai với tinh thần khẩn trương và hào hứng chưa từng có. Không còn phải e dè, thậm thụt hay lo sợ bị thổi còi, mọi việc diễn ra đàng hoàng, quang minh chính đại. Minh dùng cờ-lê tháo các khớp nối pallet, cẩn thận bó gọn lại. Ông Bảy thợ điện ở tầng mười đi ngang qua nghe chuyện cũng xăm xắn quay về căn hộ xách sang một thùng đồ nghề, phụ Minh vác những thanh gỗ nặng. Cu Nam, bé Mít cùng bốn năm đứa trẻ trong tầng hăng hái ôm từng chồng sách, nối đuôi nhau trật tự đi vào buồng thang máy, tiếng cười nói ríu rít như bầy chim non chuyền cành.

Đến ba giờ chiều, góc phía tây của phòng sinh hoạt cộng đồng tầng trệt đã hoàn toàn lột xác.

Chiếc kệ gỗ thông pallet qua bàn tay của hai người thợ lành nghề đã được gắn chặt chẽ vào mảng tường bê tông sơn trắng bằng những chiếc tắc-kê nở sắt sáng choang, không một chút rung lắc. Trên các tầng kệ, hàng trăm cuốn sách được lau chùi sạch bóng, phân loại ngăn nắp: bên này là truyện tranh lịch sử, cổ tích dân gian; bên kia là sách khoa học thường thức, đố vui trí tuệ và những tác phẩm văn học chọn lọc. Ánh nắng ban chiều rọi nghiêng qua khung cửa kính lớn sát sàn, dát một màu vàng mật ấm áp lên góc phòng vốn quanh năm lạnh lẽo và trống trải. Dưới sàn, một tấm thảm nỉ êm ái màu cỏ úa được trải ngay ngắn. Mấy đứa trẻ con đã ngồi bệt xuống thảm, say sưa lật giở từng trang sách thơm phức mùi giấy mới, thi thoảng lại cất tiếng reo vui thì thào.

Ông Tư ngồi trên chiếc ghế tựa gần đó, tay phe phẩy chiếc quạt nan, đôi mắt ngập tràn vẻ mãn nguyện nhìn lũ trẻ, bên cạnh là bà Dung đang hào hứng bàn chuyện sẽ vận động thêm sách báo từ hội phụ nữ khu phố.

Đứng tựa lưng nơi khung cửa lớn nhìn vào khung cảnh thanh bình ấy, Minh khẽ mỉm cười nhẹ nhõm. Anh đưa cánh tay áo quệt đi vệt bụi xi măng còn bám trên trán. Trong lồng ngực anh dâng lên một cảm giác ấm áp, khoan khoái lạ thường—đó là niềm tự hào của một người đàn ông dám nhìn thẳng vào thiếu sót, dám nhận lãnh trách nhiệm và tìm ra con đường đúng đắn để bảo bọc gia đình cũng như đóng góp cho nơi mình đang sống.

Bỗng nhiên, chiếc điện thoại thông minh nằm sâu trong túi quần Minh rung lên bần bật, phá vỡ dòng suy nghĩ miên man. Anh rút máy ra xem. Màn hình nhấp nháy dãy số quen thuộc kèm tên hiển thị: “Chú Ba thợ xây - Bến Tre”.

Minh khẽ giật mình, liếc nhìn về phía cha già rồi rảo bước nhanh ra khoảng sân sau sảnh trệt, nơi vắng người, mới bấm nút nghe: “Dạ, con nghe đây chú Ba. Tình hình sửa sang lại cái mái nhà dưới quê cho ba con tới đâu rồi chú? Mọi việc êm xuôi hết chứ chú?”

Đầu dây bên kia, tiếng gió miền Tây thổi qua rặng dừa rít lên từng hồi qua micro điện thoại, lẫn trong tiếng thở dài thườn thượt đầy ái ngại của người thợ già: “Minh hả con… Tình hình căng dữ lắm rồi con ơi. Sáng nay anh em thợ dỡ hết lớp ngói âm dương cũ ra thì mới tá hỏa tam tinh. Toàn bộ hệ rui mè bằng gỗ tràm với mấy cây xà gồ bên dưới bị mối mọt đục khoét rỗng ruột hết trơn hết trọi rồi! Bữa trước đứng dưới sàn dòm lên tưởng còn cứng cáp, chỉ tính chuyện thay ngói bể với bắn thêm lớp tôn lạnh chống nóng thôi. Ai dè đâu đụng vô nó mục như bột bánh in, đòn tay cong võng xuống muốn gãy đôi tới nơi rồi con!”

Giọng chú Ba càng lúc càng dồn dập, lo lắng: “Giờ không thể lợp ngói mới lên cái giàn mục đó được đâu, nặng quá nó sập đè chết người có ngày! Bắt buộc phải phá bỏ hết, thay mới toàn bộ bằng hệ khung sắt hộp mạ kẽm, rồi phải cấy thêm mấy cây xà gồ thép chữ C chịu lực lớn thì mới dám lợp lại ngói kiên cố được. Chú tính sơ sơ tiền sắt thép, tiền que hàn với công thợ phát sinh thêm ít nhất cũng phải cả chục triệu nữa đó con. Chục triệu này là tính sát giá gốc cho chỗ bà con chòm xóm rồi đó! Con tính sao đặng đặng nói chú liền, để chú còn liệu đường kêu xe chở sắt về làm, chứ bỏ dở vầy lỡ mưa xuống một cơn là nước ngập trôi hết đồ đạc trong nhà của ông già đó nghen!”

Minh chết lặng. Bàn tay anh vô thức siết chặt lấy chiếc điện thoại đến mức các đốt ngón tay trắng bệch ra. Từng lời của người thợ xây như từng gáo nước lạnh tạt thẳng vào đầu anh. Chi phí sửa nhà đợt đầu đã vượt quá dự toán ban đầu gần mười lăm triệu, anh đã phải giấu giếm Hạnh, chắt bóp từng đồng tiền phụ cấp làm thêm giờ và vay mượn bạn bè để xoay xở đắp vào. Nay lại phát sinh thêm một khoản tiền lớn như thế này ngay giữa thời điểm kinh tế gia đình đang thắt chặt từng bữa ăn, con cái chuẩn bị đóng học phí đầu kỳ… Một món nợ vô hình lại đổ ụp xuống hai vai anh.

Cổ họng Minh đắng ngắt. Anh nuốt một ngụm nước bọt khan khốc, cố giữ cho giọng mình không bị lạc đi: “Dạ… con hiểu rồi chú Ba. Chuyện an toàn là trên hết, chú cứ kêu thợ làm cho thật kiên cố, chắc chắn giùm ba cháu. Tuyệt đối đừng làm ẩu nghe chú. Còn phần tiền nong phát sinh… chú cứ yên tâm, con sẽ… con sẽ ráng xoay xở gửi về cho chú sớm nhất. Chú ráng giúp gia đình con nghen chú Ba.”

“Ừ, mày nói vậy thì chú mừng. Ráng lo liệu sớm nghen con, để chú hối tụi thợ làm cho kịp tiến độ.”

Tiếng tút dài vô hồn vang lên báo hiệu cuộc gọi đã kết thúc. Minh từ từ hạ cánh tay xuống, đứng chôn chân giữa khoảng sân vắng. Gió chiều thành phố thốc vào mặt anh những luồng khí nóng rát, ngột ngạt đến khó thở. Anh nhắm chặt mắt, hít một hơi thật sâu rồi thở hắt ra, cố gắng nén tiếng thở dài nặng trĩu vào tận đáy lòng, lấy tay vỗ vỗ vào mặt cho gương mặt bớt đi vẻ căng thẳng, lo âu.

Khi Minh quay trở lại cửa phòng sinh hoạt cộng đồng, ông Tư đã đứng đợi ở đó tự lúc nào. Gương mặt người cha già rạng rỡ niềm vui, ánh mắt lấp lánh sự phấn khởi mà rất lâu rồi Minh mới thấy lại. Ông Tư bước lại gần con trai, hào hứng cất tiếng hỏi, giọng run run vì xúc động:

“Sao rồi con? Chú Ba điện báo dưới quê thợ sửa sắp xong rồi phải hôn? Mấy bữa nay ở trên này, lòng ba cứ bồn chồn trông ngóng miết. Ba nhớ cái mùi đất ướt nồng nồng dưới mấy gốc dừa sau hè quá chừng con ơi. Nhớ cả tiếng mưa rơi lộp độp trên mái ngói cũ mỗi bận chiều buông nữa… Chắc xong xuôi hết rồi hé con? Hay là cuối tuần này, cả nhà mình thu xếp bắt một chuyến xe đò về thăm nhà một chuyến nghe con! Về coi cái mái nhà mới nó sáng sủa ra sao, sẵn tiện ba thắp cho má con nén nhang báo tin mừng luôn!”

Nhìn vào đôi mắt già nua ngập tràn niềm hy vọng thuần khiết và nỗi nhớ quê hương cháy bỏng của người cha cả một đời tần tảo, hy sinh vì con cái, Minh thấy tim mình thắt nghẹn lại. Những lời nói thật về sự rệu rã, mục nát của căn nhà cũ, về món nợ chục triệu đang lơ lửng trên đầu bỗng nghẽn lại nơi cổ họng. Anh không nỡ, tuyệt đối không thể nhẫn tâm dập tắt niềm vui bé nhỏ và thiêng liêng vừa mới nhen nhóm lại trong lòng ông.

Minh cố gượng một nụ cười ấm áp, khẽ gật đầu: “Dạ… thợ dưới đó đang làm gấp rút lắm ba. Ba cứ yên tâm, cuối tuần này con đưa cả nhà mình về quê một chuyến.”

Nhưng đằng sau nụ cười trấn an ấy, lòng Minh nặng trĩu như đeo đá.

Chuyến xe đò cuối tuần đưa cả gia đình về quê bất ngờ dừng lại trước căn nhà cũ với đống gạch vữa ngổn ngang hơn tưởng tượng.