Nhà Có Giàn Hoa Giấy

Con ngõ nhỏ dẫn sâu vào nhà bà ngoại Quân rợp mát bởi những bức tường gạch rêu phong và giàn hoa giấy đỏ rực đang bung nở rực rỡ dưới nắng hanh hao.

Tiết trời Nam Định những ngày cuối thu khô ráo đến lạ lùng. Cái nắng tháng Mười không còn gay gắt, chói chang như những trưa hè đổ lửa trên mặt đường nhựa bốc khói, mà chỉ rót qua kẽ lá từng vệt vàng óng ả như mật ong hoa nhãn, đậu hờ hững lên những bờ tường cổ kính xây bằng gạch chỉ đỏ sậm đã ngả màu thời gian, viền quanh bởi những vệt rêu xanh mướt mát như nhung. Gió thổi từ phía sông Đào đưa qua những rặng xà cừ cổ thụ ngoài phố lớn, chui tọt vào lòng ngõ sâu hun hút, làm xao động những chùm hoa giấy mỏng tang như cánh bướm, chốc chốc lại thả xuống mặt ngõ lát gạch nghiêng vài cánh đỏ thẫm xao xác.

Cả nhóm năm đứa lục tục dắt xe đạp lách qua cánh cổng sắt sơn xanh tróc sơn loang lổ, nơi những thanh chấn song sắt đã gỉ sét để lộ lớp đồng đỏ bên trong. Tiếng lốp xe miết sàn sạt trên nền gạch, tiếng líp xe rền vang khô khốc hòa cùng tiếng cười nói râm ran làm xao động cả một vùng yên tĩnh vốn dĩ chỉ có tiếng chim chuyền cành và tiếng chổi tre quét lá.

Chiếc giỏ xe phượng hoàng màu cánh chả của Miên chật ních những cuộn giấy roki trắng ngà to bản. Những cuộn giấy dày dặn, cứng cáp được cô cẩn thận dùng hai sợi dây chun bản rộng buộc chặt ở hai đầu để mép giấy không bị giập nát trong suốt đoạn đường gập ghềnh từ cổng trường sang đây. Phía sau ba ga xe của Tít là cả một kho "vũ khí" đồ họa nặng trịch: cây thước gỗ một mét mượn từ phòng thiết bị của thầy Khánh hãy còn thơm mùi vec-ni cũ, hộp bút dạ hai mươi tư màu mới toanh nồng nặc mùi cồn công nghiệp bọc trong túi bóng kính, ba chiếc kéo sắt cán bọc nhựa đen, cuộn băng dính hai mặt dày cộp và hàng xấp bản thảo viết tay được kẹp thẳng thớm trong bìa kẹp tài liệu màu xanh dương có in hình huy hiệu Đoàn.

Bảo đi sau cùng, một tay giữ chặt ghi đông chiếc xe cà tàng đã mất cả hai miếng bọc cao su, phát ra tiếng xích chùng quẹt vào hộp chắn xích loảng xoảng theo từng vòng quay. Chân phải cậu khẽ nhấc lên hơi gượng gạo, bước thấp bước cao. Mỗi lần bàn chân chạm xuống gờ gạch kênh, Bảo lại cố tình bước dài chân trái, nghiến nhẹ răng để che giấu cái nhói buốt âm ỉ nơi khớp gối—di chứng của cú cản phá bóng lăn xả trên sân xi măng bỏng rát chiều hôm trước. Thấy Na đi phía trước thỉnh thoảng lại vờ như vô tình quay đầu nhìn về phía sau, Bảo liền lập tức ưỡn ngực, hất cằm, huýt sáo một điệu nhạc thể thao vang trời như thể vừa trút bỏ được gánh nặng của một người hùng sân cỏ, mặc cho trán đã lấm tấm mồ hôi hột.

"Nhà Quân đẹp ghê chưa này!" Tít buông tay lái, trầm trồ thốt lên khi vừa bước chân qua khỏi ngách cửa hẹp. Đôi mắt cậu đảo lia lịa khắp khoảnh sân gạch Bát Tràng phẳng phiu, rộng thênh thang, đang được che phủ trọn vẹn bởi tán hoa giấy khổng lồ rủ xuống mềm mại như một tấm rèm đỏ tím đan dệt giữa lưng chừng trời. "Tao cứ tưởng mày sống trong mấy khu tập thể hộp diêm kín mít ngoài Hà Nội quen rồi, về đây cũng phải chui rúc trong mấy cái ngõ cụt tối om chứ, hóa ra lại giấu tiệt cả một cơ ngơi nhà vườn thâm nghiêm thế này giữa lòng phố Hàng Đồng! Mảnh sân này mà trải chiếu ra đánh bài tiến lên hay đá cầu thì có mà sướng nhất trần đời!"

"Nhà của bà ngoại, không phải của tớ." Quân khẽ đáp, giọng điệu vẫn giữ vẻ điềm đạm, mực thước thường ngày, nhưng sự sắt đá, cứng nhắc và xa cách vốn như một bức tường vô hình bao bọc quanh cậu suốt những tuần đầu chuyển trường dường như đã vơi đi quá nửa.

Cậu dựng chiếc xe đạp gióng ngang của mình vào chân bờ tường hoa, rồi tiến lại gần chiếc xe phượng hoàng của Miên. Cậu vươn tay đón lấy chiếc ghi đông hơi rung lên vì mỏi của cô, nhẹ nhàng hạ chân chống phụ bằng một cú gạt chân chuẩn xác và dứt khoát. Xong xuôi, Quân với tay đỡ lấy bó giấy roki cồng kềnh trong giỏ xe. Khi những đầu ngón tay Quân chạm vào mép giấy, chúng vô tình lướt qua mu bàn tay Miên. Một cảm giác ấm áp, khô ráo và vững chãi truyền qua da thịt. Miên thoáng giật mình rụt tay lại theo phản xạ tự nhiên, lồng ngực khẽ đập chệch một nhịp trước ánh mắt trong vắt, tĩnh lặng như mặt hồ mùa thu sau cặp kính cận gọng đồi mồi quen thuộc. Quân dường như cũng nhận ra sự lúng túng ấy, cậu khẽ cụp mi mắt, cẩn thận ôm trọn bó giấy vào lòng rồi quay người bước về phía hiên nhà.

"Khoảnh sân này mát thật đấy," Na đưa mắt quét một vòng quanh hàng hiên lát gạch men cổ hoa chanh, nơi có mấy chậu lan kiếm lá dài mướt đặt ngay ngắn trên đôn sứ men rạn xanh ngọc. Cô khẽ chạm tay vào quai chiếc túi da đựng chiếc máy ảnh cơ hiệu Praktica đã tróc sơn góc cạnh, khóe môi thoáng nở một nụ cười hiếm hoi. "Nắng chếch góc bốn mươi lăm độ, ánh sáng tự nhiên khuếch tán đều qua kẽ lá hoa giấy. Để ma-két xuống đây đo đạc, kẻ chỉ và phối màu là chuẩn nhất, không lo bị lóa mắt bởi ánh đèn tuýp hay lệch tông màu mực dạ. Tớ chỉ sợ gió sông Đào thổi mạnh quá lại làm bay mất mấy mẩu ảnh chân dung vừa cắt thôi."

"Yên tâm, tao có mang theo bốn cục gạch chặn giấy chuyên dụng đây!" Tít cười toe toét, rút trong túi quần ra bốn chiếc chặn giấy bằng sắt tiện tròn mà cậu đã "mượn tạm" từ xưởng thực hành nguội của bố.

Quân không nói gì, chỉ lẳng lặng đi vào chái nhà bên cạnh, mang ra một tấm chiếu cói dệt hoa đỏ còn thơm nồng mùi cói mới phơi nắng. Cậu cẩn thận trải rộng tấm chiếu ra giữa bóng râm râm mát nhất của giàn hoa giấy, nơi mặt sân gạch Bát Tràng phẳng lì và không hề có một hạt bụi. Gió thu từ phía bờ sông Đào lùa qua con ngõ hẹp, mang theo hơi nước mát rượi và vị phù sa ngai ngái, thổi bay những mẩu lá khô lác đác còn sót lại trên sân gạch. Khi cả bọn vừa cởi quai ba lô, ngồi bệt xuống mép chiếu cói và bắt đầu tãi những tờ giấy roki phẳng phiu ra mặt sân, cánh cửa gỗ lim của gian nhà chính bỗng khẽ cọt kẹt mở ra, kéo theo tiếng then cài bằng đồng va vào nhau lanh lảnh.

Một bà cụ nhỏ nhắn, dáng người thanh mảnh và hơi còng lưng vì tuổi tác, mái tóc bạc trắng như cước được búi gọn gàng sau gáy bằng chiếc cặp ba lá bằng bạc cổ kính, chậm rãi bước ra thềm. Bà mặc chiếc áo bà ba lụa màu hạt dẻ mộc mạc đã sờn nhẹ nơi cổ áo, gương mặt phúc hậu hằn sâu những nếp nhăn chân chim của năm tháng gian truân, nhưng đôi mắt lại sáng trong và đong đầy vẻ hiền từ, bao dung.

"Kìa, các cháu đã đến rồi đấy à!" Tiếng bà ngoại cất lên, ấm áp, tròn vành rõ chữ với chất giọng ngọt ngào đặc trưng của người phụ nữ thành Nam xưa. "Thằng Quân từ sáng đến giờ cứ chốc chốc lại chạy ra quét sân, ngó ra ngõ xem có bóng ai, lau sạch cái thềm đá mấy lượt rồi đem chiếu ra phơi sẵn. Mau vào đây rửa mặt cho mát rượi rồi ăn chút bánh gai lót dạ đã các cháu! Đi đường bụi bặm thế này chắc khát nước lắm rồi."

Bà ngoại Bùi Thị Hương bước xuống ba bậc thềm đá xanh, trên tay bưng chiếc khay đồng sáng bóng trạm trổ hoa sen tinh xảo. Trên khay là một đĩa bánh gai Nam Định đen nhánh, bóng bẩy, rắc lớp vừng trắng thơm ngậy, đã được bà khéo léo dùng sợi lạt tước mỏng như sợi chỉ cắt sẵn thành từng miếng vuông vức, để lộ phần nhân đỗ xanh vàng ươm quyện mỡ phần trong suốt như hổ phách và những sợi dừa nạo giòn sần sật. Cạnh đó là một ấm tích bằng sành men lam bọc trong giỏ ấm đan bằng nan tre hun khói kỹ lưỡng, lót một lớp bông gòn dày dặn; khói nước chè xanh nghi ngút bốc lên từ vòi ấm, mang theo hương thơm chát ngọt tinh tế, xua tan ngay lập tức cái khô khốc của buổi trưa hanh hao.

"Cháu chào bà ạ!" Cả nhóm đồng thanh lễ phép khoanh tay thưa, tiếng chào rộn rã làm vỡ tan không gian tĩnh lặng của khu vườn.

Tít nhanh nhảu nhất, cậu chắp hai tay trước ngực, hai mắt sáng rực như bắt được vàng khi nhìn đĩa bánh gai đen mượt: "Bà ơi, bánh gai này bà mua ở phố Cầu Gỗ hay dưới dốc Đò Quan đấy ạ? Mùi thơm nức mũi cả ngõ luôn bà ơi! Lớp chúng cháu ở trường nghe danh bánh gai Nam Định nhà bà ngoại bạn Quân lâu lắm rồi, hôm nay mới được diện kiến tận mắt, tận mũi thế này!"

"Cha bố anh khéo mồm!" Bà Hương bật cười đôn hậu, ánh mắt lấp lánh niềm vui tuổi già. Bà bước lại gần mép chiếu, đặt chiếc khay đồng xuống góc râm rồi kéo Tít và Bảo ngồi xuống bậc thềm đá mát rượi bên hiên nhà. "Bánh này là người nhà dưới làng Nghĩa Hưng gửi xe khách chuyến sớm lên cho bà sáng nay đấy. Bánh mới gói hôm qua, còn đượm mùi lá gai giã tay với mật mía nguyên chất, không phải thứ bánh làm công nghiệp ngoài chợ đâu. Các cháu học hành cả tuần vất vả, lại còn bận làm báo tường cho lớp cho trường. Cứ ăn tự nhiên, ăn hết bà lại lấy thêm trong chạn, chè xanh bà vừa hãm bằng nước mưa bể sau ngọt lịm đây."

Bà Hương cẩn thận đưa cho từng đứa một chiếc chén sứ hoa lam nhỏ. Khi đưa chén nước cho Quân, bàn tay gầy guộc đầy những đốm đồi mồi của bà âu yếm xoa nhẹ lên mái tóc đen nhánh hơi rối của cậu. Quân hơi rụt cổ lại theo phản xạ tự nhiên của một đứa con trai lớn tướng trước mặt bạn bè, nhưng cậu tuyệt nhiên không né tránh bàn tay thô ráp đầy yêu thương ấy. Đôi gò má Quân thoáng ửng hồng dưới ánh nắng thu rọi xiên qua tán lá hoa giấy, khóe môi cậu khẽ mím lại như cố giấu đi một nụ cười an lòng.

Miên đón lấy chén chè xanh từ tay bà cụ, hai tay cung kính nâng niu miệng chén ấm nóng. Hơi nước phả vào mặt cô mang theo mùi lá chè tươi vừa hái, ngai ngái nhưng thanh khiết vô ngần. Cô nhấp một ngụm nhỏ; vị chát dịu ban đầu lan tỏa khắp đầu lưỡi, kích thích vị giác, rồi rất nhanh sau đó đọng lại thành vị ngọt thanh sâu lắng nơi cuống họng, xua tan hoàn toàn cảm giác oi nồng và sự mệt mỏi sau chặng đường đạp xe dài qua những con phố đông đúc đầy bụi đất. Ngước nhìn quanh gian nhà cổ ba gian hai chái lợp ngói vảy cá rêu phong, Miên nhận thấy sự tĩnh lặng, ngăn nắp toát lên từ từng chiếc kỷ gỗ, chiếc tủ chè cẩn ốc xà cừ đến chiếc đồng hồ quả lắc bằng gỗ gụ chạm khắc tinh xảo treo trên vách gỗ gian giữa. Không gian nơi đây khác xa hoàn toàn với những căn phòng trọ ẩm thấp hay những khu chung cư lắp ghép khép kín, ngột ngạt mà cô từng mường tượng khi nghe phong phanh về hoàn cảnh của Quân ở Hà Nội; nơi này có mùi của gỗ mộc, của rơm rạ khô, của bình yên được người già chắt chiu gìn giữ qua bao năm tháng thăng trầm.

Bất chợt, qua khung cửa sổ chữ thọ bằng gỗ lim mở rộng của gian phòng khách, ánh mắt Miên vô tình lướt qua chiếc kệ tủ khảm xà cừ đặt sát vách tường phía trong. Ở góc tủ, bên cạnh chiếc bình gốm cổ cắm vài nhánh cúc họa mi trắng chớm nở đầu mùa, có một phong bì thư chuyển phát nhanh màu trắng viền xanh lá mạ. Con tem bưu điện hình tròn in rõ dấu gửi đi từ một bưu cục ở quận Cầu Giấy, Hà Nội. Nét chữ in hoa đậm nét, sắc sảo và rắn rỏi đề tên người nhận: *Bùi Thị Hương (chuyển Trịnh Đông Quân)*.

Trong lúc xoay người rót thêm nước chè xanh cho Bảo, bà Hương khẽ liếc nhìn về phía gian trong qua ô cửa sổ. Ánh mắt người bà già nua thoáng chùng xuống, dừng lại trên phong bì thư chuyển phát nhanh ấy vỏn vẹn trong nửa giây ngắn ngủi—một cái nhìn chất chứa đầy sự âu lo, trĩu nặng những nỗi niềm không thể gọi tên. Nhưng rồi rất nhanh và vô cùng tinh tế, như một phản xạ bao bọc chở che đã thành thói quen ăn sâu vào máu thịt, bà nhẹ nhàng bước vào gian trong với lý do lấy thêm đĩa đĩa đựng vỏ bánh, với tay kéo nhẹ tấm khăn trải bàn ren trắng phủ lên một góc mép tủ, khéo léo che khuất phần con dấu chuyển phát và dòng chữ đề tên người gửi, tuyệt nhiên không hé răng nửa lời với Quân. Động tác của bà êm đềm như một chiếc lá rụng xuống mặt hồ thu phẳng lặng, không làm gợn lên một tiếng động hay một sự nghi ngờ nào nơi bọn con trai, nhưng Miên đã kịp thu trọn khoảnh khắc ấy vào đáy mắt. Một mối băn khoăn mơ hồ, nhói buốt khẽ thắt lại trong lòng cô gái nhỏ.

"Bà ơi, thế ngày xưa hồi bé thằng Quân ở ngoài Hà Nội có hay về Nam Định chơi với bà không ạ?" Bảo vừa nhai miếng bánh gai dẻo quánh ngập chân răng, vừa xoa xoa đầu gối bị đau, cất giọng hỏi to để xua tan bầu không khí yên ắng. "Trông cái mặt nó nghiêm túc như ông cụ non thế này, lại còn hay đeo cái kính cận dày cộp, chắc từ bé đã toàn ngồi bàn học đọc sách triết học với giải toán cao cấp rồi bà nhỉ?"

Quân đang cầm cuộn băng dính hai mặt bỗng khựng lại, ngước lên trừng mắt nhìn Bảo qua tròng kính: "Ăn bánh của cậu đi, Bảo. Đừng có bới móc linh tinh."

"Kìa, việc gì mà phải giấu giếm bạn bè thế cháu!" Bà Hương bước ra thềm, cười xòa xua tay, tay phe phẩy chiếc quạt nan tre cũ xua mấy cánh hoa giấy vừa rụng lả tả xuống đĩa bánh. "Hồi nó bốn, năm tuổi, cứ đến đợt nghỉ hè là mẹ nó lại gửi về đây cho bà trông non một hai tháng. Mặt mũi thì khôi ngô, trắng trẻo như con gái, da dẻ cứ búng ra sữa, mà tính nết thì bướng bỉnh y hệt mẹ nó hồi còn trẻ ranh. Có lần bà dắt nó ra chợ Rồng mua nửa con vịt quay về ăn cơm. Đi qua dãy bán tôm cá tươi sống, nó nhìn thấy người ta đổ chậu cua đồng ra sàng, có mấy con cua càng to tướng kẹp ngón chân người ta chảy máu. Thằng bé sợ quá, mặt cắt không còn giọt máu, nhảy tót lên lưng bà, hai tay ôm chặt lấy cổ bà khóc thút thít, vừa khóc vừa hét tướng lên khắp chợ: 'Bà ơi quái vật có kìm sắt đuổi theo cắn chân cháu kìa!' Làm cả cái chợ Rồng người ta ngoái lại nhìn, cười rầm cả một góc phố!"

"Phụt!" Tít đang húp dở ngụm chè xanh nóng liền bị sặc nước, ho sù sụ đến đỏ cả mặt rồi buông chén, ôm bụng cười ngặt nghẽo trên chiếu cói. "Trời đất quỷ thần ơi! 'Quái vật có kìm sắt'! Thần đồng chuyên Toán bách chiến bách thắng của trường ngoài Hà Nội mà sợ cua đồng kẹp chân! Chuyện này mà đem về lớp 12 Văn đồn cho cái tổ nữ sinh nghe thì đám con gái chắc ngất xỉu vì sốc mất thôi Quân ơi là Quân!"

"Bà..." Quân đỏ bừng mặt từ tận chân tóc lan xuống tận mang tai, luống cuống đặt cuộn băng dính xuống góc chiếu. Cậu vội vàng kéo vạt áo sơ mi trắng phẳng phiu của mình, quay mặt sang chỗ khác để giấu đi sự bối rối tột độ trước tiếng cười trêu chọc của lũ bạn. "Chuyện từ cái hồi cháu còn chưa biết chữ, mẫu giáo bé tí xíu rồi mà bà cứ nhớ mãi thế không biết..."

"Chưa hết đâu nhé," bà Hương như được dịp mở cờ trong bụng khi thấy thằng cháu ngoại thường ngày lầm lì, ít nói, hay ngồi trầm ngâm một mình bên bàn học nay lại có bạn bè cùng trang lứa vây quanh ríu rít, trò chuyện rôm rả thế này. "Lại còn cái vụ năm nó lên bảy tuổi nữa cơ. Trưa hè nắng chang chang không chịu ngủ, nó trèo tót lên cây ổi găng sau vườn hái trộm ổi ương để ném cho con mèo tam thể nhà hàng xóm ăn. Cành ổi thì giòn, nó dẫm phải cành mục gãy đánh rắc một cái, rơi tọt xuống cái lu sành đựng nước mưa của bà, ướt lướt thướt như chuột lột. Thế mà lúc bà hốt hoảng chạy ra bế nó lên, mặt mũi nó lấm lem bùn đất, nước mắt ngắn nước mắt dài giàn giụa nhưng hai bàn tay vẫn nắm chặt quả ổi ương xanh lè, mếu máo cãi: 'Cháu chỉ đang thử nghiệm độ bền cơ học của cành cây chịu tải trọng bao nhiêu thôi chứ cháu không có trộm ổi đâu bà'!"

Cả khoảng sân gạch bỗng chốc vỡ òa trong những tràng cười như nắc nẻ. Bảo cười đến mức ngửa cả người ra sau, suýt nữa thì đập cả lưng vào gốc cây hoa giấy sần sùi, một tay vô thức ôm chặt lấy cái chân đau nhức nhưng trên môi nở nụ cười rạng rỡ, sảng khoái nhất từ đầu tuần tới giờ. Ngay cả Na, cô bạn hoa khôi vốn nổi tiếng kiêu kỳ, luôn giữ hình ảnh lạnh lùng, chỉn chu với chiếc máy ảnh trên tay, lúc này cũng không kìm được mà lấy mu bàn tay che miệng, đôi vai thon gầy rung lên bần bật theo từng tràng cười giòn giã.

Giữa những tiếng cười đùa vang dội khắp con ngõ nhỏ yên tĩnh, chỉ có Miên là lặng lẽ ngồi im trên góc chiếu cói.

Ánh mắt cô dừng lại thật lâu trên gương mặt của Quân. Dưới bóng râm đan xen những đốm nắng hoa giấy lấp lánh rọi xuống vai áo, lớp vỏ bọc lạnh lùng, xa cách, sắc nhọn như một tảng băng trôi mà Quân đã dựng lên từ ngày đầu tiên bước chân vào lớp 12 Văn dường như đã hoàn toàn tan chảy. Cậu ngồi đó, hai bàn tay lúng túng vò vò góc tờ giấy roki trắng ngà, khóe môi khẽ giật giật rồi bất lực nở một nụ cười ngượng ngùng, nửa muốn hờn dỗi bà ngoại nhưng nửa lại ấm áp, ngoan ngoãn buông xuôi. Đôi mắt sau tròng kính cận không còn vẻ sắc lẹm, dò xét và luôn trong trạng thái đề phòng của một kẻ luôn sẵn sàng thu mình lại trước những ánh mắt tò mò hay những lời phán xét thương hại từ người đời. Đó đích thực là ánh mắt của một cậu thiếu niên mười bảy tuổi—giản dị, non nớt, vụng về và ngập tràn cảm giác an toàn tuyệt đối bên người thân ruột thịt.

Miên cảm thấy lồng ngực mình rộn lên một niềm xúc động êm đềm đến nghẹn ngào. Cô nhận ra rằng, căn nhà cổ này, mảnh sân gạch Bát Tràng rợp bóng hoa giấy này và người bà hiền từ với ấm nước chè xanh đượm vị kia chính là bến đỗ bình yên nhất, là liều thuốc âm thầm hàn gắn những vết nứt sâu hoắm, rỉ máu trong tâm hồn Quân suốt những tháng ngày giông bão, đổ vỡ ngoài Hà Nội vừa qua.

"Thôi nào, các cháu ăn bánh uống nước xong thì cứ thong thả mà làm việc nhé," bà Hương đứng dậy, phủi nhẹ nếp áo bà ba màu hạt dẻ rồi cười đôn hậu, ánh mắt trìu mến nhìn khắp lượt từng đứa trẻ. "Bà ra chợ Năng Tĩnh mua mớ rau muống bè với ít sườn non về nấu bát canh chua sấu trưa nay cho cả bọn ăn cơm. Cứ tự nhiên như ở nhà mình, không phải câu nệ gì đâu. Cần thêm kéo hay hồ dán thì trong cái ngăn kéo tủ chè của bà có đủ cả đấy."

"Chúng cháu cảm ơn bà nhiều ạ! Bà đi chợ cẩn thận bà nhé!" Cả bọn râm ran đáp lời lễ phép khi bóng lưng nhỏ nhắn của bà cụ khuất dần sau khúc quanh râm mát của con ngõ lát gạch nghiêng.

Sau khi bà ngoại đi khỏi, không khí ồn ào, trêu đùa lắng dần xuống, nhường chỗ cho sự tập trung cao độ của cả nhóm. Khoảng sân gạch Bát Tràng trong chốc lát đã biến thành một "xưởng in" dã chiến thực thụ, đầy ắp sức sống tuổi trẻ.

Tờ giấy roki khổ lớn 1,2m x 2,4m được trải phẳng phiu ra giữa tấm chiếu cói, bốn góc được cố định cẩn thận bằng những chiếc chặn sắt tròn bóng loáng của Tít. Xung quanh chiếu là la liệt các bản thảo viết tay trên giấy kẻ ngang học trò, những bức ảnh chụp đen trắng và ảnh màu khổ 9x12 đã được Na cẩn thận tráng rửa từ hiệu ảnh quen trên phố Hàng Đồng, cùng hàng tá những mẩu giấy nháp ghi chép các phương án đặt tiêu đề bài viết.

"Nào, chuyên gia đồ họa Trịnh Đông Quân," Tít chống hai tay vào hông, hất hàm về phía khoảng trắng mênh mông của tờ giấy roki chưa vướng một vệt mực. "Mày bảo cái ma-két báo tường số một của lớp chuyên Văn chúng ta cần phải có ma trận thị giác với tỷ lệ vàng gì ghê gớm lắm cơ mà? Giờ chia đất cát thế nào trên cái mặt trận này để bài phóng sự sân bóng của bà Miên với bài viết về thằng Kiên 'gầy' của thằng Bảo được tỏa sáng rực rỡ đây?"

Quân không buồn đáp lại lời khiêu khích hài hước của Tít. Phong thái của cậu lập tức thay đổi: nghiêm túc, tập trung và toát lên sự đĩnh đạc lạ thường. Cậu quỳ một gối xuống mép chiếu cói, xắn tay áo sơ mi trắng lên quá khuỷu tay, để lộ cẳng tay săn chắc và những đường gân xanh khỏe khoắn. Cậu với tay lấy cây thước gỗ một mét, rút chiếc bút chì gỗ 2B đã được gọt nhọn hoắt bằng dao lam ra khỏi túi áo ngực. Bằng những động tác vô cùng dứt khoát, chuẩn xác đến từng mi-li-mét như một kiến trúc sư thực thụ, Quân áp thước lên mặt giấy roki trắng ngần.

"Tờ báo của chúng ta có kích thước tiêu chuẩn hai mét tư nhân một mét hai, nhưng nếu chia theo kiểu ba cột đều tăm tắp như các năm trước thì trang báo sẽ bị 'chết'—nghĩa là mắt người đọc lướt qua sẽ bị mỏi, không tìm thấy nhịp điệu và không có điểm dừng thị giác," Quân bắt đầu giải thích, giọng trầm ấm, khúc chiết và rành rọt. Sự am hiểu kỹ thuật và phong thái tự tin toát ra từ cậu lập tức thu hút sự chú ý tuyệt đối của cả bốn người còn lại.

Cậu rê đầu bút chì gỗ, vạch một đường mờ cách mép trên của tờ báo ba mươi lăm xăng-ti-mét: "Đây là phần 'măng-sét' báo. Chiều cao ba mươi lăm phân là tỷ lệ vàng vừa vặn để đặt tiêu đề lớn *'Những điều bình thường bị lãng quên'* bằng phông chữ cách điệu, bên cạnh huy hiệu trường và biểu trưng của khối 12. Phần này Na sẽ toàn quyền vẽ minh họa giàn phượng vĩ kết hợp với hình ảnh mái trường cổ kính bằng màu nước pha keo."

Na nghiêng đầu ngắm nhìn vạch chì mờ của Quân, ánh mắt ánh lên vẻ tán thưởng và hào hứng thực sự: "Hợp lý đấy. Tớ sẽ dùng tông màu nâu trầm pha đỏ gạch cổ để tạo cảm giác hoài niệm, sâu lắng, không dùng màu đỏ tươi chói gắt quá kẻo nó phá hỏng toàn bộ tông trầm ấm của tờ báo."

"Còn phần thân báo bên dưới," Quân quay sang nhìn Miên, ánh mắt ra hiệu cho cô xích lại gần hơn bên mép thước kẻ. "Miên, đưa tớ bản thảo bài tản văn mở màn và bài phóng sự thể thao chiều hôm qua."

Miên vội vàng mở bìa kẹp tài liệu màu xanh dương, rút hai xấp giấy kẻ ngang viết bằng nét mực tím tròn trịa, nắn nót, không hề có một vết tẩy xóa đưa cho Quân. Ngón tay cô khẽ chạm vào mặt gỗ mát lạnh của chiếc thước khi đặt giấy xuống. Quân không vội vàng dán hay vẽ khung ngay, cậu cầm tờ bản thảo của Miên lên ngang tầm mắt, chăm chú lướt nhanh qua từng đoạn văn, đôi môi khẽ mấp máy đếm số chữ, số dòng một cách cẩn thận.

"Bài tản văn của cậu có khoảng bảy trăm chữ, bài phóng sự thể thao khoảng sáu trăm chữ," Quân lẩm nhẩm tính toán trong đầu với tốc độ của một học sinh giỏi Toán. Cậu cầm thước đặt nghiêng một góc, vạch nhẹ hai đường phân chia không đối xứng trên mặt giấy roki. "Chúng ta sẽ áp dụng bố cục lưới ba phần không đều. Khối bên trái rộng năm mươi lăm xăng-ti-mét dành riêng cho bài của Miên—đây là 'trọng tâm thị giác', nơi mắt người xem sẽ dừng lại đầu tiên theo thói quen đọc từ trái qua phải khi bước đến trước bảng tin. Khối giữa rộng ba mươi lăm xăng-ti-mét đặt bài viết về thủ môn Kiên 'gầy' của Bảo, kèm theo biểu đồ thông số ba mươi sáu tháng ngồi ghế dự bị mà tớ đã trích xuất từ sổ tay ban Thể thao. Khối bên phải rộng bốn mươi lăm xăng-ti-mét dành cho chùm ảnh chân dung ba mươi tám thành viên lớp Văn của Na."

Miên chăm chú nhìn từng đường chì thanh mảnh, dứt khoát xuất hiện trên mặt giấy roki dưới bàn tay thoăn thoắt của Quân. Ngắm nghía một hồi, cô hơi ngập ngừng lên tiếng, giọng nhỏ nhẹ nhưng chứa đựng sự suy tư sâu sắc của một người viết: "Quân này, nếu khối bài của tớ rộng tới năm mươi lăm phân, liệu khoảng cách giữa các dòng chữ khi tớ chép tay vào có bị loãng quá không? Nếu người đọc nhìn vào một mảng chữ quá rộng và dày đặc mà không có chỗ ngắt quãng, mắt họ sẽ rất nhanh bị mỏi và dễ nản lòng bỏ qua mất."

Quân dừng đầu bút chì lại, quay sang nhìn thẳng vào mắt Miên. Khoảng cách giữa hai người lúc này chỉ chừng nửa gang tay. Miên có thể ngửi thấy thoang thoảng mùi xà phòng thơm the mát trên cổ áo sơ mi trắng của cậu, hòa quyện với mùi lá hoa giấy khô thoang thoảng trong gió thu.

"Cậu nói rất đúng," ánh mắt Quân sáng lên một tia ấm áp, một sự công nhận chân thành và trân trọng không hề giấu giếm. Cậu không hề gạt bỏ hay tỏ vẻ bề trên với ý kiến của cô như cái cách mà đám học sinh chuyên Tự nhiên kiêu ngạo thường làm với dân chuyên Văn. Ngược lại, Quân đặt chiếc thước gỗ một mét vào lòng bàn tay Miên, rồi những ngón tay thon dài của cậu khẽ bao lấy bàn tay cô, nhẹ nhàng dịch chuyển chiếc thước sang một tọa độ mới trên mặt giấy.

"Vậy thì chúng ta sẽ bẻ khối này thành hai cột nhỏ dạng báo in tạp chí," giọng Quân trầm xuống, kiên nhẫn và dịu dàng đến mức chính Miên cũng cảm thấy ngỡ ngàng. "Mỗi cột rộng hai mươi tư phân. Ở giữa hai cột, chừa một rãnh thở rộng ba phân. Tớ sẽ chừa một khoảng trống hình oval ở góc trên bên phải của bài viết để Na chèn một bức ký họa nhỏ hình chiếc lá phượng hoặc chiếc đồng hồ cũ. Khoảng trắng đó trong đồ họa gọi là 'không gian thở'. Nó sẽ giúp chữ viết tay của cậu không bị bức tử bởi các đường kẻ chì cứng nhắc. Cậu thấy bố trí như thế có thuận mắt hơn không?"

Miên nhìn theo đầu ngón tay của Quân đang vạch nhẹ từng đường nét vô hình trong không trung, hình dung ra từng khối chữ tím mềm mại, từng khoảng thở tinh tế hiện diện trên mặt báo. Sự hòa quyện kỳ diệu giữa những con số kỷ luật, lạnh lùng, chặt chẽ của Quân và sự nhạy cảm, tha thiết của câu chữ trong cô bỗng chốc tìm thấy một điểm cân bằng hoàn hảo đến kinh ngạc, tựa như hai mảnh ghép thất lạc nay vừa vặn khít vào nhau.

"Đẹp lắm..." Miên khẽ thốt lên, khóe môi bất giác cong lên một nụ cười rạng rỡ, trong veo. "Nhìn vừa trang nhã, vừa có chiều sâu, lại rất giống một trang báo in chuyên nghiệp ngoài đời."

"Này này, hai vị lãnh đạo nội dung với kỹ thuật ơi!" Tiếng Tít the the vang lên đầy tinh quái phá tan bầu không khí êm đềm giữa hai người. Cậu lớp trưởng đang cầm chiếc kéo sắt to tướng cắt tỉa mép những bức ảnh chân dung do Na chụp, đôi mắt híp lại nháy nháy đầy ẩn ý: "Cầm tay chỉ thước lâu thế kia có tính phí đào tạo sư phạm không đấy? Thằng Bảo nó bôi hồ dán lệch cả khung tranh của cái bài Kiên 'gầy' rồi kìa, hai người mau can thiệp đi!"

"Mày im cái mồm đi Tít!" Bảo đỏ bừng mặt phân trần, hai bàn tay vụng về dính đầy hồ dán trắng xóa đang cố miết góc tấm ảnh chụp Kiên đứng tựa lưng vào cột gôn. "Tao đang dán đúng góc vuông chín mươi độ nhé, tại cái bàn tay tao nó to quá, cầm cái chổi quét hồ không quen thôi!"

Na thở dài, lắc đầu ngán ngẩm nhưng khóe môi lại khẽ mỉm cười. Cô với tay giật lấy tuýp hồ dán từ bàn tay to bè của Bảo: "Đưa đây tớ làm cho. Cậu mà dán thì hồ lem nhem hết cả góc ảnh nghệ thuật tráng bạc của tớ. Ngồi yên đấy bóc mấy cái nhãn dán tiêu đề bằng giấy đề-can ra đi, việc nhẹ lương cao thế mà làm hỏng nữa thì liệu hồn!"

Bảo ngoan ngoãn thu hai tay về, ngồi co một chân trên chiếu cói, lúng túng nhìn Na tỉ mỉ dùng mẩu khăn giấy ẩm miết phẳng từng mép ảnh đen trắng. Khóe mắt Na khẽ liếc xuống đầu gối phải hơi sưng phù của Bảo đang giấu sau ống quần bò sờn bạc, nhưng cô không nói một lời châm chọc nào. Rất tự nhiên, Na khẽ với tay ra sau, đẩy chiếc gối mây êm ái của bà Hương về phía sau lưng Bảo để cậu tựa vào thành hiên cho đỡ mỏi khớp gối. Bảo khẽ giật mình, liếc nhìn Na, rồi lẳng lặng đón lấy chiếc gối, trong lòng dâng lên một cảm giác ấm áp khó tả.

Khoảng sân gạch Bát Tràng rộn rã tiếng kéo cắt lách cách, tiếng thước gỗ miết ràn rạt trên giấy roki thô ráp, tiếng tranh luận sôi nổi về việc nên đặt bài vè châm biếm của Tít ở góc nào cho hài hước mà không bị cô chủ nhiệm phê bình là thiếu nghiêm túc. Dưới bóng râm êm ả của giàn hoa giấy đỏ rực, không còn bất kỳ ranh giới nào giữa một học sinh chuyển trường mang đầy mặc cảm từ thủ đô xa hoa với đám học trò tỉnh lẻ Nam Định, không còn sự e dè phòng thủ hay những vết thương lòng giấu kín. Tất cả hòa thành một dòng chảy thanh xuân trong trẻo, nồng nhiệt và gắn kết đến lạ kỳ.

Nắng chiều dần ngả sang màu hổ phách đậm đà. Bóng của giàn hoa giấy đổ dài trên nền sân gạch, hòa quyện với những vệt nắng xiên khoai buông lững lờ qua mái ngói vảy cá rêu phong. Tờ ma-két báo tường số một của tập thể 12 Văn đã hiện lên sừng sững giữa chiếu cói: từng cột mục ngay ngắn, các tiêu đề cách điệu mềm mại, những bức ảnh chân dung sống động và những dòng văn viết tay nắn nót của Miên được xếp đặt hài hòa, tinh tế như một tác phẩm nghệ thuật thực thụ.

Đồng hồ quả lắc bằng gỗ gụ trong nhà chính bỗng điểm sáu tiếng chuông ngân vang, trầm ấm và thong thả. Chạng vạng đã bắt đầu buông xuống thành phố cổ bên dòng sông Đào, nhuộm tím những vòm cây xà cừ ngoài đầu ngõ.

"Xong phần khung thô rồi đấy!" Tít vươn vai một cái thật dài, các khớp xương kêu răng rắc ròn tan. "Tuyệt phẩm! Đảm bảo sáng thứ Hai này vác lên phòng truyền thống nộp cho cô Hà với ban giám khảo Đoàn trường, bọn 12A1 chuyên Toán của cái Trang chỉ có nước há hốc mồm mà thán phục sát đất!"

"Thôi, thu dọn đồ đạc nhanh lên kẻo muộn, bà ngoại đi chợ về lại thấy chúng mình bày bừa làm loạn cả cái sân nhà bà," Na đứng dậy, cẩn thận xếp lại những cuộn băng dính thừa và cất kéo vào túi xách cá nhân.

Cả nhóm xúm lại thu dọn chiến trường giấy vụn. Tờ giấy roki lớn được cuộn tròn cẩn thận lại thành một ống dài, lồng vào túi nilon chống ẩm để Quân cất vào góc bàn học của cậu trong nhà. Bảo dắt chiếc xe đạp ra cổng trước, bước chân dù vẫn còn hơi khập khiễng nhưng nét mặt đã nhẹ nhõm, tươi tỉnh hơn hẳn so với vẻ ủ rũ buổi sáng.

Bà Hương từ gian bếp bước ra, tay xách chiếc làn mây đi chợ vừa về, nhìn thấy cả bọn chuẩn bị dắt xe ra về liền đon đả níu lại: "Kìa các cháu, sao đã vội về thế? Bà vừa mua được mớ sườn non ngon lắm, định nấu nồi canh chua sấu với luộc đĩa rau muống cho cả bọn ăn cơm tối rồi hẵng về chứ?"

"Dạ thôi bà ơi, tối nay cháu còn phải về ăn cơm với bố mẹ, muộn giờ cơm là bố cháu khóa cổng mất ạ," Miên lễ phép mỉm cười chào bà, hai tay khoanh trước ngực. "Hôm nay chúng cháu làm phiền bà nhiều quá, bánh gai làng Nghĩa Hưng của bà ngon tuyệt vời luôn ạ!"

"Phiền hà gì đâu cháu, nhà có mỗi hai bà cháu lủi thủi, các cháu đến chơi đông vui, ríu rít thế này bà mừng còn không hết," bà Hương nắm lấy bàn tay nhỏ nhắn của Miên, vỗ nhè nhẹ đầy âu yếm. "Lần sau rảnh rỗi lại sang đây với bà nhé, bà làm chè sen long nhãn hạt sen phố cổ cho mà ăn."

Quân dắt chiếc xe đạp của mình, lẳng lặng đi bên cạnh nhóm bạn tiễn mọi người ra tận cổng ngõ. Con ngõ nhỏ lúc chạng vạng chìm trong bóng tối bàng bạc, lác đác những ánh đèn vàng hắt ra từ những ô cửa sổ của các nếp nhà cổ kính hai bên đường. Mùi cơm mới thơm nồng, mùi khói bếp củi ấm sực và tiếng bát đũa lách cách của những bữa cơm gia đình đầm ấm vang lên khắp không gian tĩnh mịch.

Đến khúc quanh đầu ngõ giáp với đường lớn Hàng Đồng xe cộ qua lại tấp nập, Tít nhảy tót lên xe, một chân chống xuống mặt đường nhựa, quay lại vẫy tay: "Thế thống nhất nhé! Chiều thứ Tư tuần sau tan học, lại kéo nhau ra quán chè đỗ đen đầu ngõ bàn tiếp phần hiệu đính chính tả với duyệt lại mục thơ của lớp!"

"Ngồi quán chè ồn ào lắm, lại chật chội chả có chỗ để giấy tờ," Bảo càu nhàu, tay xoa xoa đầu gối vẫn còn ê ẩm. "Mấy bà bán chè cứ nhìn chằm chằm như sợ mình quỵt tiền hay làm bẩn bàn ghế ấy."

"Hay là xin cô Hà mở cửa thư viện cũ trên tầng ba?" Miên ngập ngừng đề xuất. "Nhưng ở đấy thì không được nói to, sợ thầy giám thị đi tuần nhắc nhở..."

Mọi người đang ngập ngừng chưa biết chọn địa điểm nào thích hợp cho buổi làm việc tiếp theo, thì Quân—người nãy giờ vẫn đứng im lặng cạnh bờ tường phủ đầy rêu phong—bất chợt bước lên nửa bước. Cậu đưa tay đẩy gọng kính cận lên sống mũi, ánh mắt quét qua từng gương mặt bè bạn dưới ánh đèn đường vàng vọt.

Cổ họng Quân khẽ chuyển động. Rồi bằng một giọng nói vô cùng tự nhiên, không một chút đắn đo, tính toán hay phòng thủ, cậu buột miệng:

"Khỏi cần ra quán chè. Chiều thứ Tư cứ về nhà tớ mà làm tiếp."

Không gian ngõ nhỏ bỗng chốc rơi vào một khoảng lặng sững sờ.

Cả Tít, Bảo và Na đều đứng khựng lại như bị đóng đinh tại chỗ. Tít há hốc mồm, chiếc bàn đạp xe dưới chân suýt trượt khỏi mũi giày vải. Na chớp mắt ngạc nhiên, còn Bảo thì tròn xoe mắt nhìn Quân như thể vừa nghe thấy một điều không tưởng phát ra từ miệng cậu bạn Hà Nội vốn nổi tiếng khép kín, kiêu ngạo và luôn giữ khoảng cách tuyệt đối với tất cả mọi người.

Miên đứng sững lại bên chiếc xe phượng hoàng, trái tim khẽ rung lên một nhịp thổn thức dịu dàng.

"Về... nhà tớ"?

Từ cái ngày đầu tiên chuyển trường về Nam Định, Quân chưa từng một lần dùng chữ "nhà tớ" để chỉ nơi này. Cậu luôn gọi đó là "nhà của bà ngoại", một chỗ ở tạm bợ, một trạm dừng chân miễn cưỡng trong những ngày trốn chạy khỏi biến cố gia đình tan vỡ ở Hà Nội. Cậu luôn giữ mình như một người khách qua đường xa lạ, một kẻ trọ trẹ chỉ ghé ngang mảnh đất thành Nam này rồi sẽ lại bay đi khi cơn bão qua đi.

Nhưng vừa rồi, hai chữ ấy thốt ra từ miệng Quân sao mà mộc mạc, nhẹ bẫng và tự nhiên đến thế. Tự nhiên đến mức chính Quân dường như cũng ngay lập tức nhận ra sự khác lạ chấn động trong lời nói của chính mình.

Quân đứng chôn chân bên bức tường gạch rêu phong, đôi đồng tử sau tròng kính cận khẽ co lại. Cậu thoáng sững sờ, sững sờ trước chính sự thay đổi vô thức đang âm thầm diễn ra bên trong cõi lòng mình—nơi mà mảnh sân gạch Bát Tràng mát rượi, giàn hoa giấy đỏ rực và tình bạn chân thành, mộc mạc của những người bạn cùng bàn đã âm thầm bén rễ, biến nơi trú tạm xa lạ này trở thành một mái ấm thực sự tự lúc nào không hay.