Giữ lại hạt mầm

Mùi hương ngọt lịm như mật mía của mẻ cà phê phơi giàn cuối cùng lan tỏa khắp kho nông cụ khi ánh hoàng hôn buông xuống báo hiệu vụ thu hoạch đầu tiên của Bản Đỏ đã bước vào hồi kết.

Bên ngoài con dốc đất đỏ dẫn vào rẫy họ Đoàn, tiếng động cơ diesel gầm rú không ngớt xé toạc bầu không khí tĩnh mịch của thung lũng. Từng đoàn xe tải hạng nặng của thương lái Phạm Đức Sang dán kín logo chim ưng xanh của Tập đoàn Đại Nguyên nối đuôi nhau rầm rập chạy về hướng kho tổng Hòa Phú. Bụi đỏ bazan bị bánh xe cày xới tung lên thành từng đám mây đặc quánh, bám dày trên những ngọn cây muồng đen chắn gió ven đường. Cả vùng Cư M'Rao trong suốt hai tuần qua đã biến thành một đại công trường thu hoạch hối hả đến nghẹt thở. Người ta hái tuốt, tuốt cành rào rào, đổ ập những bao tải quả nửa xanh nửa chín vào thùng xe ben để nhận tiền tươi theo giá sàn có trừ lùi mà Vũ Thành Đạt đã rải xuống từ đầu vụ. Cứ mỗi chuyến xe đầy ắp lăn bánh rời buôn là một vạt đồi lại trơ trụi cành gãy lá nát, tiếng còi xe inh ỏi át cả tiếng chim rừng. Khói xả khét lẹt quyện vào vị đất hanh hao cuối đông, vẽ nên bức tranh trần trụi của một cuộc vắt kiệt mùa màng quen thuộc bao đời nay trên mảnh đất cao nguyên này.

Đối lập hoàn toàn với cảnh hỗn loạn ngoài trục đường liên xã, gian kho cũ của họ Đoàn lại vận hành với một nhịp điệu hoàn toàn khác: chậm rãi, tỉ mỉ và trật tự như một xưởng chế tác thủ công.

Dưới mái tôn đã được gia cố thêm các lớp bạt cách nhiệt, hệ thống giàn phơi lưới cước nhiều tầng giăng kín toàn bộ ba mươi mét vuông diện tích kho, lấn sát ra tận mé hiên đón gió Đông Bắc. Trên các tầng giàn, những hạt cà phê Robusta sẻ chế biến theo hai phương pháp Yellow Honey và Natural nằm trải đều thành từng lớp mỏng vừa đủ một đốt ngón tay. Lớp vỏ thịt phơi khô quắt lại dưới nắng gió Tây Nguyên, hạt Honey óng ánh màu đường mía sẫm dẻo quánh, còn hạt Natural ngả sang màu tím mận chín thẫm, bốc lên mùi thơm ngào ngạt của mứt mơ, mận khô và hoa cỏ lên men tự nhiên. Không khí trong kho ấm sực, dày đặc hơi ẩm bốc thoát từ những lớp vỏ quả đang cô đặc lượng đường tự nhiên, tạo nên một dải hương trầm ấm, lắng đọng đối nghịch hẳn với mùi khói dầu nồng nặc ngoài kia.

Khôi quỳ gối bên giàn cước tầng hai, hai tay cẩn thận lùa vào từng lớp hạt, lật đều để gió lưu thông qua đáy lưới. Đôi bàn tay của anh, vốn quen gõ bàn phím và cầm thước đo nông học trong phòng thí nghiệm thành phố, giờ đây đã chai sần, những đầu ngón tay đóng phèn nâu sẫm của nhựa cà phê khô. Từng hạt cà phê lạo xạo lăn qua kẽ tay, ráp nhẹ nhưng mát rượi, cho anh cảm nhận trực tiếp về độ thoát ẩm của từng mẻ phơi mà không máy móc nào thay thế được hoàn toàn.

Cạnh đó, Hứa Bảo Ngọc đang cầm chiếc máy đo độ ẩm nông sản Kett bằng kim loại sáng bóng. Mái tóc ngắn buộc gọn sau gáy, gương mặt mướt mồ hồ nhưng ánh mắt không hề lơ là lấy một giây. Cô cắm hai đầu kim thép sâu vào giữa khay hạt Honey số 14, chờ màn hình kỹ thuật số hiển thị con số ổn định. Ánh sáng vàng vọt hắt vào gò má cô, làm nổi bật sự tập trung cao độ của một chuyên gia thử nếm đã quen nhìn hạt cà phê như một thực thể sống có cấu trúc hóa sinh tinh vi.

"11,2%," Bảo Ngọc cất giọng dứt khoát, tiếng nói trong trẻo vang lên giữa gian kho. "Mẻ Honey số 14 đạt chuẩn lưu kho. Không được để nắng chiều táp thêm, râm mát thế này là vừa độ ẩm cân bằng. Anh Tư, cho thợ cào gom vào bao GrainPro được rồi."

"Được rồi, cô Ngọc!" Anh Tư đứng ở cuối giàn, dùng chiếc cào gỗ răng thưa gạt nhẹ từng luồng hạt một cách thuần thục. Mỗi nhịp cào của người nông dân già đều chuẩn xác như một cỗ máy, không làm nứt vỡ lớp vỏ lụa hay trầy xước phôi hạt. "Gió đồi chiều nay khô rang, hạt ráo rụi, nghe tiếng lạo xạo như sỏi suối là biết hạt đanh, không sợ ẩm ngược."

Y Bih Niê cùng hai người thợ trẻ trong buôn khom lưng đỡ miệng bao bì bảo quản chuyên dụng nhiều lớp màu xanh lá cây. Từng hạt cà phê trút rào rào vào lòng bao, tạo nên âm thanh giòn giã, chắc nịch. Y Bih quệt mồ hôi trán, nhe hàm răng trắng bóng cười rạng rỡ. Sau chuỗi ngày căng thẳng chống lại áp lực thu hồi nợ của lão Sang và lời dụ dỗ tiền cọc của Đại Nguyên, gương mặt chàng trai Ê-đê giờ đây nhẹ nhõm lạ thường. Đôi vai vạm vỡ của anh rung lên theo từng nhịp trút hạt, như thể gánh nặng đè trĩu cả vụ mùa vừa được trút bỏ theo từng bao cà phê đầy ắp.

"Thằng Khôi coi này," Y Bih chỉ tay vào những hạt nhân nằm sâu dưới đáy bao. "Hái tỉa từng trái bằng tay cực như nuôi con mọn, cả ngày vần lưng trên rẫy chỉ được vài gùi, nhưng nhìn hạt cà bóng lộn, thơm phức thế này thì bõ công thức trắng đêm. Mấy người bên buôn Hạ tuốt cành bán xô cho lão Sang, giờ rẫy xơ xác như bị bão quét, cành gãy te tua vụ sau chắc gì đã ra nổi hoa."

Khôi đứng dậy, vỗ vai Y Bih: "Chính vì công sức hái lựa từng quả chín trên 95% của bà con buôn mình nên hạt mới giữ được lượng đường cao nhất. Không có bàn tay của anh Tư và nhóm thợ của cậu giữ kỷ luật phơi đảo ba mươi phút một lần, hạt đã thối nhũn vì nấm men chứ không giữ được hương hoa quả thế này đâu."

Lâm bước ra từ góc kê chiếc bàn làm việc dã chiến, tay cầm tập hồ sơ lưu mẫu và chiếc máy tính bỏ túi đã mờ hết các phím bấm. Anh đẩy gọng kính cận, đưa bảng số liệu tổng kết được kẹp trên bìa cứng cho cả nhóm:

"Tôi vừa chốt sổ cân đợt cuối cùng từ trạm cân của già Ama H'Rin và khoảnh rẫy nhà Khôi. Mọi người lại đây nghe số liệu nghiệm thu."

Tất cả dừng tay, quây lại quanh chiếc bàn gỗ ghép bằng ván tạp. Không khí trong kho chùng xuống một nhịp đầy hồi hộp. Tiếng gió luồn qua khe liếp tre như ngừng lại, chỉ còn tiếng thở đều của những người đã đổ mồ hôi suốt mấy tháng ròng cho từng ký hạt.

"Tổng lượng quả tươi thu hái đạt chuẩn chín trên 95% từ bốn hộ liên kết và rẫy họ Đoàn cả mùa vụ vừa qua là 76,5 tấn," Lâm rà đầu bút bi theo từng cột số liệu rõ ràng. "Sau khi trải qua các quy trình rửa nổi loại bỏ tạp chất, xát vỏ giữ nhớt theo phương pháp Yellow Honey và phơi nguyên quả theo phương pháp Natural, cộng với tỷ lệ hao hụt bay hơi đạt độ ẩm chuẩn từ 11,0% đến 11,5%, chúng ta chính thức thu được tròn 15.000 ki-lô-gam nhân xanh đặc sản."

Lâm ngẩng lên nhìn Bảo Ngọc: "Chất lượng thử nếm thế nào, Giám đốc kiểm định?"

Bảo Ngọc mở cuốn sổ ghi chép cảm quan bìa đen quen thuộc, lật đến trang đánh giá cupping tổng hợp của năm mươi mẫu thử đại diện cho các lô hàng:

"Toàn bộ mười lăm tấn hạt này được chia làm hai mươi lăm tiểu lô có mã số truy xuất nguồn gốc từng khoảnh rẫy. Điểm cupping mù trung bình đạt 83,75 điểm theo chuẩn SCA; trong đó có sáu lô Robusta sẻ Yellow Honey hái từ khoảnh một sào phía Đông nhà anh Khôi và rẫy của Y Bih đạt từ 84,5 đến 85 điểm. Không có bất kỳ lỗi khuyết tật sơ cấp nào, độ ẩm đồng đều tuyệt đối dưới 11,5%, hoạt độ nước dưới 0,60. Toàn bộ mười lăm tấn đều đủ tiêu chuẩn dán nhãn Cà phê Đặc sản Specialty Robusta Cư M'Rao."

Một tiếng thở phào nhẹ nhõm đồng loạt vang lên. Anh Tư đưa bàn tay thô ráp xoa mạnh lên mặt, khóe mắt hoe đỏ. Mười lăm tấn nhân xanh loại một lấp kín toàn bộ các giàn phơi và chất thành từng khối vuông vức trong góc kho nông cụ, lèn chặt từng cen-ti-mét diện tích của trạm sơ chế tối thiểu mà họ đã chắp vá dựng nên từ những thanh tre, mảnh lưới cũ. Đây là minh chứng hùng hồn nhất cho thấy cà phê Robusta ở vùng đất Cư M'Rao không phải là thứ nông sản xô bồ rẻ mạt chỉ đáng để bán đổ bán tháo làm nguyên liệu hòa tan, mà có thể trở thành thứ hạt ngọc đượm hương vị tự nhiên nếu được đối xử bằng tri thức và sự tận tâm. Từng bao GrainPro xanh thẫm xếp lớp như những khối thành trì nhỏ, bao bọc lấy thành quả của một cuộc lội ngược dòng đầy cam go trước sự hoài nghi của cả buôn làng.

"Sản lượng này lấp kín công suất tối đa của kho," Lâm gõ đầu bút bi xuống bàn, kéo mọi người về thực tế lạnh lùng. "Nhưng công việc của mùa vụ này chỉ mới hoàn thành một nửa. Phần nợ rẫy nhà Khôi phải giải quyết dứt điểm ngay chiều nay. Lão Sang hẹn bốn giờ rưỡi."

Khôi gật đầu, ánh mắt thoáng chốc đanh lại. Anh liếc nhìn chiếc đồng hồ đeo tay cũ, kim ngắn đã chỉ qua số bốn. Một vụ mùa nhọc nhằn khép lại bằng những con số kỹ thuật mỹ mãn, nhưng bóng đen nợ nần tích tụ từ bao năm qua vẫn đang treo lơ lửng ngay thềm nhà.

***

Bốn giờ bốn mươi phút chiều, tiếng phanh rít chói tai vang lên ngoài cổng nhà chính họ Đoàn. Chiếc xe bán tải Ford Ranger bóng lộn của Phạm Đức Sang đỗ xịch ngay mé sân gạch, cuốn theo một làn khói dầu xám xịt.

Sang bước xuống xe, mặc chiếc áo sơ mi cộc tay kẻ sọc quen thuộc, bụng phệ nhô ra khỏi thắt lưng da cá sấu. Dù vụ mùa thu hoạch rộ năm nay Sang trúng đậm nhờ liên minh làm trạm cân thu gom cho Đại Nguyên, gom được hàng nghìn tấn cà xô khắp các buôn làng, nhưng vẻ mặt gã lại không mấy vui vẻ. Ánh mắt cú vọ của gã quét qua dãy giàn phơi ngăn nắp trong kho nông cụ cũ của Bản Đỏ, khóe môi giật giật đầy vẻ hậm hực. Gã biết rõ mười lăm tấn hạt nằm kia chính là cái gai trong mắt Vũ Thành Đạt, là phần lãnh địa nhỏ nhoi nhưng kiên cường mà Đại Nguyên không thể thâu tóm bằng tiền mặt. Nhìn những bao GrainPro vuông vức xếp ngay ngắn trong kho của Khôi, trong lòng Sang dấy lên một nỗi bất an mơ hồ mà gã không muốn thừa nhận: sự thống trị tuyệt đối của chuỗi thu gom cà xô đang bắt đầu xuất hiện những vết rạn nứt đầu tiên.

"Chào cả nhà!" Sang bước lên bậc thềm tam cấp, cất giọng oang oang nhưng thiếu đi cái vẻ trịch thượng, hung hãn của những lần đến siết nợ trước. "Tôi vừa chốt xong mẻ cân cuối ngoài trạm thu mua lớn. Ông Hậu, bà Hạnh đâu rồi? Mau làm cho xong thủ tục đối soát công nợ niên vụ để tôi còn về thị xã nộp báo cáo cho tập đoàn."

Trong gian nhà chính, ông Đoàn Văn Hậu đã ngồi sẵn bên bàn trà gỗ mộc. Bà Lê Thị Hạnh ngồi bên cạnh chồng, hai bàn tay đan chặt vào nhau đặt trên đùi, nét mặt lộ rõ sự căng thẳng cố nén. Phía đối diện, Khôi và Lâm kéo ghế ngồi ngay ngắn, trên mặt bàn đã đặt sẵn cuốn sổ ghi chép nợ cũ, biên bản giao nhận hàng hóa và một chiếc phong bì giấy xi măng dày cộp. Gian phòng khách hôm nay im ắng khác thường, chỉ có khói trà bốc lên nhè nhẹ từ chiếc ấm sành cũ kỹ, mang theo mùi chát đắng quen thuộc của vùng đất đỏ.

Sang kéo chiếc ghế gỗ ngồi đối diện ông Hậu, quăng mạnh chiếc cặp da đen lên bàn trà nghe một tiếng "cốp".

"Hôm nay là hai mươi tám tháng Chạp rồi," Sang rút bao thuốc lá, châm một điếu rít sâu rồi nhả khói lên trần nhà. "Theo đúng thỏa thuận phụ lục hợp đồng đã ký hồi đầu vụ: rẫy họ Đoàn các người nợ tôi tổng cộng hai trăm bốn mươi triệu đồng, gồm một trăm tám mươi triệu tiền nợ vật tư phân bón tích lũy và sáu mươi triệu tiền cọc sửa giếng khoan. Các người cam kết hái giao chín mươi phần trăm sản lượng cà xô của hai phẩy bảy hécta để cấn trừ nợ gốc theo giá sàn thị trường. Tôi đã trừ lùi chi phí cước xe, hao hụt độ ẩm theo quy định của Đại Nguyên. Bây giờ đối chiếu sổ sách."

Sang mở cặp da, rút ra xấp phiếu cân hàng có đóng dấu đỏ của trạm thu mua Phạm Đức Sang:

"Tổng cộng bốn đợt giao cà xô từ rẫy của ông, xe tôi chở về kho được hai mươi tư tấn quả tươi, quy đổi ra thành phẩm cà xô theo giá sàn thị trường cào bằng thời điểm giao hàng là một trăm chín mươi hai triệu đồng chẵn. Trừ thẳng vào nợ gốc hai trăm bốn mươi triệu. Nhà ông vẫn còn thiếu tôi tròn bốn mươi tám triệu đồng tiền mặt!"

Sang ngả người ra sau ghế, nheo mắt nhìn ông Hậu, giọng chùng xuống đầy vẻ thách thức:

"Bốn mươi tám triệu này, nếu không thanh toán dứt điểm ngay trước sáu giờ tối nay thì cái sổ đỏ ba hécta rẫy kia coi như vẫn nằm trong két của tôi. Đến ngày mùng một Tết, tiền phạt quá hạn và lãi suất chậm trả sẽ kích hoạt theo điều khoản cũ. Lúc đó đừng có trách tôi không nể tình chòm xóm ba mươi năm!"

Bà Hạnh nghe đến số tiền bốn mươi tám triệu thì mặt mày tái mét, ngực phập phồng lo lắng. Bà định mở miệng nói nhưng ông Hậu đã đưa bàn tay thô ráp, chai sạn vỗ nhẹ lên mu bàn tay vợ ra hiệu trấn an. Hơi ấm từ bàn tay người chồng đã cùng bà vượt qua bao mùa khô cháy da cháy thịt như truyền thêm điểm tựa vững chãi.

Người cựu chiến binh già ngồi thẳng lưng, ánh mắt cương nghị nhìn thẳng vào gã thương lái giảo hoạt. Không còn vẻ co rúm, bất lực hay tuyệt vọng như cái ngày ông cầm bút định ký bán tống bán tháo mảnh đất hương hỏa, ông Hậu chậm rãi nhấp một ngụm trà đắng, rồi đặt chiếc tách sứ xuống đĩa nghe một tiếng "cạch" thanh gọn.

"Anh Sang, anh tính đủ phần giao cà xô của tôi, nhưng anh quên mất một khoản." Ông Hậu cất giọng trầm ấm, vững chãi.

Sang nhíu mày: "Khoản gì? Tôi làm ăn phân minh từng cân cà, từng ký phân, làm gì có chuyện tính thiếu cho ông!"

Khôi đẩy chiếc phong bì giấy xi măng về phía giữa bàn trà. Anh mở nắp phong bì, rút ra bốn cọc tiền polyme mệnh giá năm trăm nghìn đồng còn nguyên dải niêm phong của ngân hàng, đặt ngay ngắn bên cạnh cuốn sổ ghi chép công nợ.

"Đây là năm mươi triệu đồng tiền mặt," Khôi cất giọng điềm tĩnh, ánh mắt sắc sảo nhìn thẳng vào Sang. "Bốn mươi tám triệu tiền gốc còn thiếu của gia đình tôi, cộng thêm hai triệu tiền xăng xe công anh điều xe vào rẫy trong suốt mùa vụ vừa rồi. Tiền này là từ nguồn bán phần cà xô thương phẩm gom lại, cộng với khoản tiền chia lợi nhuận mà Bản Đỏ thanh toán dứt điểm cho cha tôi từ một sào khoảnh Robusta sẻ thử nghiệm."

Sang nhìn chằm chằm vào bốn cọc tiền mặt dày cộp nằm ngay ngắn trên bàn trà, tàn thuốc lá rụng xuống mặt kính lúc nào không hay. Mắt gã giật giật. Gã hoàn toàn không ngờ một gia đình ngập trong nợ nần, vừa trải qua cơn thập tử nhất sinh, lại có thể gom đủ tiền mặt tươi rói để đập dứt điểm vào mặt gã đúng hạn chót như vậy. Kế hoạch dùng món nợ bốn mươi tám triệu đồng để tiếp tục siết cái sổ đỏ, làm đòn bẩy ép rẫy họ Đoàn phải quy phục Đại Nguyên trong vụ tới coi như hoàn toàn phá sản. Gã nhìn cọc tiền, rồi lại ngước nhìn Khôi, trong mắt hiện lên sự cay cú không thể che giấu của một kẻ vừa vuột mất con mồi béo bở đã ngắm nghía từ nhiều năm.

"Được... được lắm..." Sang nghiến răng, dập mạnh tẩu thuốc vào chiếc gạt tàn sứ. "Tiền mặt đủ. Nhưng để tôi đếm lại!"

Sang vồ lấy cọc tiền, ngón tay thoăn thoắt xé dải niêm phong, vừa đếm soàn soạt vừa căng mắt soi từng tờ tiền dưới ánh đèn tuýp. Cả gian phòng khách im phăng phắc, chỉ còn tiếng sột soạt của những tờ tiền polymer mới cứng và tiếng tích tắc khô khốc của chiếc đồng hồ quả lắc treo trên vách gỗ. Từng nhịp kim trôi qua nặng nề, nhưng sự căng thẳng lúc này đã đổi chiều, dồn toàn bộ sức nặng lên đôi bàn tay đang thoăn thoắt miết từng mép tiền của gã thương lái.

Đếm xong hai lượt, Sang hậm hực xếp tiền lại thành cọc, nuốt khan một ngụm nước bọt:

"Đủ năm mươi triệu. Vậy là hai trăm bốn mươi triệu tiền nợ cọc và vật tư của rẫy ông Hậu coi như thanh toán hết."

"Chưa hết đâu anh Sang," Lâm ngồi bên cạnh bấy giờ mới lên tiếng. Giọng nói lạnh lùng, chuẩn xác của người làm tài chính vang lên khiến Sang phải giật mình. Lâm rút từ cặp tài liệu ra hai bản 'Biên bản thanh lý hợp đồng và Hoàn tất nghĩa vụ công nợ' đã được in sẵn từ máy tính xách tay. "Anh ký vào biên bản này, xác nhận rẫy nhà bác Hậu không còn bất kỳ nghĩa vụ tài chính nào liên quan đến khoản vay hai trăm bốn mươi triệu, hủy bỏ toàn bộ quyền ưu tiên mua vụ tới, và giao trả lại bản gốc Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngay tại đây."

Lâm đẩy cây bút bi về phía Sang: "Khôi đã kiểm tra đối chiếu mã vạch và số seri của giấy chứng nhận đất trước khi anh nhận tiền. Anh ký đi, rồi trả sổ đỏ."

Sang trừng mắt nhìn Lâm, nhưng trước lý lẽ chặt chẽ và sự chuẩn bị không một kẽ hở của nhóm sáng lập Bản Đỏ, gã thương lái lão luyện không còn bất kỳ lý do gì để thoái thác. Dưới sự chứng kiến của cả gia đình, Sang cầm bút ký xoẹt một chữ ký nguệch ngoạc vào hai bản biên bản, rồi đóng dấu mộc đỏ vuông của cơ sở thu mua nông sản Đức Sang. Mực dấu đỏ tươi in đậm trên trang giấy trắng, khép lại chuỗi ngày rẫy họ Đoàn bị trói chặt vào chiếc thòng lọng vật tư và giá sàn trừ lùi.

Ký xong, Sang bực dọc thò tay vào đáy chiếc cặp da, rút ra một tập hồ sơ bọc nilon cẩn thận. Gã rút ra cuốn sổ bìa đỏ quen thuộc, ném cộc lốc xuống mặt bàn trà.

"Của nhà các người đây! Giữ lấy mà ôm cái mộng cà phê đặc sản của các người. Để xem không có xe cước của tôi, không có nguồn tiền của Đại Nguyên, mười lăm tấn hạt kia của các người biến thành tiền kiểu gì hay lại mốc meo trong xó kho!"

Bà Hạnh run run vươn hai tay, đón lấy cuốn sổ đỏ từ trên bàn. Những ngón tay gầy guộc, chằng chịt vết gai cào của người mẹ lướt qua từng dòng chữ in quốc huy, qua tên của hai vợ chồng: *Đoàn Văn Hậu - Lê Thị Hạnh*. Nước mắt bà trào ra, lăn dài trên đôi gò má sạm đen vì bao năm dãi nắng dầm mưa gánh nợ. Ba hécta đất rẫy—mồ hôi, nước mắt, xương máu của hai vợ chồng gây dựng từ thời mở đất hoang ba mươi năm trước—cuối cùng đã không bị phát mãi, không bị rơi vào tay thương lái hay tập đoàn lớn. Nó đã thực sự thuộc về gia đình một lần nữa. Những giọt nước mắt rơi xuống mặt bìa bóng loáng, gột rửa đi nỗi ám ảnh mất đất từng đè nặng lên từng bữa cơm, từng giấc ngủ suốt mấy mùa vụ qua.

Ông Hậu vỗ nhẹ lên vai vợ, khóe mắt ông cũng lấp lánh ngấn lệ, nhưng ánh nhìn hướng về phía người con trai lại tràn đầy sự tin tưởng và tự hào kín đáo. Người cha già không nói gì nhiều, chỉ siết chặt bàn tay gầy gò của vợ, một cái siết tay của sự bình yên sau giông bão.

Sang thu dọn cọc tiền vào cặp da, đứng phắt dậy, bước nhanh ra cửa mà không buồn chào hỏi thêm câu nào. Tiếng động cơ xe bán tải rống lên rồi lao vút ra con dốc, để lại một vệt bụi đỏ tan dần trong bóng hoàng hôn chạng vạng.

***

Khi cánh cổng rẫy khép lại, sự nhẹ nhõm như một làn gió mát lành thổi qua căn nhà họ Đoàn. Bà Hạnh ôm chặt cuốn sổ đỏ vào lòng, cẩn thận cất sâu vào đáy chiếc rương gỗ lim đầu giường. Ông Hậu thắp ba nén hương lên bàn thờ tổ tiên, khói hương trầm nghi ngút bay lên, mang theo lời tạ ơn sâu kín của người nông dân vừa giữ lại được mảnh đất cội nguồn. Trong khoảnh khắc linh thiêng ấy, cả ngôi nhà như trút bỏ được lớp áo xám xịt của sự sợ hãi, chỉ còn lại sự ấm cúng mộc mạc của gia đình.

Thế nhưng, ngay tại gian kho nông cụ cũ của Bản Đỏ, không khí lại nhanh chóng quay trở lại với sự căng thẳng khắc nghiệt của thương trường.

Bảo Ngọc, Khôi và Lâm ngồi lại quanh chiếc bàn dã chiến. Trên bàn, ngoài chiếc máy tính xách tay của Lâm đang sáng đèn là mẫu hạt nhân xanh mười lăm tấn được đóng vào những chiếc đĩa sứ trắng, phản chiếu màu xanh ngọc bích tuyệt đẹp dưới ánh đèn huỳnh quang. Những hạt nhân xanh bóng bẩy, đều tăm tắp, phảng phất mùi thơm thanh khiết của thảo mộc khô và quả mọng, như những viên ngọc thô vừa được đãi ra từ bùn đất bazan.

Lâm mở một file bảng tính Excel mới, gõ bàn phím lách cách rồi xoay màn hình về phía Khôi và Bảo Ngọc:

"Đất rẫy nhà ông đã an toàn. Đó là thắng lợi lớn nhất của gia đình Khôi. Nhưng với tư cách là Giám đốc Tài chính của Bản Đỏ, tôi buộc phải cảnh báo hai người: công ty chúng ta vừa chính thức bước vào một tử cục mới, và mức độ nguy hiểm của nó không kém gì chuyện mất đất."

Khôi nhìn vào bảng tính, nụ cười nhẹ nhõm vừa hé nở trên môi lập tức đông cứng lại.

Cột tiền mặt hiển thị một con số đỏ lòm đến nhức nhối: *14.250.000 đồng*.

"Nhìn thấy con số này chưa?" Lâm lấy ngón trỏ gõ mạnh lên màn hình. "Sau khi dùng tiền bán cà xô và một phần tiền túi để cha ông trả dứt điểm cho Sang, cộng thêm việc chúng ta phải thanh toán tiền tươi tại bàn cân cho Y Bih, già Ama H'Rin, Y Khen và Y Lem trong suốt đợt hái rộ vừa qua, quỹ tiền mặt tự do của Bản Đỏ hiện chỉ còn vỏn vẹn hơn mười bốn triệu đồng."

Lâm đứng dậy, chỉ tay về phía những dãy bao tải màu xanh lá cây xếp cao ngất ngưởng, choán gần hết không gian của kho:

"Chúng ta đang có mười lăm tấn nhân xanh đặc sản đạt chuẩn trên 83 điểm cupping. Giá trị sổ sách của nó, nếu bán lẻ được theo giá thị trường specialty khoảng 160.000 đến 180.000 đồng một ký, sẽ tương đương với hơn hai phẩy năm tỷ đồng. Nhưng nó đang nằm bất động ở đây! Nó là hàng tồn kho, không phải tiền mặt!"

Bảo Ngọc khoanh tay trước ngực, chân mày thanh tú khẽ nhíu lại. Cô hiểu rất rõ bản chất của cà phê nhân xanh:

"Hạt cà phê dù được bảo quản trong bao bì GrainPro chuyên dụng kín khí, nhưng khí hậu Tây Nguyên sắp bước vào mùa mưa ẩm kéo dài. Nếu nằm bất động trong cái kho lợp tôn này quá ba tháng, nhiệt độ và độ ẩm dao động sẽ khiến nhân xanh bị lão hóa. Nó sẽ mất dần độ ẩm lý tưởng 11%, các hợp chất thơm dễ bay hơi sẽ phân hủy, hạt sẽ bị bạc màu và tụt điểm cảm quan. Một lô cà phê 84 điểm sau sáu tháng nằm kho ẩm có thể tụt thẳng xuống dưới 80 điểm, biến thành cà phê thương phẩm loại thường, mất trắng hơn một nửa giá trị."

"Chính xác!" Lâm tiếp lời, giọng anh sắc lạnh như một lưỡi dao mổ. "Bài toán sinh tử của chúng ta nằm ở chỗ đó. Ba quán specialty ở Sài Gòn—Artifact của anh Hoàng, The Daily Roast của chị Mai, và Sài Gòn Drip Lab của chú Thành—tổng cộng cả ba nơi một tháng tiêu thụ tối đa được bao nhiêu? Giỏi lắm là một tấn rưỡi đến hai tấn nhân xanh, và hợp đồng của họ áp dụng điều khoản công nợ Net 45 ngày! Nghĩa là giao hàng xong, bốn mươi lăm ngày sau tiền mới về tài khoản!"

Lâm chống hai tay xuống mặt bàn, nhìn thẳng vào mắt Khôi:

"Một tấn rưỡi bán sỉ nhỏ giọt không thể nào giải phóng nổi khối lượng mười lăm tấn hạt này trước khi nó xuống cấp. Trong khi đó, chi phí cố định đang gõ cửa từng ngày: tiền lãi vay cá nhân một trăm năm mươi triệu tôi ứng cứu đợt trước cần phải có lộ trình trả dần; tiền mua thêm vỏ bao bì van một chiều; tiền điện máy xát vỏ; tiền thuê kho nếu muốn mở rộng... Bản Đỏ đang ngồi trên một núi vàng hai tỷ rưỡi nhưng tài khoản chỉ còn mười bốn triệu tiền mặt. Nếu không tìm được một kênh bán lẻ quy mô lớn, đưa sản phẩm trực tiếp đến tay hàng chục nghìn người tiêu dùng cuối cùng để thu tiền mặt ngay lập tức, chúng ta sẽ chết nghẹn trên chính đống tài sản của mình!"

Không gian trong gian kho cũ trở nên tĩnh lặng tuyệt đối. Mùi thơm ngọt ngào của mẻ cà phê Yellow Honey cuối vụ vẫn thoang thoảng trong không khí, nhưng giờ đây nó không còn mang lại cảm giác ngọt ngào đơn thuần nữa, mà đi kèm với sức nặng ngàn cân của trách nhiệm và sự sống còn. Những vách ván gỗ mộc, những giàn phơi lưới cước vừa hoàn thành sứ mệnh kỹ thuật nay dường như đang thu hẹp lại, vây bọc lấy ba người trẻ giữa một bài toán kinh tế khốc liệt không kém gì những cơn bão giá nông sản ngoài thị trường.

Khôi không hề né tránh ánh mắt của Lâm. Anh nhìn mười lăm tấn cà phê đang nằm im lìm trong bóng tối của gian kho. Từng bao hạt ở kia là kết tinh từ mồ hôi của cha mẹ, sự can trường của Y Bih, kinh nghiệm cả đời của anh Tư, sự khắt khe đến từng phần trăm độ ẩm của Bảo Ngọc và khoản tiền tiết kiệm tích cóp bốn năm của Lâm. Họ đã thắng một trận đánh lớn để giữ lại hạt mầm, giữ lại mảnh đất thiêng liêng này. Nhưng hạt mầm nếu chỉ cất giữ trong kho thì vĩnh viễn không thể đâm chồi thành một cái cây đại ngàn.

Muốn Bản Đỏ sống sót, muốn nông dân Cư M'Rao thực sự đổi đời chứ không chỉ dừng lại ở vài sào thử nghiệm, hạt cà phê này phải rời khỏi thung lũng, phải đi vào những thành phố lớn, phải hiện diện trên bàn làm việc của những con người hiện đại và kể cho họ nghe câu chuyện về sự công bằng.

Khôi chậm rãi đưa tay đóng cuốn sổ tay mùa vụ bìa da lại. Tiếng bìa sổ va vào nhau vang lên một tiếng "tách" đanh gọn, dứt khoát.

Anh ngẩng đầu lên, ánh mắt bừng sáng một ngọn lửa quyết tâm mãnh liệt chưa từng thấy. Khôi quay sang nhìn thẳng vào Lâm và Bảo Ngọc:

"Chúng ta không thể tiếp tục ngồi đây chờ những đơn hàng sỉ vài trăm ký nữa. Muốn cứu mười lăm tấn hạt này, muốn xây dựng một thương hiệu có dòng tiền thực sự, chúng ta phải đưa sản phẩm thẳng tới thị trường tiêu thụ lớn nhất nước. Nhưng tiền túi của chúng ta đã cạn, nội lực không đủ để tự mở chuỗi bán lẻ."

Khôi hít một hơi thật sâu, nắm chặt bàn tay trên mặt bàn:

"Chúng ta phải đi tìm nhà đầu tư để đưa Bản Đỏ ra khỏi cái kho này."