Khoản ứng trước

Tôi cầm tờ thông báo học phí trong túi áo suốt ca làm, như thể gấp nó nhỏ đi thì số tiền phải nộp cũng sẽ nhỏ theo.

Mỗi lần cúi người bưng chiếc khay inox chất đầy ly tách cho khách hay luồn tay vào khoảng tối chật hẹp dưới gầm quầy pha chế để vặn chiếc van nước bị rò, mép giấy gấp tư lại cộm lên nơi lồng ngực bên trái. Nó cứng đơ, ráp và nhọn hoắt như một mẩu nứa khô cắm thẳng vào da thịt qua lớp áo sơ mi mỏng đã sờn rách ở cổ. Ba triệu hai trăm nghìn đồng. Con số vô hồn ấy nằm im lìm dưới dòng chữ in hoa màu đỏ quạch của Phòng Đào tạo, áp sát cạnh dòng cảnh báo nghiêm ngặt về hạn chót nộp tiền vào đúng mười bảy giờ ngày ba mươi mốt tháng này. Quá hạn, sinh viên mặc nhiên bị xóa tên khỏi danh sách thi kết thúc học phần và buộc phải dừng học. Đối với người khác, ba triệu hai có thể chỉ là một chuyến tàu giường nằm về quê đón Tết sớm, một chiếc điện thoại tầm trung mua trả góp, hoặc khoản phụ cấp sinh hoạt bình thường mà gia đình dưới xuôi gửi đều đặn vào tài khoản ngân hàng vào đầu mỗi tháng. Nhưng đối với tôi, sau khi đã vét cạn từng đồng xu lẻ và những tờ tiền giấy nhàu nát cuối cùng trong túi để trả bốn trăm nghìn tiền phòng ký túc xá B7 vào chiều Chủ nhật, ba triệu hai trăm nghìn là một bức tường đá dựng đứng, trơn nhẵn, không có lấy một kẽ hở nào để mười đầu ngón tay tôi bám vào mà trèo qua.

Tôi tranh thủ những quãng nghỉ ngắn ngủi giữa các đợt khách gọi trà gừng và cà phê đen để rút mẩu bút chì cùn giấu trong túi tạp dề ra mép tờ giấy lót khay, tính đi tính lại bài toán sinh tồn của mình.

Mỗi giờ làm việc ở Mùa Gió được trả mười hai nghìn đồng. Nếu tôi nhận trọn vẹn ca tăng cường của anh Tuấn, kéo dài liên tục từ bốn giờ chiều đến đúng nửa đêm—tám tiếng đồng hồ quẩn quanh giữa mùi khói thuốc, hơi nước sôi sùng sục và đống ly tách cáu bẩn—tôi kiếm được chín mươi sáu nghìn. Trừ đi tiền ăn sáng bằng nửa cái bánh mì không ruột hoặc củ khoai luộc nguội ngắt mua ở gốc xà cừ gần cổng parabol, nếu tôi nhịn tuyệt đối bữa trưa và chỉ ăn bữa cơm tối anh Tuấn bao ở quán, mỗi ngày tôi giữ lại được nhiều nhất là tám mươi lăm nghìn. Từ giờ cho đến ngày ba mươi mốt chỉ còn đúng mười hai ngày nữa. Mười hai ngày nhân với tám mươi lăm nghìn, tôi chỉ gom góp được chưa đầy một triệu không trăm hai mươi nghìn đồng.

Đó là tính toán trong một điều kiện hoàn hảo đến mức hoang đường: tôi không được phép ốm sốt, không được ngất xỉu vì kiệt sức giữa ca, không lỡ tay làm rơi vỡ một chiếc cốc sứ nào để bị trừ thẳng vào tiền công, và quán không đóng cửa ngày nào. Nhưng cho dù có vắt kiệt từng chút sức lực để gom đủ một triệu lẻ hai mươi nghìn ấy, tôi vẫn còn thiếu hơn hai triệu mốt nữa mới chạm tới cái ngưỡng cho phép tôi được tiếp tục bước chân vào giảng đường.

Khoảng cách hai triệu mốt ấy, ở giữa đất Hà Nội xa lạ này, xa xôi chẳng khác nào quãng đường mười cây số lội bùn trơn trượt từ chân dốc Nà Ban ngược ra huyện trong những chiều đông sương muối phủ trắng rẫy ngô khô khốc. Nó như một cái hố sâu ngăn cách giữa một đứa sinh viên nghèo kiết xác với tương lai mong manh của mình, một vực thẳm mà dù có dốc cạn mồ hôi và nước mắt cũng không cách nào khỏa lấp nổi.

Tôi đã nghĩ đến chuyện làm đơn xin hoãn nộp học phí hoặc xin bảo lưu kết quả học tập một kỳ. Nhưng hôm qua, khi tôi mon men đứng trước cửa kính phòng một cửa ở tầng một nhà C1, nghe thầy chuyên viên bàn giấy giải thích cộc lốc với một sinh viên khóa trên quê Thanh Hóa cũng rơi vào hoàn cảnh tương tự, hy vọng mong manh ấy trong tôi đã tắt ngấm. Trường không giải quyết hoãn nộp học phí đối với các trường hợp khó khăn cá nhân thông thường, trừ phi có đơn xác nhận tai nạn bất khả kháng hoặc gia đình bị thiên tai tàn phá có dấu đỏ của ủy ban nhân dân huyện. Nếu xin bảo lưu, tôi sẽ mất toàn bộ kết quả của học kỳ một, bao gồm cả điểm mười thực hành môn Kỹ thuật lập trình mà tôi, Phong và Hà đã phải thức trắng bao đêm trầy vi tróc vảy mới giành được. Tệ hơn nữa, việc bảo lưu đồng nghĩa với việc tôi bị cắt suất ở ký túc xá B7 ngay lập tức. Ra khỏi cánh cổng trường Bách khoa, giữa mùa đông buốt giá này, tôi thậm chí còn không có nổi một mảnh chiếu manh để che thân, không biết phải đi đâu về đâu giữa hàng vạn ngọn đèn rực rỡ của thành phố.

Tôi cũng đã nghĩ đến việc vay mượn. Nhưng tôi biết mở miệng vay ai bây giờ?

Bác Lương ở quê ư? Ý nghĩ ấy vừa thoáng xẹt qua đầu đã khiến sống lưng tôi run lên vì nhục nhã. Khi tôi bước chân lên chiếc xe đò rách nát rời bến xe Sơn La vào một buổi sáng tháng Tám, bác đã đứng ở mép đường đất, buông thõng hai cánh tay nứt nẻ vì sương gió và gằn từng tiếng cay nghiệt rằng nếu tôi chết đói ở Hà Nội thì đừng có vác mặt về bản mà rên rỉ than thân trách phận. Bác dâu Sương năm đó đã phải lén giấu bác bán nốt nửa chiếc khuyên tai bạc—kỷ vật cuối cùng của đời mình—để tôi có tiền đi thi học sinh giỏi tỉnh năm nào; món nợ ân tình ấy tôi còn chưa trả được một phân, làm sao tôi dám mở miệng xin thêm một hạt gạo? Con Lan thì vẫn phải còng lưng băm chuối, dọn chuồng trâu hôi hám từ tờ mờ sáng để đổi lấy từng bữa sắn độn ngô mốc cho cả nhà.

Còn bạn bè ở ký túc xá, đứa nào cũng là con nhà nông nghèo dưới xuôi lên trọ học, đầu tháng chắt chiu từng đồng xu lẻ, chia nhau từng gói mì tôm ăn dè sẻn qua ngày. Thằng Phong đã phải rút tiền túi ít ỏi của nó ra đỡ đần cho tôi vài bữa ăn trong những ngày tôi bị Kiên và gã Năm siết mất tiền cọc; tôi không thể mặt dày kéo nó chìm sâu hơn vào vũng lầy túng quẫn của mình.

Có những tấm biển quảng cáo nhỏ bằng bàn tay in bằng mực đỏ mực đen dán chằng chịt, đè lên nhau ở cột điện dọc đường Tạ Quang Bửu và ngõ Lê Thanh Nghị: *"Cho vay sinh viên chỉ cần thẻ sinh viên và chứng minh thư, giải ngân sau mười lăm phút."* Chiều hôm qua, sau khi rời giảng đường D5 với con điểm không tròn trĩnh cho bài kiểm tra giữa kỳ vì sự cố vỡ đường ống nước ở quán khiến tôi đến muộn, tôi đã đứng chôn chân trước một cây cột điện như thế suốt mười phút đồng hồ trong gió bấc. Tôi đã đưa tay lên, những đầu ngón tay run rẩy chạm vào mép giấy có in hàng số điện thoại xé sẵn. Nhưng mùi tanh tưởi của cái bẫy tín dụng đen mà Hà từng nghiêm giọng cảnh báo khi tôi suýt bán rẻ lương tâm cho dự án cào dữ liệu của Kiên lại xộc thẳng vào tâm trí. Một triệu đồng tiền cọc của Kiên đã suýt nữa biến tôi thành kẻ tiếp tay cho quân trộm cắp thông tin; nếu tôi cắm thẻ sinh viên cho những kẻ rải tờ rơi ngoài ngõ kia, chỉ cần quá hạn một tuần, khoản lãi cắt cổ sẽ phình to ra như một con đỉa đói hút cạn từng giọt máu, và lúc ấy thứ tôi mất đi không chỉ là tấm bằng đại học, mà là tư cách làm người.

Tôi không thể bán danh dự để đổi lấy tiền học, nhưng tôi cũng không thể để mình bị tống cổ khỏi trường chỉ vì thiếu ba triệu hai. Cái vòng luẩn quẩn ấy siết chặt lấy cổ họng tôi từng giờ, từng phút, đắng ngắt và ngột ngạt như thứ nước bã cà phê cháy khét đọng lại dưới đáy phin nhôm sau một ngày dài. Nó đè nặng lên từng bước chân tôi đi, làm cho mỗi chiếc khay bưng trên tay nặng như chì, và biến cái rét của mùa đông Hà Nội thành một nỗi đau thể xác thực sự thấm sâu vào tận xương tủy.

***

"Nam, vào đây anh bảo."

Tiếng anh Tuấn cất lên sau lưng khi kim đồng hồ trên tường quầy pha chế nhích dần về con số mười một giờ đêm. Quán đã vãn khách hẳn. Cơn gió mùa đông bắc rít từng đợt qua khe cửa kính cũ kỹ, làm rung những sợi dây đèn vàng treo rủ dọc trần nhà. Mùi bã cà phê ướt, mùi nước lau sàn lẫn với hơi ẩm của một ngày mưa phùn tạo nên một bầu không khí u uất, lạnh lẽo.

Tôi đang cúi rạp người vắt chiếc giẻ lau nhà vào xô sắt tây, nghe tiếng gọi liền vội vàng đứng thẳng dậy, đưa hai bàn tay đỏ ửng vì cóng và bẩn vào mép tạp dề chà mạnh.

"Dạ, em vào ngay đây ạ."

Anh Tuấn đang ngồi ở chiếc bàn con kê sát góc quầy thu ngân—nơi ông thường dùng để kiểm tra sổ sách nhập hàng và đếm tiền lẻ vào cuối mỗi ngày. Trước mặt ông là một ly trà atisô nguội ngắt và cuốn sổ bìa da đen mở toang. Dưới ánh đèn chụp màu vàng nhạt, khuôn mặt chữ điền của người đàn ông ngoài ba mươi trông già dặn và hằn sâu những vết chân chim mệt mỏi của một kẻ cũng từng bươn chải từ hai bàn tay trắng nơi phố thị.

Tôi bước lại gần, đứng nép ở mép bàn, giữ khoảng cách một bước chân theo thói quen của một đứa phục vụ làm thuê. Tôi sợ anh Tuấn lại nhắc chuyện đường ống nước sáng nay. Dù ông không một lời trách phạt khi biết tôi vì dọn dẹp quán mà lỡ mất giờ thi ở trường, nhưng việc tôi để nước ngập lênh láng làm hỏng mấy bao giấy ăn dưới gầm quầy vẫn là một lỗi lầm hiển hiện.

"Ngồi xuống đi," anh Tuấn hất cằm về phía chiếc ghế đẩu đối diện, giọng trầm và không mang chút gì giận dữ.

"Dạ thôi, em đứng được rồi ạ. Tay chân em đang dính nước bẩn..."

"Bảo ngồi thì cứ ngồi xuống. Quán hết khách rồi, làm màu với ai?"

Tôi ngập ngừng kéo chiếc ghế đẩu, chỉ dám đặt nửa mông xuống mép gỗ. Hai bàn tay tôi co lại, giấu dưới vạt tạp dề, đầu ngón tay vẫn còn tê buốt sau hơn một tiếng đồng hồ cọ rửa đống ly tách trong chậu nước lạnh ngắt.

Anh Tuấn không nhìn thẳng vào tôi ngay. Ông với tay lấy bao thuốc lá Thăng Long trên mặt bàn, rút ra một điếu, châm lửa rồi rít một hơi dài. Làn khói xanh mờ ảo bay là đà qua vầng sáng của ngọn đèn chụp, mang theo mùi thuốc lá quen thuộc và vị ngai ngái của đêm đông Hà Nội.

Xong xuôi, ông lật từ trong chiếc ngăn kéo gỗ đã sứt sẹo ở góc bàn ra một mảnh giấy carô nhỏ—loại giấy xé vội từ cuốn sổ kế toán bìa cứng của quán—cùng một xấp tiền polyme màu xanh lá cây và xanh lam nhạt. Từng tờ tiền đều được người cầm vuốt phẳng phiu, không hề có một góc quăn hay nếp gấp cẩu thả, xếp ngay ngắn thành từng cọc nhỏ dựa sát vào mép gỗ.

Anh Tuấn không nói thêm một lời thừa thãi nào, chỉ khẽ đưa những ngón tay to bè, thô ráp đẩy mảnh giấy cùng xấp tiền ấy trượt nhẹ trên mặt bàn loang lổ vết nước chè về phía tôi. Tiếng xột xoạt khô khốc của giấy và chất liệu polyme miết trên mặt gỗ như một nhát cào mảnh vào bầu không khí tĩnh mịch của căn phòng.

Tôi liếc mắt nhìn xuống. Dưới quầng sáng vàng đục và chập chờn phát ra từ chiếc bóng đèn chụp bằng sắt tây, nét chữ nghiêng nghiêng, dứt khoát và rất đậm của anh Tuấn hiện lên rành rọt từng nét bằng mực bút bi xanh:

*Phiếu chi ứng trước tiền công: Nguyễn Văn Nam.* *Số tiền: 3.500.000 VNĐ (Ba triệu năm trăm nghìn đồng chẵn).* *Lý do: Tạm ứng công việc các ca tháng tới.*

Trái tim tôi bỗng thắt lại một cái thật mạnh, tựa hồ có một bàn tay vô hình vừa bóp nghẹt lồng ngực, rồi ngay sau đó là những nhịp đập thình thịch liên hồi, dồn dập như tiếng búa nện xuống đe sắt trong xưởng rèn. Đầu những ngón tay đang cóng buốt của tôi giật nhẹ một cái dưới lớp vải bạt thô ráp của chiếc tạp dề phục vụ.

Ba triệu năm trăm nghìn đồng.

Một con số vừa vặn đến mức tàn nhẫn, đủ sức làm đảo lộn toàn bộ sự cùng quẫn đang đè nặng lên vai tôi suốt mấy ngày qua. Số tiền ấy thừa đủ để tôi mang ra nộp khoản học phí ba triệu hai trăm nghìn vào phòng tài vụ của trường Bách khoa ngay trong sáng ngày mai, cứu tôi thoát khỏi cái hạn chót nghiệt ngã đang lơ lửng trên đầu, và phần ba trăm nghìn còn lại thậm chí vừa vặn cho tôi trang trải tiền mua mấy cuốn giáo trình đại cương cùng chiếc vé xe buýt liên tuyến của tháng tới. Nó xuất hiện quá đột ngột, quá chuẩn xác, như thể người đàn ông đang ngồi phì phèo điếu thuốc lá trước mặt tôi đã đọc thấu từng con số, từng dòng chữ cảnh cáo in hoa trên tờ thông báo mà tôi đang gấp làm tư, nhét sâu tận đáy túi ngực bên trong manh áo khoác sờn rách.

"Cầm lấy mà nộp tiền trường," anh Tuấn nói ngắn gọn. Ông hơi nghiêng đầu, gạt tàn thuốc vào chiếc gạt tàn bằng đồng thau đã xỉn màu đặt cạnh cuốn sổ cái. "Sáng nay tao chạy xe sang bên Đại học Bách khoa giao mấy bình cà phê pha sẵn cho phòng hành chính trên tầng hai nhà C, thấy cái thông báo hạn chót ba mươi mốt dán lù lù ở ngay bảng tin cửa nhà ăn sinh viên. Lúc trưa tao thấy cái bộ dạng mày hớt hơ hớt hải chạy về quán, mặt cắt không còn một giọt máu, vừa lau sàn vừa lẩm bẩm tính toán là tao biết mày đang chết nghẹn vì cái gì rồi."

Cổ họng tôi khô khốc lại như vừa nuốt phải một ngụm vôi bột. Một cảm giác nóng bừng đột ngột dâng trào từ tận đáy lồng ngực, cuồn cuộn lan nhanh lên hai vành tai rồi phủ kín hai gò má gầy guộc, xanh xao. Đó hoàn toàn không phải là sự mừng rỡ, hoan hỉ của một kẻ sắp chết đuối vừa vớ được chiếc phao cứu sinh trôi dạt trên dòng nước xiết. Đó là sự co thắt dữ dội, đau đớn và bẽ bàng của lòng tự trọng—thứ tự trọng cằn cỗi, nhạy cảm đến mức bệnh hoạn và đầy gai góc mà một đứa trẻ mồ côi như tôi đã phải cay đắng bọc quanh mình suốt mười mấy năm ròng rã ăn cơm thừa, ngửi mùi khinh miệt nơi chái nhà phụ của gia đình bác Lương, chỉ để người đời không thể thẳng thừng xua đuổi tôi như một giống ăn mày bám víu.

Tôi nhìn chằm chằm vào những tờ tiền mệnh giá một trăm nghìn và năm trăm nghìn phẳng phiu nằm im lìm dưới ánh đèn, nhưng tuyệt nhiên không dám đưa tay chạm vào. Tôi rụt bờ vai lại, lùi người về phía sau một chút cho đến khi sống lưng chạm hẳn vào mép gỗ lạnh ngắt của thành quầy thu ngân. Giọng nói của tôi run rẩy, khô ráp nhưng tôi vẫn cố gằn từng từ cho thật chắc, như muốn dựng lên một bức tường ngăn cách:

"Anh Tuấn... em không nhận được số tiền này đâu ạ."

Anh Tuấn khựng lại một nhịp rất rõ. Điếu thuốc lá Thăng Long đang trên đường đưa lên môi bỗng dừng lơ lửng giữa không trung. Đôi mày rậm rạp, thô ráp của người đàn ông ngoài ba mươi nhíu chặt lại thành một rãnh sâu hoắm giữa trán, ánh mắt sắc sảo, lạnh lùng nhìn xoáy thẳng vào khuôn mặt đang tái mét của tôi:

"Tại sao lại không nhận? Mày chê tiền à?"

"Em không chê tiền," tôi đáp, hai bàn tay giấu dưới vạt tạp dề siết chặt lại đến mức móng tay bấm sâu vào da thịt trong lòng bàn tay nghe đau điếng, cốt để giữ cho mình không bật ra một tiếng khóc hèn mọn. "Nhưng số tiền này quá lớn đối với em. Một tháng em làm việc cật lực ở đây, nhận đủ cả ca chính lẫn tất cả các ca tăng cường trực đêm, gom góp hết mức cũng chỉ được hơn một triệu đồng một chút. Ba triệu rưỡi này... nó bằng cả ba tháng tiền công ròng rã của em ở quán. Em mới vào làm ở quán Mùa Gió chưa đầy hai tháng, em chưa làm ra được giá trị nào tương xứng với số tiền đó cho quán cả. Em không thể nào mặt dày cầm tiền của anh được."

"Mày bị dở hơi à? Tao đã ghi rành rành trên tờ giấy kia rồi," giọng anh Tuấn bắt đầu gắt lên, âm lượng trầm đục vang vọng trong góc quán vắng. Ông đưa ngón trỏ thô ráp, chai sạn gõ mạnh xuống mặt giấy carô. "Mày có biết đọc chữ Quốc ngữ không? Đây là tiền công ứng trước. Quán trả trước tiền cho những ca làm việc mà mày sẽ phải cày cuốc trong thời gian tới. Tao không cho mày vay mượn lấy lãi, tao lại càng không bố thí hay mở hầu bao làm việc từ thiện cho mày một cắc nào ở đây hết. Mày bán sức lao động của mày, tao bỏ tiền ra mua sức lao động ấy về cho quán tao vận hành. Sòng phẳng, ròng rã như mua bán mớ rau con cá ngoài chợ. Mày đứng đấy mà từ chối cái gì?"

"Nhưng em chưa làm ra số công ấy!" Tôi bất giác ngẩng phắt đầu lên, nhìn thẳng vào đôi mắt nghiêm khắc của ông chủ quán, hơi thở gấp gáp phả ra từng làn khói mỏng manh giữa gian phòng nồng nặc hơi ẩm và giá lạnh. "Nếu quán ứng trước cho em một tuần, hai tuần tiền công thì đó mới thực sự là tạm ứng. Còn ứng trước một mạch cả ba tháng trời thế này, đấy không phải là làm ăn nữa... đấy là anh đang thương hại em, anh đang tìm cách cho em vay nợ. Mà em... em sợ nợ lắm rồi, anh Tuấn ạ. Em sợ đến phát khiếp rồi."

Ký ức về những đêm mùa đông rét buốt cắt da cắt thịt nơi bản Nà Ban xa xôi bỗng chốc như một cơn lũ quét ùa về, cào xé tâm trí tôi ra từng mảnh vụn. Tôi nhớ như in cái đêm cha tôi nằm hấp hối trên manh chiếu rách sát vách nứa thông thốc gió lùa, lồng ngực gầy guộc rít lên từng hồi đau đớn, còn bác Lương thì đứng sừng sững giữa gian nhà sàn, tay cầm tờ giấy nợ tiền thuốc men có điểm chỉ bằng mực đen lem luốc, cất giọng lạnh tanh nhắc đi nhắc lại rằng món nợ của người chết thì đứa con còn sống phải còng lưng ra mà gánh lấy cho sạch. Tôi nhớ năm tôi lên năm tuổi, vì đói quá mà làm đổ thúng ngô giống góc sân, bác dâu Sương đã thẳng tay hất văng bát cơm nguội trộn cháy thừa xuống đất cát, rồi chống nách bảo rằng giống ăn nhờ ở đậu, nợ nần cưu mang thì không bao giờ có cái quyền ngẩng mặt lên mà đòi hỏi thể diện hay danh dự.

Cả cuộc đời tôi từ lúc bắt đầu có nhận thức cho đến ngày đặt chân xuống bến xe Mỹ Đình này là một chuỗi ngày dài còng lưng cuốc nương, gánh từng thùng nước mó, lội suối nhặt từng hòn đá hộc để trả cái giá của sự cưu mang, để chuộc lại từng bát cơm chan nước mắt. Trước ngày xuống xuôi, tôi đã quỳ sụp dưới gốc cây ban già cỗi bên nấm mồ phủ cỏ của mẹ tôi mà thề rằng, tôi sẽ không bao giờ để một bát cơm hay một đồng bạc của người khác quyết định phẩm giá của mình, không bao giờ để bản thân rơi vào cái bẫy của những món nợ ân huệ mà sức cùng lực kiệt của tôi không thể nào sòng phẳng gánh nổi.

Nếu đêm nay tôi run rẩy cầm lấy ba triệu rưỡi này của anh Tuấn, ngày mai tôi sẽ biến thành cái gì? Tôi sẽ biến thành một kẻ mang nợ, một đứa làm thuê lúc nào cũng phải khúm núm cúi đầu, thấp thỏm nhìn vào từng biến chuyển trên sắc mặt của ông chủ để mà sống. Tôi sẽ không dám ốm, không dám mệt, không dám thở mạnh, và điều tồi tệ nhất là tôi sẽ tự tay tước bỏ đi chút tự chủ, chút tôn nghiêm cuối cùng mà tôi đang cố dùng chút tàn lực để bấu víu giữa mảnh đất Hà Nội đầy rẫy bất trắc này.

"Em cảm ơn anh Tuấn vì đã nghĩ cho hoàn cảnh của em," tôi cúi gằm mặt xuống, hai mắt nhìn trừng trừng vào đầu ngón chân đang run rẩy, giọng nói nghẹn đặc lại sau một cơn co thắt buốt nhói ở cuống họng. "Nhưng em sẽ tự tìm cách xoay xở chuyện học phí. Nếu cùng đường quá, em có thể làm đơn xin nhà trường cho bảo lưu kết quả học tập một kỳ. Em sẽ đi làm phụ hồ ở các công trình xây dựng bên Cầu Giấy, hoặc xin vào chân phụ việc ở các xưởng sửa chữa máy tính ngoài phố để kiếm tiền tích lũy rồi quay lại giảng đường sau. Em... em dứt khoát không thể nhận khoản tiền này của quán được."

*Chát!*

Một tiếng va đập khô khốc, chát chúa vang lên xé toạc không gian.

Anh Tuấn đập cả bàn tay hộ pháp của mình xuống mặt bàn gỗ với một lực rất mạnh. Chiếc ly sứ đựng nước chè atisô nảy bần bật trên mặt đĩa, nước trà sóng sánh hắt tung tóe ra mép bàn. Điếu thuốc lá Thăng Long đang hút dở bị những ngón tay ông siết nát vụn, tàn thuốc cháy dở văng tung tóe lên mép cuốn sổ cái bọc da đen.

"Mày thôi ngay cái thói bướng bỉnh ngu xuẩn ấy đi, thằng Nam!"

Anh Tuấn đứng bật dậy. Vóc dáng cao lớn, vạm vỡ của người đàn ông từng dãi dầu mưa nắng che khuất hoàn toàn luồng sáng phát ra từ chiếc đèn chụp, đổ một bóng đen khổng lồ trùm kín lên người tôi. Khuôn mặt chữ điền của ông đỏ bừng lên vì một cơn thịnh nộ không thể kìm nén, hai mắt vằn lên những tia máu đỏ sọc:

"Mày tưởng mày làm cái trò này là mày đang giữ được cái tự trọng của mày đấy à? Mày tưởng mày ưỡn ngực từ chối tiền của người khác là mày biến mình thành kẻ thanh cao, thành bậc quân tử không thèm nhận ơn mưa móc của thế gian này chắc? Tao nói thẳng vào mặt cho mày biết, mày có quyền tự hào về sức lao động của mày, mày có quyền cày cuốc đến kiệt xác để kiếm từng đồng bạc sạch sẽ, nhưng mày không có cái quyền biến mọi lòng tốt, mọi sự giúp đỡ của người khác thành một thứ nhục nhã khiến cho người ta phải cảm thấy xấu hổ vì đã trót chìa bàn tay ra với mày!"

Từng lời, từng chữ của anh Tuấn gằn xuống như những nhát búa tạ giáng thẳng vào màng nhĩ, đập nát vụn cái vỏ bọc kiên cường giả tạo mà tôi đang cố công dựng lên. Tôi ngồi chết trân trên chiếc ghế đẩu mục mọt, hai bờ vai gầy guộc rụt lại, toàn thân run rẩy bần bật trước cơn cuồng nộ dữ dội của ông chủ.

"Mày bảo mày đi phụ hồ? Mày bảo mày đi làm thuê ở mấy cái xưởng máy tính rách nát ngoài phố để gom cho đủ ba triệu hai trong vòng mười ngày tới?" Anh Tuấn chống cả hai cánh tay gân guốc xuống mép bàn, rướn người tới sát mặt tôi, từng câu từng chữ nhả ra cay đắng, xót xa nhưng chuẩn xác đến mức tàn nhẫn. "Mày có biết ngoài cái xã hội kia người ta đối xử với một thằng sinh viên năm nhất nghèo rớt mồng tơi, không bằng cấp, không người bảo lãnh như thế nào không? Mày mau quên thế à? Bài học của thằng Kiên với thằng Năm tuần trước chưa đủ làm cho mày sáng mắt ra hả? Mày quên mất cái giá của việc đâm đầu vào những chỗ kiếm tiền nhanh mà không có người che chở là cái gì rồi à? Hay là mày muốn một lần nữa bị người ta giam tiệt tiền cọc, xé nát bản hợp đồng trước mặt, rồi chỉ tay dọa tống cổ mày vào đồn công an?"

Những vết thương lòng vừa mới kịp kéo da non trong tôi lại bị những lời nói ấy cào xé rách toạc ra, rỉ máu đau đớn. Tôi cắn chặt môi dưới, cắn mạnh đến mức cảm nhận được vị mặn chát và tanh nồng của máu tươi rỉ ra nơi đầu lưỡi. Vị tanh ấy buốt nhói, kéo tuột tôi trở về với cái thực tế tàn khốc, trần trụi mà tôi bấy lâu nay vẫn cố tình dùng sự tự ái mù quáng của mình để che đậy.

"Mày đỗ thủ khoa của cả một tỉnh miền núi, mày bước chân được vào cái giảng đường Bách khoa danh giá này bằng bao nhiêu mồ hôi, bao nhiêu nước mắt, bằng cả những ngày mày phải nhịn đói uống nước lã từ trên núi lặn lội xuống đây," anh Tuấn đột ngột hạ giọng xuống, nhưng sức nặng ẩn chứa trong từng lời nói lại tăng lên gấp bội, đè nặng trĩu lên bầu không khí ngột ngạt. "Bao nhiêu công lao, bao nhiêu kỳ vọng như thế, giờ mày định vứt bỏ hết xuống sông xuống biển chỉ vì cái sự kiêu hãnh hão huyền, cái thói tự ái vặt vãnh của mày à? Mày bảo lưu một kỳ? Mày có dám chắc sau một kỳ dầm mưa dãi nắng đi bốc vác xi măng, đi phụ vữa trên giàn giáo, mày còn giữ được cái đầu minh mẫn để ngồi gõ từng dòng lệnh, hay là mày sẽ bị cuốn phăng đi theo cái vòng xoáy cơm áo gạo tiền rồi biến chất thành một thằng cửu vạn suốt đời suốt kiếp? Mày làm như thế là mày đang tự phản bội lại bản thân mày, mày có lỗi với chính sự nhọc nhằn của mày, và có lỗi với tất cả những người đã từng nhường từng củ sắn, bát cơm cho mày đi học ở quê nhà. Mày có hiểu ra điều đó không hả Nam?"

Gian phòng rơi tõm vào một khoảng im lặng đến rợn người.

Không còn một tiếng đáp lại. Trong góc quán chỉ còn nghe thấy tiếng gió mùa đông bắc rít từng cơn điên dại, đập phần phật vào tấm bạt ni lông che mưa căng ngoài hiên quán, hòa lẫn với tiếng kim giây của chiếc đồng hồ nhựa treo tường đang nhảy từng nhịp "tích, tắc" khô khốc, đều đặn và lạnh lẽo.

Tôi ngồi bất động như một pho tượng đá đã rạn nứt. Hai giọt nước mắt nóng hổi, bỏng rát rốt cuộc đã không còn cách nào kìm nén được nữa, lặng lẽ trào ra khỏi khóe mi cay xè, lăn dài qua những vệt bẩn còn vương trên gò má gầy guộc rồi rơi tõm xuống mặt bàn gỗ, hòa tan vào vết ố của giọt nước chè. Tôi khóc không phải vì uất ức hay giận hờn trước những lời mắng mỏ gay gắt của anh Tuấn, mà bởi vì trong sự bẽ bàng tột cùng, tôi cay đắng nhận ra rằng ông đã nói hoàn toàn đúng.

Cái gọi là lòng tự trọng mà tôi đang cố sống cố chết bấu víu, tôn thờ bấy lâu nay thực chất chỉ là một tấm khiên mục nát, một lớp vỏ bọc tội nghiệp và yếu ớt của một đứa trẻ mồ côi luôn mang trong mình nỗi mặc cảm, sợ hãi bị người đời nhìn thấu cái nghèo hèn, rách rưới của mình. Tôi sợ mang nợ vì tôi sợ mình không có đủ khả năng để trả, nhưng chính nỗi sợ hãi hèn nhát ấy lại đang đẩy tôi bước thẳng tới bờ vực của sự thất bại, khiến tôi suýt chút nữa tự tay ném đi cơ hội duy nhất trong cuộc đời có thể giúp tôi thoát khỏi kiếp lầm than: con chữ và tri thức nơi giảng đường.

Anh Tuấn nhìn tôi khóc, bờ vai tôi run lên từng chặp trong chiếc áo bạc màu. Vẻ mặt giận dữ, căng thẳng như dây đàn của ông chùng xuống.

Ông thở dài một tiếng thật sâu, một tiếng thở kéo dài như trút bỏ toàn bộ sự bực dọc đè nặng trong lồng ngực. Tiếng thở ấy hòa tan vào luồng khói thuốc xám xịt đang lởn vởn quanh bóng đèn tuýp. Anh Tuấn kéo lê chiếc ghế đẩu bằng gỗ thông lại gần, chân ghế miết xuống nền gạch hoa sứt mẻ phát ra một âm thanh kin kít khô khốc. Ông ngồi thụp xuống đối diện tôi, cánh tay gầy guộc chằng chịt gân xanh với lấy một mẩu giấy ăn khô ráp trên mặt bàn, đẩy nhẹ về phía tôi mà không nhìn thẳng vào mắt tôi.

"Tao không phải loại người thừa tiền để ném qua cửa sổ," giọng ông trầm hẳn xuống, cởi bỏ hoàn toàn vẻ gắt gỏng cay nghiệt ban nãy để trở lại với tông giọng bình thản, lạnh lùng và từng trải của một kẻ đã nếm đủ mùi đời. "Tao mở cái quán cà phê này đến nay đã tròn năm năm. Cái đất Bách Khoa này trông thế thôi chứ khắc nghiệt lắm. Năm năm qua, tao chứng kiến không biết bao nhiêu đứa sinh viên nghèo từ các miền quê dạt về đây, đến rồi lại đi như những cái bóng. Có đứa vừa nhập học năm nhất đã sa ngã vào mấy sới bạc sau ngõ Tự Do, cắm sạch xe cộ, lao vào lô đề rồi trốn chui trốn lủi. Có đứa nhẹ dạ nghe người ta dụ dỗ đi bán hàng đa cấp, vay lãi ngày để ôm đống hàng vô dụng, cuối cùng nợ ngập đầu ngập cổ phải bỏ trốn về quê. Lại có những đứa chịu thương chịu khó thật đấy, nhưng nhận chạy bàn thâu đêm suốt sáng ở mấy quán bar, quán nét, kiệt sức đến mức lên giảng đường chỉ để ngủ gục, thi lại rồi học lại triền miên cho đến ngày nhận giấy báo đuổi học."

Anh Tuấn gõ nhẹ đầu ngón tay dính đầy tàn thuốc xuống mặt bàn, mắt nhìn đăm đăm vào ngọn lửa nhỏ vừa lóe lên từ chiếc bật lửa khi ông châm thêm một điếu thuốc mới.

"Tao quan sát mày suốt mấy tháng qua. Tao nhìn thấy ở mày cái tính chịu khó và sự trung thực đến mức gàn dở. Mày thà nhịn đói cả ngày, thà chịu mất trắng một triệu đồng tiền cọc mồ hôi nước mắt ở cái công ty ma kia chứ dứt khoát không chịu viết thứ mã độc hại người để kiếm tiền bẩn. Một đứa như mày, tao muốn giữ lại làm việc cho tao. Tao muốn giúp mày có được cái bằng đại học đàng hoàng để sau này bước chân ra đời không phải cúi đầu trước ai cả. Số tiền này không phải là tao thương hại mà bố thí cho mày. Tao là dân làm ăn, tao tính toán thiệt hơn cả rồi. Mày cầm lấy, sáng mai lên trường đóng học phí cho xong xuôi đi, rồi sau đó trả nợ cho tao bằng chính công sức và mồ hôi của mày."

Tôi đưa mu bàn tay áo đã bạc phếch quẹt vội những giọt nước mắt còn vương trên gò má. Mu vải thô ráp cọ vào da thịt cay rát. Tôi nhìn xuống xấp tiền màu xanh lá cây nằm lặng lẽ bên cạnh gạt tàn thuốc lá. Những tờ giấy bạc phẳng phiu tỏa ra mùi mực in mới ngai ngái, nhưng đối với tôi lúc này, nó tuyệt nhiên không phải là một chiếc phao cứu sinh êm ái hay một món quà từ trên trời rơi xuống. Nó giống như một sợi dây thừng bện bằng trách nhiệm, quấn chặt lấy cổ tay tôi, kéo tôi vào một gánh nặng mới mà tôi buộc phải dùng từng giọt mồ hôi của những tháng ngày sắp tới để trả cho thật sòng phẳng.

Nhưng lần này, lý trí mách bảo tôi không thể lùi bước thêm một phân nào nữa. Phía sau lưng tôi lúc này là bờ vực thẳm của việc bị đuổi học, là sự sụp đổ của tất cả những niềm hy vọng mà mẹ Mai và những người dân bản Nà Ban nghèo khó đã gom góp từng củ sắn, bát ngô gửi gắm theo tôi xuống thủ đô. Tôi đã thề sẽ không bao giờ để mình gục ngã trước ngưỡng cửa này.

Tôi hít một hơi thật sâu, nén chặt tiếng nấc nghẹn ngào đang chực trào lên nơi cuống họng. Cố giữ cho đôi vai không còn run rẩy, tôi ngẩng đầu lên, nhìn thẳng vào đôi mắt trũng sâu vì thiếu ngủ của người chủ quán:

"Anh Tuấn... nếu anh đồng ý cho em ứng trước số tiền này, em xin nhận. Nhưng em xin anh một điều kiện."

Anh Tuấn nhướng đôi lông mày rậm rạp, khẽ nhếch mép cười sau làn khói thuốc mờ ảo:

"Điều kiện gì? Mày lại định bày vẽ cái trò gì nữa đây?"

"Em muốn mọi thứ phải được ghi chép thật rõ ràng," tôi nói, từng âm tiết phát ra dứt khoát, rành rọt và cứng cỏi hơn bao giờ hết. "Chúng ta phải viết một bản cam kết đàng hoàng. Số tiền em ứng trước là ba triệu hai trăm nghìn đồng—em chỉ xin ứng đúng ba triệu hai để đóng học phí theo đúng thông báo của phòng đào tạo, ba trăm nghìn còn lại em không lấy. Mỗi tháng, tiền công làm việc của em được bao nhiêu, anh cứ giữ lại đúng một nửa để trừ dần vào khoản nợ này, nửa còn lại anh trả cho em để em mua vé xe buýt tháng và cầm cự tiền cơm rau qua ngày. Lịch làm việc của em, số ca em đứng máy pha chế hay quét dọn, tiền công mỗi giờ mười hai nghìn đồng, tất cả đều phải ghi chép cẩn thận vào cuốn sổ chấm công hàng ngày, cuối mỗi tuần đều có chữ ký xác nhận của cả em và anh. Tuyệt đối không được vì thương hại em mà anh tính thiếu giờ, cũng không được tự ý nâng tiền công của em lên."

Tôi dừng lại một nhịp, nuốt khan một ngụm nước bọt để lấy lại bình tĩnh, ánh mắt không hề né tránh:

"Chỉ khi nào mọi chuyện sòng phẳng và minh bạch đến từng đồng như thế, em mới dám cầm số tiền này bước ra khỏi quán. Em muốn trả hết món nợ này cho anh bằng chính đôi bàn tay và sức lao động của em, chứ không phải bằng sự ban ơn mập mờ."

Anh Tuấn nhìn tôi chằm chằm. Khoảng không gian giữa hai người dường như đặc quánh lại trong vài giây ngắn ngủi. Trong đôi mắt sắc sảo của người đàn ông từng trải ấy ánh lên một vẻ ngạc nhiên tột độ, rồi rất nhanh sau đó, nét ngạc nhiên chuyển dần thành một sự tôn trọng kín đáo. Ông không cất tiếng cười cợt, cũng không gạt phắt đi như những lần tôi cố chấp trước đây. Ông khẽ gật đầu thật chậm, với tay lấy cây bút bi Thiên Long cài trên mép quầy, lật sang một trang giấy trắng tinh trong cuốn sổ bìa da đen đã mòn góc.

"Được. Tao đồng ý với mày."

Ngay dưới ánh sáng vàng vọt của bóng đèn sợi đốt treo trên quầy thu ngân, anh Tuấn nắn nót viết từng dòng chữ theo đúng những điều khoản mà tôi vừa yêu cầu. Từng con số, từng mốc thời gian, từng ca làm việc được vạch ra chi tiết và rành mạch: khoản ứng trước ba triệu hai trăm nghìn đồng, trừ dần trong vòng bốn tháng liên tiếp, mỗi tháng cấn trừ bốn trăm nghìn đồng từ tiền lương ca thường cố định và toàn bộ tiền công tích lũy từ các ca làm thêm ngoài giờ. Khi nét mực của dòng chữ cuối cùng vừa dứt, ông ký một chữ ký dứt khoát vào góc dưới bên phải, rồi đẩy tờ giấy cùng cây bút sang phía tôi:

"Ký vào đây. Từ ngày mai, mày chính thức là con nợ của quán Mùa Gió."

Tôi đón lấy cây bút bi từ tay ông. Bàn tay tôi lúc này đã bớt run rẩy, những ngón tay siết chặt lấy thân nhựa ráp ráp. Dưới dòng chữ cam kết, tôi nắn nót ký tên mình: *Nguyễn Văn Nam*, kèm theo ngày tháng năm rõ ràng ngay bên dưới. Từng nét chữ của tôi vuông vức, thẳng hàng, giống hệt như cái cách ngày xưa mẹ Mai từng cầm bàn tay bé nhỏ lem luốc của tôi để nắn từng nét chữ O đầu đời trên những mảnh giấy xi măng nhặt từ bãi rác ven suối ở Nà Ban.

Đặt bút xuống mặt bàn, tôi nhận lấy số tiền ba triệu hai trăm nghìn đồng từ tay anh Tuấn—mười sáu tờ giấy bạc mệnh giá hai trăm nghìn đồng còn phẳng nếp gấp. Tôi ngồi đếm lại cẩn thận từng tờ một ngay trước mặt ông, không thừa một tờ, không thiếu một đồng, rồi cẩn thận vuốt thẳng từng mép giấy, xếp chúng lại ngay ngắn. Tôi nhét xấp tiền sâu vào chiếc ví da giả đã sờn rách hết các góc, rồi cất chiếc ví vào tận đáy túi quần phía trước, dùng tay vỗ nhẹ bên ngoài để đoan chắc nó vẫn nằm an toàn ở đó.

Tờ giấy cam kết nằm lại trên mặt bàn gỗ, mực xanh vẫn còn chưa kịp khô hẳn.

Sự rõ ràng của những con số và bản hợp đồng viết tay đơn sơ ấy đã giúp tôi giữ lại được chút tự trọng cọc cằn, vụng về của một đứa con vùng cao. Tôi không phải là một kẻ ngửa tay đi xin lòng thương hại, tôi chỉ là một người làm thuê đang bán trước sức lao động của những tháng ngày chưa tới. Nhưng khi tôi đứng dậy, cầm lấy cây chổi và cây lau nhà để hoàn tất nốt góc sàn cuối cùng trước khi hạ cửa cuốn đóng quán, lồng ngực tôi vẫn cảm thấy nặng trĩu.

Đó là một thứ sức nặng rất khác so với nỗi sợ hãi tột cùng vào ban chiều. Nó không còn là cảm giác hoảng loạn, bế tắc của một kẻ cùng đường sắp sửa bị tống cổ ra khỏi cổng trường đại học, mà là gánh nặng khổng lồ của một món nợ vừa được tròng vào cổ: món nợ sự tử tế của một người dưng giữa chốn đô thành xa lạ. Và tôi hiểu quá rõ, thứ nợ ân tình ấy, đôi khi còn khó trả hơn cả những đồng tiền bạc bẽo kia gấp vạn lần.

Gần một giờ sáng, tôi lầm lũi quay trở về phòng 314 của ký túc xá B7. Căn phòng im ắng, chỉ còn tiếng ngáy nhè nhẹ của mấy đứa bạn cùng phòng. Tôi lặng lẽ thu dọn vài bộ quần áo và mấy cuốn giáo trình trên bàn học, rồi đánh thức Phong dậy để nói về ý định chuyển ra ngoài ở trọ. Thằng bạn thân ngồi bật dậy trên chiếc giường tầng sắt, mắt nhắm mắt mở trố lên nhìn tôi như thể tôi vừa nói một điều điên rồ nhất trên đời.

"Mày có bị ấm đầu không đấy Nam?" Phong gắt nhỏ, giọng đầy vẻ bực bội xen lẫn lo lắng. "Ký túc xá ở đây rẻ như cho, an ninh tốt, bạn bè có nhau. Mày dọn ra ngoài lấy tiền đâu mà trả tiền phòng? Tiền điện, tiền nước, tiền ăn uống tự túc, mày gánh sao nổi?"

"Ký túc xá ngắt điện đúng mười một giờ mười lăm phút đêm, bác bảo vệ lại khóa cổng sắt lúc mười hai giờ," tôi hạ giọng phân trần, cố gắng giải thích thật ngắn gọn. "Tao không thể nhận máy tính hỏng của khách về phòng sửa, cũng không thể thức thâu đêm để làm thêm được. Ở đây quá gò bó thời gian, tao sẽ chết dí."

Phong bực tức đập mạnh cuốn giáo trình thuật toán xuống mặt phản sắt kêu một tiếng "chát":

"Mày điên thật rồi Nam ạ! Rời khỏi cái phòng này là mày tự tách mình ra khỏi lớp, xa rời nhóm làm bài tập lớn. Ra ngoài xóm trọ một mình, mày giữ nhịp sinh hoạt kiểu gì khi không có ai nhắc nhở, không có ai gọi mày dậy đi học mỗi sáng? Mày định vùi đầu vào kiếm tiền rồi bỏ bê việc học luôn chắc?"

"Số tiền tao vừa ứng được của anh Tuấn chỉ đủ giải quyết khoản học phí trước mắt để trường không gạch tên thôi," tôi trầm giọng, nhìn thẳng vào ánh mắt đang bốc hỏa của nó. "Tao cần một không gian riêng, nơi tao có thể cắm mỏ hàn, đo mạch, sửa máy cho khách thâu đêm suốt sáng để cày tiền trả nợ dần cho anh ấy. Tao biết chuyển ra ngoài xóm trọ rẻ tiền thì ẩm thấp, chật chội, lúc ốm đau đói khát chẳng có ai đỡ đần, nhưng tao không còn con đường nào khác. Tao không thể ngồi im chờ chết đói được Phong ạ."

Sáng hôm sau, khi sương sớm mùa đông còn chưa tan hết trên những tán cây xà cừ dọc đường Đại Cồ Việt, tôi chất toàn bộ tài sản của đời mình lên một chiếc xe thồ mượn của bác bán ve chai đầu ngõ. Toàn bộ gia tài của một đứa sinh viên năm hai chỉ vỏn vẹn có ngần ấy thứ: cỗ máy tính Pentium III cũ kỹ được bọc kín cẩn thận trong hai lớp bao tải dứa, chiếc màn hình CRT dày cộp nặng trịch như một tảng đá, vài cuốn giáo trình lập trình đã quăn góc, hai bộ quần áo sờn mép cùng một chiếc xoong nhôm méo mó—những vật dụng sơ sài vừa đủ để chứng minh tôi đang tồn tại độc lập giữa thành phố này. Tôi chuyển đồ về một phòng trọ nhỏ nằm sâu hun hút trong ngõ ngách ngoằn ngoèo của xóm lao động Bạch Mai.

Căn phòng mới thuê nằm cách quán Mùa Gió không xa, thuận tiện cho việc tôi chạy qua chạy lại giữa các ca làm việc, và nó đủ sự riêng tư để tôi có thể đón khách mang máy tính đến sửa bất kể ngày đêm. Nhưng cái giá của nó là một sự ngột ngạt đến nghẹt thở. Mái lợp bằng fibro xi măng giữ nhiệt hầm hập vào mùa hè và lạnh buốt vào mùa đông, bốn bức tường quét vôi xanh đã bong tróc từng mảng lớn, loang lổ những vết ố mốc đen sì bốc mùi ẩm thấp. Vật dụng duy nhất có giá trị trong phòng là một chiếc bàn học ọp ẹp đóng bằng gỗ ép ép mùn cưa, vừa dùng làm chỗ để bộ máy tính, vừa làm bàn ăn mì gói, và đêm đến thì biến thành chỗ để tôi tựa lưng chợp mắt.

Khi tôi tra chiếc chìa khóa gỉ sét vào ổ, tiếng then sắt cạch lên một tiếng khô khốc ngăn cách tôi với sự ồn ào của con ngõ bên ngoài, một cảm giác tự do kỳ lạ bỗng chốc vụt lóe lên trong tâm trí. Nhưng rồi ngay khoảnh khắc tiếp theo, tôi lập tức nhận ra thứ tự do ấy đắt đỏ hơn tôi tưởng tượng rất nhiều: nó được đánh đổi bằng sự cô độc tuyệt đối và một gánh nặng mưu sinh đang đè nặng lên vai gấp bội phần.

Đêm đầu tiên ở xóm trọ Bạch Mai, gió mùa đông bắc tràn về từng đợt dữ dội. Gió lùa qua những khe hở của cánh cửa liếp ọp ẹp, rít lên từng hồi buốt lạnh đến thấu xương. Dưới ánh sáng vàng vọt, tù mù của bóng đèn dây tóc công suất nhỏ treo lơ lửng giữa trần nhà, tôi trải phẳng một tờ giấy trắng A4 lên mặt bàn. Bằng cây bút bi mượn mực, tôi nắn nót kẻ từng ô, ghi rõ lịch trả nợ khoản tiền ứng trước ba triệu hai trăm nghìn đồng theo từng tuần, song song với thời khóa biểu các môn học trên giảng đường đại học. Tôi dùng băng dính dán chặt tờ giấy ấy lên vách tường ngay trước tầm mắt, tự nhắc nhở bản thân mỗi phút mỗi giây rằng tuyệt đối không bao giờ được phép để sự giúp đỡ của anh Tuấn biến thành một lời hứa trống rỗng.

Đồng hồ trên góc màn hình máy tính điểm quá nửa đêm. Giữa gian phòng trọ mới còn nồng nặc mùi vôi ẩm và khói bếp than tổ ong từ nhà hàng xóm tạt sang, chiếc điện thoại cũ kỹ nằm sâu trong túi quần tôi bỗng rung lên bần bật rồi đổ chuông vang dội; đầu dây bên kia là một giọng nói lạ hoắc, gấp gáp hỏi giá sửa một chiếc máy tính để bàn vừa bị sập nguồn đột ngột.