Thành tích mang tên bạn thân

Tấm bảng vinh danh "Ngôi sao tiếp nhận của tháng" được dựng ngay trước cửa Phòng Tiếp Nhận và Hướng Dẫn từ lúc bình minh còn chưa kịp nhuộm sáng những ô cửa kính mờ bám bụi của tòa nhà hành chính. Tấm biển chiếm trọn một khoảng không gian trang trọng nhất ở góc ngã ba hành lang tầng một, in hình Lê Quốc Bình tươi cười rạng rỡ bên cạnh con số giải quyết kỷ lục ba trăm hồ sơ.

Bức ảnh chân dung của Bình được phóng to quá khổ, in bằng chất liệu bạt hiflex phản quang hơi gắt dưới ánh đèn neon vàng vọt và nhấp nháy triền miên của trần thạch cao cũ kỹ. Trong ảnh, Bình mặc chiếc áo sơ mi cộc tay màu xanh nhạt phẳng phiu nhất — chiếc áo mà cậu thường chỉ thận trọng lấy ra khỏi móc treo vào những ngày thanh tra liên ngành ghé thăm đột xuất hoặc trong các dịp sơ kết thi đua toàn cơ quan. Cổ áo cậu cài ngay ngắn, đeo dải dây thẻ công chức hợp đồng màu xanh lá cây hơi sờn mép, nụ cười phơi phới để lộ chiếc răng khểnh quen thuộc từng khiến bao người nộp đơn bớt đi phần nào nỗi âu lo khi bước chân qua ngưỡng cửa kiểm soát. Phía dưới tên cậu, dòng chữ mạ nhũ vàng lấp lánh như một lời chúc phúc đầy uy quyền từ thượng tầng quản trị: "Thành tích vượt mức 300% chỉ tiêu giải quyết hồ sơ tồn đọng — Điển hình tiên tiến của Hệ Thống Tinh Lược Thời Gian Thực". Mùi mực in công nghiệp rẻ tiền vẫn còn nồng nặc, quyện lấy mùi sáp sàn nhà và hơi ẩm đặc quánh của buổi sớm mai chưa kịp tan.

Đúng tám giờ sáng, khi chiếc máy chấm công vân tay gắn bên cạnh khung cửa thép vừa điểm một tiếng "bíp" khô khốc, sắc lẹm, Trưởng phòng Trần Thu Dung đã bước ra từ phòng làm việc kính mờ của mình. Chiếc áo vest nhung màu bã trầu của bà phẳng phiu không một nếp gấp, toát lên thứ uy quyền mực thước được tôi luyện qua hàng chục năm đối phó với những đợt cải tổ nhân sự liên miên. Bà khẽ vỗ hai lòng bàn tay vào nhau, tạo thành những nhịp giòn giã kéo toàn bộ ánh mắt của mười bốn chuyên viên đang uể oải mở máy tính và lục lọi giấy tờ về phía cửa ra vào.

"Nào mọi người, tạm dừng tay một phút thôi," giọng bà Dung sang sảng, chuẩn mực đến từng âm vực của một nhà quản lý lâu năm biết cách dung hòa các dòng chỉ thị từ cấp trên xuống cấp dưới. "Hôm nay là một ngày rất đặc biệt của phòng chúng ta. Thay mặt Ban Lãnh đạo Cục và trực tiếp là Ban Tinh Gọn Liên Vũ Trụ của đồng chí Vũ Thành Phúc, tôi xin nhiệt liệt biểu dương đồng chí Lê Quốc Bình ở Bàn Tiếp Nhận Số 7. Trong tuần lễ thi đua cao điểm vừa qua, đồng chí Bình đã đạt hiệu suất vô tiền khoáng hậu: thụ lý và làm sạch hơn ba trăm bộ hồ sơ nghẽn mạng! Đây là minh chứng rõ ràng nhất cho thấy tinh giản quy trình không phải là khẩu hiệu suông, mà là kết quả của sự linh hoạt, quyết đoán và tinh thần phục vụ không biết mệt mỏi!"

Cả phòng rộ lên một tràng pháo tay giòn giã. Tiếng vỗ tay của mười bốn chuyên viên va đập vào các vách ngăn thạch cao xám xịt, dội ngược lại từ những chồng tài liệu lưu trữ cao ngất ngưởng phủ kín chân tường. Vài người huýt sáo tán thưởng, vài ánh mắt nhìn Bình với sự ngưỡng mộ pha lẫn chút ghen tị thèm muốn không buồn che giấu. Ở cái chốn hành chính ngột ngạt này, ai cũng hiểu con số ba trăm hồ sơ ấy nặng ký và mang tính quyết định đến mức nào. Nó không chỉ đơn thuần là một tấm giấy khen ép plastic treo tường để ngắm cho vui mắt, mà là một bước đệm bằng đá tảng đưa thẳng người nắm giữ nó vào suất biên chế chính thức duy nhất sắp được Hội đồng Nhân sự ký duyệt vào cuối quý này. Một suất biên chế đồng nghĩa với sự an toàn vĩnh viễn, sự bảo đảm không bao giờ bị sa thải, không bao giờ bị cắt giảm trợ cấp chuyển vùng hay bị đẩy ngược về những thực tại khô kiệt tài nguyên bên kia ranh giới.

Bình bước lên nửa bước khỏi hàng ghế của mình, hai gò má đỏ bừng vì phấn khích tột độ và niềm hãnh diện đang cuộn trào trong huyết quản. Cậu cúi gập người thật sâu trước bà Dung, hai bàn tay đan chặt vào nhau rồi hướng về phía các đồng nghiệp đang vây quanh:

"Dạ, em cảm ơn Trưởng phòng! Cảm ơn anh chị em trong phòng đã hỗ trợ, nhường lối băng thông cho em trong mấy ngày chạy nước rút vừa rồi! Hôm nay em xin phép bao toàn phòng trà sữa trân châu phô mai nướng, size lớn kịch kim, đường đá tùy chọn, shipper bên tuyến giao dịch nhanh vừa báo đã đưa hàng đến chân cầu thang trung chuyển rồi ạ!"

Tiếng reo hò lại bùng lên rôm rả, át hẳn tiếng rè rè đơn điệu muôn thuở của chiếc máy in kim đặt ở góc phòng đang cặm cụi nhả từng dải giấy đục lỗ. Bình quay ngoắt về phía Bàn Số 8, nơi Nguyễn Minh An vẫn ngồi lặng lẽ bên cạnh tập hồ sơ kẹp bìa xanh còn dang dở. Nắng sớm rọi qua rèm sáo chiếu nghiêng lên gương mặt An, hằn rõ nét mệt mỏi cùng sự đăm chiêu thường trực. Bình sà xuống mặt bàn của An, đập bộp một cái thật mạnh vào vai bạn thân, hơi thở phả ra mùi kẹo ngậm bạc hà the mát:

"Thế nào ông bạn già? Đã thấy sức mạnh của công nghệ chưa? Tôi đã bảo ông từ tuần trước rồi mà ông cứ gàn tôi, cứ ôm khư khư mấy cái tập văn bản mục nát làm gì! Cứ cắm cúi đọc từng cái chú thích chân trang dài ngoằng làm cái gì cho mắt cận thêm ba độ?"

Bình hào hứng cúi rạp người xuống, hai tay tì lên mép bàn gỗ ép đã bong tróc vec-ni của An, hạ thấp giọng nhưng ngữ điệu thì không giấu nổi sự tự đắc nghẹn ngào:

"Bảng chấm năng suất mới của anh Phúc thông minh cực kỳ luôn nhé! Thuật toán phân luồng tự động cộng điểm tối đa — tròn trĩnh mười điểm tuyệt đối — cho mỗi hồ sơ được dán nhãn 'hoàn tất vòng thụ lý bước một'. Không cần biết bên trong có bao nhiêu vướng mắc về luật nền, không cần biết bên kia cổng người ta cãi nhau cái gì, chỉ cần hệ thống nhận diện cái nhãn đó là lập tức tính một lượt giải quyết xong xuôi, đẩy thẳng điểm vào tài khoản thi đua cá nhân. Ông nhìn bảng tổng sắp sáng nay chưa? Tôi leo thẳng lên đỉnh, bỏ xa người thứ nhì đến tám mươi điểm!"

An chầm chậm ngước mắt nhìn bạn mình. Nụ cười của Bình rạng rỡ, chân thành và hồn nhiên đến mức khiến lòng An trĩu nặng một cảm giác bất an khó tả. Anh nhìn thấy những giọt mồ hôi li ti còn đọng trên chân tóc Bình sau chuỗi ngày cuống cuồng chạy deadline ngày hôm qua, nhìn thấy quầng thâm thâm tím dưới bọng mắt bạn — cái giá đắt đỏ của những đêm thức trắng dán mắt vào màn hình giao diện phẳng không chớp. Bình không phải kẻ xấu; Bình là đứa bạn từng chia cho anh nửa ổ bánh mì nguội ngắt ở cổng ga trung chuyển trong những đêm trực bão từ, là đứa từng thức trắng cùng anh mò mẫm tra cứu từng dòng luật thuế rắc rối khi cả hai mới chân ướt chân ráo nhận tấm thẻ nhân viên hợp đồng ngắn hạn. Nhưng con số ba trăm hồ sơ kia... nó phi lý và sắc lạnh đến mức rợn người. Tại một cơ quan mà mỗi dòng mô tả luật nền của một thế giới xa xôi có thể kéo dài ba trang A4 chữ nhỏ chi chít những thuật ngữ đối sánh, việc thẩm định và giải quyết ba trăm hồ sơ chỉ trong vòng năm ngày làm việc là điều hoàn toàn bất khả thi về mặt sinh học lẫn nghiệp vụ.

"Bình này," An khẽ hỏi, ngón tay trỏ vô thức mân mê mép tờ giấy hẹn nộp đơn đã ố vàng vì mồ hôi tay của một người nộp đơn nào đó. "Hồ sơ của những ai? Mấy trăm bộ đó... toàn là các trường hợp phức tạp tồn đọng từ mấy năm trước của khu vực Ngoại Vi Bàn Số 7 và Số 8 mà? Mấy hồ sơ đó vướng đủ thứ quy định chuyển tiếp..."

"Thì tồn đọng mới cần giải phóng chứ!" Bình cười xòa, xua xua tay, vỗ bồm bộp lên tập biên nhận rỗng trên mặt bàn. "Họ nằm chết dí ở đó cả mấy năm trời, mình giữ lại thì giải quyết được cái gì ngoài việc ôm thêm cục nợ chỉ tiêu? Thôi, uống trà sữa đi đã! Trà còn ấm, trân châu dẻo quánh, vừa ấm bụng vừa ngọt ngào, lo nghĩ nhiều làm gì cho nhanh bạc tóc! Cuộc đời công chức hợp đồng ngắn lắm ông ơi, không tự cứu lấy mình thì chẳng ai rảnh mà cứu mình đâu!"

Bình vừa nói vừa ngoắt người quay sang chiếc bàn bên cạnh, hớn hở cầm lấy xách trà sữa to đùng phân phát cho các đồng nghiệp đang vây quanh tán tụng. Những tiếng cảm ơn, tiếng cười đùa rúc rích, tiếng cắm ống hút trân châu bồm bộp vang lên khắp phòng, xua tan cái không khí ngột ngạt quen thuộc của buổi sớm đầu tuần.

An ngồi trơ trọi tại Bàn Số 8. Nhìn nụ cười hồn nhiên của Bình đang hòa vào đám đông, cảm giác nghi ngờ cồn cào bốc lên như một vết cào xé trong ruột gan anh. An chầm chậm kéo bàn phím máy tính cơ thô kệch về phía mình. Tiếng gõ phím lách cách khô khốc chìm nghỉm giữa những tiếng huyên náo của buổi liên hoan chớp nhoáng.

An đăng nhập vào hệ thống quản trị nội bộ bằng tài khoản kiểm soát viên cấp thấp của Bàn Số 8. Nhờ cơ chế liên thông dữ liệu giữa các bàn tiếp nhận liền kề nhằm mục đích hỗ trợ chéo trong giờ cao điểm, anh có quyền truy cập vào lịch sử tác vụ của Bàn Số 7. Những ngón tay của An hơi run rẩy khi gõ ngẫu nhiên một dãy mã số mà anh nhớ mang máng Bình vừa hoàn tất trong ca trực muộn chiều qua: *VV-09-881, HT-07-409, TT-103-012...* rồi tiếp tục truy xuất thêm hàng loạt mã số thuộc các thực tại xa xôi khác ở vùng Ngoại Vi.

Màn hình CRT mắt cá chớp giật liên hồi, tỏa ra hơi nóng ran phả vào mặt An. Những dòng chữ màu xanh lá cây trên nền đen của hệ thống cũ dần nhường chỗ cho giao diện đồ họa phẳng mới toanh của Ban Tinh Gọn. Bảng nhật ký điện tử chi tiết đến từng phần nghìn giây hiện ra trước mắt anh.

Mắt An mở to, rồi co rút lại trong sự bàng hoàng tột độ. Lồng ngực anh như bị ai đó ném vào một tảng đá buốt giá, khiến từng nhịp thở trở nên nghẹn ứ nơi cuống họng.

Không hề có một dòng phê duyệt nội dung nào. Không có bất kỳ một văn bản hướng dẫn bổ sung hồ sơ nào theo mẫu chuẩn quy định của Cục. Không có chữ ký số xác thực của Vụ Chuẩn Hóa, càng không có bóng dáng của bất kỳ biên bản thẩm tra thực địa nào từ Tổ Kiểm Tra Sau Cấp Phép — cái quy trình gian nan, đầy rẫy bất trắc mà An và Đỗ Thụy Vy đã từng phải trầy vi tróc vảy đánh vật ở thế giới nói vần chỉ để xác minh một dòng địa chỉ cư trú.

Toàn bộ thao tác của Bình trên mỗi bộ hồ sơ chỉ diễn ra trong vòng chưa đầy bảy giây, vỏn vẹn trong ba cú nhấp chuột thuần thục: mở giao diện hồ sơ, bấm vào thanh cuộn chọn trạng thái, và ấn chọn dòng chữ kỹ thuật nằm lọt thỏm ở góc dưới cùng: *"Chuyển phân loại: Chờ xác minh độc lập"*.

Chỉ có thế. Không hơn, không kém.

An ngồi chết trân, đầu ngón tay lạnh ngắt trên phím chuột. Anh đọc đi đọc lại các dòng mã lệnh hệ thống chạy ngầm bên dưới giao diện. Theo thuật toán mới của Ban Tinh Gọn mà đích thân Vũ Thành Phúc cài đặt vào Hệ Thống Tinh Lược Thời Gian Thực, bất kỳ hồ sơ nào bị dán cái nhãn "chờ xác minh độc lập" sẽ ngay lập tức bị ngắt kết nối khỏi danh mục theo dõi trực tiếp của bàn tiếp nhận. Trên bảng điều khiển hiển thị hiệu suất của Bàn Số 7, số lượng hồ sơ chờ xử lý lập tức tụt dốc không phanh về con số không tròn trĩnh, sạch sẽ và đẹp đẽ như một bức tranh mẫu mực. Thuật toán tự động ghi nhận đó là một hành động "hoàn tất vòng thụ lý bước một" và hào phóng thưởng trọn vẹn mười điểm hiệu suất cho chuyên viên tiếp nhận.

Nhưng đằng sau cái giao diện phẳng lỳ, bóng bẩy và những chỉ số xanh mướt ấy, sự thật tàn khốc là những bộ hồ sơ kia không hề được chuyển tiếp đi bất cứ đâu cả. Chúng không được gửi đến Vụ Giám Định Tư Pháp, không chuyển sang Phòng Đối Soát Thực Địa, cũng chẳng hề nằm trong hàng đợi của bất kỳ hội đồng chuyên môn nào. Chúng bị đẩy thẳng vào một "hố đen" lưu trữ đệm không kỳ hạn, một vùng nhớ chết nằm ngoài mọi chỉ số cảnh báo quá hạn của thanh tra công vụ.

Bình đã không cứu họ. Bình không hề tháo gỡ bất kỳ một nút thắt thủ tục nào cho những số phận đang mòn mỏi chờ đợi bên kia cánh cổng. Cậu chỉ dùng một thủ thuật giao diện hời hợt để tống khứ họ ra khỏi tầm mắt của hệ thống, quét toàn bộ bụi bặm và nước mắt của người dân xuống gầm giường để lấy về một bản báo cáo sạch bong không tì vết.

***

Mười một giờ ba mươi trưa, Căng Tin Liên Thực Tại chật ních người. Tiếng ồn ào của hàng trăm con người từ khắp các phòng ban đổ về tạo thành một thứ âm thanh hỗn tạp, ong ong như tiếng một đàn ong khổng lồ vỡ tổ. Tiếng xẻng xào nấu của bà Tâm va loảng xoảng vào lòng chảo gang to bản bốc khói nghi ngút, tiếng húp súp sột soạt, tiếng cười nói tranh luận hòa lẫn mùi thơm ngậy của mỡ hành, mùi tiêu cay nồng và hơi khói nước dùng đùng đục bốc lên tận nóc nhà ăn.

Bình đang ngồi ở chiếc bàn dài bằng inox sáng loáng kê ngay giữa sảnh, vây quanh bởi mấy nhân viên hợp đồng mới vào và mấy cô thực tập sinh trẻ măng. Cậu đang thao thao bất tuyệt, vừa hoa chân múa tay vừa chia sẻ "bí kíp" làm sao để tăng tốc độ xử lý phần mềm mà không bị hệ thống quét lỗi nghẽn thao tác, thì một bàn tay thô ráp bất ngờ kéo giật lấy mép áo khoác đồng phục của cậu.

"Đi với tôi một lát."

An đứng sừng sững bên cạnh bàn ăn, nét mặt đanh lại như một phiến đá lạnh, đôi mắt thâm quầng nhìn chằm chằm vào Bình không chớp. Sự căng thẳng toát ra từ vóc dáng gầy gò của An khiến mấy cô thực tập sinh xung quanh ngơ ngác im bặt. Không đợi Bình kịp định thần hay mở lời từ chối, An đã siết chặt lấy cổ tay bạn, dùng một lực mạnh đến bất ngờ lôi xềnh xệch Bình về phía góc khuất sâu hút phía sau căng tin.

Đó là một lối thoát hiểm tối tăm và ẩm ướt, nơi chất đống những thùng nhựa chứa đầy vỏ chai dung dịch trung tính rỗng không, bốc lên mùi cồn tẩy rửa nhàn nhạt hòa lẫn mùi rác hữu cơ phân hủy. Đây là góc duy nhất trong khu nhà ăn mà tiếng gầm rú đinh tai nhức óc của hệ thống máy hút mùi công nghiệp có thể át đi hoàn toàn những âm thanh của một cuộc đối thoại riêng tư nảy lửa.

"Gì thế ông tướng? Làm cái trò gì mà lôi thôi lếch thếch như bắt ghen ngoài chợ vậy?" Bình giật mạnh tay ra khỏi cái nắm chặt của An, vừa cười gượng vừa đưa tay chỉnh lại nếp cổ áo sơ mi bị xô lệch. Tuy nhiên, nụ cười trên môi cậu nhanh chóng méo xệch và cứng đờ lại khi chạm phải ánh mắt rực lửa giận dữ của người bạn thân.

"Bình, ông có biết mình vừa làm cái quái gì trên hệ thống sáng nay và chiều qua không?" Giọng An trầm xuống, khàn đặc và run rẩy vì phải gồng mình kìm nén một cơn thịnh nộ đang chực chờ nổ tung trong lồng ngực. "Ba trăm hồ sơ đó. Toàn bộ ba trăm bộ hồ sơ tồn đọng của khu vực Ngoại Vi... ông bấm chuyển toàn bộ sang diện 'chờ xác minh độc lập'!"

Nụ cười trên mặt Bình vụt tắt hoàn toàn. Cậu giật thót mình, ánh mắt lấm lét đảo nhanh ra phía khúc quanh hành lang xem có ai vô tình đi ngang qua hay không. Khi thấy chỉ có tiếng quạt hút gió rền rĩ, cậu tặc lưỡi một tiếng thật dài, khoanh hai tay trước ngực, cố tạo ra một vẻ mặt dửng dưng vô tội:

"Tưởng chuyện gì to tát lắm! Thì sao nào? Quy trình nội bộ cho phép làm như thế mà! Nút bấm nằm lù lù ngay trên màn hình thao tác, có phải tôi tự tiện hack vào mã nguồn hệ thống đâu? Nó là một tính năng kỹ thuật hoàn toàn hợp lệ do đích thân Ban Tinh Gọn tích hợp vào phần mềm để phân loại hồ sơ phức tạp, ông không đọc cái công văn hướng dẫn số mười hai phát hành đầu tuần trước à?"

"Đó không phải là phân loại! Đó là hành vi vứt người ta vào sọt rác điện tử!" An bước dồn tới một bước, ngón tay trỏ run rẩy chỉ thẳng vào ngực áo Bình, nơi chiếc huy hiệu thi đua mạ bạc mới tinh đang phản chiếu thứ ánh sáng le lói từ bóng đèn hành lang. "Ông có bao giờ thèm đọc cái phụ lục tiêu chí tinh giản mới mà ông Phúc công bố tối hôm nọ chưa? Bất kỳ hồ sơ nào phát sinh thời gian chờ không có phản hồi từ cơ quan chủ quản, hoặc bị đưa vào diện xác minh độc lập quá ba mươi ngày mà không có một đơn vị hành chính nào đứng ra bảo lãnh, sẽ tự động bị thuật toán xếp vào nhóm 'thực tại không tự cân đối được năng lực quản trị'! Ông có hiểu điều đó nghĩa là gì không?"

An tiến sát hơn, bóng của anh trùm lấy gương mặt đang dần tái đi của Bình:

"Điều đó đồng nghĩa với việc hệ thống sẽ tự động kích hoạt quy trình cắt giảm băng thông giao tiếp liên vũ trụ! Rồi sau ba mươi ngày nữa, khi không ai buồn ngó ngàng tới cái hố đen đó, họ sẽ chuẩn bị phương án đóng tuyến cổng vĩnh viễn để dồn tài nguyên cho các thực tại trung tâm!"

An siết chặt nắm tay đến mức các khớp ngón trắng bệch, từng lời thốt ra như cắn vào da thịt:

"Hồ sơ luồng y tế xin cấp huyết thanh kháng độc khẩn cấp của anh Sơn, đơn xin tiếp tế sách giáo khoa và giáo cụ cho trẻ em vùng trũng của cô Mai, cả mười lăm năm trời ròng rã chờ đợi một tờ giấy phép đoàn tụ gia đình của cha con bác Hòa... ông đẩy toàn bộ bọn họ sang trạng thái 'chờ xác minh độc lập', chẳng khác nào ông đã gián tiếp ký vào bản án tử hình cho cánh cổng nối liền quê hương họ với thế giới bên ngoài! Họ không hề thiếu giấy tờ, họ đã nộp đủ từng con dấu! Họ chỉ đang chờ những công chức như chúng ta làm tròn trách nhiệm tiếp nhận và chuyển tiếp! Ông tống họ vào trạng thái chờ chết chỉ để đổi lấy ba cái điểm năng suất chết tiệt trên cái bảng vinh danh ngoài kia ư?"

Không gian chật hẹp sau góc thùng rác bỗng chốc đông đặc lại, nặng nề đến nghẹt thở. Tiếng cánh quạt thông gió ù ù rền rĩ trên trần nhà như tiếng thở dài nghẹn ứ của một cỗ máy khổng lồ đang nghiền nát mọi thứ thành phế liệu.

Gương mặt Bình từ tái nhợt chuyển dần sang đỏ bừng vì tự ái bị chà đạp. Lòng kiêu hãnh của một kẻ vừa được toàn thể cơ quan tung hô lên đỉnh cao danh vọng, vừa được Trưởng phòng trao tặng những lời khen có cánh, nay bị một xô nước lạnh tạt thẳng vào mặt bởi chính người bạn thân nhất. Sự nhục nhã nhanh chóng biến chất thành một cơn phẫn nộ dữ dội, cay độc. Bình gạt phắt tay An ra khỏi người mình, hai mắt trợn trừng, những tia máu đỏ hằn lên nơi khóe mắt:

"Ông im ngay đi! Ông lấy cái tư cách gì mà đứng đây lên lớp đạo đức cho tôi? Hả?!"

Bình gằn từng tiếng, bước dồn ngược trở lại, ép An lùi sát vào bức tường bê tông loang lổ vết ố nước và lạnh ngắt:

"Ông nghĩ tôi ngây thơ đến mức không biết trong đầu ông đang nghĩ cái gì à? Ông đang cay cú! Ông đang ghen tị đến phát điên vì cái bảng vinh danh ngoài kia in mặt tôi chứ không phải mặt ông! Ông tức tối vì cái suất biên chế duy nhất của phòng này sắp sửa rơi vào tay tôi, còn ông thì vẫn lẹt đẹt, khốn khổ ở vị trí số mười bốn chót bảng, ngày nào cũng ôm mấy tập giấy mục nát và nơm nớp lo sợ bị chấm dứt hợp đồng lao động đúng không?"

"Bình, tôi chưa bao giờ nghĩ đến chuyện cạnh tranh biên chế với ông..."

"Thôi cất cái giọng văn thanh cao, đạo đức giả đó đi, Nguyễn Minh An!" Bình cắt ngang một cách tàn nhẫn, nụ cười mỉa mai méo mó giật giật trên khóe môi. "Ông là kẻ đạo đức giả và hèn nhát nhất cái Cục này! Ông thích đóng vai một vị thánh tử vì đạo, thích tỏ ra mình là vị cứu tinh duy nhất có lương tâm, là một gã công chức mẫn cán cổ lỗ sĩ ngồi soi từng dấu phẩy, từng dòng chữ nhỏ... nhưng thực chất ông chỉ là một kẻ bất tài vô dụng, một hòn đá tảng cản đường làm chậm tiến độ thi đua của cả tập thể này! Cả cái phòng mười bốn con người này ngày nào cũng phải gánh cái chỉ tiêu chậm chạp, lề mề của ông!"

Bình thở dốc, hai bả vai run lên bần bật dưới lớp áo sơ mi phẳng phiu:

"Ông có tư cách gì mà phán xét tôi? Ông có biết mẹ ông ở cái thế giới hạ tầng cấp bốn kia hàng tháng vẫn đang phải thức trắng đêm khâu vá từng cái áo rách, bớt xén từng đồng trợ cấp còm cõi để gửi sang đây bù vào tiền thuê phòng trọ đắt đỏ cho ông không? Ông có biết hàng tháng tôi đang phải oằn lưng trả lãi ngân hàng bao nhiêu tiền cho cái căn hộ chung cư ba mươi mét vuông ẩm thấp ở tầng trung tính không? Hả?!"

Bình nghiến răng, nước bọt bắn cả ra ngoài theo từng cơn uất ức dồn ứ:

"Tôi phải sống! Tôi phải có được cái biên chế đó bằng mọi giá để không bao giờ bị tống cổ về cái thế giới khô cằn, chết đói của tôi nữa! Cái hệ thống này nó vận hành như thế, nó sinh ra như thế! Anh Phúc muốn số liệu đẹp, Trưởng phòng Dung muốn báo cáo sạch sẽ không tì vết, người ta trao cho tôi công cụ nào thì tôi tận dụng tối đa công cụ đó! Tôi không hề làm sai một điều khoản nào trong văn bản quy chuẩn cả! Ai trong cái cơ quan này chẳng làm như thế để sinh tồn? Ai chẳng lách luật để giữ lại cái ghế của mình? Ông giỏi, ông có đạo đức thì ông tự đi mà cứu vớt cả cái đa vũ trụ mục nát này đi! Đừng có đứng đấy mà kéo chân tôi xuống vũng bùn cùng với ông!"

An đứng chết lặng giữa góc tường lạnh lẽo. Những lời nói trần trụi, sắc nhọn như những mảnh chai vỡ cứa từng nhát sâu hoắm vào lồng ngực anh. Anh nhìn người bạn thân thiết từng chia ngọt sẻ bùi, từng cùng anh đi qua những tháng ngày thực tập gian khó, bỗng thấy xa lạ và ghê sợ đến tận cùng xương tủy. Trong đôi mắt vằn đỏ, trợn ngược của Bình lúc này, không còn sót lại một chút dấu vết nào của người đồng nghiệp vui vẻ, chất phác hay chia cho anh gói xôi sáng hay càu nhàu về giá xe buýt trung chuyển. Trước mặt anh chỉ còn là một sinh vật hoảng loạn, cùng quẫn, đang điên cuồng bấu víu lấy bất kỳ thứ gì có thể cứu vớt bản thân, được bọc kín trong lớp vỏ xù xì, gai góc của tham vọng sinh tồn mù quáng.

Bình không dám nhìn thẳng vào đôi mắt đen sâu thẳm, tĩnh lặng của An nữa. Cậu vội vã quay mặt đi, ngực phập phồng dữ dội như vừa trải qua một cơn co giật.

Ẩn sâu bên dưới lớp giận dữ bốc đồng và những lời lẽ cay độc ấy, một nỗi hoảng loạn âm thầm, buốt giá đang cắn xé tâm can Bình mà cậu tuyệt đối không bao giờ dám hé răng cho An hay bất kỳ ai trên cõi đời này biết. Cậu đang giấu nhẹm một bí mật kinh hoàng hơn con số ba trăm hồ sơ kia gấp bội phần: ba ngày trước, để tránh cho hai bộ hồ sơ chuyển nhượng quyền khai thác cổng cực kỳ phức tạp khỏi bị hệ thống tự động quét cảnh báo "trễ hạn xử lý" — một lỗi vi phạm nghiêm trọng có thể trừ thẳng ba mươi điểm thi đua và xóa sạch hoàn toàn cơ hội xét duyệt biên chế của cậu trong quý này — Bình đã lén dùng tài khoản quản trị ca trực đêm để can thiệp trái phép vào cơ sở dữ liệu máy chủ, lùi thời điểm tiếp nhận thực tế của chúng trên hệ thống điện tử lại năm ngày.

Đó là một sai phạm kỹ thuật mang tính sống còn. Nếu Thanh tra Hành chính hay Vụ Pháp chế sờ tới, Bình không chỉ ngay lập tức bị đuổi việc mà còn có thể bị tước vĩnh viễn quyền công dân liên thực tại, bị tống giam vào khu cải tạo quy chuẩn. Cậu run sợ, từng đêm giật mình thon thót trong giấc ngủ chập chờn, nhưng rồi lại tự ru ngủ và trấn an mình bằng một thứ lý lẽ độc hại, méo mó: *Ai cũng làm thế cả thôi. Mấy phòng ban lớn trên tầng bốn người ta còn làm giả cả ngày kiểm định an toàn kỹ thuật của toàn bộ một tuyến cổng, mình chỉ lùi có mấy ngày cỏn con trên một phần mềm tiếp nhận thì chết ai được? Miễn là số liệu cuối tháng đẹp lòng cấp trên, báo cáo gửi lên Văn phòng Cục không có một chấm đỏ báo động nào, sẽ chẳng có ma nào rảnh rỗi đi bới từng dòng nhật ký thời gian ra mà kiểm tra!* Cậu buộc phải tin vào điều đó. Cậu tự thôi miên chính mình rằng mình vô tội, rằng mình chỉ là một bánh răng biết điều chỉnh độ trượt để cỗ máy vận hành trơn tru hơn, để không phát điên lên vì cảm giác tội lỗi đang gặm nhấm từng tế bào.

Không khí ngột ngạt giữa hai người nặng nề đến mức dường như chỉ cần một tia lửa nhỏ cũng đủ để kích nổ toàn bộ sự im lặng. Đúng lúc An mím chặt môi, định mở miệng nói tiếp thì một tiếng vỗ tay nhẹ nhàng, thong dong và nhịp nhàng vang lên từ đầu hành lang dẫn ra sảnh căng tin.

"Rất nhiệt huyết. Thật sự là những người trẻ đầy nhiệt huyết và giàu năng lượng."

Một giọng nói trầm ấm, truyền cảm và quen thuộc đến mức khiến da gà người ta phải dựng đứng cất lên.

Vũ Thành Phúc bước ra từ sau góc rẽ của bức tường thạch cao. Vị Trưởng Ban Tinh Gọn Liên Vũ Trụ xuất hiện trong bộ âu phục màu xám tro cắt may hoàn hảo đến từng đường kim mũi chỉ, ve áo cài chiếc huy hiệu biểu trưng của công cuộc cải cách hành chính bằng bạc sáng loáng, lấp lánh dưới ánh đèn neon. Dáng vẻ ông ta ung dung tự tại, toát lên thứ phong thái đĩnh đạc của một chính khách đang nắm trọn mọi chuyển động của guồng máy trong lòng bàn tay. Trên môi Phúc vẫn là nụ cười hòa nhã, ấm áp như gió mùa xuân, đôi mắt sáng và sắc sảo sau cặp kính không gọng nhìn hai chuyên viên trẻ tuổi với vẻ bao dung tuyệt đối của một bậc tiền bối đức độ.

Bình giật bắn mình, toàn thân cứng đờ lại như vừa bị một dòng điện cao thế chạy dọc sống lưng. Nỗi sợ hãi bản năng trỗi dậy khiến cậu vội vàng gập cong người xuống, hai tay buông thõng sát đùi, lắp bắp:

"Dạ... Trưởng ban Phúc! Em... chúng em chỉ đang tranh thủ giờ nghỉ trưa để trao đổi chút nghiệp vụ chuyên môn thôi ạ..."

"Không sao, không sao cả, cậu Bình," Phúc bước lại gần, bước chân êm ái không hề phát ra một tiếng động trên nền gạch ẩm. Ông ân cần đặt một bàn tay ấm áp, mềm mại lên vai Bình, vỗ nhẹ hai cái đầy vẻ khích lệ và trìu mến. "Người làm việc có kết quả xuất sắc, tạo ra những đột phá thực chất cho bộ máy luôn có quyền tự hào và bảo vệ quan điểm thực tiễn của mình. Tôi vừa từ phòng làm việc của Trưởng phòng Dung bước sang đây, mục đích chính là để tìm gặp riêng cậu."

Phúc mỉm cười, nụ cười chuẩn mực không thể tìm thấy một tì vết nhỏ. Ông rút từ trong chiếc cặp da mỏng màu đen bóng loáng ra một tập văn bản kẹp bìa da đỏ trang trọng:

"Tôi xin chính thức thông báo: Ban Tinh Gọn Liên Vũ Trụ đã phê chuẩn quyết định điều động đồng chí Lê Quốc Bình tham gia vào nhóm nhân sự nòng cốt của đề án Tinh Lược Quy Trình Thực Địa. Một chuyên viên nhạy bén với thời cuộc, biết cách tận dụng tối đa các công cụ kỹ thuật hiện đại để giải phóng năng lực hành chính đang bị tắc nghẽn như cậu chính là hạt nhân đổi mới mà chúng tôi đang ráo riết tìm kiếm bấy lâu nay. Cứ tiếp tục phát huy tinh thần dám nghĩ dám làm này nhé, cánh cửa biên chế chính thức và những vị trí quy hoạch chiến lược đang mở rất rộng cho những người hành động dứt khoát như cậu."

Gương mặt Bình trong tích tắc bừng sáng lên một thứ ánh hào quang rực rỡ. Toàn bộ sự sợ hãi, nỗi mặc cảm tội lỗi và những hoang mang vừa bị An vạch trần ban nãy lập tức bị quét sạch không còn một dấu vết, thay thế bằng một làn sóng hân hoan, đắc thắng tột cùng cuộn trào trong huyết quản. Cậu run rẩy đưa cả hai tay ra đón lấy tập quyết định bìa da đỏ như đón nhận một thánh chỉ đổi đời, miệng lắp bắp không nên lời:

"Dạ... dạ! Em cảm ơn Trưởng ban! Em... em thật sự biết ơn sự tin tưởng của Ban Lãnh đạo và cá nhân Trưởng ban ạ! Em xin hứa sẽ dốc toàn bộ tâm lực, không quản ngày đêm vì mục tiêu tinh gọn và hiện đại hóa của đề án ạ!"

Phúc khẽ gật đầu hài lòng, một cái gật đầu khoan thai đầy quyền uy. Rồi ông từ từ chuyển ánh mắt sang An, người nãy giờ vẫn đứng tựa lưng vào bức tường bê tông ẩm mốc, bất động như một pho tượng đá vô hồn giữa góc tối.

Ánh mắt Phúc nhìn An không hề có chút giận dữ, phật ý hay khinh miệt nào của một kẻ bề trên bị làm phiền. Ngược lại, nó chan chứa sự kiên nhẫn, thấu hiểu sâu sắc và một sự trân trọng chân thành đến mức kỳ lạ, thứ trân trọng khiến người đối diện cảm thấy lạnh sống lưng.

"Còn cậu, An," Phúc tiến lại gần An thêm một bước, khoảng cách đủ gần để An ngửi thấy mùi nước hoa hương gỗ đàn hương đắt tiền và khô ráo toát ra từ vạt áo vest của ông, đối lập hoàn toàn với mùi rác ẩm của lối thoát hiểm. Giọng nói của Phúc hạ thấp xuống, trầm ấm và đầy vẻ tâm huyết: "Tôi vẫn luôn âm thầm theo dõi từng bước đi, từng hồ sơ mà cậu xử lý ở Bàn Số 8. Sự tỉ mỉ, cẩn trọng đến từng chi tiết và vốn kiến thức sâu sắc, uyên thâm của cậu về các quy chế cổ điển, các hiệp ước quá cảnh lịch sử là một thứ tài sản vô giá mà không một thuật toán máy tính hay trí tuệ nhân tạo nào có thể thay thế hoàn toàn được. Cậu phải hiểu điều này: một cỗ máy muốn chạy thật nhanh, tiến thật xa thì trước hết nó rất cần một chiếc phanh chuẩn xác và nhạy bén để không bao giờ bị trật bánh khỏi đường ray."

Phúc vươn một bàn tay ra phía trước, ngửa lòng bàn tay hướng về phía An — một lời mời công khai, đàng hoàng và đầy sức nặng danh dự được lặp lại ngay trước mặt Bình:

"Đề án tinh giản quy trình của chúng ta không thể nào hoàn thiện một cách bền vững nếu thiếu đi tiếng nói phản biện sắc sảo từ những người thực sự am hiểu đời sống sâu kín của từng dòng văn bản như cậu. Tôi một lần nữa công khai và chân thành mời cậu tham gia vào Ban Soạn Thảo Hướng Dẫn Quy Trình mới của Cục. Hãy bước vào bên trong guồng máy, An ạ. Hãy dùng chính sự cẩn trọng, chính cái tâm và sự hiểu biết luật lệ của cậu để cùng tôi viết nên những quy tắc tốt hơn, nhân văn hơn cho tất cả mọi người, thay vì cứ đứng ngoài lề hệ thống mà ôm lấy những nỗi bức xúc cô độc, vô vọng."

An đứng thẳng người dậy, ánh mắt anh nhìn thẳng vào bàn tay đang chìa ra trong không trung của người đàn ông quyền lực nhất đề án cải cách hành chính. Anh nhìn thấy rõ từng đường gân, từng móng tay được cắt tỉa tỉ mỉ, bóng bẩy của Phúc. Anh nhìn thấu sự chân thành giả tạo được bọc kín đến mức hoàn hảo dưới lớp vỏ bọc của những mỹ từ phát triển, nhìn thấy cái bẫy quyền lực êm ái như nhung lụa đang giăng ra trước mắt: Phúc không hề muốn lắng nghe anh; Phúc chỉ muốn biến sự chính trực, kiến thức và uy tín chuyên môn của anh thành một tấm mộc hợp thức hóa, một con dấu bảo chứng đạo đức cho những quyết định cắt giảm băng thông tàn nhẫn và những vụ đóng cổng thực tại đẫm nước mắt trong tương lai gần.

"Tôi xin chân thành cảm ơn Trưởng ban đã đánh giá cao năng lực của tôi," An chậm rãi lên tiếng, giọng nói đều đều, bình thản nhưng dứt khoát như một nhát dao chém xuống mặt nước. Hai cánh tay anh vẫn buông thõng tự nhiên bên hông, không hề có lấy một cử chỉ nhỏ nào cho thấy ý định sẽ vươn ra nắm lấy bàn tay đang chờ đợi kia. "Nhưng trước khi nghĩ đến việc tham gia soạn thảo bất cứ một thứ quy trình vĩ mô mới mẻ nào, tôi nghĩ bổn phận của một chuyên viên quầy như tôi là phải làm tròn trách nhiệm tiếp nhận với những con người cụ thể đang đứng xếp hàng chờ đợi ngoài cửa kính Bàn Số 8 chiều ngày hôm nay đã."

Nụ cười trên môi Phúc khẽ thoáng một nét gợn rất khó nhận ra — một thoáng co rút cực nhẹ của cơ mặt biểu thị sự không hài lòng của một kẻ vốn quen định đoạt số phận người khác. Nhưng rất nhanh chóng, với bản lĩnh của một nhà kỹ trị lão luyện, ông thu tay về một cách vô cùng tự nhiên, khẽ mỉm cười độ lượng và gật đầu:

"Tôi hoàn toàn tôn trọng nguyên tắc nghề nghiệp của cậu. Cậu là một người có bản lĩnh, và những người có bản lĩnh luôn cần thời gian để quan sát, suy nghĩ thấu đáo. Cửa Ban Soạn Thảo và nhóm nhân sự nòng cốt sẽ luôn luôn để trống một vị trí xứng đáng chờ đợi cậu."

Phúc quay sang, vỗ nhẹ lên vai Bình một lần nữa, giọng điệu trở lại vẻ dứt khoát thường nhật:

"Đi thôi Bình, theo tôi lên văn phòng Ban Tinh Gọn ở tầng sáu để ký nhận các tài liệu điều động và phân công nhiệm vụ cụ thể cho tuần mới."

"Dạ! Dạ vâng, em theo Trưởng ban ngay ạ!" Bình dạ ran, giọng nói run rẩy vì sung sướng.

Cậu ôm chặt tập hồ sơ bìa đỏ vào lòng, hớn hở rảo những bước chân dài và gấp gáp đi sát theo sau lưng Vũ Thành Phúc. Suốt dọc chiều dài của dãy hành lang hun hút rời khỏi khu vực căng tin, bước chân Bình thoăn thoắt, tràn đầy sinh lực và sự phấn chấn tột cùng. Cậu ngẩng cao đầu hướng thẳng về phía các tầng cao rực rỡ ánh đèn pha lê của khối nhà trung tâm, và tuyệt nhiên không hề quay đầu lại nhìn An lấy một lần nào. Cái bóng lưng thẳng tắp của Bình khuất dần sau cánh cửa kính tự động, bỏ lại phía sau mọi dấu vết của những tháng ngày hàn vi bên Bàn Số 7.

An đứng lại một mình giữa góc tường ẩm mốc nồng nặc mùi nước tẩy sàn công nghiệp, mùi thức ăn thừa ôi thiu và tiếng ồn ào xa xăm, vô cảm của hàng trăm con người đang mải mê ăn uống ngoài sảnh lớn. Anh cúi đầu nhìn xuống nền nhà lát gạch men xám xịt dưới chân mình. Nơi đó, vệt nước bẩn phản chiếu ánh sáng nhờ nhờ từ bóng đèn trần, nơi mà chỉ ít phút trước thôi còn có hai cái bóng người đứng kề sát bên nhau trong những cuộc tranh luận vụn vặt thường nhật, nay chỉ còn trơ trọi lại một cái bóng lẻ loi, gầy guộc và đơn độc đến thắt lòng.

***

Khi An quay trở lại sảnh tầng một, đồng hồ điện tử treo trên vách ngăn trung tâm đã điểm đúng mười ba giờ ba mươi phút. Sảnh tiếp nhận hồ sơ đã bắt đầu mở chốt cửa đón dòng người cho ca làm việc buổi chiều. Dòng người nộp đơn từ các thực tại ngoại vi, quần áo lam lũ, bụi bặm phong trần, lại lũ lượt kéo nhau đi qua cổng từ của máy quét an ninh. Tiếng kim loại va đập lách cách, tiếng thở dài mệt mỏi, tiếng bước chân lê thê trên nền đá hoa cương hòa cùng tiếng chuông báo nhảy số thứ tự vang lên đều đặn, khô khốc từ chiếc loa phóng thanh gắn trên góc cột bê tông.

An kéo ghế, ngồi xuống vị trí quen thuộc của Bàn Số 8. Chiếc quạt bàn con cóc cũ kỹ bắt đầu quay những vòng lờ đờ, phả ra luồng gió nóng ran mang theo mùi bụi giấy và mực in lưu cữu.

Bàn Số 7 bên cạnh trống hoác. Màn hình máy tính của Bình đã được đăng xuất hoàn toàn, chỉ còn lại một màu đen tuyền lạnh ngắt. Tập biên nhận vinh danh mang tên Lê Quốc Bình với con số ba trăm đỏ chói lọi nằm ngay ngắn, phẳng phiu trên mặt bàn dọn dẹp sạch sẽ, đặt cạnh một chồng tài liệu hướng dẫn quy trình tinh gọn mới cáu cạnh, thơm phức mùi mực in cao cấp vừa được văn thư chuyển xuống lúc đầu giờ chiều. Không còn tiếng gõ phím lách cách như gõ mõ của Bình, không còn tiếng cậu làu bàu chửi thề mỗi khi đường truyền mạng bị trễ, cũng chẳng còn tiếng cậu cười hề hề mỗi khi giải quyết xong một ca đơn giản.

Ở ngay chính giữa vách ngăn thấp bằng nhựa mica mờ đục ngăn cách giữa hai vị trí làm việc, chiếc cốc sứ in logo kỷ niệm mười năm ngày thành lập Cục vẫn nằm nguyên ở vị trí cũ. Chiếc cốc đã ngả màu ố vàng ở phần quai cầm, men sứ bị rạn một đường chỉ mảnh như sợi tóc ở phía đáy.

Bên trong lòng chiếc cốc sứ, phần cà phê pha phin đen đặc mà sáng sớm nay hai đứa vừa chung tiền mua ở quầy giải khát của bà Tâm trước giờ giao ban điểm danh vẫn còn lại một nửa. Lớp váng cà phê mỏng tang đã đóng lại trên bề mặt, nguội ngắt và đắng ngắt giữa hai bàn tiếp nhận, lặng lẽ bốc lên một mùi chua nồng của thứ hương liệu rẻ tiền đang dần thiu rữa theo thời gian.

Tách cà phê mua chung nguội ngắt giữa hai bàn tiếp nhận, báo hiệu sự sứt mẻ của một tình bạn không dễ hàn gắn.