Những người đã bổ sung đủ

Tiếng xào xạc khô khốc của xấp biên nhận hẹn ngày trả kết quả bị dằn mạnh xuống mặt bàn inox loang lổ vết dầu mỡ, hòa lẫn vào mớ tạp âm đục ngầu của giờ ăn trưa tại Căng Tin Liên Thực Tại. Tiếng muỗng nĩa va vào đĩa nhôm lách cách, tiếng rít rè rè từ chiếc loa phóng thanh cũ gắn nơi góc trần đang phát thông báo về lịch bảo dưỡng các đường dẫn áp suất âm, cùng mùi canh củ cải hầm xương bò bốc khói ngùn ngụt, tất cả tạo nên một thứ bầu không khí đặc quánh sự mệt mỏi của những kẻ mắc kẹt bên rìa các thế giới.

Tống Ngọc Mai miết đầu ngón tay ráp buốt vào mép tờ phiếu hẹn gần nhất. Dưới ánh đèn ống huỳnh quang chập chờn màu xanh tái, dòng chữ in kim màu tím nhạt đã bắt đầu mờ nhạt theo năm tháng, chỉ còn đọc được lõm bõm từng vệt đứt quãng: *“Đương sự vui lòng bổ sung Bản thuyết minh tần số âm vị tương thích trước mười lăm ngày làm việc”*. Tờ giấy mỏng manh ấy đã ngả sang màu vàng vôi, góc dưới bị gập nát thành nhiều nếp nhăn nhúm vì mồ hôi tay và những lần thọc vội vào túi xách mỗi khi chuông báo hết giờ tiếp dân vang lên.

Ngồi đối diện cô qua chiếc bàn chữ nhật hẹp, Đỗ Yến Nhi gần như bất động. Đôi vai nhỏ nhắn của cô gái hơi co lại dưới lớp áo thun đã sờn chỉ quanh viền cổ, hai bàn tay thoăn thoắt phân loại từng mảnh giấy nhỏ chỉ bằng bàn tay. Chốc chốc, Nhi lại phải nín thở, cẩn thận dùng một chiếc kẹp ghim nhựa màu cam đục để kẹp chặt mép những tờ giấy cũ nhất, cố giữ cho chúng khỏi mủn ra dưới làn gió khô khốc, mặn chát thổi từ cánh quạt trần trung tính đang quay đảo chiều bên trên.

Đó là một gia tài hành chính đồ sộ và cay đắng. Chồng giấy trước mặt Nhi đại diện cho ròng rã mười lăm năm ông Đỗ Văn Hòa mòn mỏi đi lại từ Vũ Trụ Mọi Thứ Đều Tạm Thời—một thực tại kỳ quặc và tàn nhẫn, nơi mà mọi vật chất cứng, từ mỗi viên gạch lát nền, mỗi hạt lúa mì cho đến từng tờ đơn viết tay mang sang thềm trung tính đều sẽ tự phân rã, bốc hơi thành những hạt bụi xám vô hại sau đúng ba mươi ngày chu kỳ. Thứ duy nhất không biến mất, trớ trêu thay, lại chính là những tờ giấy biên nhận in dấu nổi do chính Cục cấp ở thềm trung tính này. Chúng trơ gan cùng tuế nguyệt, tích tụ lại như lớp trầm tích của sự chờ đợi vô vọng, chứng kiến mái tóc của ông Hòa từ hoa râm chuyển sang bạc trắng, chứng kiến đôi mắt ông mờ đục đi vì bụi than và ánh đèn hành lang công quyền.

Còn chồng giấy của Mai lại mang một nỗi ngột ngạt khác. Đó là kết quả của sáu lần bổ sung hồ sơ liên tiếp trong vòng chưa đầy tám tháng chỉ để xin mở luồng thông quan cho một tuyến cổng giao vận sách giáo khoa bậc tiểu học của Vũ Trụ Vần Vè. Mỗi lần bước chân vào sảnh Bàn Số 8, cô lại nhận về một lý do từ chối hoàn toàn mới, được ngụy trang dưới cái tên mỹ miều là “hướng dẫn hoàn thiện thủ tục”: khi thì chuyên viên phán rằng bản dịch thiếu chứng thư xác nhận kiểm dịch từ ngữ chống nguy cơ lây nhiễm biến dị vần điệu, khi lại bắt bẻ cỡ chữ in trên bản cam kết không gieo vần bậy bạ sai lệch nửa mi-li-mét so với quy chuẩn của Nghị định số 04.

Hai xấp giấy gộp lại thành một khối dày cộm, ngả màu vàng ố, mép xơ xác như một khúc gỗ mục nổi lềnh bềnh trên mặt bàn kim loại bóng loáng. Chúng là bằng chứng sống động cho thấy thời gian ở nơi này không trôi đi bằng ngày tháng, mà đo đếm bằng độ dày của những dòng từ chối.

Cánh cửa lưới chống côn trùng bằng kim loại của căng tin bỗng bị đẩy bật ra đánh *sầm*.

Một luồng hơi nóng hầm hập, sặc sụa mùi dầu máy diesel nặng, mùi ozon cháy khét từ các vòng đệm từ trường và bụi đường thô ráp xộc thẳng vào bên trong. Hoàng Văn Sơn bước vội tới, gót ủng bảo hộ nện nặng nề xuống nền gạch bông trơn trượt. Bộ đồng phục giao vận màu xanh công nhân của anh ướt đẫm mồ hôi, dính bết chặt vào hai bả vai lực lưỡng và tấm lưng còng xuống vì khuân vác. Sơn thở dốc từng cơn dồn dập, lồng ngực phập phồng sau lớp vải bạt dày, nhưng kỳ lạ thay, cứ sau mỗi nhịp hít vào thật sâu, gương mặt sạm đen vì gió cát của anh lại giật thót, méo xệch đi trong một cái nhăn mặt đau đớn—như thể từng hớp khí anh vừa nuốt vào họng không phải là dưỡng khí miễn phí của trời đất, mà là một món nợ bằng tiền tươi thóc thật đang bị trừ thẳng vào tủy xương.

Sơn kéo xoẹt chiếc ghế sắt rỉ sét, thả phịch người xuống. Chiếc ghế kêu răng rắc dưới sức nặng của anh.

"Tôi chỉ có đúng mười lăm phút giữa hai ca bốc dỡ ở cầu cảng số bốn," giọng Sơn khản đặc như có dăm bào cọ xát trong thanh quản. Bàn tay anh run rẩy lôi từ trong túi ngực áo khoác ra một xấp hóa đơn gấp tư, mép giấy đã nhăn nhúm và ẩm ướt vì mồ hôi muối. "Chúng nó vừa tống đạt thông báo truy thu mới lúc mười một giờ trưa. Vụ Thuế Ngoại Vi tính cả nhịp thở của tôi lúc chạy bộ mang bình dưỡng khí sang kho trung chuyển thực tại. Họ bảo việc chạy bộ là hành vi 'vận động nặng ngoài danh mục định mức tiêu hao tiêu chuẩn', lập tức áp thuế lũy tiến tăng bốn mươi phần trăm cho toàn bộ khối lượng khí tôi đã dùng trong tuần. Nếu trước thứ Sáu này không nộp đủ ba ngàn Liên Phiếu tiền cọc bảo lãnh chống trốn thuế, họ sẽ đóng lệnh điều phối, khóa cứng luồng xe bồn cấp khí qua cổng HT-07."

Mai thở dài một hơi não nề. Cô kéo chiếc cốc nhựa chứa nước lọc nguội ngắt sang phía anh, đẩy nhẹ:

"Anh Sơn, uống ngụm nước rồi thở chậm lại một chút đi. Ở khu vực căng tin này là thềm tự do quy chuẩn, áp suất và thành phần không khí đã được hòa đồng, không có hệ thống kiểm soát vi sai nào tính tiền từng nhịp phổi của anh đâu mà phải hà tiện đến mức ấy."

"Không hà tiện không được, cô Mai ơi," Sơn cay đắng cười, nụ cười méo mó trên đôi môi nứt nẻ. Anh đưa ngón tay trỏ đen đúa vì dầu mỡ, run rẩy gõ côm cốp lên xấp hóa đơn thuế. "Cái đồng hồ đo vi lưu lượng gắn chết dưới xương đòn bên phải của tôi này, nó nối mạng ma trận trực tiếp với máy chủ giám sát của Cục. Nó làm gì có nút tạm dừng? Tôi mà quen mồm thở dài một tiếng thật sâu ở đây để giải tỏa lồng ngực, lát nữa chỉ cần bước chân qua vạch ranh giới màu vàng ở cửa kiểm soát, máy quét tần số nó lại tự động nhảy số, trừ thẳng tiền phạt hô hấp quá định mức vào tài khoản trả trước của con bé ở nhà. Con bé đang nằm chờ bình oxy nhân tạo ở trạm y tế, tôi dám thở bừa bãi sao được?"

Không khí quanh bàn ăn như chùng hẳn xuống. Mùi mồ hôi chua nồng của Sơn quyện vào mùi giấy mủn của Nhi và nỗi bất lực ngột ngạt của Mai, tạo thành một khối u uất vô hình đè nặng lên từng lồng ngực.

Trước khi sự tuyệt vọng ấy kịp đông đặc lại thành nước mắt, một tiếng *choang* chói tai vang lên cắt ngang tất cả.

Bà Lâm Thanh Tâm dằn mạnh một chiếc âu sành lớn đựng canh củ cải nấu sườn bốc khói nghi ngút và một rổ mây chất đầy bánh mì đặc ruột xuống ngay giữa bàn. Nước canh nóng sánh cả ra ngoài, chảy thành một vệt dài loang loáng trên mặt bàn inox. Bà chủ quán căng tin chống hai tay lên hông, chiếc tạp dề hoa màu chàm đã ngả màu mỡ bò và ố vàng quanh viền túi. Đôi mắt bà quắc lên, sắc lẻm và sắc bén như hai lưỡi dao rọc giấy, quét qua từng gương mặt đang ngồi ủ rũ.

"Ăn đi!" Tâm gắt, chất giọng khàn khàn nhưng sang sảng, vang rền át cả tiếng ồn ào của hàng trăm công nhân đang chen chúc ở quầy lấy cơm. "Ngồi đấy mà thở vắn than dài với ngắm mấy cái xấp giấy vụn thì no được cái bụng chắc? Tôi đứng bên bếp nhìn mấy cái bản mặt đưa đám này suốt từ bảy giờ sáng đến giờ mà phát ngán rồi!"

Nhi giật mình, rụt bàn tay đang kẹp dở xấp giấy lại, ngập ngừng nhìn âu canh thơm phức rồi lại nhìn bà chủ:

"Bác Tâm, tụi cháu... tụi cháu chưa gọi món này đâu ạ. Tiền công nhật khuân vác đợt này của bố cháu bên kho Cục vẫn giữ lại để trừ nợ lưu kho, cháu... cháu chỉ tính ngồi nhờ bàn xin bác chút nước sôi để ăn tạm mẩu lương khô mang từ nhà sang..."

"Ai bảo tính tiền cho cô mà cô vội chối?" Tâm nhướng đôi lông mày rậm rạp, thọc mạnh tay vào túi tạp dề, móc ra một cuốn sổ tay bìa bọc da đã sờn rách bốn góc. Bà lật soạt soạt từng trang giấy chi chít những dòng chữ viết bằng mực tím và than chì, rồi dùng chiếc bút chì cùn gõ côm cốp xuống mép bàn inox nghe chát chúa. "Tiền ăn của các người tôi ghi nợ rành rành ở trong này hết, từ bát phở ngô của con Mai tuần trước đến mớ bánh bao nguội của anh Sơn trưa hôm qua, một xu một cắc tôi cũng không tha đâu. Nhưng tôi cho các người nợ đồ ăn nóng là để các người có cái mạng, có cái sức lực mà đi đòi quyền lợi, chứ không phải để mấy anh mấy ả kéo nhau ra đây thi xem ai khổ hơn rồi gào mấy câu khẩu hiệu oan ức suông sẻ với trần nhà!"

Bà chỉ thẳng ngòi bút chì đen nhánh vào chóp mũi của Sơn, rồi vung tay quét qua Nhi và Mai:

"Anh Sơn, anh tính thử xem, một ngày anh bỏ việc để ngồi chầu chực ở cái ghế băng sảnh tiếp nhận là anh mất đứt sáu trăm Liên Phiếu tiền công nhật bốc vác ngoài bến tàu, chưa kể ba trăm phiếu tiền phạt hợp đồng trễ đơn hàng khí đốt! Còn cô Nhi, mỗi ngày cô dùng dằng ở lại cái khu trung tính đắt đỏ này, tiền vé khứ hồi qua cổng thực tại mất bốn mươi lăm Liên Phiếu, tiền thuê cái góc giường tầng chật như bao diêm ở khu nhà trọ công nhân ép giá mất ba mươi Liên Phiếu nữa. Còn cô giáo Mai, tiền đi lại ăn ở, tiền in ấn giấy tờ của cô suốt tám tháng qua trích từ đâu ra? Có phải vét sạch từ đồng lương giáo viên còm cõi của cái trường tiểu học nghèo kiết xác bên kia không? Hở một tí là ngồi sụt sùi kêu gào 'chúng tôi vô tội', 'chúng tôi oan ức lắm'! Tôi hỏi thật, cái bộ máy quan liêu của Cục nó có mọc tai ra để nghe mấy lời ai oán của các người không? Không hề! Nó chỉ nhìn chằm chằm vào biểu đồ, nó chờ cho các người kiệt tiền, kiệt sức, đói lả đi rồi tự cuốn gói biến mất khỏi hàng đợi để cái tỷ lệ hồ sơ tồn đọng trên màn hình của chúng nó tự động nhảy về số không tròn trĩnh thôi!"

Từng lời nói của bà Tâm thô mộc, chát chúa, giáng xuống như những gáo nước lạnh buốt tạt thẳng vào mặt ba con người đang ngơ ngác. Cả góc bàn im phăng phắc. Sơn siết chặt hai bàn tay hộ pháp, những khớp ngón tay trắng bệch ra vì kìm nén, hàm răng nghiến chặt vào nhau nghe ken két. Nhi cúi gằm mặt xuống, nhìn những đầu ngón tay vấy đầy bụi mực in tím ngắt của mình, cổ họng nghẹn đắng.

"Bác Tâm nói không sai một chữ nào đâu."

Một giọng nói trầm tĩnh, đều đặn và lạnh như băng vang lên từ phía sau lưng họ.

Nguyễn Minh An kéo chiếc ghế đẩu kim loại còn trống ở đầu bàn, lách mình ngồi xuống một cách gọn gàng. Anh vẫn mặc nguyên chiếc áo sơ mi công chức màu xanh nhạt của Bàn Tiếp Nhận Số 8, cổ áo mở hờ một cúc để lộ xương quai xanh gầy gò, trên túi ngực bên trái kẹp chiếc thẻ kiểm soát viên tạm thời bằng nhựa cứng. Đôi mắt anh trũng sâu, viền mi đỏ quạch vì thiếu ngủ triền miên sau ca trực đêm kéo dài mười hai tiếng và chuyến thâm nhập liều lĩnh xuống hầm lưu trữ TL-004 lúc tảng sáng. Thế nhưng, ánh nhìn toát ra từ đôi tròng mắt thâm quầng ấy lại sắc lẻm, tỉnh táo và lạnh lùng một cách lạ thường.

An hoàn toàn không đụng đũa vào âu canh bốc khói. Bàn tay anh vươn ra, dứt khoát kéo xấp đơn kêu cứu dày cộp mà Mai vừa nắn nót viết dở sang phía mình. Những trang giấy A4 ngập tràn những câu từ thống thiết, những giọt mực bị nhòe đi vì nước mắt rơi xuống lúc nửa đêm, những lời thỉnh cầu khẩn thiết gửi đến lương tâm của các cấp lãnh đạo.

"Cô Mai đã nộp lá đơn kêu cứu với lời lẽ như thế này lên sảnh chính bao nhiêu lần rồi?" An hỏi, thanh âm bình thản không gợn một chút cảm xúc.

"Bốn lần..." Mai đáp, giọng run rẩy, ánh mắt ngước lên nhìn anh le lói một tia hy vọng mong manh tội nghiệp. "Tôi đã kể hết... kể cặn kẽ từng chi tiết về việc các cháu nhỏ ở phân khu VV-09 không có sách vần mới để học chữ, về những lớp học mái tôn dột nát phải chuyền tay nhau những cuốn sách rách nát từ mười năm trước... Tôi gửi đích danh cho cả Vụ Tiếp Dân lẫn Ban Thanh Tra Quy Trình Nội Bộ."

"Và kết quả là lá đơn này bị chuyên viên Vụ Tiếp Dân chuyển thẳng sang Vụ Chuẩn Hóa Thực Tại chỉ vì trong nội dung cô có dùng chữ 'sách giáo khoa'," An rút chiếc bút bi mực xanh từ túi ngực, xoay nhẹ nắp bút rồi gạch một đường thẳng tắp, dứt khoát dưới tiêu đề hoa mỹ của lá đơn. "Sau đó, chuyên viên của Vụ Chuẩn Hóa lại đẩy hồ sơ sang Tổ Kiểm Tra Sau Cấp Phép vì cho rằng việc lưu hành ấn phẩm có yếu tố đe dọa an toàn tần số cổng. Rồi Đặng Thảo Vy, đúng theo quy chế phối hợp, lập tức ký giấy trả ngược toàn bộ về Bàn Số 8 với lý do vụ việc không thuộc thẩm quyền kiểm tra đột xuất. Một vòng tròn luân chuyển giấy tờ ấy ngốn mất tròn ba tháng mười ngày của cô. Nhưng trên hệ thống giám sát thời gian thực, hồ sơ của cô không hề bị tính là 'bị từ chối'. Nó được gắn nhãn màu xanh lá: 'Đang được tích cực xử lý theo đúng thẩm quyền phối hợp liên phòng ban'."

An ngẩng đầu lên, ánh mắt sắc như lưỡi dao mổ nhìn thẳng vào mắt từng người:

"Các vị phải hiểu được cái logic lạnh lùng bên trong cỗ máy này. Một lá đơn 'kêu cứu', một bức thư 'khiếu nại chung chung' hay một bản trần tình đẫm nước mắt chính là món quà tuyệt vời nhất mà một công chức lười biếng hoặc một ban bệ muốn làm đẹp số liệu có thể nhận được. Tại sao? Vì nó không chứa các điều khoản pháp lý ràng buộc. Nó không có chế tài giới hạn thời gian giải quyết bắt buộc. Và quan trọng nhất: nó không ép bất kỳ một cá nhân cụ thể nào phải đặt bút ký tên chịu trách nhiệm! Người ta có thể ung dung chuyển nó đi mười phòng ban khác nhau, và trên bảng điều khiển trung tâm của Trưởng ban Vũ Thành Phúc, mỗi lần một cú nhấp chuột chuyển phòng như thế lại được thuật toán ghi nhận là một lượt 'xử lý điều phối thành công', giúp tỷ lệ hoàn thành công việc của Cục tăng thêm không phẩy không hai phần trăm."

"Nếu vậy thì chúng tôi phải làm cái gì bây giờ?" Nhi hỏi dồn dập, ngực phập phồng, đôi mắt mở to ngời lên vẻ sắc sảo bướng bỉnh. "Lẽ nào chúng tôi kéo nhau ra đốt cổng giao vận? Hay mang chiếu rách ra nằm vạ ngay trước cửa phòng làm việc máy lạnh của Trưởng ban Phúc?"

"Làm như thế thì chỉ trong vòng ba phút, đội bảo an phản ứng nhanh sẽ có đầy đủ căn cứ pháp lý để lập biên bản, cưỡng chế và trục xuất vĩnh viễn các vị về lại thực tại gốc với tội danh 'gây rối an ninh trật tự thềm trung tính'," An lắc đầu dứt khoát. Anh lật ngược mặt sau của một tờ hóa đơn cước vận chuyển cũ của Sơn, miết phẳng nếp gấp rồi đặt ngay ngắn giữa bàn. "Không kêu cứu. Không van xin. Không giải trình cảm xúc. Chúng ta phải dùng chính quy tắc hành chính của họ để ép họ phải ra quyết định."

Chiếc bút bi trong tay An vạch ra ba gạch đầu dòng rõ ràng, dứt khoát trên mặt giấy thô ráp:

"Thứ nhất, lập tức xé bỏ, tiêu hủy toàn bộ các mẫu đơn giãi bày hoàn cảnh. Soạn thảo một văn bản quy chuẩn duy nhất có tiêu đề in hoa rõ ràng: *Yêu cầu ban hành quyết định hành chính cuối cùng*. Trong văn bản đó, tuyệt đối không kể khổ, chỉ viện dẫn chính xác mã số của các biên nhận bổ sung đã nộp hợp lệ: Tuyến hàng VV-09 đã nộp đủ bản thuyết minh tần số âm vị theo đúng phiếu hẹn ngày mười hai; Tuyến HT-07 đã nộp hồ sơ giám định y tế phổi theo quy chuẩn Điều 19 Khoản 3; và Tuyến TT-103 của bố cô Nhi đã có Phiếu xác nhận hồ sơ gốc bị thất lạc số 884 do chính Văn phòng Cục ban hành.

Thứ hai, trong phần nội dung bắt buộc, phải cài đúng một câu lệnh hành chính: *'Yêu cầu người có thẩm quyền ký quyết định cấp phép thông quan hoặc ra văn bản từ chối nêu rõ căn cứ pháp lý áp dụng trong thời hạn mười ngày làm việc kể từ thời điểm tiếp nhận văn bản này'*.

Thứ ba, và đây là điều sống còn quyết định toàn bộ ván cờ: văn bản này phải được nộp trực tiếp tại Bàn Tiếp Nhận, buộc tiếp nhận viên tại quầy phải đóng dấu mộc biên nhận ướt, trong đó ghi rõ ngày, giờ, phút và mã định danh cá nhân của công chức tiếp nhận. Một khi con dấu biên nhận mực đỏ đã đóng xuống giấy, hệ thống máy chủ sẽ bị khóa quyền phát hành thêm bất kỳ một cái phiếu hẹn 'yêu cầu bổ sung lần thứ n' vô căn cứ nào nữa. Lúc đó, họ rơi vào thế chân tường: hoặc là phải ký cấp phép, hoặc là phải đặt bút ký vào một quyết định từ chối chính thức bằng văn bản."

"Nhưng... nếu họ thẳng tay từ chối thì sao?" Sơn lo lắng cắt ngang, giọng chùng xuống đầy vẻ bất an. "Nếu họ ký giấy từ chối thật, chẳng phải là chúng tôi mất trắng toàn bộ đường sống sao? Tuyến khí HT-07 sẽ bị cắt vĩnh viễn à?"

"Một quyết định từ chối bằng văn bản có dấu mộc đỏ và chữ ký sống có giá trị pháp lý gấp một vạn lần một cái phiếu hẹn vô thời hạn!" An gằn từng tiếng, âm lượng tuy nhỏ nhưng đanh thép. Trong đầu anh lóe lên lời căn dặn sắc lạnh của Trưởng phòng Trần Thu Dung trong căn phòng ngập mùi giấy ẩm sáng nay, cùng những hình ảnh rợn người về các mã hồ sơ bị xóa sổ trong tập tài liệu mật TL-004-X. "Bởi vì một quyết định từ chối chính thức là căn cứ pháp lý duy nhất và bắt buộc để chúng ta có thể đưa toàn bộ hồ sơ ra Hội Đồng Thẩm Phán Liên Thực Tại, hoặc đâm đơn khởi kiện hành chính công khai ra tòa án thềm trung tính. Ban Tinh Gọn sợ nhất là cái gì? Họ sợ nhất là phải ban hành văn bản từ chối! Vì một khi từ chối bằng văn bản, họ buộc phải phơi bày lý do thực sự ra ánh sáng: rằng họ muốn đóng cổng để cắt giảm chi phí bảo trì số liệu, chứ không phải vì người dân các vị thiếu giấy tờ hay không đủ tiêu chuẩn!"

Cả góc bàn như nín thở. Lời giải thích rành rẽ, mạch lạc và sắc như dao của An xé toạc lớp sương mù mơ hồ, sợ sệt đã bao phủ lấy tâm trí họ suốt bao năm ròng. Sự bất lực mơ hồ bỗng chốc bị thay thế bằng một cấu trúc kỹ thuật hành chính lạnh lùng nhưng chuẩn xác đến từng chi tiết.

"Chà chà, nghe bài bản gớm nhỉ. Nhưng mà các vị ơi, một lá đơn yêu cầu 'ra quyết định cuối cùng' chuẩn chỉnh từng dấu phẩy, viện dẫn đủ các thông tư chéo ngoe như thế, nếu mang ra quầy dịch vụ của tôi thì giá sàn cũng không dưới ba mươi Liên Phiếu một bản đâu đấy."

Một giọng nói phụ nữ ngọt ngào, lảnh lót nhưng mang theo âm điệu mỉa mai sắc bén bất ngờ vang lên từ phía sau lưng họ.

Cách chiếc bàn inox của họ chỉ chừng hai mét, Võ Mỹ Quyên đang thong thả dùng nĩa bạc gắp một miếng xà lách xanh giòn từ chiếc đĩa sứ trắng muốt. Chiếc túi xách da cá sấu bóng loáng đặt ngay ngắn trên mặt ghế nệm bên cạnh chiếc máy tính bảng mỏng dính, đắt tiền—công cụ hành nghề chuyên dùng để bắt sóng dữ liệu nội bộ và cập nhật các biểu mẫu hành chính trực tuyến của Cục. Quyên nhai chậm rãi, đôi môi thoa son đỏ tươi khẽ nhếch lên thành một nụ cười nửa miệng, ánh mắt sắc sảo giấu sau cặp kính gọng vàng khẽ lướt qua đánh giá từng bộ quần áo sờn cũ của những người ngồi quanh bàn.

Nhìn thấy gương mặt điểm phấn kỹ càng của Quyên, mặt Tống Ngọc Mai thoắt cái chuyển từ tái nhợt sang đỏ bừng vì giận dữ. Cơn uất ức kìm nén bấy lâu bùng lên như lửa gặp dầu. Mai đứng phắt dậy, chiếc ghế sắt cọ xuống sàn phát ra một tiếng *rít* chói tai. Cô bước ngoặt sang bàn bên cạnh, hai bàn tay gầy gò đập mạnh xuống mặt bàn của Quyên khiến chiếc đĩa sứ nảy lên tanh tách:

"Cô Quyên! Cô... cô còn dám vác mặt đến đây mở miệng ra nói chuyện giá cả với tiền nong nữa à?"

Quyên không hề giật mình, thậm chí hàng mi chuốt mascara cong vút của cô ta cũng không thèm chớp lấy một cái. Người phụ nữ làm dịch vụ thủ tục hành chính chỉ chậm rãi đặt chiếc nĩa xuống mép đĩa, rút một tờ khăn giấy lụa trắng muốt chấm nhẹ lên khóe môi, rồi ngước nhìn Mai bằng vẻ mặt trơ tráo đến lạnh lùng:

"Kìa cô giáo Mai, đây là khu vực ăn uống công cộng của thềm trung tính, có camera giám sát độ ồn đấy. Nói năng nhẹ nhàng, giữ gìn thanh quản một chút kẻo lát nữa lại co thắt thanh đới thì khổ. Tôi với cô sòng phẳng tiền bạc, tôi có nợ nần gì cô một xu nào đâu mà cô sấn sổ vào mặt tôi thế?"

"Cô không nợ cá nhân tôi, nhưng cô nợ cả lớp học bốn mươi đứa trẻ của tôi!" Giọng Mai run lên bần bật vì phẫn uất, ngón tay cô chỉ thẳng vào mặt người đàn bà làm nghề điền đơn thuê. "Hôm thứ Ba tuần trước, cô thu của tôi tròn năm mươi Liên Phiếu! Cô vỗ ngực cam đoan rằng cái gói dịch vụ 'soạn thảo trọn gói đảm bảo một trăm phần trăm đúng chuẩn' của cô sẽ giúp bộ hồ sơ cấp phép luồng sách giáo khoa qua cửa Bàn Số 4 êm đẹp như ru! Cô có biết năm mươi Liên Phiếu đó là cái gì không? Đó là toàn bộ tiền quỹ mua truyện tranh, bút vẽ và giấy màu mà tôi phải chắt bóp, gom góp suốt hai học kỳ ròng rã từ sự đóng góp của phụ huynh nghèo bên thực tại VV-09! Vậy mà sáng nay tôi mang hồ sơ đến nộp, chuyên viên Bàn Số 4 thẳng tay quẳng trả lại vào mặt tôi, bảo rằng cái Mẫu số 02-B mà cô cắm đầu điền cho tôi đã hết hạn áp dụng từ nửa đêm hôm trước! Cô lừa một người đi xin giấy phép cứu học sinh, cô cầm tiền của lũ trẻ con mà không thấy cắn rứt lương tâm à?"

Tiếng quát tháo của Mai lập tức thu hút sự chú ý của những người xung quanh. Mấy bàn ăn của cánh tài xế xe tải và công nhân bốc vác bắt đầu ngoái đầu lại nhìn, tiếng xì xào bàn tán nổi lên. Sơn nhổm hẳn nửa người dậy, hai bắp tay gân guốc nổi cuồn cuộn, ánh mắt gườm gườm đầy đe dọa chĩa thẳng về phía Quyên.

Thế nhưng, đối diện với cơn thịnh nộ ngùn ngụt của Mai, Võ Mỹ Quyên vẫn giữ nguyên vẻ điềm tĩnh đến đáng sợ. Cô ta khẽ thở dài một tiếng mệt mỏi, đưa tay mở chiếc cặp tài liệu bằng da thuộc viền mạ vàng đặt trên bàn, rút ra một tập giấy A4 trắng tinh, góc trên cùng in biểu trưng hình chiếc đồng hồ cát cách điệu của Cục Quản Lý Cổng Liên Thực Tại:

"Cô Mai à, tôi thông cảm với lũ trẻ con của cô, nói thật lòng là tôi cũng xót xa cho chúng nó. Nhưng xin cô làm ơn phân biệt cho thật rõ ràng giùm tôi: Cửa hàng dịch vụ thủ tục của Võ Mỹ Quyên này chỉ bán công sức đánh máy, bán sự rành rẽ về ngữ pháp hành chính quy chuẩn và bảo đảm hồ sơ đúng mẫu mã *tại chính xác thời điểm tôi bấm nút in ra khỏi máy tính*. Tôi không bán kết quả cấp phép! Tôi có phải Cục trưởng Cục Quản Lý Cổng đâu mà có quyền năng bảo đảm cho cô cái dấu mộc phê duyệt?"

"Nhưng cô dùng biểu mẫu cũ đã hết hạn để lấy tiền của tôi!" Mai nghẹn ngào hét lên, hai hốc mắt đỏ hoe.

"Tôi dùng biểu mẫu hoàn toàn hợp lệ lúc chín giờ sáng ngày hôm qua!" Quyên đột ngột đanh giọng lại, âm lượng nâng cao lên một tông, ánh mắt sau tròng kính lóe lên sự bực bội và cay đắng không kém. Cô ta giơ cao tờ giấy lên trước mặt Mai, trước mặt Sơn và toàn thể những người đang có mặt ở căng tin. "Các người có biết cái Ban Tinh Gọn Quy Trình chết tiệt của ông Vũ Thành Phúc nó quái đản, nó ma quỷ đến mức nào không? Chín giờ sáng hôm qua, cổng thông tin điện tử của Cục vẫn treo Mẫu 02-B. Tôi gõ đơn cho cô theo đúng Mẫu 02-B. Đến ba giờ chiều, họ bất ngờ ban hành Thông tri khẩn số 11, âm thầm đổi sang Mẫu 02-C chỉ để làm gì các người biết không? Chỉ để thêm đúng một cái mã vạch định danh mười hai số ở góc phải dưới cùng! Họ tải cái biểu mẫu mới toanh đó lên cổng điện tử nội bộ lúc mười một giờ đêm, không một dòng thông báo trước, không có lấy nửa ngày thời gian chuyển tiếp cho người dân kịp trở tay! Sáng nay đúng bảy giờ tôi mở cửa tiệm, cả trăm bộ hồ sơ tôi thức trắng cả đêm hôm qua đánh máy cho khách bỗng nhiên biến thành một đống giấy lộn vô giá trị chỉ sau một cái chớp mắt!"

Quyên đứng bật dậy. Chiếc áo vest công sở màu xám tro phẳng phiu của cô ta rung lên bần bật theo từng nhịp thở dồn dập, phẫn nộ:

"Mấy người ngồi đây tưởng những kẻ làm dịch vụ photo, điền đơn dạo như tôi là sung sướng, là béo bở lắm chắc? Khách hàng trượt hồ sơ thì quay lại chửi rủa vào mặt tôi là quân hút máu, là lũ lừa đảo chuyên nghiệp! Nhưng chính bản thân tôi cũng phải trả tiền thuê mặt bằng cho cái ki-ốt rộng chưa đầy bốn mét vuông ở hành lang tầng một này với giá cắt cổ bằng Liên Phiếu! Tôi cũng phải è cổ nộp phí duy trì kết nối cổng dữ liệu nội bộ cho Cục từng giờ từng phút một! Các người có biết tại sao Cục nó liên tục đổi biểu mẫu, liên tục lùi thời hạn, liên tục đẻ thêm các loại chứng nhận phụ vô lý không? Là để những người cùng đường như cô Mai nản lòng mà tự động bỏ cuộc, và để những kẻ làm dịch vụ tư vấn như tôi phải đứng mũi chịu sào, giơ đầu ra lãnh hết mọi búa rìu phẫn nộ, mọi sự căm hận của người dân các thực tại! Chúng ta đứng ở cái xó căng tin hôi hám này xé áo cắn xé lẫn nhau, còn mấy ông lớn ở tầng sáu, tầng bảy thì ngồi trong phòng máy lạnh uống trà thơm, nhìn vào biểu đồ giảm tải hồ sơ rồi chấm điểm thi đua năng suất lao động xuất sắc cho nhau đấy!"

Cả căng tin bỗng chốc rơi vào một khoảng lặng chết chóc.

Lời biện hộ trần trụi và cay đắng của Quyên như một nhát dao rạch toang bức màn nhung giả tạo của cái gọi là “cải cách hành chính tinh giản”. Hóa ra trong cái mê cung giấy tờ khổng lồ này, kẻ trục lợi ở tầng nấc thấp nhất cũng chỉ là một mảnh bánh răng bị nghiền nát dưới cỗ máy xay chỉ số vô cảm. Người xin giấy phép thì kiệt quệ tài chính, người làm dịch vụ thì đánh mất hết danh dự và nhân tính, chỉ có những bản báo cáo sạch bóng hồ sơ tồn đọng là tiếp tục được in ra đều đặn trên giấy bóng loáng để bay thẳng lên bàn các Cục phó, Cục trưởng.

Mai lảo đảo lùi lại nửa bước, hai bờ vai run rẩy bỗng chùng hẳn xuống. Cơn thịnh nộ bốc hỏa ban nãy tan biến, chỉ còn lại một nỗi bẽ bàng chua xót đến nghẹn thở. Cô nhìn Quyên, rồi lại nhìn xuống đôi bàn tay trắng bợt của mình, không thốt nên lời.

Nhận thấy tình hình sắp biến thành một cuộc đôi co bế tắc và nguy hiểm, bà Tâm từ sau quầy cơm bước vội ra. Chiếc muôi múc canh bằng nhôm dài ngoẵng trên tay bà dằn mạnh xuống mặt bàn giữa Mai và Quyên đánh *chát* một tiếng vang dội:

"Thôi ngay! Hai cái mồm này định gào to hơn nữa để bảo an tầng hầm nó xách dùi cui điện xuống tống cổ cả lũ ra ngoài cổng kiểm soát ranh giới à? Cô Quyên, thu dọn máy móc vào bàn kia ngồi xuống cho tôi! Còn cô Mai, quay về chỗ, húp cho bằng hết bát canh sườn đi rồi muốn khóc thì khóc!"

An cũng chậm rãi đứng dậy. Anh bước tới bên cạnh Mai, bàn tay khẽ đặt lên vai cô giáo trẻ, dùng một lực êm ái nhưng dứt khoát để trấn an cô, rồi quay sang nhìn thẳng vào mắt Quyên bằng một ánh nhìn thấu suốt, không hề có sự phán xét:

"Chị Quyên nói không sai một chữ nào về việc Ban Tinh Gọn cố tình thay đổi biểu mẫu đột ngột. Sáng nay tại Bàn Số 8, chính tay tôi cũng phải tiếp nhận tới bốn bản cập nhật quy chuẩn biểu mẫu chỉ trong vòng ba tiếng đồng hồ làm việc. Nhưng chị Quyên này, nếu bản thân chị cũng đã nhìn thấu rằng mình đang bị hệ thống biến thành tấm bình phong che chắn cho sự tùy tiện của Vũ Thành Phúc, thì việc chị tiếp tục thu phí dịch vụ chát chúa từ những con người đã kiệt cùng sinh lực như cô Mai đây... chỉ khiến họ ngã gục và chết trước khi cái hệ thống này kịp có bất kỳ sự thay đổi nào thôi."

Quyên mím chặt môi, đôi mắt dao động dữ dội. Cô ta quay ngoắt mặt đi chỗ khác để tránh ánh nhìn thấu tâm can của An, nhưng những ngón tay sơn móng đỏ chót đang bấm chặt vào mép bàn giả gỗ đến trắng bệch đã tố cáo rằng những lời phân tích ấy đã đâm trúng vào điểm nhức nhối nhất trong thâm tâm cô.

Đúng lúc bầu không khí ngột ngạt ấy đang đè nặng lên từng nhịp thở, Đỗ Yến Nhi bất ngờ đập mạnh lòng bàn tay xuống mặt bàn inox.

*Rầm!*

Tiếng va đập kim loại chói gắt làm rung chuyển cả âu canh và những chiếc cốc nhựa. Mọi ánh mắt trong góc căng tin lập tức dồn cả về phía cô gái nhỏ nhắn đến từ Vũ Trụ Mọi Thứ Đều Tạm Thời.

Nhi đứng thẳng người dậy. Tấm lưng vốn hơi còng vì mặc cảm nghèo khó bỗng chốc vươn cao, đôi mắt đen láy bùng lên một ngọn lửa quyết liệt chưa từng thấy—thứ ánh sáng sắc sảo và gan lì của một đứa trẻ đã phải dùng trọn vẹn mười lăm năm thanh xuân của mình để chứng kiến cha già bị gặm nhấm, hao mòn bởi những tờ giấy hẹn vô tri. Ánh mắt cô quét qua từng gương mặt: từ Mai đang ứa nước mắt vì tủi nhục, Sơn đang thở dốc từng cơn vì gánh nặng nợ thuế, Quyên đang co cụm phòng thủ sau lớp vỏ bọc sắc sảo, cho đến vẻ trầm tĩnh của An và sự rắn rỏi của bà Tâm.

"Mọi người cãi nhau, đổ lỗi cho nhau như thế đã thấy đủ chưa?"

Nhi cất giọng, thanh âm đanh thép, vang vọng trong không gian ẩm thấp của tầng hầm.

"Bao nhiêu năm qua rồi? Bố tôi lầm lũi đi một mình. Cô Mai đơn độc đi một mình. Anh Sơn cắn răng đi một mình. Từng người, từng người chúng ta bước chân qua cánh cửa sảnh tiếp nhận kia với tâm thế của những kẻ ăn mày đi xin xỏ ân huệ! Chúng ta run rẩy chìa tập hồ sơ ra, nín thở chờ đợi từng cái nhíu mày, nơm nớp lo sợ từng cái lắc đầu vô cảm của cán bộ tiếp nhận. Chúng ta sợ họ giận, sợ họ ghi sổ đen, sợ họ đánh trượt mã định danh. Khi bị trả hồ sơ về, chúng ta lại lầm lũi cúi đầu đi tìm các tiệm dịch vụ, cấu véo từng đồng tiền ăn của con cái, nhịn từng bữa cơm nóng để mua lấy một tờ biểu mẫu mới, rồi lại ngoan ngoãn quay lại xếp hàng để lặp lại đúng cái vòng luẩn quẩn nhục nhã ấy!"

Nhi bước vòng qua bàn, hai bàn tay cô dứt khoát gom trọn toàn bộ chồng phiếu hẹn ố vàng mười lăm năm của cha con cô, xấp hóa đơn truy thu thuế thở nhăn nhúm của Sơn, và tập biên bản kiểm định tần số dở dang của Mai. Cô ôm trọn đống giấy tờ dày cộp ấy, dằn mạnh chúng xuống ngay trước mặt Nguyễn Minh An:

"Nhưng các người hãy mở to mắt ra mà nhìn vào đống giấy này đi! Nhìn kỹ xem chúng ta đã nộp những cái gì? Chúng ta đã nộp bản mô tả luật nền thực tại, đã nộp kiểm định an toàn tần số, đã nộp chứng từ y tế chứng minh việc nợ thuế là vô lý, đã nộp cả phiếu xác nhận hồ sơ bị thất lạc do chính lỗi tắc trách của Cục! Chúng ta không hề thiếu bất kỳ một loại giấy tờ nào theo đúng các điều khoản luật định cả! Chúng ta là những người *đã bổ sung đủ*!"

Nhi chống cả hai tay lên mặt bàn inox, rướn người về phía trước, ánh mắt rực sáng một niềm tin mãnh liệt:

"Nếu chúng ta tiếp tục đi một mình, từng người trong chúng ta sẽ bị bẻ gãy vụn! Từng hồ sơ của chúng ta sẽ bị biến thành những con số thống kê 'đương sự tự nguyện rút đơn' trên bảng tổng kết thành tích tinh giản của ông Phúc! Nhưng nếu chúng ta gộp lại thì sao? Chúng ta thành lập một nhóm hành động chung ngay tại chiếc bàn ăn này. Gọi nó là gì cũng được—**Liên Minh Những Người Đã Bổ Sung Đủ**!

Sáng ngày mai, chúng ta sẽ không bước vào sảnh tiếp nhận một cách lén lút, đơn lẻ nữa. Chúng ta sẽ cùng nhau bước qua cánh cửa Bàn Số 8, mang theo đúng những lá đơn yêu cầu 'ban hành quyết định hành chính cuối cùng' mà anh An vừa vạch ra! Chúng ta sẽ đứng sát cánh bên nhau, người này đứng ra làm chứng và giám sát cho người kia. Nếu họ vô cớ từ chối nhận đơn của anh Sơn, cô Mai sẽ ký biên bản làm chứng tại chỗ! Nếu họ lại giở trò đòi bản gốc thất lạc của bố tôi, toàn bộ liên minh sẽ cùng nhau mở sách luật, viện dẫn đúng Điều 42 ra để đối chất tay đôi với chuyên viên tiếp nhận! Và chị Quyên..."

Nhi đột ngột quay ngoắt sang nhìn thẳng vào người phụ nữ làm dịch vụ thủ tục:

"...nếu chị thực sự còn một chút tự trọng nghề nghiệp, nếu chị không muốn cả đời này bị biến thành con tốt thí, thành tấm bia đỡ đạn cho sự tùy tiện của họ nữa, thì chị hãy mang toàn bộ kho lưu trữ biểu mẫu cũ và mới của chị ra đây! Hãy dùng chính sự lọc lõi, sự am hiểu từng ngóc ngách thủ tục của chị để chỉ cho chúng tôi biết họ đã lén lút cài cắm những cái bẫy câu chữ nào sau lưng người dân! Chúng tôi sẽ trả công cho chị—không phải bằng mấy đồng Liên Phiếu bố thí, mà bằng việc giành lại sự minh bạch cho quy trình này! Để cái tiệm dịch vụ của chị được tồn tại đường đường chính chính, đàng hoàng ngẩng cao đầu làm một đơn vị tư vấn pháp lý thực thụ, chứ không phải một xó điền đơn lén lút bị người đời khinh bỉ!"

Một khoảng lặng bao trùm lấy góc căng tin. Lần này, không còn là sự ngột ngạt của bế tắc, mà là sự tĩnh lặng của một cơn bão ngầm đang tích tụ năng lượng.

Gió từ chiếc quạt trần trung tính lại thổi qua, làm những mép giấy hẹn ố vàng khẽ rung rinh, phát ra những tiếng xào xạc khô khốc.

Hoàng Văn Sơn từ từ ngẩng đầu lên. Gương mặt sạm đen vì dầu mỡ và nắng gió của người thợ bốc vác bỗng giãn ra, trong đôi mắt đục ngầu bừng lên một tia sáng quyết liệt, dữ dội chưa từng có. Anh không nói một lời, chỉ lẳng lặng vươn bàn tay thô ráp, chai sần với những khớp xương to bè của mình ra, đặt đè thật mạnh lên trên xấp giấy tờ của Nhi.

Mai đưa tay quệt vội giọt nước mắt còn vương trên má. Cô khẽ gật đầu, một nụ cười nghẹn ngào nhưng kiên định nở trên môi, rồi cô đặt bàn tay mảnh khảnh, vương đầy bụi phấn của mình lên mu bàn tay thô ráp của Sơn.

Võ Mỹ Quyên đứng sững sờ giữa lối đi. Cô ta nhìn chằm chằm vào những bàn tay đang chồng lên nhau trên đống giấy vụn mục nát. Đôi bờ môi thoa son đỏ tươi khẽ run rẩy. Một cuộc giằng xé nội tâm dữ dội hiện rõ trong đáy mắt người phụ nữ làm nghề dịch vụ lọc lõi: giữa sự an toàn hèn nhát của một kẻ ký sinh vào quy trình mục ruỗng, và lòng tự trọng của một con người đang bị chà đạp.

Cuối cùng, Quyên không đưa tay đặt lên chồng giấy. Nhưng cô ta chậm rãi kéo chiếc ghế sắt, ngồi xuống đối diện với An. Bàn tay thon thả của cô lướt nhanh trên màn hình cảm ứng của chiếc máy tính bảng đắt tiền, rồi dứt khoát đẩy chiếc máy sang phía An:

"Thông tri số 11... nó gài thêm một điều khoản phụ chết người ở trang ba, dòng thứ mười bốn. Nếu các người thực sự muốn soạn đơn yêu cầu quyết định cuối cùng mà không bị họ bắt bẻ, phải tránh tuyệt đối cái bẫy chữ viết tắt về mã định danh của Vụ Thẩm Định. Ở đây, tôi đã đánh dấu đỏ toàn bộ các điểm giao cắt quy chuẩn..."

Bà Tâm đứng tựa lưng vào mép quầy bếp, nhìn một lượt khắp bàn ăn, rồi bất giác ngửa cổ bật cười thành tiếng. Tiếng cười trầm đục, sảng khoái và sang sảng của bà xé toạc hoàn toàn vẻ ủ dột, ngột ngạt của buổi trưa tầng hầm. Bà vung chiếc muôi nhôm, múc đầy một bát sườn hầm củ cải bốc khói nghi ngút, thơm nức mũi, dằn mạnh vào lòng bàn tay Nhi:

"Khá lắm con bé! Nói năng đâu ra đấy như thế thì mới đáng để bà già này cho nợ cơm chứ! Ăn đi! Ăn cho bằng sạch chỗ thức ăn này đi rồi chiều nay muốn đánh trận nào thì tính tiếp!"

An ngồi lặng lẽ ở đầu bàn, ánh mắt dõi theo từng bàn tay đang siết chặt lấy nhau trên mặt bàn inox lạnh lẽo. Trong lồng ngực anh, bên dưới lớp áo sơ mi công chức mỏng manh, một cảm giác ấm nóng trào dâng, hòa lẫn với nỗi âu lo sâu sắc. Anh hiểu rõ hơn bất kỳ ai ở đây: sáng ngày mai, khi anh bước qua cánh cửa Bàn Tiếp Nhận Số 8, cuộc chiến sẽ không còn là những pha lách luật nghiệp vụ lẻ tẻ nhằm giữ lấy chân hợp đồng tạm thời của một kiểm soát viên cấp thấp nữa. Nó sẽ là một cơn địa chấn hành chính thực sự, một đòn giáng trực diện vào toàn bộ cỗ máy tinh giản vô cảm mà Trưởng ban Vũ Thành Phúc đã dày công thiết lập.

Nhưng lúc này đây, giữa không gian nồng đượm mùi súp nóng, mùi dầu máy và khói bếp nghèo nàn của tầng hầm trung tính, ngọn lửa đầu tiên đã thực sự được nhóm lên từ chính những tàn tro của sự tuyệt vọng.

Một chồng phiếu hẹn ngả màu nằm trên bàn ăn, mỗi tờ là một mảnh đời bị giam cầm trong những lời hứa hẹn vô hạn định.