Chuẩn hóa điều cần biết

Gió rít từng cơn lạnh buốt qua khe nứt của trạm kiểm định ngoại vi, nơi Đặng Thảo Vy đang đứng đợi Phó vụ trưởng Phạm Đức Khang với một chiếc thước kẹp cơ học trên tay.

Vùng giáp ranh giữa trụ sở trung tính và các thực tại vệ tinh chưa bao giờ là chốn dễ chịu cho bất kỳ ai phải bám trụ quá mười lăm phút ngoài ca trực. Không khí ở đây đặc quánh một thứ mùi kim loại rỉ sét lâu ngày ngâm trong hơi ẩm, lẫn với mùi khét lẹt ngai ngái của từ trường bức xạ phát ra từ các cuộn cảm biến phân cực cao thế. Những luồng gió hỗn tạp mang theo bụi silicate xám xịt từ khoảng trống vô định liên tục tràn qua các khe co giãn của hệ thống khung thép chịu lực, réo lên từng hồi u u như tiếng huýt sáo nghẹn ngào của một cỗ máy khổng lồ đang hoạt động quá tải suốt nhiều thập kỷ mà không được tra dầu mỡ.

Vy khẽ siết chặt chiếc áo khoác chuyên dụng màu xám tro viền phản quang của Phòng Tiếp Nhận và Hướng Dẫn. Cổ áo dựng đứng kéo sát cằm không ngăn nổi cái buốt giá ngấm dần qua các lớp sợi tổng hợp, nhưng bàn tay cô vẫn giữ nguyên độ ổn định tuyệt đối. Ngón tay cái của cô miết chậm rãi lên gờ vạch khắc bằng thép không gỉ của cây thước kẹp Mitutoyo truyền thống — một hiện vật cơ khí thuần túy hoàn toàn không có chip xử lý, không kết nối mạng nội bộ và cũng chẳng cần pin nuôi nguồn. Cô đã gửi đi ba phiếu yêu cầu triệu tập khẩn cấp liên tiếp, đính kèm một văn bản đề nghị thị sát hiện trường có đóng dấu tròn màu đỏ thẫm mang mã số VP-882. Cả ba phiếu đều bị văn phòng Vụ Chuẩn Hóa Thực Tại treo ở trạng thái "chờ thẩm tra kỹ thuật". Chỉ đến khi tiếng còi báo động phát đi từ Công điện khẩn số 09 của Ban Tinh Gọn réo rắt khắp các hành lang ngầm và tầng lầu hành chính, đe dọa đóng băng toàn bộ các tuyến ngoại vi trước mười hai giờ đêm, viên Phó vụ trưởng mới chịu rời chiếc ghế bọc da ấm áp để bước chân xuống mặt sàn ẩm ướt này.

Tiếng đế ủng cao su tổng hợp nện lạo xạo trên mặt sàn bê tông phủ lớp muối cách điện kéo Vy ra khỏi dòng suy nghĩ đanh đặc. Phạm Đức Khang xuất hiện ở cuối hành lang hở nơi khớp nối cầu dẫn số sáu. Chiếc áo bạt chống bức xạ khoác vội bên ngoài bộ âu phục phẳng phiu khiến dáng vẻ người đàn ông trung niên vốn quen với các cuộc họp kín trở nên có phần gượng gạo và nặng nề. Ông dừng lại dưới bóng ngọn đèn halogen vàng vọt đang chao đảo theo từng cơn gió tạt, kéo cặp kính bảo hộ dính bụi lên ngang trán, đưa mắt nhìn quanh trạm đo với vẻ cau mày khó chịu quen thuộc của một nhà lý thuyết thuần túy bị lôi xộc vào giữa một xưởng cơ khí bừa bộn và đầy mùi dầu nhớt.

— Cô Vy, tôi đã nói rất rõ ràng qua đường dây điện thoại nội bộ cách đây nửa tiếng, — Khang dừng lại cách Vy chừng hai bước chân, giọng điệu khô khốc, sắc cạnh và mang đậm tính nguyên tắc hành chính không chút nhân nhượng. — Báo cáo thẩm định an toàn của Vụ Chuẩn Hóa được lập dựa trên các bảng chỉ số vật lý lượng tử do hệ thống tự động ghi nhận từ trạm quét cấp một. Mọi dữ liệu đo đạc bằng laser và sóng siêu âm đã hiển thị độ lệch chuẩn vượt ngưỡng ba mươi lăm phần trăm. Một tập hồ sơ không đáp ứng được yêu cầu về dung sai đồng nhất thì việc tôi ký bác bỏ tại bàn làm việc là hoàn toàn đúng thẩm quyền, đúng trình tự kiểm soát rủi ro không gian. Cô kéo tôi xuống tận trạm ngoại vi số sáu này trong lúc cả cơ quan đang nháo nhào vì công điện khẩn của Ban Tinh Gọn để làm gì? Để chứng minh cái lạnh ở đây đo bằng nhiệt kế cơ học chính xác hơn cảm biến số à? Hay cô định dùng kinh nghiệm trực giác của một chuyên viên tiếp dân để tranh luận về phương trình trường với tôi?

Vy không hề bối rối trước vẻ gay gắt của người từng là thầy hướng dẫn nghiệp vụ kiểm định cho mình suốt ba năm đầu vào ngành. Cô xoay nhẹ con ốc hãm trên thân thước kẹp, nghe tiếng trượt êm ru của ngàm đo kim loại, rồi đưa mắt nhìn thẳng vào đôi mắt mệt mỏi có quầng thâm dày sau cặp kính cận của ông:

— Em kéo thầy xuống đây không phải để đo nhiệt độ không khí, thầy Khang. Em muốn thầy tận mắt nhìn thấy quy trình đo lường thực tế mà cấp dưới của thầy đang thực hiện dựa trên bộ quy chuẩn do chính tay thầy ký ban hành từ sáu tháng trước. Trên giấy tờ hành chính và trên bảng giao diện điều hành của văn phòng tầng bảy, mười con số 0 đứng sau dấu phẩy của thầy trông rất đẹp, rất an toàn, rất hoàn hảo và đầy tính khoa học mẫu mực. Nhưng ở dưới mặt sàn đầy muối dẫn điện này, những con số ấy đang giết người theo đúng nghĩa đen.

Khang sững người trong một thoáng. Khóe môi ông mím chặt lại, gò má giật nhẹ nhưng không lập tức phản bác. Ông nhìn sâu vào thái độ điềm tĩnh đến sắt đá của Vy — một sự điềm tĩnh không xuất phát từ thói bướng bỉnh quan liêu mà sinh ra từ sự cọ xát với thực tế khắc nghiệt. Thở dài một hơi mang theo luồng khói trắng mờ đục trong không khí giá buốt, Khang phẩy tay ra hiệu cho cô dẫn đường:

— Được rồi. Nếu cô muốn tôi nhìn, tôi sẽ nhìn. Nhưng tôi cảnh báo trước: nguyên tắc dung sai không gian là bất khả xâm phạm. Bất kỳ sự du di cảm tính nào cũng là một mồi lửa châm vào màng bảo vệ.

Cả hai bước qua cánh cửa lưới thép ngăn cách khu vực điều hành với bãi dỡ hàng kiểm định số hai. Vừa bước qua bậc cửa sắt, tiếng ồn ào lập tức ập tới như một bức tường âm thanh hỗn tạp. Tại đây, một hàng dài xe vận tải chuyên dụng ngoại vi mang biển số của nhiều vùng chuyển tiếp đang nối đuôi nhau chờ thông quan trong bầu không khí ngột ngạt sặc sụa mùi cồn sát trùng, mùi khói máy phát điện diesel dự phòng và tiếng rù rì nặng nhọc của các turbine làm mát thùng hàng. Tiếng kim loại va chạm leng keng, tiếng quát tháo điều xe lẫn trong tiếng cãi vã tuyệt vọng của các tài xế vùng biên.

Ngay trên bục kiểm tra trung tâm, chiếc cổng chuẩn hóa hình vòm cao năm mét đang liên tục chớp đèn flash đỏ rực kèm theo tiếng còi cảnh báo ngắt quãng chói tai. Màn hình quang điện tử trên cao nhảy số liên tục, lặp đi lặp lại một thông điệp vô hồn bằng phông chữ điện tử thô kệch: *Bác bỏ. Không tương thích kích thước bao bì. Mã sai lệch: PKG-09. Yêu cầu lập tức quay đầu.*

Vy rảo bước tiến lại gần một chiếc xe tải thùng lạnh sáu bánh có rèm nhựa chống thoát nhiệt đang bị hai nhân viên kiểm định mặc đồ bảo hộ kín mít đẩy lùi sang bãi phế phẩm và hàng hóa ứ đọng. Cô giơ tay chặn tài xế lại, ra hiệu cho người đàn ông trung niên mặt mày hốc hác tắt máy, rồi vẫy Khang bước lên sàn cân. Bên trong thùng xe mở toang là hàng trăm thùng các-tông màu nâu nhạt xếp ngay ngắn trên các tấm nâng hàng bằng gỗ tạp. Trên bề mặt mỗi thùng đều in biểu tượng chữ thập y tế cùng dòng chữ cảnh báo dung dịch thẩm phân phúc mạc và kháng sinh phổ rộng gửi từ Thực tại Trung hòa sang phân vùng DX-04 — một thế giới đang trải qua dịch viêm phổi hoại tử giữa mùa đông băng giá.

— Thầy nhìn đi, — Vy chỉ tay vào chiếc đầu đọc laser tự động đang lướt dọc theo góc cạnh của chiếc hộp các-tông trên cùng. Cứ mỗi lần tia laser đỏ quét qua mép nắp gập của thùng hàng, một tiếng bíp đanh gọn vang lên và hệ thống lại ghi nhận một lỗi vi phạm kích thước. — Cảm biến vừa đánh trượt toàn bộ lô hàng ba tấn vật tư y tế này. Lý do nằm trên biên bản: chiều dài vỏ hộp các-tông vượt quá quy chuẩn chuẩn hóa chung hai xen-ti-mét. Hai xen-ti-mét vỏ bìa mềm, thưa thầy.

Khang nhíu mày, bước lên bục cân, đôi mắt nheo lại nhìn vào bảng hiển thị thông số kỹ thuật bên hông máy quét. Giọng nói của ông vẫn cố bám víu vào cấu trúc lập luận quy phạm đã ăn sâu vào tiềm thức:

— Cô Vy, cô thừa hiểu cấu tạo kỹ thuật của các cổng phụ. Cửa khoang trung chuyển lượng tử của tuyến cổng phụ DX-04 được thiết kế với kích thước hình học cố định bằng hợp kim siêu cứng để đảm bảo áp suất màng ngăn chân không không bị rò rỉ khi kích hoạt gia tốc dòng hạt. Nếu bao bì vượt kích thước danh định quá hai mươi mi-li-mét, nó có nguy cơ va quẹt cơ học vào khung gờ cách ly tĩnh điện, gây ra ma sát điện tích hoặc làm lệch tâm điểm đối xứng của trường bảo vệ, dẫn đến nhiễu loạn dòng chảy không gian diện rộng...

— Thùng xe này chở dịch truyền sinh học, không phải chở gạch đá hay phôi thép đặc ruột! — Vy cắt ngang, giọng cô đanh lại, từng âm tiết vang lên dứt khoát như nhát búa giáng xuống đe sắt giữa tiếng gầm rú của máy móc. — Chiếc thước kẹp cơ học của em vừa đo lại từng chi tiết. Kích thước túi dung dịch polymer y tế bên trong hoàn toàn nằm trong giới hạn an toàn hình học của khoang cổng, thậm chí còn nhỏ hơn quy cách chuẩn năm mi-li-mét. Phần thừa ra hai xen-ti-mét chỉ là mép dán gập của lớp bìa các-tông thô do cơ sở sản xuất thủ công bên ngoài vùng đệm gấp vội trong đêm để kịp chuyến xe cấp cứu cho khu cách ly!

Vy bước tới trước mặt Khang, đưa tay giật lấy chiếc hộp các-tông trên bục kiểm tra. Trước ánh mắt sững sờ của viên Phó vụ trưởng và các nhân viên trạm, cô dùng ngón tay cái ấn mạnh vào phần mép nắp hộp bị cộm lên. Lớp bìa các-tông tái chế mềm oặt lập tức bẹp dí xuống sát thân hộp, biến mất hoàn toàn độ lệch hai xen-ti-mét mà máy quét vừa cảnh báo.

— Thầy thấy chưa? Nó mềm, có thể ấn xẹp xuống bằng một lực chưa tới hai niu-tơn! Nó không có mật độ vật chất đặc quánh, không tích tụ điện tích và sẽ tự động biến dạng uốn cong nếu chạm nhẹ vào vách khoang trung chuyển mà không hề gây ra bất kỳ vết xước nào cho màng lượng tử! Và quan trọng nhất: hoạt chất y tế bên trong hoàn toàn tinh khiết, nồng độ điện giải chuẩn xác, áp suất thẩm thấu tương thích một trăm phần trăm với hệ sinh học của cư dân vùng ngoại vi đang hấp hối từng giờ. Thầy đã bao giờ thử bước xuống, dùng tay mở một chiếc hộp ra để xem xét bản chất vật lý bên trong chưa, hay hệ thống đo lường của thầy cứ thấy tia laser báo lệch hai mươi mi-li-mét là tự động dán nhãn “nguy cơ thảm họa” rồi đẩy cả xe thuốc quay đầu về bãi rác?

Khang đưa bàn tay đeo găng bảo hộ chạm vào mép hộp giấy. Đúng như Vy nói, lớp bìa các-tông thô ráp xơ cứng vì hơi lạnh nhưng lập tức lún sâu dưới áp lực ngón tay ông. Nó chỉ là một khoảng trống chứa đầy không khí lạnh của khoang xe, không hề có khối lượng hay mật độ vật chất nào đủ sức tạo ra mô-men quán tính đe dọa kết cấu của cổng trung chuyển. Nhưng ngay bên cạnh họ, cỗ máy kiểm định vô tri vẫn trơ tráo nhấp nháy dòng chữ đỏ từ chối tiếp nhận, và chiếc máy in kim ở bàn tiếp nhận vẫn đang lạnh lùng nhả ra một phiếu trả hồ sơ với lý do ngắn gọn: *Không đạt chuẩn dung sai hình học theo Quyết định 402/QĐ-CH.*

— Đây... đây chỉ là một trường hợp sai số bao gói cá biệt của một đơn vị gia công thiếu chuyên nghiệp... — Khang khẽ lẩm bẩm, ngón tay ông hơi co lại, thu về sau vạt áo bạt. Giọng ông chùng xuống một nhịp, mất đi vẻ cao giọng ban đầu.

— Không có gì là cá biệt ở đây cả, thầy Khang, — Vy bước thêm một bước, áp sát bục cân. Giọng cô hạ thấp xuống nhưng sức nặng và độ xuyên thấu lại tăng lên gấp bội, át cả tiếng gió hú qua khe thép. — Ba mươi chín chuyến xe y tế và lương thực thiết yếu trong tuần này đã bị hất cùi chỏ ra ngoài rìa ranh giới chỉ vì những sai số vỏ bọc ngớ ngẩn như thế này. Chiếc máy chuẩn hóa của thầy không phân biệt được đâu là rủi ro rách màng không gian thật sự do khối lượng dị thường, và đâu chỉ là một nếp gấp giấy bìa bị xô lệch trong quá trình vận chuyển đường xóc. Thầy biến sự lười biếng trong việc phân tầng kiểm định thành một bức tường sắt kiên cố nhân danh hai chữ “an toàn”. Thầy sợ sai số đến mức muốn mọi thứ đi qua cổng phải phẳng lì, trơn láng và đồng dạng như một tờ giấy A4 trong phòng thí nghiệm của thầy. Thầy đang tự biến mình thành cai ngục mẫn cán của những con người đang chết dần chết mòn vì thiếu thuốc men bên kia cánh cổng.

Sắc mặt Khang tái nhợt đi từng mảng dưới ánh đèn halogen. Bị một học trò cũ, một cấp dưới từng được ông ký giấy tiếp nhận vào cơ quan chỉ trích gay gắt ngay giữa bãi kiểm định gió lạnh lộng buốt, trước mắt hàng chục nhân viên cấp dưới và những người tài xế phong trần, là điều chưa từng có trong ba mươi năm công tác mẫu mực của ông. Đôi mắt sau tròng kính cận của ông bừng lên ngọn lửa của lòng tự ái nghề nghiệp bị tổn thương sâu sắc. Bàn tay ông siết chặt lại thành nắm đấm, run rẩy vì tức giận:

— Đặng Thảo Vy! Cô nói năng phải có chừng mực và tôn trọng tôn ti trật tự! Cô cho rằng tôi ngồi trên phòng làm việc ấm áp để nghĩ ra những quy chuẩn này nhằm hành hạ người khác sao? Cô nghĩ tôi thích nhìn thấy hàng hóa bị ùn ứ sao? Tôi làm tất cả những điều này vì an toàn tuyệt đối của toàn bộ hệ thống! Cô có biết nếu chúng ta lơi lỏng chỉ một phần mười mi-li-mét ở điểm tiếp xúc đa chiều, hậu quả sẽ là gì không? Khi áp suất không gian trượt khỏi điểm cân bằng, toàn bộ tuyến hành lang sẽ sụp đổ dây chuyền! Cô đã từng thấy luồng không gian bị vỡ bao giờ chưa?! Cô đã từng chứng kiến cảnh thịt xương con người bị nghiền nát thành các hạt cơ bản trong khe nứt không gian chưa mà dám đứng đây lên lớp tôi về lòng trắc ẩn?!

— Em đã thấy, — Vy nhìn thẳng vào đôi mắt đỏ ngầu của Khang, không một chút chớp mi hay lùi bước. Ánh mắt cô sâu thẳm, lạnh lùng và cứng cỏi như mặt thép đã qua tôi luyện. — Và chính thầy cũng đã thấy. Mười lăm năm trước, tại Cổng chuyển tiếp KB-04.

Cái tên “KB-04” vừa thốt ra như một lưỡi dao băng cắm thẳng vào lồng ngực Khang.

Toàn thân người đàn ông trung niên cứng đờ lại. Đôi môi ông run run, mắt mở to bàng hoàng nhìn người phụ nữ trẻ tuổi trước mặt, hơi thở nghẽn lại nơi cuống họng như thể không khí xung quanh vừa bị hút cạn vào một khoảng chân không cục bộ. Cơn thịnh nộ bốc hỏa bỗng chốc tan biến, chỉ còn lại sự run rẩy hoảng loạn lan truyền từ ngón tay đến bờ vai.

— Cô... làm sao cô biết... Ai cho phép cô đào bới hồ sơ đó... — Khang thì thào, giọng lạc hẳn đi giữa tiếng rít u u của gió lạnh.

— Tại sao em lại không biết? — Vy hạ thấp giọng, nhưng sự đau xót và nghiêm khắc trong ánh mắt cô không hề suy giảm. — Hồ sơ tai nạn lưu trữ mức độ mật ba của Phòng 882 vẫn còn nguyên bản thảo viết tay của thầy. Đó là thời điểm thầy vừa được giao nhiệm vụ viết bản hướng dẫn kiểm định an toàn đầu tiên cho toàn cơ quan. Thầy mang đầy nhiệt huyết của một tiến sĩ vật lý trẻ, thầy đã soạn một bản hướng dẫn kỹ thuật dày hai trăm trang, nhưng trong đó, chính thầy đã để lại một điều khoản định tính tai hại: “đảm bảo biên độ co giãn phù hợp với thực tiễn vận hành”. Thầy nhớ chữ “phù hợp” đó chứ? Kiểm định viên tại trạm KB-04 ngày ấy không biết thế nào là “phù hợp”. Họ thả lỏng một chuyến tàu chở quặng nặng gấp ba lần tải trọng cho phép qua cổng phụ vì bản hướng dẫn của thầy không có một con số dung sai cụ thể nào để họ từ chối áp lực từ bên vận tải. Luồng không gian bị sập hoàn toàn. Hai kiểm định viên bị xé rách màng bảo vệ sinh học, mười bốn công nhân kỹ thuật kẹt lại vĩnh viễn trong khe nứt phi vật chất, không bao giờ tìm thấy xác, không bao giờ có ngày trở về.

Khang lảo đảo lùi lại nửa bước, gót ủng va vào gờ thép của bục cân. Bàn tay ông run rẩy vô thức bấu chặt vào thanh lan can sắt rỉ sét để giữ cho cơ thể không sụp xuống. Vết thương sâu kín nhất, nỗi day dứt tội lỗi lớn nhất khiến ông mất ngủ hàng nghìn đêm ròng rã suốt mười lăm năm qua — thứ khiến ông luôn phải bật đèn khi ngủ và uống thuốc an thần mỗi khi trời trở gió — vừa bị lột trần không một chút khoan nhượng giữa bãi kiểm định ngập tràn gió muối.

— Tôi... tôi đã sửa sai... — Giọng Khang khàn đặc, đứt quãng như tiếng kim loại rỉ sét cọ xát vào nhau. — Ngay sau ngày hôm đó... tôi đã thức trắng ba tuần để thu hồi toàn bộ bản hướng dẫn... Tôi đã tự nhận hình thức kỷ luật khiển trách trước toàn hội đồng... Tôi đã thề trên danh dự của một nhà khoa học rằng mình sẽ xây dựng một bộ quy chuẩn chính xác tuyệt đối... Không có một kẽ hở nào cho sự mơ hồ! Không có bất kỳ khoảng trống nào cho sự suy diễn định tính! Không có bất kỳ ngoại lệ nào được phép tồn tại trên mặt sàn kiểm định! Phải là những con số cứng, những thông số bất biến... Chỉ có sự cứng rắn tuyệt đối mới bảo vệ được sinh mạng con người...

— Thầy không hề sửa sai, thầy chỉ đang chạy trốn nỗi sợ hãi tột cùng của chính bản thân mình! — Vy dằn từng tiếng, bước lên bục cân, đối diện trực tiếp với gương mặt bạc phếch của ông. — Vì quá ám ảnh bởi một bản hướng dẫn mơ hồ trong quá khứ dẫn đến tai nạn thảm khốc, thầy đã nhảy bổ sang một thái cực tàn bạo và hèn nhát khác: thầy biến mọi tiêu chuẩn kiểm định thành một cỗ máy chém cứng nhắc và vô cảm! Thầy đòi hỏi sự hoàn hảo tuyệt đối trong một đa vũ trụ vốn dĩ được cấu thành từ muôn vàn quy luật bất toàn và dị biệt! Thầy tự nhốt mình trong tháp ngà của những phương trình lý tưởng để không phải chịu trách nhiệm về bất kỳ sự phán đoán thực tế nào nữa! Thầy nghĩ mình đang dựng nên lá chắn bảo vệ người dân khỏi tai nạn, nhưng thầy có biết Vũ Thành Phúc đang làm gì với bộ tiêu chí bất khả thi của thầy không?

Khang ngước lên, đôi mắt mờ đục sau cặp kính mờ hơi nước nhìn Vy trong sự hoang mang tột độ:

— Cậu Phúc... Ban Tinh Gọn chỉ đang dùng các bảng điểm số tương thích của Vụ tôi để xác định mức độ sẵn sàng chuyển giao hạ tầng cho giai đoạn mới... Đó là tối ưu hóa nguồn lực...

— Phúc đang dùng bộ tiêu chuẩn của thầy làm cái cớ hoàn hảo và hợp pháp nhất để tiến hành thanh trừng các thực tại nghèo nàn! — Vy nói thẳng, từng lời chát chúa vang lên giữa không gian buốt giá. — Bất kỳ thế giới nào có quy luật nền dị biệt mà cơ quan không muốn tốn ngân sách duy trì bộ chuyển đổi, bất kỳ vũ trụ nào cơ sở hạ tầng còn lạc hậu, không có đủ máy móc hiện đại để sản xuất ra những chiếc hộp các-tông chuẩn xác từng mi-li-mét hay những tờ giấy chứng nhận bền vững hàng trăm năm, Phúc đều viện dẫn chính xác các điều khoản kỹ thuật do Vụ Chuẩn Hóa ban hành để dán nhãn “kém hiệu quả, không đạt chuẩn an toàn lượng tử” rồi ra lệnh ngắt cổng vĩnh viễn! Thầy Khang, nỗi sợ hãi và mặc cảm tội lỗi của thầy đang bị kẻ khác biến thành thứ vũ khí giết người không đổ máu. Thầy ngỡ mình là người gác cổng bảo vệ trật tự và an toàn, nhưng thực chất thầy chỉ là một tấm bình phong học thuật đáng thương cho chiến dịch cắt giảm chi phí tàn nhẫn và vô nhân đạo của Ban Tinh Gọn mà thôi!

Một khoảng im lặng chết chóc đột ngột bao trùm lấy bục kiểm định số hai.

Tiếng gió luồn qua khe co giãn dường như càng rít lên the thé, buốt nhói vào tâm can. Khang đứng chết lặng giữa gió lạnh, hai vai ông sụp xuống dưới sức nặng nghìn cân của sự thật trần trụi vừa bị phơi bày. Những trang báo cáo thẩm định đóng dấu đỏ, những bảng dung sai chi tiết đến mười con số sau dấu phẩy mà ông cặm cụi thức đêm tính toán suốt những năm qua bỗng chốc hiện lên trong tâm trí ông như những bản án tử hình lạnh lùng. Ông nhìn đoàn xe tải chở thuốc men đang bị xua đuổi, nhìn ánh mắt tuyệt vọng của người tài xế vùng ngoại vi đang áp trán van nài bên ngoài cửa kính phòng điều khiển. Sự cứng nhắc bấy lâu nay ông nâng niu như ngọn cờ duy nhất của lương tri khoa học bỗng chốc biến dạng thành một sợi dây thòng lọng siết nghẹt cổ những số phận yếu thế nhất.

— Thầy Khang nói đúng ở một điểm cốt tử: chúng ta tuyệt đối không thể mở cổng bằng sự dễ dãi và cẩu thả.

Một giọng nói điềm tĩnh, ấm áp nhưng rành rọt và vang khỏe bất ngờ vang lên từ phía cầu thang sắt dẫn lên Bàn Tiếp Nhận Số 8.

Nguyễn Minh An bước ra khỏi bóng tối của hành lang nối, tiến vào luồng ánh sáng vàng vọt của bục kiểm định. Anh mặc chiếc áo khoác đồng phục quen thuộc của Phòng 882, nhưng trên tay không phải là những tập biểu mẫu điện tử tinh tươm của Ban Tinh Gọn, mà là ba tập hồ sơ lưu trữ bìa các-tông dày cộp đã ngả màu vàng ố vì thời gian. Mép giấy của các tập hồ sơ đều sờn rách, được kẹp chặt cẩn thận bằng các kẹp sắt bản lớn có gắn tem niêm phong lưu kho bảo mật của Phòng Tiếp Nhận và Hướng Dẫn mang mã hiệu VP-882.

Vy quay lại, khẽ gật đầu với An. Khang ngước đôi mắt đỏ hoe, vằn lên những tia máu mệt mỏi, hoang mang nhìn người chuyên viên trẻ tuổi đang ung dung tiến lại gần mình.

— Chuyên viên An... Cậu cũng đến đây để lên án sự giáo điều vô cảm của tôi sao? — Khang cười buồn, một nụ cười cay đắng và tự giễu.

— Không, thưa Phó vụ trưởng, — An dừng lại cách Khang đúng một tầm với, đặt tập tài liệu đầu tiên lên mặt bàn cân kim loại lạnh ngắt. — Tôi đến đây không phải để kết án nhân cách hay đạo đức nghề nghiệp của thầy. Tôi đến đây để mang lại cho thầy một công cụ kỹ thuật thực sự. Một giải pháp chuẩn hóa đích thực mà một chuyên gia lỗi lạc về cơ học lượng tử như thầy lẽ ra đã nhìn thấy từ lâu, nếu như thầy không bị nỗi ám ảnh quá khứ giam hãm và không bị Ban Tinh Gọn nhồi nhét vào đầu những bảng chỉ số năng suất hình thức.

An lật giở trang giấy đầu tiên, để lộ ra bản vẽ kỹ thuật chi tiết cùng các sơ đồ dao động tần số âm thanh phức tạp của Thực tại VV-09, nơi thường được gọi là Vũ Trụ Vần Vè:

— Thầy hãy nhìn kỹ đồ thị dao động này. Ở Vũ Trụ Vần Vè, quy luật ngôn ngữ và sóng hạ âm địa phương ép buộc mọi phát ngôn có ý nghĩa phải tuân theo cấu trúc vần điệu đối xứng. Tiêu chuẩn an toàn hiện hành do thầy ký bắt buộc mọi tín hiệu báo động khẩn cấp tại cửa cổng phải sử dụng còi hú hai tần số liên tục quét từ tám trăm đến một nghìn hai trăm héc. Thầy áp dụng quy chuẩn đó một cách máy móc, dẫn đến hậu quả là tần số còi hú xung đột trực tiếp với màng phát âm tự nhiên của cư dân địa phương khi họ bước qua cổng, tạo ra hiện tượng cộng hưởng cơ học gây co thắt thanh quản và ngạt thở cục bộ. Ban Tinh Gọn lấy đó làm cớ để kết luận tuyến VV-09 có rủi ro sinh học không thể khắc phục.

An chỉ ngón tay vào phần chú giải kỹ thuật do chính anh vẽ bổ sung bằng mực xanh:

— Nhưng nếu chúng ta thực hiện việc phân tầng tiêu chí kiểm định: âm thanh còi hú bản chất chỉ là một phương thức truyền tải thông tin. Bản chất an toàn cốt lõi ở Tầng Một là “người vận hành và cư dân lập tức nhận biết được tình trạng nguy hiểm”. Bằng việc bóc tách bản chất cốt lõi ra khỏi hình thức biểu hiện, chúng ta hoàn toàn có thể thay thế còi hú âm thanh bằng một ma trận đèn LED quang học phát xung theo mã ký tự trung tính — một dạng chữ viết không bị chi phối bởi quy luật vần điệu địa phương. Như vậy, chúng ta vừa đáp ứng một trăm phần trăm yêu cầu an toàn cảnh báo, vừa không xâm phạm quy luật nền của họ. Đó là chuẩn hóa khoa học, thưa thầy, chứ không phải là áp đặt thô bạo.

Khang chăm chú nhìn vào sơ đồ phân tầng tần số của An. Cơ mặt ông khẽ giật giật. Bản năng của một nhà vật lý thực nghiệm bắt đầu trỗi dậy trước những lập luận sắc bén và chuẩn xác.

An không để Khang kịp ngắt lời, anh lật tiếp tập tài liệu thứ hai — bản hồ sơ tài chính và đối soát dòng thuế hơi thở của Thực tại HT-07:

— Tại Vũ Trụ Hơi Thở Có Giá, quy luật nền biến đổi việc hít thở thành một chu trình tiêu hao tài nguyên có định lượng kinh tế, và mọi thể tích dưỡng khí tiêu thụ đều bị đánh thuế bởi cơ chế cân bằng sinh thái của họ. Quy định chuẩn hóa hiện hành của thầy yêu cầu các phương tiện cứu hộ ngoại vi khi qua cổng phải duy trì kíp lái thông thường với đầy đủ cabin hở để tiện kiểm tra mắt thường. Quy định cứng nhắc đó vô tình biến toàn bộ đội ngũ y bác sĩ và tài xế cứu hộ thành những con nợ thuế khổng lồ chỉ sau mười lăm phút làm việc căng thẳng, vì lao động nặng làm tăng thông khí phổi và tăng nhịp thở gấp ba lần. Ban Tinh Gọn lập tức đóng băng hạn ngạch thông quan vì họ cho rằng đoàn xe cứu hộ vi phạm quy định về trách nhiệm tài chính địa phương.

An lật giở trang đối chiếu pháp lý, ngón tay gõ nhẹ lên dòng chữ in đậm:

— Nhưng theo Điều 19 Khoản 3 của chính Bộ luật Cân bằng Địa phương HT-07, họ có một cơ chế mang tên “Khoán Y Tế Cố Định” áp dụng cho các thiết bị hỗ trợ sự sống khép kín. Nếu các kiểm định viên tại trạm của thầy được đào tạo để biết cách bóc tách: rủi ro an toàn Tầng Một là áp suất rò rỉ vật lý của các bồn chứa oxy lỏng — một chỉ số cơ học thuần túy — hoàn toàn tách biệt với nghĩa vụ hành chính Tầng Hai về thuế nợ hơi thở của con người, thì chúng ta đã có thể cấp lệnh thông quan cho đoàn xe cứu hộ trong vòng năm phút, thay vì để bệnh nhân của họ nghẹt thở chờ đợi một lệnh can thiệp ngoại lệ suốt hai mươi bốn giờ căng thẳng như ngày hôm qua!

Cuối cùng, An mở tập hồ sơ mang mã hiệu TT-103 — tập tài liệu lưu trữ hồ sơ thương mại của hai cha con người thợ cơ khí Đỗ Văn Hòa. Trên mặt giấy ố vàng là cuộn vi phim lưu trữ chụp lại nguyên trạng Văn bản số 12/QCKT từ mười lăm năm trước, bên cạnh là một mẩu giấy ghi chú mới tinh vừa được xé ra từ sổ tay nghiệp vụ của An:

— Và đây, thưa Phó vụ trưởng Phạm Đức Khang. Đây là bằng chứng rõ ràng nhất cho thấy sự bế tắc của phương pháp luận giáo điều. Thực tại TT-103 — Vũ Trụ Mọi Thứ Đều Tạm Thời. Quy luật liên kết phân tử của họ quy định rằng mọi vật chất nhân tạo do con người chế tạo tại đó đều sẽ tự động phân rã cấu trúc sau đúng ba mươi ngày. Nhưng ngược lại, cấu trúc cơ thể sinh học, các khối địa chất tự nhiên và đặc biệt là phổ bức xạ cổng chuyển tiếp của họ hoàn toàn ổn định và bền vững theo thời gian. Vậy mà quy chế hiện hành của thầy bắt buộc ông Đỗ Văn Hòa phải nộp một văn bản gốc bằng giấy có đóng dấu đỏ tươi nguyên vẹn suốt mười lăm năm để chứng minh tư cách thương nhân thường trú! Thầy đòi hỏi một tờ giấy tồn tại vĩnh viễn ở một thế giới mà giấy mực chỉ có vòng đời sống được ba mươi ngày!

Giọng An vang lên đanh thép, từng từ ghim sâu vào nhận thức của Khang:

— Đòi hỏi một bằng chứng vật lý bất khả thi tại một thế giới có quy luật nền tạm thời là một sự phi lý tột cùng về mặt phương pháp luận khoa học, thưa thầy! Thầy đang bắt con cá phải chứng minh nó an toàn bằng khả năng leo cây trên cạn!

Từng lập luận của An như những mũi khoan chuẩn xác phá vỡ từng mảng thành lũy lý thuyết mà Khang đã cố công dựng lên để tự bảo vệ mình suốt mười lăm năm qua. Người đàn ông làm công tác chuẩn hóa thực tại cả một đời chợt bàng hoàng nhận ra mình đã ngây thơ, cứng nhắc và giáo điều đến mức độ nào. Ông đã đem chiếc thước đo kim loại của một thế giới tĩnh tại, ổn định để áp đặt một cách mù quáng lên những thế giới luôn vận động, biến đổi và tồn tại dựa trên những hệ tiên đề hoàn toàn khác biệt.

— Bản gốc giấy tờ... — Khang lẩm bẩm, giọng nói run rẩy. Đôi bàn tay gầy gò của ông vô thức lần giở những vệt sáng tối trên cuộn vi phim xám xịt. — Bản gốc giấy tờ lưu trữ mười lăm năm... ở một thế giới mà liên kết cellulose tự phân hủy sau ba mươi ngày... Đúng là... phi lý. Hoàn toàn phi lý về mặt cơ học vật liệu. Tôi đã đòi hỏi một trạng thái vật chất mà định luật tự nhiên của họ không cho phép tồn tại.

— Nhưng sự an toàn thực tế thì hoàn toàn có thể kiểm chứng được bằng khoa học thực nghiệm, — Vy tiếp lời, giọng cô đã dịu đi rất nhiều, mang theo sự khích lệ chân thành của một đồng nghiệp trẻ dành cho một bậc tiền bối vừa thức tỉnh. — Bằng chứng thực nghiệm là cảm biến quang phổ ghi nhận bức xạ cổng TT-103 suốt mười lăm năm qua không hề có một gợn sóng lệch pha nào vượt quá mười lũy thừa âm chín. Dữ liệu trích xuất từ cuộn vi phim bảo quản lạnh của cố kỹ sư trưởng Trần Mộc hoàn toàn trùng khớp với tần số nền hiện tại của cổng. Rủi ro vật lý ở Tầng Một bằng không. Hoàn toàn bằng không, thưa thầy! Thứ duy nhất cản trở hai cha con họ bước qua cánh cổng để bán những bộ cờ-lê mỏ-lết nuôi sống gia đình chỉ là một con dấu hành chính vô hồn trên một mảnh giấy đã mủn thành tro bụi từ bảy năm trước!

Khang hít một hơi thật sâu. Không khí lạnh buốt của trạm kiểm định ngoại vi tràn qua lồng ngực, buốt nhói đến tận xương tủy nhưng lại khiến đầu óc ông trở nên tỉnh táo, minh mẫn và sắc bén một cách kỳ lạ.

Nỗi ám ảnh kinh hoàng về vụ sập luồng không gian KB-04 năm xưa — thứ bóng ma tâm lý đã giam cầm ông trong sự cứng nhắc tàn nhẫn bấy lâu nay — bỗng chốc vỡ vụn trước ánh sáng của sự thật khách quan. An toàn không đồng nghĩa với sự đồng dạng vô hồn. An toàn thực sự của một hệ thống đa chiều không phải là ép buộc vạn vật phải gò mình vào một khuôn đúc duy nhất, mà là sự thấu hiểu sâu sắc bản chất của từng quy luật để thiết lập cơ chế kiểm soát rủi ro tương ứng.

Khang từ từ ngẩng đầu lên. Ông tháo cặp kính cận dính đầy bụi ẩm xuống, dùng vạt áo khoác lau kỹ rồi đeo lại cẩn thận. Trong ánh mắt của vị Phó vụ trưởng Vụ Chuẩn Hóa Thực Tại, mọi sự phòng thủ quan liêu, mọi nét tự ái cá nhân và sự mệt mỏi rệu rã đã hoàn toàn biến mất. Thay vào đó là ngọn lửa sắc bén, kiên định và lạnh lùng của một nhà khoa học chân chính vừa tìm lại được danh dự và lý tưởng của mình.

— Các cậu nói đúng. Tôi đã sai lầm nghiêm trọng, — Khang nói chậm rãi, từng tiếng rõ ràng và dứt khoát. — Tôi đã để nỗi sợ hãi kỷ luật và mặc cảm tội lỗi trong quá khứ biến mình thành một công cụ mù quáng trong tay Vũ Thành Phúc. Ban Tinh Gọn đang cố tình đánh tráo khái niệm: họ dùng sự bất tiện về mặt thủ tục hành chính để đồng nhất với rủi ro an toàn vật lý, nhằm hợp thức hóa việc xóa sổ các tuyến cổng ngoại vi nghèo nàn để làm đẹp các con số báo cáo ngân sách. Tôi không thể và tuyệt đối không cho phép họ tiếp tục làm điều bẩn thỉu đó nhân danh Vụ Chuẩn Hóa Thực Tại.

Dứt lời, Khang dứt khoát rút chiếc bút máy thân kim loại cài trên túi áo ngực ra. Ông bước thẳng tới bảng điều khiển trung tâm của bục đo lường điện tử, gạt mạnh phím khóa liên động khẩn cấp. Trước sự kinh ngạc của kíp trực kiểm định, Khang áp thẻ từ định danh lãnh đạo cấp cao của mình vào đầu đọc quang học, rồi thoăn thoắt nhập chuỗi mật mã ghi đè hệ thống gồm mười sáu ký tự.

Màn hình quang điện tử trên vòm cổng chớp nháy dữ dội, dòng chữ cảnh báo màu đỏ biến mất, thay thế bằng nhật ký can thiệp trực tiếp:

*Ghi đè thủ công bởi Phó vụ trưởng Vụ Chuẩn Hóa Thực Tại Phạm Đức Khang. Cấp độ kiểm định: Ngoại lệ có điều kiện kỹ thuật. Lý do: Phân tầng dung sai an toàn vật chất. Phê duyệt thông quan lập tức.*

*Ting!*

Một tiếng chuông cơ học trong trẻo vang lên. Đèn tín hiệu trên vòm cổng chuyển từ màu đỏ gay gắt sang màu xanh lục dịu mát. Cánh rào chắn bằng hợp kim từ từ nâng lên, mở toang lối đi dẫn vào đường hầm ánh sáng lượng tử. Người tài xế xe tải chở dịch truyền y tế đứng chết trân trong buồng lái một giây, rồi như bừng tỉnh, ông vội vã rồ ga. Chiếc xe tải nặng nhọc lăn bánh qua lằn ranh kiểm soát, mang theo hơi ấm của sự sống tiến thẳng vào phân vùng DX-04 trong tiếng thở phào nhẹ nhõm nghẹn ngào của những người chứng kiến.

Khang không quay đầu nhìn theo chiếc xe. Ông quay sang đối diện với An và Vy, nét mặt đanh lại đầy cương nghị:

— Công điện khẩn số 09 muốn hạ lệnh đóng cổng trên toàn tuyến lúc mười hai giờ đêm nay. Chúng ta không còn nhiều thời gian để do dự nữa. An, Vy, tôi đồng ý đứng chung chiến tuyến với các cậu. Chúng ta sẽ cùng nhau xây dựng một Bộ tiêu chí kiểm định phân tầng mới ngay tại trạm ngoại vi này, ngay trên mặt bàn cân này.

Khang rút chiếc thước kẹp cơ học từ tay Vy, đặt nó nằm song song với cuộn vi phim của An:

— Chúng ta sẽ vạch ra một ranh giới kỹ thuật tuyệt đối không thể lay chuyển: Tầng một là An toàn vật lý sống còn — áp suất màng không gian, mật độ bức xạ nền, tải trọng động lực học — những chỉ số này tuyệt đối không nhân nhượng, không du di dù chỉ một phần triệu dung sai. Bất kỳ ai vi phạm Tầng một đều phải bị chặn lại ngay lập tức. Nhưng Tầng hai là các Điều kiện tương thích hành chính — ngôn ngữ hiển thị, đơn vị đo lường danh định, quy cách bao bì và phương thức lưu trữ chứng từ — ở tầng này, quy luật nền của các thế giới vệ tinh được quyền áp dụng các giải pháp thay thế tương đương có giá trị kỹ thuật tương đương.

Khang với lấy tập hồ sơ TT-103 đang mở sẵn trên mặt bàn cân. Cầm chiếc bút mực đen, ông đặt ngòi bút xuống trang phụ lục thẩm tra kỹ thuật, ký một nét chữ ký sắc sảo, dứt khoát và mạnh mẽ, chấp thuận cơ chế kiểm tra đối chiếu dữ liệu vi phim lưu tại chỗ thay thế cho bản gốc giấy đã phân rã.

Ký xong, ông ngẩng lên nhìn An và Vy bằng ánh mắt đầy sự tin cậy và quyết tâm sắt đá:

— Đưa cho tôi toàn bộ các bản mô tả luật nền của Liên minh các thực tại mà Phòng 882 đang thụ lý. Tôi và hai cậu sẽ thức trắng đêm nay để viết lại toàn bộ quy chuẩn an toàn cho phiên điều trần sáng mai trước toàn thể Hội đồng. Tôi muốn tận mắt nhìn xem Vũ Thành Phúc và Ban Tinh Gọn sẽ dùng thứ lý do kỹ thuật rác rưởi nào để bác bỏ một văn bản do chính Phó vụ trưởng Vụ Chuẩn Hóa Thực Tại đứng tên đồng tác giả và bảo trợ chuyên môn.

Gió từ khoảng trống lượng tử vẫn rít từng cơn lạnh buốt qua các khe nứt của trạm kiểm định ngoại vi, cuốn theo bụi silicate lạo xạo trên sàn bê tông phủ muối cách điện. Nhưng trong buồng điều hành kim loại chật hẹp, ngọn đèn halogen dường như sáng hơn bao giờ hết. Một nhà khoa học hành chính một khi đã gạt bỏ được nỗi sợ hãi để nhận ra sai lầm của chính mình, sẽ luôn là người bảo vệ quy chế sắc bén, kiên cường và nguy hiểm nhất trước mọi mưu toan thao túng quyền lực.