Chiếc nón lá đi qua nắng
Tiếng ve râm ran ngoài vườn cây vừa tắt sau những vòm lá, Su đã rửa sạch đôi bàn tay nhỏ, ngoan ngoãn ngồi xếp bằng trên tấm phản gỗ đợi bà Lành. Chiếc then cài trên nắp chiếc hộp gỗ cũ vang lên một tiếng cạch thật khẽ giữa gian nhà vắng.
Bà Lành mỉm cười dịu hiền, từ từ mở nắp hộp gỗ. Bà âu yếm nâng niu lấy ra một chiếc nón lá nhỏ nhắn đã ngả sang màu vàng rơm mộc mạc theo năm tháng. Su ghé sát lại gần để ngắm nhìn cho thật tỏ. Bé thấy rõ từng đường cước trắng mịn được khâu luồn tỉ mỉ, đều đặn dọc theo vành nón đã sờn mép. Từ lớp lá khô tỏa ra một mùi hương thật ấm áp, mùi của nắng hè rực rỡ và mùi rơm rạ thân thuộc nơi thôn quê.
Bà Lành đặt chiếc nón lá vào lòng bàn tay nhỏ của Su, dịu dàng bảo:
— Cháu yêu xem này, đây là người bạn đường năm xưa của bà đấy.
Bà kể cho Su nghe về những buổi trưa hè nắng gắt ngày trước. Khi ấy, làng quê chưa có con đường nhựa phẳng lì như bây giờ mà chỉ toàn đường đất quanh co. Bà đội chiếc nón lá đơn sơ này, cặm cụi đi bộ hàng cây số qua chợ huyện. Đôi vai gầy gánh từng mớ rau xanh mướt ra chợ bán, chắt chiu dành dụm từng đồng bạc lẻ nhăn nhúm để nuôi bố An ăn học nên người.
Su chớp chớp mắt, ngước lên hỏi:
— Trưa hè nắng to thế, bà có mệt lắm không ạ?
— Mệt chứ con, nhưng nhìn thấy bố An chăm ngoan là bà lại thấy vui ngay.
Bà Lành bồi hồi nhớ lại một kỷ niệm xúc động khó quên năm xưa. Đó là một buổi trưa hè oi ả, tiếng ve sầu kêu inh ỏi trên những tán xà cừ cổ thụ. Bố An lúc đó cũng trạc tuổi Su bây giờ, lon ton theo mẹ ra chợ làng. Nắng chang chang dội xuống mặt đất như thiêu như đốt. Thấy cậu bé An mặt đỏ bừng và bà cụ bán hàng bên cạnh mồ hôi nhễ nhại bên rổ cam mọng nước, bà Lành liền nghiêng vành nón sang một bên. Chiếc nón nghiêng che mát rượi cho An và cả rổ cam của bà cụ, còn bà Lành để mặc bờ vai áo nâu của mình ướt đẫm từng giọt mồ hôi dưới cái nắng rát bỏng.
— Thế bố An có biết không bà? — Su sốt sắng hỏi, mắt tròn xoe.
Bà Lành cười, ánh mắt tràn ngập tình yêu thương:
— Bố An ngày ấy còn bé xíu mà đã biết thương mẹ nhiều lắm rồi. Bố rút chiếc khăn nhỏ xíu trong túi áo ra, kiễng đôi chân chấm từng giọt mồ hôi trên trán bà. Trên suốt chặng đường làng về nhà, bố cứ nhanh nhảu đòi xách đỡ chiếc túi rau nhẹ nhất. Vừa đi, bố vừa líu lo trò chuyện, tiếng cười giòn tan trong veo xua tan cả cái nắng gay gắt ban trưa.
Su xúc động lấy ngón tay vuốt nhẹ lên vành nón ấm áp đượm mùi rơm nắng. Bé tựa đầu vào ngực bà, khẽ cất lời thủ thỉ:
— Bố An ngoan quá bà nhỉ! Từ sớm mai, con cũng sẽ dậy thật sớm quét sạch khoảng sân gạch, rồi con giúp bà nhặt rau nấu cơm trưa nữa nhé!
— Ôi, bé Su của bà giỏi quá! — Bà Lành ôm trọn Su vào lòng, vỗ về xoa nhẹ mái tóc tơ của cô bé. — Làm việc nhỏ vừa sức để giúp đỡ người thân cũng chính là gửi gắm tình yêu thương đấy, cháu ngoan ạ.
Bà Lành cẩn thận đặt chiếc nón lá nhỏ trở lại vào trong hộp gỗ rồi khép nắp. Tiếng chốt đồng kêu *cạch* êm ru quen thuộc. Bà với lấy chiếc quạt nan, nhịp nhàng phẩy từng làn gió mát lành ru con bé. Tiếng bà ru ầu ơ cất lên khe khẽ, đưa nôi giấc ngủ ban trưa:
— À ơi... Chiếc nón che mưa che nắng, Thương mẹ gánh gánh gồng gồng. Bé ngoan ngủ say giấc nồng, Mai về góp chút tấm lòng thơm thảo...
Bé Su lim dim đôi mắt, cảm nhận từng ngọn gió êm êm, êm êm ru mình vào giấc ngủ bình yên trưa hè. Trước khi thiếp đi, ngón tay Su khẽ chạm vào một vật tròn trơn nhẵn nằm sâu trong góc hộp, lấp lánh sắc xanh biếc.