Ranh giới an toàn

Ánh bình minh đỏ lựng vừa trồi lên khỏi mặt biển vịnh Đà Nẵng, xé toạc màn sương lam còn bảng lảng quanh bán đảo Sơn Trà. Những tia sáng đầu ngày mang theo sắc cam rực như kim loại lỏng bắn tung tóe qua rạn mây thấp, quét một vệt thẳng tắp vào chóp ống kính thiên văn bằng tôn cuộn sơn tĩnh điện đang ngạo nghễ vươn nòng trên sàn thượng nhà C. Kim loại lạnh ngắt của thân kính bắt sáng lấp lóa, đối lập gay gắt với màu xám xịt, loang lổ rong rêu của những bức tường bê tông bao quanh.

Gió biển sớm mai từ phía biển Đông dội vào vách trường học thành từng cơn thốc giật. Gió mang theo vị mặn nồng chát chúa của hơi nước bốc lên từ mép sóng, quyện chặt với mùi gỉ sắt ẩm mục và cái lạnh tái tê còn sót lại của một đêm thức trắng dài dặc. Lý Gia Bảo ngồi bệt dưới chân khối bồn nước ngầm bằng inox, hai đầu gối rút sát vào ngực. Cơ thể cậu run lên từng đợt theo quán tính của cơn kiệt sức. Cậu vừa chợp mắt được chừng mười lăm phút trong tư thế co quắp thì bị đánh thức bởi tiếng then cài gỉ sét của cánh cửa thông gió đập liên hồi vào khung sắt. Cả thân người Bảo rệu rã như vừa bị tháo rời từng khớp xương. Những đầu ngón tay cậu thâm tím lại, cứng đờ và thô ráp do hơi sương đêm bám chặt vào từng trang giấy kẻ ô li của cuốn sổ tay ghi chép tọa độ xích kinh và xích vĩ.

Cách đó chừng bốn sải chân, Mai Anh đang ngồi xếp bằng, dựa tấm lưng gầy vào gờ lan can chắn gió. Cô gái gần như gập đôi người lại để che chắn cho bản vẽ phác thảo chuyển động của Mặt Trăng trên mặt giấy can khổ A3. Đôi mắt Mai Anh trũng sâu, quầng thâm lộ rõ trên làn da xanh xao vì thiếu ngủ. Những ngón tay thanh mảnh của cô vẫn cố chấp kẹp chặt mẩu bút chì than 4B đã mòn vẹt đến tận gốc, run rẩy di từng nét chì mờ để lột tả độ tương phản giữa vùng biển Tĩnh Lặng và miệng hố va chạm Tycho vừa được quan sát lúc bốn giờ sáng. Cạnh chỗ cô ngồi, những mẩu gôm tẩy vụn vặt bị gió thổi bay dính đầy trên sàn xi măng ướt nước.

Khải và Tùng đã rời sân thượng cách đây chừng mười lăm phút. Hai cậu con trai phải lần mò xuống căn phòng gác mái ở tầng dưới cùng của khối nhà ngoại khóa để đun thêm một ấm nước sôi, tìm thêm bao tải gai chặn chân đế và gom lại đống lục giác, cờ-lê bảo dưỡng đã vứt bừa bãi sau nửa đêm. Sân thượng thênh thang lúc này chỉ còn lại Bảo và Mai Anh trong trạng thái nửa mê nửa tỉnh, cùng khối kim loại đồ sộ nằm chơ vơ giữa bốn bề lộng gió.

Cỗ kính thiên văn phản xạ chuẩn Newton với thông số đường kính gương 150mm và tiêu cự 750mm nằm bất động trên bệ đỡ xích đạo bằng gang thô. Nòng kính kim loại dài gần một mét sơn đen mờ, chếch nghiêng một góc bốn mươi lăm độ hướng thẳng về phía chân trời phía đông – nơi quả cầu lửa khổng lồ đang chậm rãi nhô lên khỏi làn nước xanh thẫm. Sau một đêm dài cật lực bám theo quỹ đạo lặn dần của vầng trăng khuyết về phía tây rồi vội vã xoay trục để đón những vệt sáng đầu tiên của sao Kim lúc tảng sáng, nhóm học sinh đã phạm phải một sai lầm chết người: chiếc nắp đậy chắn bụi bằng nhựa cứng màu đen ở đầu ống quang học vẫn chưa được gắn lại. Miệng ống kính mở toang hoác, để lộ tấm gương sơ cấp bằng thủy tinh phủ nhôm phản xạ nằm sâu thẳm dưới đáy ống, sẵn sàng hứng trọn mọi hạt photon từ bầu trời rọi xuống.

Nguy hiểm hơn gấp bội phần, chiếc kính ngắm quang học phụ – finderscope tiêu sắc 6x30 – gắn song song trên lưng thân kính chính bằng hai vòng đỡ kim loại cũng đang hoàn toàn trần trụi. Cặp thấu kính hội tụ đôi trong suốt ở hai đầu ống ngắm nhỏ xíu ấy chẳng khác nào hai chiếc kính lúp công suất lớn hướng thẳng tắp về vùng ranh giới giữa biển và trời, nơi luồng năng lượng bức xạ mặt trời đang bắt đầu bùng nổ dữ dội.

Dưới lồng cầu thang tối om dẫn lên sàn thượng, tiếng bước chân nện dồn dập trên các bậc đá mài bắt đầu vọng lại, mỗi lúc một gần. Đó là nhịp bước vội vã của Hoàng Thư và cô giáo bảo trợ Vũ Thanh Hà.

Cô Hà đã có mặt ở trường từ sáu giờ kém mười lăm phút sáng. Với tư cách là giáo viên bộ môn Vật lý kiêm người bảo trợ pháp lý duy nhất của Câu lạc bộ Thiên văn học trường Trung học phổ thông chuyên Hải Vân, cô không thể an lòng khi để nhóm học sinh của mình qua đêm trên nóc một tòa nhà kỹ thuật cũ kỹ mà không có sự giám sát của người lớn vào thời khắc chuyển giao giữa ca đêm và giờ tập trung đầu tuần. Còn Thư, sau khi chạy xuống phòng y tế ở tầng một để xin hai miếng dán giữ nhiệt cho Mai Anh và mượn tạm phích nước ấm, đã tình cờ gặp cô Hà ngay tại chân cầu thang dãy nhà C. Cả hai vội vã rảo bước đi lên, mang theo hơi thở dồn dập giữa buổi sớm lạnh căm.

Thế nhưng, khoảnh khắc mũi giày ba-ta của Thư và gót giày tây của cô Hà vừa chạm vào bậc bê tông cuối cùng – nơi cánh cửa sắt mở toang ra khoảng không lộng gió ngút ngàn của tầng thượng – một hình ảnh kinh hoàng đập thẳng vào mắt hai người khiến máu trong huyết quản của họ như đông cứng lại.

Cách cỗ kính thiên văn chưa đầy nửa bước chân, một bóng người mặc chiếc áo thun thể dục viền xanh lá cây của học sinh khối mười đang đứng lom khom. Đó là một nam sinh lạ mặt, có lẽ là học sinh thuộc lớp trực nhật tuần được phân công lên mở cửa bể nước hoặc quét dọn hành lang tầng trên từ sớm, đã tò mò lẻn qua cánh cửa sắt không khóa để ngắm cảnh bình minh.

Trước mắt cậu học trò lớp mười, cỗ máy bằng sắt thép đen bóng với những núm vặn bằng đồng thau sáng choang trông chẳng khác nào một khẩu pháo viễn vọng kỳ bí trong các bộ phim khoa học viễn tưởng. Thấy nòng kính chĩa thẳng ra phía chân trời đỏ rực – nơi vầng thái dương tròn trĩnh đang phát tỏa những dải hào quang chói mắt xuyên qua làn mây mỏng – sự hiếu kỳ ngây ngô của tuổi mới lớn trỗi dậy mãnh liệt. Cậu ta cúi rạp lưng xuống, một tay vịn vào thanh giằng kim loại của chân đế ba chân, tay kia lần mò chạm vào núm lấy nét bằng nhựa cứng. Đôi mắt cậu ta dán chặt vào thị kính của ống ngắm phụ finderscope. Cậu ta đang nheo một bên mắt trái lại, gương mặt chỉ còn cách bề mặt thấu kính hội tụ nhỏ xíu chưa đầy năm phân, và đang từ từ rướn tới để áp sát đồng tử vào luồng quang thông tử thần đang hội tụ.

Một trục sáng vô hình nhưng mang nhiệt lượng hủy diệt đang phóng thẳng từ tâm đĩa Mặt Trời, đi qua hệ thấu kính hai thành phần của chiếc finderscope, chuẩn bị nướng chín võng mạc của cậu học sinh trong tích tắc.

"DỪNG LẠI! ĐỪNG NHÌN!"

Tiếng thét xé toạc không gian của cô Hà vang lên đồng thanh với tiếng kêu thất thanh đến lạc cả giọng của Thư. Giọng của cô giáo dạy Vật lý vốn ngày thường luôn từ tốn, ấm áp và mực thước, vậy mà trong khoảnh khắc sinh tử này, nó vỡ òa ra thành một âm thanh sắc nhọn, the thé, đâm toạc bầu không khí tĩnh mịch của sớm mai như một mũi dùi nhọn hoắt.

Không mất một phần mười giây do dự, cô Hà vứt phắt chiếc túi xách công tác kẹp dưới nách xuống sàn bê tông ướt át. Đôi giày tây gõ cồm cộp trong một cú bứt tốc điên cuồng chẳng khác nào một vận động viên điền kinh trên đường chạy một trăm mét. Thư lao theo ngay sát phía sau, vạt áo khoác đồng phục bay phần phật, sắc mặt cô bé biến thành màu tro tàn không còn một giọt máu.

Tiếng thét bất thình lình làm nam sinh lớp mười giật thót mình. Theo phản xạ tự nhiên của một người bị quát mắng bất ngờ, cậu ta khựng lại trong một phần trăm giây, nhưng cơ thể vì đang mất đà chồm tới trước nên đầu vẫn vô thức chúi thêm một khoảng ngắn ngủi về phía đuôi ống ngắm bằng đồng.

Khoảng cách giữa giác mạc của cậu ta và thấu kính quang học chỉ còn đúng một đốt ngón tay. Điểm hội tụ chết chóc của chùm tia song song từ Mặt Trời đã bắt đầu tạo ra một quầng sáng rực ngay trên sống mũi cậu học trò.

Bằng một cú trượt dài đầy quyết liệt trên nền xi măng trơn trượt, cô Hà vươn cả hai cánh tay về phía trước, chộp lấy bả vai nam sinh với một lực giật kinh hồn, dồn toàn bộ trọng lượng cơ thể kéo giật cậu ta ngược về phía sau. Gần như cùng một tích tắc, Thư lao trườn tới, vung hai bàn tay đẩy mạnh vào cùi chỏ đang bám trên thân kính của cậu học sinh, hất văng cánh tay cậu ta ra khỏi bán kính của trục quang học.

Cả nam sinh lẫn cô Hà cùng mất đà, ngã nhào xuống sàn bê tông thô ráp. Lưng cô giáo đập mạnh vào bờ tường ngăn bồn nước, trong khi nam sinh ngã ngửa ra sau, trượt dài trên nền xi măng ẩm ướt rồi va sầm vào đống bao tải cát dùng để chặn gió dưới chân tường.

Cú va chạm mạnh từ cánh tay của Thư truyền thẳng vào thân cỗ máy. Chiếc kính thiên văn nặng gần hai mươi ki-lô-gam rung lên bần bật, ba chiếc chân sắt trượt cào trên mặt sàn tạo ra một chuỗi âm thanh ken két chói tai, rợn người, trước khi khớp ren kim loại ở trục nghiêng cực rên lên một tiếng "rắc" khô khốc vì quá tải lực giằng.

Tiếng động hỗn loạn như một quả bom nổ chậm đánh thức Lý Gia Bảo khỏi cơn mụ mị. Cậu giật bắn mình bật dậy như có một luồng điện cao thế chạy dọc sống lưng. Cuốn sổ tay ghi chép dữ liệu trên đùi cậu rơi tuột xuống một vũng nước đọng dưới sàn bê tông, những dòng mực tím ghi chép tọa độ lem nhem loang lổ. Mai Anh đánh rơi mẩu chì than, hai mắt mở to trừng trừng, chết trân nhìn cảnh tượng ba người đang ngã dúi dụi trên nền đất chỉ cách vị trí đặt máy vài bước chân.

Cùng lúc đó, nơi đầu cầu thang bộ, Khải và Tùng vừa bưng khay nhôm đựng ấm nước sôi và túi đồ nghề bước lên. Chứng kiến cảnh tượng ngổn ngang đầy mùi bạo liệt ấy, Tùng run bắn người, chiếc khay nhôm nghiêng đi khiến một vệt nước sôi sánh thẳng ra mu bàn chân, nhưng cậu thậm chí còn không kịp kêu đau vì nỗi kinh hoàng đang choán ngợp tâm trí.

Trên nền đất, cậu nam sinh lớp mười ngồi bệt, lưng tựa vào bao cát, khuỷu tay phải bị cọ xát trên mặt xi măng thô ráp rướm máu đỏ tươi. Mặt cậu ta tái mét không còn một sắc hồng, đôi môi run rẩy bần bật, hai tròng mắt mở to hết cỡ nhìn trân trân vào khoảng không trước mặt như người vừa từ cõi chết trở về. Cậu ta hoàn toàn không hiểu chuyện gì vừa giáng xuống đầu mình. Giọng cậu ta lắp bắp, run rẩy đứt quãng trong hơi thở gấp gáp:

"C... Cô... Thư... Em... Em có làm gì đâu... Em chỉ thấy cái ống sắt lạ lạ... Em tính ghé mắt nhìn thử xem có thấy được ngọn hải đăng ngoài vịnh không thôi mà..."

Cô Hà ngồi quỳ một chân trên nền bê tông lạnh buốt, lồng ngực phập phồng dữ dội dưới lớp áo sơ mi công sở đã lấm lem bụi cát. Đôi bàn tay cô giáo trẻ – đôi bàn tay vốn luôn điềm đạm, chính xác đến từng mi-li-mét khi cầm phấn viết phương trình vi phân hay điều chỉnh mạch cầu Wheatstone trong phòng thí nghiệm – lúc này đang run rẩy từng hồi mất kiểm soát. Mồ hôi lạnh túa ra ướt đẫm hai bên tóc mai, chảy dài xuống gò má cô.

Cô nhìn chằm chằm vào khuôn mặt ngơ ngác của nam sinh, rồi quay ngoắt sang nhìn chiếc nòng kính bằng kim loại đang hướng thẳng vào vầng Mặt Trời đang từ từ trút bỏ sắc đỏ để chuyển sang ánh vàng chói lọi. Ánh mắt cô Hà co thắt lại trong một nỗi khiếp đảm tột cùng xen lẫn một cơn thịnh nộ bùng phát từ tận đáy lòng.

"Em có biết..." Giọng cô Hà run lên, khàn đặc và nghẹn ứ nơi cổ họng, từng âm thanh phát ra nghe như tiếng rít của kim loại bị cào xé, "... em vừa suýt tự tay hủy hoại vĩnh viễn ánh sáng cuộc đời mình không? Chỉ cần nửa giây nữa thôi... chỉ nửa giây nữa thôi, hệ thấu kính hội tụ đó sẽ gom toàn bộ quang năng của Mặt Trời đốt cháy võng mạc của em thành một cục than cháy xém! Em có hiểu không hả? Không có một vị giáo sư nhãn khoa nào, không có một ca phẫu thuật ghép giác mạc nào trên cõi đời này có thể cứu vãn được một đôi mắt bị thấu kính quang học thiêu hủy tế bào thị giác!"

Cậu học sinh lớp mười há hốc miệng, toàn thân run rẩy như một chiếc lá khô trước cơn bão biển. Cậu ta nhìn chóp thấu kính nhỏ xíu của chiếc finderscope đang lấp lánh ánh kim loại dưới nắng sớm, rồi nhìn lại đôi bàn tay vẫn chưa ngừng run của cô giáo bảo trợ. Nỗi sợ hãi bản năng muộn màng bắt đầu thẩm thấu qua từng mạch máu, khiến cậu ta co rúm người lại, hai hàm răng va vào nhau lập cập, không thể thốt thêm được một lời nào.

Cô Hà nhắm chặt mắt lại trong ba giây, hít một hơi thật sâu luồng gió biển lạnh buốt để cưỡng bức nhịp tim đang đập loạn xạ trong lồng ngực phải chậm lại. Cô đứng dậy, phủi đi lớp bụi xi măng bám trên đầu gối quần tây, rồi cúi xuống nắm lấy cổ tay cậu nam sinh, kéo cậu ta đứng thẳng lên. Bằng một giọng điệu đã nén chặt cảm xúc nhưng đanh thép như gang thép, cô kiểm tra nhanh vết trầy xước rỉ máu trên cùi chỏ của cậu ta:

"Vết thương phần mềm. Không gãy xương. Bây giờ, em đi xuống ngay phòng y tế ở tầng một, bảo cô nhân viên y tế sát trùng bằng cồn đỏ và băng lại. Sau đó quay về ngay lớp học của mình. Và hãy nhớ kỹ lấy ngày hôm nay: Tuyệt đối không bao giờ được phép tự ý bước chân lên khu vực sân thượng kỹ thuật này một lần nào nữa trong suốt những năm tháng em còn học ở ngôi trường này! Đi ngay!"

Nam sinh lớp mười gật đầu lia lịa như một con búp bê đứt dây cót. Cậu ta cúi gập người một góc chín mươi độ run rẩy nói lời xin lỗi rồi quay đầu, ba chân bốn cẳng tháo chạy thục mạng xuống cầu thang bộ. Tiếng đế giày ba-ta nện huỳnh huỵch trên các bậc bê tông dội vang vào lòng giếng trời sâu hun hút, nhỏ dần rồi tắt hẳn.

Sân thượng tầng bốn của dãy nhà C đột ngột chìm vào một khoảng lặng chết chóc.

Tiếng gió biển vẫn rít từng hồi qua những thanh lan can sắt rỉ sét, tiếng sóng vỗ rì rào từ mép đường Nguyễn Tất Thành vẫn vẳng lên, nhưng năm thành viên của Câu lạc bộ Thiên văn học dường như không còn nghe thấy gì nữa. Không một ai dám nhúc nhích. Không một ai dám thở mạnh.

Cô Hà chậm rãi quay người lại. Gương mặt của người giáo viên trẻ thường ngày vốn dịu dàng, luôn nở nụ cười bao dung trước những trò nghịch ngợm hay những tính toán sai sót của học sinh trong giờ thực hành, giờ đây lạnh băng và căng thẳng đến nghẹt thở. Cặp kính cận gọng kim loại phản chiếu ánh bình minh sắc lạnh. Ánh mắt cô như những lưỡi dao quét qua từng khuôn mặt đang cúi gằm: từ Thư đang đứng bất động với hai bàn tay nắm chặt vạt áo đồng phục đến trắng bệch, Bảo đang chết trân bên bồn nước với trái tim như muốn vỡ tung khỏi lồng ngực, Mai Anh co rúm người bên bức tường rêu, cho đến Khải và Tùng vẫn đang đứng như hai pho tượng đá bên cạnh khay nước sôi nguội ngắt.

"Ai là người chịu trách nhiệm trông coi thiết bị trong ca trực cuối cùng này?"

Âm lượng giọng nói của cô Hà không hề lớn, nhưng từng âm tiết rơi xuống nền bê tông nặng nề như những khối chì đúc, đè nghiến lên lồng ngực của từng đứa học trò.

Bảo cảm thấy lồng ngực mình thắt nghẽn lại, cổ họng đắng ngắt như vừa nuốt phải một ngụm nước biển mặn chát. Cảm giác tội lỗi và nhục nhã ập đến như một cơn triều dâng, quét sạch toàn bộ niềm hân hoan, sự tự hào về những biểu đồ quan sát Mặt Trăng mà cậu đã dày công ghi chép suốt đêm qua. Cậu run rẩy bước lên một bước, hai chân nặng như đeo đá, đầu cúi gằm không dám đối diện với ánh mắt của cô giáo:

"Dạ... thưa cô... là em. Em nhận bàn giao ca trực từ bốn giờ sáng để đo đạc và vẽ nốt biểu đồ thị sai... Em... em vừa mới ngồi xuống bồn nước để nghỉ lưng một lát thì..."

"Một lát?"

Cô Hà ngắt lời Bảo bằng một thanh âm sắc gọn như một nhát chém. Cô tiến thẳng về phía cậu, khoảng cách giữa hai người thu hẹp lại khiến Bảo cảm thấy áp lực vô hình từ người giáo viên như bóp nghẹt khí quản của mình.

"Một lát của em suýt nữa đã biến một đứa trẻ mười lăm tuổi thành một người mù lòa tàn phế suốt phần đời còn lại! Em có ý thức được mình đang đứng cạnh cái gì không, Bảo? Đây không phải là một chiếc ống nhòm đồ chơi bằng nhựa mua ở cổng trường! Đây là một hệ thống quang học phản xạ chuẩn Newton với đường kính thu nhận ánh sáng lên tới một trăm năm mươi milimét!"

Cô Hà quay người, chỉ thẳng ngón tay trỏ vào nòng ống thép đen ngòm đang mở toang miệng:

"Một trăm năm mươi milimét diện tích thu sáng! Toàn bộ năng lượng bức xạ mặt trời chiếu vào bề mặt tấm gương sơ cấp đó sẽ được tập trung, bẻ góc qua gương thứ cấp, và dồn nén lại thành một chùm tia hẹp chỉ có đường kính vài milimét ở tiêu điểm thị kính! Năng lượng quang học và nhiệt lượng hội tụ tại điểm đó lớn gấp hàng ngàn lần bức xạ tự nhiên của ánh sáng mặt trời ngoài trời! Nó đủ sức nung chảy nhựa tổng hợp, làm bốc cháy gỗ khô chỉ trong vài cái chớp mắt. Và nếu một đồng tử mắt người đặt vào vị trí đó, thể thủy tinh sẽ đóng vai trò một thấu kính thứ hai khuếch đại luồng nhiệt, đốt chín võng mạc và làm bốc hơi dịch kính ngay lập tức! Não bộ của một con người thậm chí còn chưa kịp kích hoạt phản xạ nhắm mắt để tự vệ thì mọi tế bào cảm quang đã bị thiêu rụi vĩnh viễn!"

Cô Hà hít một hơi sâu, rồi quay phắt sang phía Thư. Ánh mắt cô không hề giảm bớt sự gay gắt:

"Còn em, Hoàng Thư! Em là Chủ nhiệm câu lạc bộ! Em là người luôn miệng khẳng định với tôi và Ban Giám hiệu rằng câu lạc bộ hoạt động dựa trên các nguyên tắc khoa học chuẩn mực và tính kỷ luật tuyệt đối! Tại sao một thiết bị quang học công suất lớn như thế này lại bị bỏ mặc trơ trọi giữa một không gian mở mà không có người túc trực thường trực sát cạnh nòng kính? Nắp đậy chắn bụi đâu? Tại sao ống ngắm finderscope không được bọc kín hoặc tháo rời sau khi hoàn thành quan sát ban đêm? Rào chắn an toàn đâu? Biển cảnh báo quang học nguy hiểm đâu?"

Thư cắn chặt môi dưới đến mức bật máu. Cô gái vốn luôn kiêu hãnh, luôn chỉn chu trong từng cử chỉ và lời nói, lúc này hai bờ vai khẽ run lên bần bật. Thư không hề tìm kiếm bất kỳ một lý do khách quan nào để thoái thác, cũng không hề đưa mắt nhìn sang Bảo để san sẻ trách nhiệm. Đôi mắt Thư hoe đỏ, những ngón tay gầy guộc bấm sâu vào lòng bàn tay đến mức móng tay hằn sâu vào da thịt:

"Dạ... em xin nhận hoàn toàn khuyết điểm trước cô. Là lỗi của em. Em đã quá chủ quan... Em nghĩ rằng khoảng thời gian năm giờ ba mươi sáng chưa thể có học sinh nào lên sân thượng... Em đã để Bảo ở lại một mình mà không kiểm tra quy trình đóng nắp bảo vệ quang học trước khi đi xuống lấy đồ... Sự lơ là của em là không thể tha thứ." Giọng Thư nghẹn lại, sự sắc sảo thường nhật hoàn toàn vỡ vụn trước một lỗi lầm kỹ thuật có thể biến thành thảm họa nhân mạng.

"Chủ quan trong khoa học thực nghiệm chính là tội ác!"

Cô Hà gằn giọng, từng lời nói chứa đựng sự phẫn nộ chân thành của một nhà sư phạm chân chính.

"Các em đang bị cuốn đi bởi những thứ danh xưng hào nhoáng! Các em mải mê với những mục tiêu vĩ đại, mải mê vẽ nên những bản báo cáo thật lộng lẫy để nộp cho thầy Hiệu phó nhằm chứng minh sự tồn tại của câu lạc bộ, mà các em quên mất cái gốc rễ căn bản nhất, tối thượng nhất của một người làm nghiên cứu: Đó là An toàn! Tôi nói cho các em biết, không có bất kỳ một phát hiện thiên văn nào, không có bất kỳ một tấm bằng khen hay một quyết định phê duyệt kinh phí nào của nhà trường có giá trị bằng một milimét vuông giác mạc của một con người! Nếu các em không học được cách tôn trọng sự an toàn của chính mình và của cộng đồng, thì toàn bộ đống kiến thức thiên văn này chỉ là một thứ rác rưởi nguy hiểm!"

Khải khẽ đặt khay nước sôi xuống chân bồn nước, bước lên nửa bước đứng chắn bên cạnh Bảo và Thư. Gương mặt góc cạnh của cậu học sinh giỏi thể thao lộ rõ vẻ căng thẳng tột độ:

"Thưa cô, lỗi này tụi em cùng gánh. Sáng nay em với Tùng xuống dưới hơi lâu vì cái van bình đun nước ở gác mái bị kẹt. Đáng lẽ tụi em phải cắt cử một người ở lại đứng chốt ngay cạnh chân máy cùng với Bảo... Tụi em đã sai lầm trong việc phân chia vị trí."

"Các em vẫn chưa ý thức hết được vực thẳm mà các em vừa suýt bước qua đâu," Cô Hà thở dài một tiếng thật nặng nhọc. Cơn thịnh nộ bộc phát dường như đã rút cạn sinh lực của cô giáo trẻ, để lại một nỗi thất vọng sâu sắc hằn rõ trên từng nếp nhăn nơi khóe mắt. "Nếu lúc nãy Thư và tôi bước lên chậm đúng ba giây... chỉ ba giây thôi, thì hiện tại chúng ta đang đứng ở đâu? Chúng ta không đứng ở đây để chịu sự khiển trách này, mà chúng ta đang đứng trước cửa phòng cấp cứu của Bệnh viện Mắt Đà Nẵng, trước sự phẫn nộ tột cùng của phụ huynh học sinh, và trước hội đồng kỷ luật của Sở Giáo dục! Khi ấy, không chỉ câu lạc bộ này bị khai tử ngay tức khắc, mà toàn bộ tương lai của các em, danh dự của nhà trường, và cả lương tâm của tôi nữa, sẽ bị chôn vùi trong sự dằn vặt suốt cả cuộc đời này!"

Từng lời cô Hà thốt ra như những nhát búa giáng thẳng vào tâm can Lý Gia Bảo. Cậu đứng chết lặng giữa làn gió biển lạnh buốt. Cậu nhớ lại những ảo tưởng ngây thơ của mình trong suốt những tuần qua: Cậu từng tin rằng chỉ cần có lòng đam mê nồng cháy, chỉ cần dám thức trắng đêm để ngắm nhìn những dải sáng của các thiên hà xa xôi, chỉ cần vẽ được những bức họa miệng núi lửa chi tiết như Mai Anh hay có sức khỏe để vác chiếc chân đế nặng chịch như Khải là đã đủ tư cách để trở thành một nhà thiên văn nghiệp dư chân chính. Hóa ra tất cả những thứ lãng mạn viển vông đó, nếu thiếu đi sự cẩn trọng tỉ mỉ đến từng chi tiết và kỷ luật thép của quy trình kỹ thuật, lại có thể biến thành một thứ vũ khí sát thương tàn nhẫn đến mức ấy.

Bảo nhớ đến cuốn sổ tay bọc da cũ kỹ của anh trai Quân mà cậu luôn giữ gìn như một báu vật dưới đáy hòm. Ở ngay trang đầu tiên, bằng nét bút mực Cửu Long nắn nót, anh Quân không hề ghi chép về vẻ đẹp thần tiên của tinh vân Orion hay sự kỳ ảo của vành đai sao Thổ. Anh viết bốn chữ in hoa to bản, gạch chân hai lần bằng mực đỏ: *QUY CHUẨN AN TOÀN QUAN SÁT*. Đêm qua, khi ngồi dưới bầu trời đầy sao, Bảo đã lướt qua trang sách đó một cách hời hợt, coi đó chỉ là những lời giáo điều tẻ ngắt của những người lớn thích thận trọng quá mức. Cái giá của sự kiêu ngạo ấu trĩ ấy suýt chút nữa đã là đôi mắt của một đứa trẻ.

Nhìn thấy nỗi ân hận tột cùng và sự bàng hoàng hiện rõ trên từng khuôn mặt non nớt của năm đứa học trò, ánh mắt cô Hà khẽ chùng xuống. Là một người dạy Vật lý thực nghiệm nhiều năm, cô hiểu sâu sắc rằng: Sự trừng phạt hay những lời mắng mỏ cay nghiệt nhất cũng không bao giờ có thể tạo ra một bước chuyển biến nhận thức sâu sắc bằng một bài học thực chứng từ chính sự tàn khốc của các quy luật tự nhiên.

"Các em lại đây," Cô Hà cất giọng trầm xuống, lấy lại sự điềm tĩnh và quyền uy chuyên môn của một nhà giáo.

Cả năm thành viên câu lạc bộ rụt rè bước từng bước ngắn, vây quanh cỗ kính thiên văn phản xạ. Không một ai dám ngước mắt nhìn về phía vầng thái dương đang tỏa ánh sáng rực rỡ phía chân trời.

Cô Hà bước lại chiếc túi xách công tác nằm lăn lóc trên nền xi măng, kéo khóa lấy ra một tấm bìa cứng màu trắng ngà khổ A4 – vốn là tờ bìa của tập giáo án Vật lý lớp mười hai – và nhặt một mẩu bìa các-tông màu nâu sẫm, dày chừng ba lớp sóng từ chiếc hộp đựng ốc vít của Tùng đang vứt dưới sàn.

"Tùng, lại đây," Cô Hà gọi. "Cầm lấy mép tấm bìa các-tông này cho cô. Cầm thật chắc ở góc ngoài cùng, tuyệt đối không được đưa các ngón tay vào vùng trục quang phía sau thị kính."

Tùng nuốt nước bọt đánh ực một cái, hai bàn tay lấm lem dầu mỡ đón lấy mép tấm bìa carton với sự cẩn trọng tột bậc.

Cô Hà bước sang mạn sườn bên trái của cỗ kính. Cô đứng hoàn toàn lệch khỏi đường trục ngắm của hệ quang học, không để bất kỳ bộ phận nào của cơ thể nằm trên đường đi của tia sáng. Động tác đầu tiên của cô không phải là chạm vào thân kính chính, mà là tháo phắt chiếc nắp nhựa của kính ngắm finderscope 6x30 ra. Nhưng thay vì để mở, cô rút từ túi áo khoác ra một mảnh vải nhung đen dày gấp làm bốn, bọc kín toàn bộ đầu thu sáng của chiếc kính ngắm phụ lại, rồi dùng một sợi dây thun bản lớn quấn chặt ba vòng.

"Quy tắc an toàn số một của thiên văn quan sát mặt trời," Cô Hà nói, giọng rõ ràng, dứt khoát từng từ: "Bất kể khi nào các em hướng nòng kính chính về phía Mặt Trời, việc đầu tiên mang tính sống còn là phải bịt kín hoặc tháo hẳn kính ngắm phụ finderscope ra khỏi thân máy! Đã có hàng ngàn trường hợp trên thế giới bị mù một mắt vĩnh viễn không phải do nhìn qua thị kính chính, mà do thói quen vô thức ghé mắt vào kính ngắm phụ để tìm mục tiêu. Kính ngắm phụ có trường nhìn rộng, thấu kính tiêu sắc tập trung năng lượng cực nhanh. Một phần mười giây nhìn vào đó cũng đủ để nướng chín các tế bào hình que và hình nón trên điểm vàng."

Nói đoạn, cô Hà khom người xuống, hoàn toàn không nhìn qua thị kính Plössl 25mm đang gắn trên khay lấy nét. Đôi mắt cô dán chặt xuống mặt sàn bê tông dưới chân máy.

"Quy tắc số hai: Căn chỉnh mục tiêu Mặt Trời bằng phương pháp bóng đổ. Tuyệt đối không bao giờ được dùng mắt ngắm thẳng qua thân ống."

Cô Hà nới lỏng hai chốt hãm của trục xích kinh và trục xích vĩ, dùng hai tay xoay nhẹ thân ống thép. Cả nhóm nín thở nhìn theo. Khi thân ống kính dịch chuyển, chiếc bóng đen dài ngoằng của nó trên nền sàn bê tông bắt đầu co ngắn lại, méo mó rồi dần dần biến đổi hình dạng. Cho đến khi bóng của thân ống thép thu lại thành một hình tròn đen kịt, tròn vành vạnh và hoàn hảo như một chiếc đĩa in trên nền xi măng, cô Hà lập tức siết chặt chốt hãm trục xích đạo.

"Khi bóng của thân ống đạt độ tròn tuyệt đối, trục quang học của kính đã hướng thẳng tắp vào tâm đĩa Mặt Trời mà không cần một giọt ánh sáng nào chạm vào mắt người quan sát."

Cô Hà quay sang Tùng:

"Bây giờ, Tùng, đưa tấm bìa các-tông vào vị trí cách thị kính ba xăng-ti-mét. Giữ nguyên tay, không được run."

Tùng run rẩy đưa mẩu bìa carton màu nâu vào đúng vị trí cô giáo chỉ định.

Mọi ánh mắt của Bảo, Thư, Mai Anh và Khải đều dồn tụ vào bề mặt tấm bìa.

Chỉ mất đúng hai giây.

Không cần đến ba giây. Một đốm sáng trắng chói lòa, rực rỡ và gay gắt như ánh hồ quang của máy hàn kim loại xuất hiện ngay tại bề mặt giấy carton. Ngay sau đó, một âm thanh "xèo... xèo..." sắc lẹm, ghê rợn vang lên giữa không gian tĩnh mịch. Một luồng khói trắng đậm đặc cuộn tròn bốc lên nghi ngút, mang theo mùi khét lẹt nồng nặc của sợi cellulose và keo dán công nghiệp bị thiêu cháy rụi.

Một lỗ thủng tròn xoe, đen ngòm với đường kính gần một xăng-ti-mét lập tức hình thành trên tấm bìa các-tông ba lớp. Những tia lửa đỏ rực liếm láp quanh mép giấy cháy than hóa, tàn lửa bùng lên dữ dội trước sự kinh hãi tột cùng của mọi người. Tùng hoảng hốt buông tay đánh rơi mẩu bìa đang bốc cháy xuống sàn xi măng. Khải nhanh chân giẫm mạnh đế giày thể thao lên mẩu giấy, dập tắt ngọn lửa đang âm ỉ lan rộng.

Mùi khét của giấy cháy quyện chặt vào làn gió biển sớm mai, tạo nên một thứ mùi vị ngột ngạt và đầy ám ảnh.

Mai Anh đưa hai bàn tay run rẩy lên bịt chặt miệng, đôi mắt ngấn lệ mở to hết cỡ nhìn vào lỗ thủng cháy đen trên mẩu bìa các-tông dưới đất. Bảo cảm thấy một luồng hàn khí chạy dọc từ xương cụt lên tận đỉnh đầu, toàn thân cậu lạnh ngắt như vừa bị ném vào một hầm băng.

Đó chính là những gì suýt nữa đã diễn ra bên trong nhãn cầu của cậu nam sinh lớp mười kia. Đó là nhiệt lượng đã suýt nữa đốt cháy võng mạc của một con người thành than vụn. Nếu không có cú vồ người liều mạng của cô Hà và Thư, cái lỗ thủng bốc khói khét lẹt kia đã nằm vĩnh viễn trong đôi mắt của một đứa trẻ vô tội. Sự bất cẩn của cậu suýt nữa đã biến thành một tội ác không thể dung thứ.

"Các em đã tận mắt nhìn thấy rồi chứ?"

Giọng cô Hà trầm xuống, đều đều nhưng mang sức nặng nghìn cân giữa bầu không khí nồng nặc mùi khét.

"Đó là lý do vì sao trong mọi cuốn cẩm nang thiên văn học chuẩn mực trên toàn cầu, dòng chữ đầu tiên luôn là: *Tuyệt đối không bao giờ được nhìn thẳng vào Mặt Trời qua bất kỳ dụng cụ quang học nào nếu không có màng lọc chuyên dụng đặt ở ngay cửa thu sáng phía trước nòng kính!* Tôi nhấn mạnh: Phải là màng lọc chuyên dụng chuẩn Baader Solar Filter hoặc kính lọc kim loại phủ crom đạt chuẩn quốc tế, có khả năng chặn đứng chín mươi chín phẩy chín trăm chín mươi chín phần trăm cường độ ánh sáng và toàn bộ bức xạ hồng ngoại, tử ngoại độc hại trước khi ánh sáng đi vào thân ống."

Cô Hà đưa mắt nhìn thẳng vào từng thành viên:

"Những lời truyền miệng vô căn cứ như dùng kính râm, dùng phim chụp X-quang cũ, dùng đĩa mềm máy tính hay kính hun khói bếp... tất cả đều là những trò tự sát tập thể! Chúng có thể làm giảm bớt độ chói của ánh sáng nhìn thấy, đánh lừa phản xạ tự nhiên của con ngươi khiến đồng tử mở to ra hơn, nhưng chúng hoàn toàn để lọt toàn bộ tia tử ngoại và tia hồng ngoại bước sóng ngắn đi thẳng vào đáy mắt, nướng chín võng mạc một cách âm thầm không hề gây cảm giác đau đớn cho đến khi người quan sát hoàn toàn mất đi thị lực vĩnh viễn!"

Cô Hà ngừng lại một nhịp, giơ tấm bìa cứng màu trắng ngà khổ A4 lên trước mặt cả nhóm:

"Vậy câu hỏi đặt ra là: Nếu câu lạc bộ của chúng ta không có đủ kinh phí để trang bị màng lọc Baader chuyên dụng đắt tiền cho chiếc kính đường kính một trăm năm mươi milimét này, thì chúng ta buộc phải từ bỏ việc nghiên cứu Mặt Trời sao? Chúng ta phải đầu hàng trước giới hạn của trang thiết bị sao?"

Cô lắc đầu, một nét kiên định của người làm khoa học chân chính bừng sáng trong ánh mắt:

"Không. Khoa học chân chính không bao giờ đầu hàng hoàn cảnh, miễn là người làm khoa học nắm vững bản chất của các định luật vật lý và tuân thủ tuyệt đối các nguyên tắc an toàn. Chúng ta không nhìn trực tiếp, nhưng chúng ta có thể sử dụng phương pháp quan sát gián tiếp: Kỹ thuật chiếu ảnh Mặt Trời qua thấu kính."

Dưới sự chứng kiến chăm chú của năm thành viên, cô Hà lấy từ trong cặp ra một chiếc giá kẹp kim loại nhỏ có ren xoay – một dụng cụ gá tự chế đơn giản. Cô khéo léo gắn thanh giá kẹp vào đuôi ống kính, ngay phía sau bộ phận chỉnh tiêu cự. Tấm bìa cứng màu trắng ngà được kẹp vuông góc với trục quang học, cách bề mặt thị kính Plössl 25mm khoảng hai mươi lăm xăng-ti-mét.

Tiếp đó, cô dùng một tấm bìa các-tông lớn khác, khoét một lỗ tròn ở tâm vừa khít với đường kính ngoài của nòng kính, lồng vào thân ống để tạo thành một tấm chắn nắng rộng bản. Tấm chắn này lập tức tạo ra một vùng bóng râm râm mát, che phủ hoàn toàn lên tấm bìa hứng ảnh màu trắng phía sau, ngăn chặn ánh sáng tán xạ từ môi trường xung quanh làm mờ hình ảnh.

Cô Hà đặt những ngón tay thon dài lên núm vặn lấy nét bằng đồng thau, chậm rãi xoay từng phần mười milimét.

Trước sự sững sờ của Lý Gia Bảo và các bạn, một hình ảnh kỳ diệu bắt đầu hiện rõ trên nền tấm bìa trắng ngà.

Đó là một vòng tròn quang học sáng rực rỡ, đường kính chừng mười hai xăng-ti-mét, viền quanh sắc nét đến từng chi tiết nhỏ nhưng cường độ sáng lại vô cùng dịu mắt, hoàn toàn không gây bất kỳ cảm giác chói lóa hay nguy hiểm nào cho thị giác. Đĩa sáng của Mặt Trời hiện lên trung thực, lộng lẫy như một tác phẩm hội họa siêu thực. Toàn bộ năng lượng hội tụ chết người đã bị phân tán đều trên diện tích rộng lớn của mặt giấy, biến một luồng nhiệt hủy diệt thành một hình chiếu quang học thuần khiết và an toàn tuyệt đối.

"Lại gần đây mà quan sát," Cô Hà khẽ nghiêng đầu ra hiệu.

Năm đứa trẻ chầm chậm bước tới, vây quanh tấm bìa giấy trắng. Bảo nín thở, hai mắt cậu dán chặt vào vòng tròn ánh sáng. Cậu chưa bao giờ nhìn thấy Mặt Trời ở một cự ly gần và rõ ràng đến thế. Ở góc phần tư phía tây nam của đĩa sáng, nổi bật lên ba chấm đen nhỏ xíu, sắc sảo như những giọt mực tàu vô tình đánh rơi trên trang giấy trắng. Xung quanh các chấm đen sẫm màu đó là một vùng viền mờ màu xám nhạt hơn, tỏa ra như những cánh hoa mong manh.

"Vết đen Mặt Trời..." Mai Anh thốt lên thì thào, giọng cô gái run run vì xúc động. Đôi mắt mệt mỏi sau một đêm thức trắng bỗng sáng rực lên thứ ánh sáng say mê của nghệ thuật và khoa học hòa quyện. "Vùng tâm tối umbra và vùng nửa tối penumbra... Khu vực có từ trường cực mạnh ức chế dòng đối lưu nhiệt từ tâm Mặt Trời, làm cho nhiệt độ bề mặt ở đó tụt xuống chỉ còn khoảng bốn ngàn độ Kelvin, tạo ra độ tương phản quang học với vùng quang cầu xung quanh... Nó thực sự hiển hiện rõ ràng đến thế này sao cô?"

"Đúng vậy," Cô Hà khẽ mỉm cười, một nụ cười hiếm hoi mang đậm nét đôn hậu của một người thầy sau những giờ phút căng thẳng tột bực. "Nhờ phương pháp chiếu ảnh gián tiếp này, không chỉ một người, mà toàn bộ lớp học, hàng chục con người có thể cùng lúc đứng xung quanh tấm bảng này để theo dõi, đo đạc kích thước vết đen, ghi nhận chu kỳ tự quay của Mặt Trời qua từng ngày mà không một ai phải đối mặt với bất kỳ rủi ro nào về mặt thị giác. Đó chính là ranh giới phân định giữa tri thức khoa học thực thụ và sự liều lĩnh dốt nát. Kỹ thuật thiên văn không nằm ở chỗ các em có trong tay một cỗ máy hiện đại hay đắt tiền đến mức nào, mà nằm ở chỗ các em có đủ sự hiểu biết, đủ tính kỷ luật để làm chủ cỗ máy đó, bảo vệ bản thân và bảo vệ những người xung quanh hay không."

Cô Hà quay sang nhìn thẳng vào mắt Hoàng Thư và Lý Gia Bảo, ánh mắt cô một lần nữa trở nên nghiêm nghị:

"Ở nhà tôi có một chiếc máy ảnh thiên văn cá nhân cũ, loại CCD chuyên dụng có cảm biến đơn sắc làm mát bằng sò lạnh, có thể kết nối trực tiếp vào tiêu điểm thị kính để chụp ảnh trắc quang các sao biến quang. Tôi đã từng nghĩ rằng, sau buổi kiểm tra sơ bộ đêm qua của Ban Giám hiệu, nếu các em hoàn thành tốt các chỉ số vận hành cơ bản, tôi sẽ mang chiếc máy ảnh đó lên trường và giao cho câu lạc bộ mượn để tiến hành dự án đo đường cong ánh sáng thực thụ."

Cô Hà dừng lại một nhịp, giọng nói đanh lại đầy kiên quyết:

"Nhưng sau những gì diễn ra sáng hôm nay, tôi khẳng định dứt khoát: Chừng nào Câu lạc bộ Thiên văn học chưa xây dựng được một bộ Quy trình Vận hành Chuẩn mực bằng văn bản, chừng nào các em chưa thiết lập được hệ thống rào chắn, biển cảnh báo nguy hiểm quang học và phân công người chốt chặn kiểm soát hiện trường một cách tuyệt đối, thì tôi sẽ không bao giờ giao chiếc máy ảnh đó cho các em. Khoa học không bao giờ dung thứ cho sự cẩu thả. Một sai sót nhỏ trong phòng thí nghiệm hóa học có thể làm vỡ một ống nghiệm, nhưng một sai sót trong quang học thiên văn có thể cướp đi ánh sáng của một đời người. Các em phải khắc cốt ghi tâm điều đó."

Lý Gia Bảo cúi gập đầu xuống ngực. Từng lời nói của cô Hà như một mũi kim châm khắc sâu vào tâm khảm cậu một vết sẹo nhức nhối của sự thức tỉnh. Cậu nhận ra rằng, suốt thời gian qua, cậu chỉ là một đứa trẻ to xác đam mê ngắm sao theo kiểu lãng mạn vô trách nhiệm. Cậu muốn nhìn thấy vũ trụ bao la, nhưng lại không học cách nhìn vào thực tế trần trụi dưới chân mình. Cậu muốn chạm tay vào những vì sao, nhưng lại lơ là trước sự an nguy của một người bạn đồng trang lứa.

Đúng lúc bầu không khí tĩnh lặng nặng nề đang bao trùm lấy sân thượng, từ phía lồng cầu thang bộ bất thần vang lên tiếng gót giày da nện cồm cộp trên nền bê tông.

Âm thanh dứt khoát, nặng nề, đều đặn đến mức lạnh lùng.

Cả năm đứa học trò cùng cô Hà đồng loạt giật mình quay phắt lại. Tim Bảo như ngừng đập thêm một lần nữa khi nhìn thấy bóng người vừa bước ra khỏi bậc thang cuối cùng.

Thầy Phó hiệu trưởng Nguyễn Đức Phong.

Vị giám sát kỷ luật tối cao của trường Hải Vân xuất hiện trong chiếc áo măng-tô dạ màu đen sẫm quen thuộc cài kín cổ. Khuôn mặt thầy vuông vức, nghiêm nghị như được tạc từ một khối đá hoa cương xám xịt, không lộ ra bất kỳ một gợn sóng cảm xúc nào. Cặp kính cận gọng đồi mồi dày cộp che giấu đi đôi mắt sắc lạnh và sắc sảo tột bậc. Kẹp dưới nách thầy là chiếc cặp da đen bóng lộn, và trên tay thầy là cuốn sổ trực ban bìa đỏ của Ban Giám hiệu.

Tiếng hét thất thanh của cô Hà và Thư lúc nãy, cùng với tiếng xô xát và tiếng tháo chạy hốt hoảng của cậu nam sinh lớp mười rõ ràng đã vọng xuống tận khoảng sân trường phía dưới – nơi các giáo viên trực ban và giám thị đang chuẩn bị kiểm tra hàng ngũ cho buổi lễ chào cờ đầu tuần.

Đôi mắt sau tròng kính cận của thầy Phong chậm rãi quét một vòng sắc lẹm qua toàn bộ hiện trường:

Mẩu bìa các-tông bị cháy thủng một lỗ đen ngòm, tàn tro vẫn còn bốc mùi khét lẹt dưới nền xi măng.

Tấm bìa cứng màu trắng ngà đang hứng trọn hình chiếu rực rỡ của đĩa Mặt Trời.

Năm đứa học sinh của câu lạc bộ mặt mày tái mét, đứng co cụm bên cạnh cỗ máy như những phạm nhân đang chờ ngày tuyên án.

Và cô giáo Vũ Thanh Hà với vạt áo sơ mi công sở còn vấy bẩn những vệt bụi xi măng xám xịt sau cú ngã trượt dài.

Thầy Phong không vội vàng cất tiếng. Thầy bước từng bước chậm rãi, tiếng đế giày da gõ vang đều đặn trên nền bê tông tạo ra một áp lực tâm lý nghẹt thở đến tột cùng. Thầy dừng lại ngay trước mẩu giấy cháy đen, mũi giày da khẽ gạt nhẹ tàn tro còn sót lại trên mặt đất.

"Có chuyện gì vừa xảy ra trên khu vực kỹ thuật này?"

Âm vực giọng nói của thầy Phong trầm đục, khô khốc, vang lên giữa bốn bề gió lộng như tiếng sấm rền từ xa.

Cô Hà hít một hơi thật sâu, sửa lại gọng kính rồi bước lên phía trước nửa bước với tư cách là giáo viên bảo trợ chịu trách nhiệm cao nhất:

"Thưa thầy Phó hiệu trưởng, cách đây ít phút có một học sinh lớp mười vô ý đi lên sân thượng và tò mò ghé mắt lại gần kính ngắm quang học trong khi kính đang hướng về phía Mặt Trời. Tôi và em Hoàng Thư đã kịp thời phát hiện và can thiệp dứt điểm, ngăn chặn tuyệt đối nguy cơ tổn thương thị giác cho học sinh đó. Em học sinh đã được hướng dẫn xuống phòng y tế để kiểm tra vết trầy xước ngoài da và trở về lớp an toàn. Ngay sau đó, tôi đã tận dụng hiện trường để thực hiện một bài học thực nghiệm nghiêm ngặt về an toàn quang học cho các thành viên câu lạc bộ."

Thầy Phong không hề nhìn cô Hà. Ánh mắt sắc như dao cạo của vị Phó hiệu trưởng lướt qua gương mặt đang tái mét của Thư, dừng lại năm giây trên đôi mắt đầy vẻ ân hận của Bảo, quét qua Mai Anh đang run rẩy, rồi dừng lại ở dáng đứng gồng cứng của Khải và Tùng.

"Kịp thời can thiệp?" Thầy Phong nhếch mép, một nụ cười lạnh tanh không hề có chút ấm áp nào xuất hiện nơi khóe môi. "Nói một cách chính xác hơn theo ngôn ngữ quản trị học đường: Nghĩa là sự an toàn thân thể của học sinh trường Trung học phổ thông chuyên Hải Vân vừa được phó mặc cho sự may rủi trong gang tấc?"

Thầy Phong tiến lại gần cỗ kính phản xạ Newton 150/750mm. Bàn tay đeo chiếc nhẫn bạc của thầy vươn ra, ngón tay trỏ gõ nhẹ ba tiếng "coong... coong... coong..." lên thân ống kim loại. m thanh vang lên rỗng tuếch và khô khốc.

"Chiều hôm qua, khi tôi và thầy Công lên nghiệm thu vận hành sơ bộ của các em, tôi đã trực tiếp cảnh báo về độ rủi ro cơ học của cỗ máy này. Chiếc chân đế xích đạo bị trờn ren, rung lắc dữ dội đến mức các em phải dùng tay trần để ghì giữ thân máy trong suốt quá trình bám nhật động. Tôi đã yêu cầu các em phải đặt yếu tố an toàn lên hàng đầu."

Thầy Phong quay phắt người lại, hai tay chắp sau lưng, ánh mắt như hai ngọn đuốc lạnh xoáy thẳng vào năm đứa học trò:

"Thế nhưng các em đã làm gì? Các em bỏ ngoài tai mọi khuyến cáo của Ban Giám hiệu! Các em thức trắng một đêm trên nóc nhà này, để rồi khi bình minh lên, các em để mặc một cỗ máy quang học hội tụ năng lượng cao nằm chơ vơ giữa một không gian không rào chắn, không biển cảnh báo, không có người trực gác tại chỗ để một học sinh lớp mười tự do tiếp cận điểm chết quang học! Đây không còn là sự non nớt về mặt kỹ thuật nữa. Đây là sự vô kỷ luật, tắc trách và coi thường tính mạng con người một cách nghiêm trọng!"

Từng lời phán xét của thầy Phong như những tảng đá nghìn cân đè nghiến lên lồng ngực Bảo. Cậu muốn mở miệng ra để van xin, muốn giải thích rằng cả nhóm đã kiệt sức ra sao sau mười hai tiếng đồng hồ căng mắt bám đuổi từng miệng hố Mặt Trăng, muốn nói rằng Khải và Tùng chỉ vừa chạy xuống dưới vài phút để lấy nước sôi... Nhưng nhìn vào đôi mắt thép của vị Hiệu phó, Bảo hiểu rằng mọi lời thanh minh trong khoảnh khắc này đều là sự ngụy biện hèn hạ và lố bịch nhất.

Thầy Phong mở chiếc cặp da đen, rút ra một cây bút máy mạ vàng. Nhưng thầy không hề mở nắp bút để ký bất kỳ một văn bản nào. Thầy dùng thân bút chỉ thẳng vào ngực của Thư, rồi chỉ sang ngực Bảo:

"Hoàng Thư. Lý Gia Bảo. Hãy mở to tai ra mà nghe cho rõ tối hậu thư cuối cùng này của Ban Giám hiệu. Nhà trường tạo điều kiện cho các em thành lập câu lạc bộ học thuật là để rèn luyện tư duy khoa học và nhân cách kỷ luật, chứ tuyệt đối không phải là nơi dung túng cho sự cẩu thả, nghiệp dư và những trò chơi mạo hiểm đe dọa đến an toàn học đường!"

Thầy Phong dừng lại một nhịp, giọng nói đanh lại thành một bản án lạnh lùng:

"Ban Giám hiệu sẽ không bao giờ có lần cảnh cáo thứ ba dành cho Câu lạc bộ Thiên văn học. Bản báo cáo nhật ký quan sát Mặt Trăng đêm qua của các em..." Thầy liếc nhìn tập tài liệu vẽ tay mà Mai Anh đang ôm chặt trước ngực như một đứa trẻ ôm búp bê, "... tôi và tổ bộ môn Vật lý sẽ tiếp nhận để thẩm định tính xác thực của số liệu. Nhưng chỉ cần xảy ra thêm một sơ suất kỹ thuật dù là nhỏ nhất, chỉ cần một lần nữa các em để xảy ra sự cố đe dọa đến an toàn của học sinh hay cơ sở vật chất của nhà trường, tôi sẽ đích thân ký quyết định xóa sổ vĩnh viễn Câu lạc bộ Thiên văn học, thu hồi toàn bộ tư cách pháp nhân và niêm phong, giải tỏa căn phòng gác mái khu nhà ngoại khóa ngay trong ngày! Không có bất kỳ ngoại lệ nào, không có bất kỳ sự châm chước nào cho lòng đam mê vô kỷ luật! Các em đã nghe rõ chưa?"

Năm đứa trẻ đồng loạt cúi đầu, hai vai sụp xuống trong nỗi ê chề cùng cực. Âm thanh đáp lại nghẹn ngào, run rẩy vang lên lạc lõng giữa gió sớm:

"Dạ... chúng em đã nghe rõ thưa thầy."

Thầy Phong không nói thêm một lời thừa thãi nào. Thầy quay sang cô Hà, khẽ gật đầu một cái theo đúng nghi thức giao tiếp công vụ lạnh lùng giữa cấp trên và cấp dưới, rồi xoay người rảo bước thẳng về phía cửa thang bộ. Tiếng gót giày da của thầy nện cồm cộp, chìm dần xuống lòng cầu thang tối om, để lại sau lưng một khoảng không gian hoang hoải, trĩu nặng và ngột ngạt đến phát điên trên nóc nhà C.

Đúng lúc đó, từ hệ thống loa truyền thanh gắn trên các cột bê tông dưới sân trường, giai điệu dồn dập, trang nghiêm của bài hát Đội ca và Quốc ca bắt đầu vang lên rộn rã.

Tiếng bước chân của hàng ngàn học sinh rầm rập tập hợp dưới sân, tiếng cười đùa vô tư, tiếng còi hiệu sắc nhọn của các thầy cô giám thị dội vang lên tận đỉnh tầng thượng lộng gió. Thế giới bên dưới đang vận hành với tất cả sự ồn ã, tươi vui và bình yên của một buổi sáng đầu tuần mới, hoàn toàn đối lập với bầu không khí u ám, lạnh lẽo chẳng khác nào một bãi chiến trường hoang tàn đang bao bọc lấy năm thành viên của câu lạc bộ.

Khải là người đầu tiên phá vỡ sự im lặng chết chóc. Cậu thở hắt ra một hơi dài, lồng ngực vạm vỡ khẽ rung lên. Cậu cúi xuống nhặt cuộn dây thừng bện và tấm bạt phủ chống thấm nằm dưới chân bồn nước, giọng trầm và đặc quánh:

"Thu dọn thôi. Đứng đây nhìn nhau cũng chẳng làm cho cái khớp ren nó tự lành lại được."

Không một ai đáp lời. Cả nhóm lặng lẽ bắt tay vào công việc tháo dỡ và thu dọn thiết bị trong một sự trật tự nặng nề chưa từng có.

Khải không còn vẻ cợt nhả, bông đùa thường ngày của một chân sút bóng đá cừ khôi. Ánh mắt cậu dán chặt vào khoảng sàn bê tông trống trải nối từ cửa lồng thang bộ sang vị trí đặt máy. Cậu vừa cuộn tròn những vòng dây thừng vừa lẩm bẩm tính toán với một vẻ mặt đăm chiêu hiếm thấy:

"Cánh cửa sắt sân thượng này hỏng ổ khóa từ năm ngoái, không thể chốt chặn từ bên ngoài được. Lần sau, nếu muốn dựng kính ở đây, bắt buộc phải có ít nhất hai người đứng chốt chặn phân luồng ngay từ chiếu nghỉ tầng ba. Phải xuống xin đội bảo vệ bốn cái cọc tiêu cao su phản quang và hai cuộn dây căng cảnh báo màu vàng đen... Tuyệt đối không thể để bất kỳ ai bước chân vào bán kính năm mét quanh vùng đặt máy như sáng nay được nữa."

Bảo nhìn Khải, trong lòng dâng lên một nỗi khâm phục cay đắng. Bản năng tổ chức, kinh nghiệm thực tế về kỷ luật và kiểm soát không gian của một đội trưởng thể thao đang tự động chuyển hóa thành một quy trình bảo vệ hiện trường chuẩn xác – điều mà một kẻ chỉ biết vùi đầu vào những trang sách lý thuyết thiên văn viển vông như Bảo chưa từng một lần mảy may nghĩ tới.

Ở góc bên kia, Tùng đang cẩn trọng dùng chiếc cờ-lê mười hai nới lỏng từng con ốc hãm để hạ hai quả tạ đối trọng bằng gang nặng trịch xuống khỏi thanh trục. Cậu cẩn thận đặt từng quả cân vào hộp xốp, rồi cùng Khải nhẹ nhàng nâng thân ống quang học nặng nề đặt vào thùng bảo quản lót vải nỉ xám. Đôi bàn tay của cậu học sinh chuyên cơ điện khẽ run rẩy khi chạm vào khớp ren siết chạc ba bên phải của chân đế xích đạo – nơi những rãnh ren kim loại đã bị mài mòn vẹt mép sau một đêm dài chống chọi với sức giật của gió biển và cú va chạm lúc sáng. Tùng nhìn vết cháy đen thui trên sàn bê tông, rồi liếc nhìn sang Bảo, ánh mắt cậu lộ rõ vẻ tự trách và dằn vặt sâu sắc vì đã không thể chế tạo một cỗ chân đế vững chãi hơn.

Mai Anh cẩn thận nhấc từng tờ bản vẽ nhật ký quan sát Mặt Trăng đêm qua đặt vào cặp hồ sơ bằng nhựa cứng trong suốt. Cô dùng mu bàn tay áo lau đi từng hạt bụi than li ti bám trên mép giấy can. Những nét vẽ chì than về chuyển động biểu kiến của Mặt Trăng qua từng giờ, những chi tiết tinh xảo về các miệng hố va chạm và vùng tối đại dương trên bề mặt cung trăng đêm qua đẹp đẽ và chuẩn xác là thế, vậy mà giờ đây, niềm hân hoan sáng tạo trong lòng cô gái trẻ đã hoàn toàn bị dập tắt bởi nỗi bàng hoàng của bài học sinh tử vừa trải qua.

Năm con người lặng lẽ chia nhau khiêng vác từng bộ phận của cỗ máy. Khải và Tùng gồng mình vác chiếc chân đế gang nặng trịch; Bảo và Thư cẩn thận khiêng thùng xốp chứa thân ống quang học Newton; Mai Anh ôm chặt cặp tài liệu và hộp thị kính. Họ nối đuôi nhau bước xuống từng bậc cầu thang bộ tối tăm của dãy nhà C, nghe tiếng bước chân của chính mình dội vào vách tường ẩm mốc.

Họ đi xuyên qua hành lang vắng lặng của khu nhà ngoại khóa, nơi tiếng hát chào cờ từ sân trường vẫn vọng lại trầm hùng, rồi dừng lại trước cánh cửa gỗ cũ kỹ của căn phòng gác mái nằm nép mình dưới chân tháp nước cũ.

Cánh cửa gỗ mở ra với một tiếng cọt kẹt khô khốc.

Bên trong căn phòng gác mái chật chội, không khí ngột ngạt và nồng nặc mùi bụi sách cũ, mùi gỗ mục ẩm ướt và mùi dầu mỡ máy móc lâu ngày không được thông gió. Khi cánh cửa gỗ khép lại, ngăn cách hoàn toàn thế giới bên ngoài với những thanh âm rộn rã của lễ chào cờ đầu tuần, cả năm thành viên như rút cạn chút tàn lực cuối cùng, đồng loạt ngồi sụp xuống những chiếc ghế gỗ tạp và những chiếc thùng gỗ cũ kỹ.

Cỗ kính thiên văn nằm chỏng chơ giữa gian phòng hẹp. Chiếc nắp đậy chắn bụi màu đen ở đầu ống quang học giờ đây đã được đậy kín mít, chiếc kính ngắm phụ finderscope vẫn được bọc chặt bằng lớp vải nhung đen như một lời nhắc nhở đầy cay đắng về sự cẩu thả suýt biến thành thảm kịch. Khớp ren siết chạc ba bên phải của chiếc chân đế xích đạo bị lệch hẳn sang một bên, để lộ ra những vết xước kim loại trầy trụa sau một đêm dài gồng gánh quá tải.

Lý Gia Bảo ngồi gục đầu bên mép bàn gỗ ọp ẹp, hai bàn tay đan chặt vào nhau đến mức các đốt ngón tay trắng bệch. Cậu cảm thấy một nỗi xấu hổ và nhục nhã sâu sắc đang gặm nhấm từng tế bào trong cơ thể mình. Cậu từng tự hào biết bao khi tập hợp đủ năm con người kỳ dị này lại với nhau; cậu từng kiêu hãnh biết bao khi nghĩ rằng cả nhóm đã kiên cường vượt qua mười hai tiếng đồng hồ giá buốt trên sân thượng để hoàn thành bản báo cáo dữ liệu trắc quang.

Nhưng tất cả sự nhiệt tình bồng bột đó chỉ là một tấm màn che đậy sự ấu trĩ và thiếu hụt trầm trọng về tính kỷ luật khoa học. Cậu đã quá ngây thơ khi nghĩ rằng đam mê có thể khỏa lấp mọi lỗ hổng kỹ thuật. Suýt chút nữa, chính sự ngây thơ lãng mạn vô trách nhiệm ấy của cậu đã cướp đi vĩnh viễn ánh sáng cuộc đời của một người khác, đã đẩy cô Hà vào vòng kỷ luật và hủy hoại toàn bộ công sức của cả nhóm.

Căn phòng gác mái chìm vào một sự tĩnh lặng ngột ngạt đến mức chỉ còn nghe thấy tiếng kim giây của chiếc đồng hồ treo tường cũ kỹ kêu tích tắc... tích tắc... đều đặn như nhịp đếm của một quả bom nổ chậm đang đếm ngược thời gian tồn tại của câu lạc bộ.

Hoàng Thư đứng tựa lưng vào khung cửa sổ kính mờ bám đầy bụi đất. Ánh nắng ban mai rọi qua ô kính, hắt lên gương mặt thanh tú nhưng lộ rõ vẻ mệt mỏi và kiệt sức của người đội trưởng. Đôi mắt Thư nhìn xuống chiếc chân đế xích đạo đang nằm nghiêng lệch trên sàn gỗ mục, rồi cô chậm rãi bước từng bước dứt khoát tới bên cạnh chiếc bàn nơi Bảo đang ngồi gục đầu.

Thư không hề mắng mỏ. Thư không hề buông một lời chỉ trích hay than vãn. Nhưng giọng nói của cô gái lớp mười một trầm xuống, dứt khoát và lạnh buốt như ngọn gió mùa đông vừa quét qua đỉnh đèo Hải Vân.

"Bảo này."

Lý Gia Bảo chậm rãi ngẩng đầu lên, bắt gặp ánh mắt kiên định nhưng trĩu nặng âu lo và áp lực ngút ngàn của người chủ nhiệm câu lạc bộ.

Thư đưa ngón tay trỏ, chỉ thẳng vào khớp ren kim loại đã bị mài mòn vẹt mép của chiếc chân đế ba chân và vết lệch quang học còn sót lại sâu thẳm bên trong lòng ống kính:

"Thầy Phong không dọa chúng ta đâu. Và bài học sáng nay của cô Hà là lời cảnh tỉnh cuối cùng rồi. Nếu chiếc kính này không thể sửa được độ rung và lệch quang, câu lạc bộ sẽ tự chết trước khi kịp nộp báo cáo tháng."