Tiệm điện tử Minh Quang

Tiếng quạt trần ba cánh bằng sắt đã tróc sơn quay kẽo kẹt từng nhịp nặng nề trên trần quán nước Cô Hạnh, hắt xuống luồng gió oi nồng và đặc quánh hơi ẩm lẫn khói xe từ ngã tư đường bên ngoài cổng trường THPT Hải Vân. Luồng gió uể oải ấy chẳng những không xua bớt được cái ngột ngạt của buổi trưa đứng bóng, mà còn như thổi bùng thêm ngọn lửa bực bội đang dồn nén đến nghẹt thở trên gương mặt vốn luôn thu mình, lầm lì của Trần Minh Tùng.

Bầu không khí giữa năm đứa trẻ quánh đặc lại, hệt như ngấn sữa đặc còn nguyên khối chưa kịp khuấy dưới đáy chiếc ly cà phê đá đã tan loãng toét, nổi lềnh bềnh những mẩu đá vụn đùng đục nước giếng khoan. Trên mặt bàn gỗ tạp dài ngoằng, loang lổ những vòng tròn ố vàng của bã chè tích tụ qua hàng chục năm, cuốn sổ nhật ký quan sát bìa bọc nylon méo mó, quăn góc vì ngấm nước mưa nằm trơ trọi cạnh ba bốn chiếc ly nhựa cáu bẩn. Mép cuốn sổ còn hằn rõ vệt bùn khô dính từ cú trượt chân sáng nay trên sàn bê tông ướt nhẹp của sân thượng dãy nhà C.

Đó là một buổi sáng kinh hoàng mà không một ai trong nhóm muốn nhớ lại: một học sinh lớp mười vô tình đưa mắt ngắm thẳng vào ống chuẩn trực finderscope bị bỏ quên dưới ánh nắng gắt gỏng của bình minh, suýt chút nữa nướng chín giác mạc trong tích tắc nếu không có tiếng thét cảnh báo của Hoàng Thư. Kéo theo tai nạn hụt ấy là cơn thịnh nộ lôi đình cùng tối hậu thư nghiệt ngã từ thầy Phó hiệu trưởng Nguyễn Đức Phong: hoặc câu lạc bộ phải chứng minh được chiếc kính thiên văn phản xạ Newton có thể vận hành an toàn tuyệt đối, có đủ độ chính xác quang học để phục vụ đợt đánh giá chuyên môn sắp tới của Sở, hoặc toàn bộ chìa khóa căn gác mái sẽ bị thu hồi vĩnh viễn, căn phòng sẽ bị niêm phong để làm kho chứa bàn ghế gãy.

Sau chuỗi biến cố dồn dập khiến lồng ngực ai nấy như bị ép chặt, cả năm người lếch thếch kéo nhau tấp vào quán nước ven đường trong trạng thái kiệt cùng cả về thể lực lẫn tinh thần. Đồng phục lấm lem bụi vôi, mồ hôi khô đọng thành những viền muối trắng xóa sau lưng áo.

Nhưng ngòi nổ thực sự châm ngòi cho thùng thuốc súng đang âm ỉ cháy lúc này lại không phải là gương mặt sắt đá của thầy Phong, mà là câu nói huênh hoang, bốc đồng vừa buột ra khỏi miệng Lý Gia Bảo cách đó chưa đầy hai phút.

"Chị Thư cứ kê cao gối mà ngủ đi, có gì mà phải căng thẳng!" Bảo vừa nói vừa vỗ ngực đôm đốp, bàn tay đập mạnh vào xương ức vang lên những tiếng thình thịch rỗng tuếch. Cậu nhoẻn miệng cười thật tươi, cố tạo ra một vẻ xông xáo, tự tin hòng xua tan nét mặt đanh lại như tảng băng của cô hội trưởng. "Thằng Tùng lớp em nó là quái kiệt kỹ thuật của khóa này, mấy cái ren ốc chờn với lệch trục lặt vặt này thì nhằm nhò gì với nó! Cùng lắm ba ngày chứ mấy! Đúng ba ngày thôi, em bảo đảm Tùng nó sẽ mông má, tút tát lại con kính Newton này êm ru, chuẩn từng mi-li-mét cho chị xem!"

Chính cái vỗ ngực ấy, chính lời hứa hẹn ngọt xớt và vô căn cứ ấy đã biến thành giọt nước tràn ly.

Tùng – người từ nãy đến giờ chỉ cúi gằm mặt xuống ngực, hai ngón tay cái miết chặt vào mép bàn gỗ đến mức đầu ngón tay trắng bệch, móng tay cắm sâu vào thớ gỗ mục – bỗng bật dậy như thể vừa chạm phải một sợi dây điện hở mối nối. Chiếc ghế nhựa màu đỏ dưới mông cậu bị hất văng ra phía sau, chân ghế rít lên một vệt chói tai trên nền gạch tàu nứt nẻ trước khi đổ rầm xuống đất.

"Cậu thôi cái trò đó đi được không, Bảo?"

Âm thanh phát ra từ cổ họng Tùng không hề gầm thét, nhưng nó khô khốc, sắc lẹm và run rẩy vì uất nghẹn. Nó cắt ngang tiếng ồn ào của dòng xe cộ ngoài phố, khiến Mai Anh giật nảy mình, cây bút chì kim 2B đang cầm hờ trên tay rơi tõm xuống đáy ly trà đá dở, làm bắn lên vài giọt nước nâu nhạt. Khải, người đang ngửa lưng gác trọn hai bàn chân mang giày bata lấm bùn lên chiếc ghế đẩu đối diện, miệng ngậm que tăm vót dở, cũng phải khựng lại. Cậu hạ chân xuống đất, nhướng đôi mày rậm nhìn chằm chằm vào Tùng với vẻ ngạc nhiên hiếm thấy.

Tùng không nhìn Bảo. Đôi mắt sau cặp kính cận tám đi-ốp dày cộp của cậu đỏ quạch những tia máu li ti – hậu quả của một đêm trắng không chợp mắt trên sàn gác mái để theo dõi chòm sao Thiên Hạc, cộng với sự nhục nhã ê chề khi phải đứng cúi đầu nghe thầy hiệu phó mắng nhiếc sáng nay. Nhưng ẩn sâu dưới làn mi trĩu nặng ấy, lúc này bùng lên ngọn lửa của sự phẫn nộ cùng cực bị dồn nén qua quá nhiều ngày tháng.

Bàn tay gầy guộc, đầy những vết chai sần và vết xước do mạt kim loại cào xước của Tùng run bần bật. Cậu thô bạo giật phăng chiếc ba lô vải dù sờn rách nhét dưới gầm bàn lên, vơ vét tập tài liệu kỹ thuật nhăn nhúm chi chít công thức cơ học và những bản vẽ quang sai vẽ tay, cùng bộ tuốc-nơ-vít mini vào ngăn trong. Khóa kéo ba lô bị kéo giật một đường xoẹt khô khốc, tựa như tiếng vải rách toang.

"Tớ không phải thợ tiện cơ khí. Tớ lại càng chẳng phải kỹ sư quang học của NASA," Tùng nói, từng âm tiết rít qua kẽ răng nghiến chặt, từng từ như có gai nhọn cứa vào không gian đặc quánh. "Cậu có biết tiện lại một khớp ren nhôm đúc đã vỡ vụn toàn bộ rãnh ren trong nó đòi hỏi những gì không? Cậu có hiểu mài phẳng lại hay định tâm lại một mặt gương thứ cấp bị vặn xoắn cơ học là như thế nào không? Cậu nghĩ chỉ cần vung tay nói ba câu chém gió ngoài vỉa hè là sắt thép nó tự động liền lại à? Ba ngày? Cậu lấy cái tư cách gì mà đem công sức, đem danh dự, đem cả sự an toàn của người khác ra hứa hươu hứa vượn chỉ để đổi lấy vài cái gật đầu hay làm vừa lòng chị Thư?"

"Tùng... tớ... tớ có ý xấu gì đâu..." Bảo luống cuống đứng bật dậy theo, hai tay chới với giữa khoảng không như muốn nắm lấy vai bạn, nhưng lại rụt lại trước cái nhìn nảy lửa của Tùng. Hai má Bảo đỏ ửng lên, nóng bừng vì xấu hổ. Cậu chưa từng thấy Tùng như thế này bao giờ. Trong tâm trí Bảo suốt một năm qua, Tùng luôn là hiện thân của sự nhẫn nhịn đến mức nhu nhược, một thằng mọt sách chỉ biết cắm cúi bên mỏ hàn, ai nhờ gì cũng cười gượng rồi cặm cụi làm cho xong việc, chẳng bao giờ biết từ chối hay to tiếng với bất kỳ ai.

"Cậu muốn chị ấy bớt lo, hay cậu chỉ muốn chứng tỏ bản thân cậu có ích? Cậu muốn chứng minh mình không phải là một kẻ vô dụng ăn theo?" Tùng quai chiếc ba lô nặng trĩu lên vai, sức nặng của những khối sắt vụn và tài liệu bên trong kéo lệch một bên vai áo đồng phục đã bạc màu của cậu. Cậu hít vào một hơi thật sâu, lồng ngực gầy guộc phập phồng sau lớp vải mỏng: "Lúc nào cũng là cái bài đó. Cậu luôn là người mở miệng hứa trước, nhận hết phần hào nhoáng, phần xông xáo về mình, rồi quay ngoắt lại ném hết toàn bộ phần việc bất khả thi, phần rủi ro cay đắng nhất sang lưng người khác gánh chịu! Tớ chịu đựng đủ rồi, Bảo ạ. Tớ không phải là công cụ để cậu biểu diễn lòng nhiệt tình rẻ tiền. Các cậu tự đi mà tìm thợ chuyên nghiệp. Tớ rút."

Dứt lời dứt khoát, Tùng quay ngoắt người lại. Không thèm ngoái đầu nhìn lại lấy một lần, cậu sải những bước chân dài, vội vã và dồn dập lao thẳng ra khỏi mái hiên quán nước Cô Hạnh, rẽ ngoắt vào con hẻm nhỏ cắt ngang đường Nguyễn Chí Thanh.

"Khoan đã, Tùng! Đứng lại đã nào!"

Mai Anh hốt hoảng kêu lên, cuốn sổ ký họa trượt khỏi đùi. Cô toan nhấc gót đuổi theo thì một cánh tay vạm vỡ, rắn chắc đầy những vết sẹo trầy xước vì tranh chấp bóng đã vươn ra, đè chặt lấy thành ghế chặn cô lại. Khải vẫn giữ nguyên vẻ điềm nhiên lạnh lùng của một tiền đạo dày dạn kinh nghiệm trên sân cỏ. Cậu chậm rãi nhổ que tăm trong miệng ra, liếc mắt nhìn Bảo – người đang đứng chết trân như một pho tượng đá giữa quán nước – bằng ánh mắt khinh khỉnh, sắc lẻm:

"Để nó yên. Ai châm lửa thì người đó tự đi mà dập. Đứng đực mặt ra đấy làm cái tượng đài cho người ta ngắm à, đồ ngốc?"

Hoàng Thư nãy giờ vẫn không thốt lên một lời nào. Bàn tay thon dài của cô hội trưởng đặt ngay ngắn trên mặt bàn, những ngón tay gõ nhịp đều đặn nhưng nặng trịch từng tiếng cộc... cộc... cộc xuống thớ gỗ. Ánh mắt cô xuyên qua cặp kính gọng kim loại thanh mảnh, lạnh buốt như băng tuyết mùa đông, nhìn thẳng vào gương mặt đang tái mét đi của Bảo. Ánh nhìn ấy không chứa sự giận dữ tầm thường, mà là một sự thất vọng sâu sắc đến tận cùng, một bản án im lặng mà không cần cất thành lời: *Lại là sự nông cạn không bao giờ lớn nổi của cậu.*

Lý Gia Bảo rùng mình. Một luồng khí lạnh buốt dọc từ thắt lưng chạy thẳng lên đỉnh đầu, rồi lập tức biến thành ngọn lửa thiêu đốt hai bên mang tai, làm màng nhĩ cậu lùng bùng những tiếng ong ve chói gắt. Cảm giác nhục nhã, bẽ bàng này... nó quen thuộc đến mức tàn nhẫn. Nó giống hệt như những buổi cơm tối ngột ngạt ở nhà, khi cậu cao hứng bốc đồng tuyên bố trước mặt họ hàng rằng kỳ này mình nhất định sẽ giật giải học sinh giỏi cấp thành phố môn Vật lý giống hệt như người anh trai Minh Quân hoàn hảo của mình. Để rồi sau đó, đáp lại lời huênh hoang của cậu chỉ là nụ cười gượng gạo đầy ái ngại của mẹ, cái thở dài thườn thượt sau làn khói thuốc lá của cha, và ánh mắt lạnh nhạt từ tốn của anh trai lật từng trang giáo trình đại học Bách khoa.

Sự bốc đồng. Thói quen dùng sự nhiệt tình giả tạo để khỏa lấp đi nỗi sợ hãi tột cùng rằng mình là một kẻ bất tài, vô tích sự... Lần này, sự tự ái hèn mọn đó đã không chỉ làm tổn thương chính cậu, mà còn chà đạp lên người bạn duy nhất luôn âm thầm chịu đựng, lặng lẽ dọn dẹp mọi mớ bòng bong do cậu gây ra. Cậu đã biến Tùng thành tấm bia đỡ đạn cho thói sĩ diện hão của bản thân.

Không thể để mọi chuyện kết thúc như thế này được.

Không chần chừ thêm một giây nào nữa, không buồn quay lại nhìn Thư hay Khải, Bảo cắm đầu lao vụt ra khỏi quán nước.

Nắng trưa Đà Nẵng giữa tháng mười dội thẳng xuống mặt đường nhựa như muốn nung chảy từng lớp hắc ín. Hơi nóng hầm hập bốc lên phả thẳng vào mặt, mang theo mùi khói xăng nồng nặc và bụi cát công trình rát buốt. Bảo guồng chân chạy thục mạng qua dòng người đang hối hả tan tầm. Đôi giày bata rách mõm trượt loẹt xoẹt trên lớp cát mịn rải rác ven vỉa hè. Lồng ngực cậu thắt lại vì thiếu dưỡng khí, từng nhịp tim đập loạn xạ như muốn phá tung lồng ngực, mồ hôi túa ra như tắm làm cay xè cả hai khóe mắt.

Phía trước, cách chừng ba mươi mét trong con hẻm rợp bóng cây trứng cá, bóng lưng gầy gò, lòng khòng của Tùng đang rảo bước với tốc độ gần như chạy trốn. Chiếc ba lô nặng trĩu những sắt thép lắc lư dữ dội theo từng bước chân dồn dập đầy uất ức.

"Tùng! Trần Minh Tùng! Cậu đứng lại... đứng lại nghe tớ nói đã!"

Bảo thở dốc thành từng tiếng khò khè trong cuống họng, dồn hết chút sức tàn lao tới, vươn tay chộp lấy một bên quai ba lô của bạn rồi giật mạnh về phía sau.

Cú giật bất thình lình khiến Tùng mất thăng bằng, loạng choạng xoay nửa vòng người trên nền bê tông gồ ghề. Chiếc quai ba lô tuột khỏi vai, va mạnh vào cánh tay khiến cậu nhăn mặt vì đau. Nhưng ngay lập tức, Tùng gạt phắt cánh tay đang níu chặt của Bảo ra, lùi lại hai bước, ngực thở dốc, đôi mắt sau tròng kính tóe lửa nhìn trừng trừng vào kẻ vừa bám đuổi mình:

"Buông ra! Cậu còn bám theo làm cái gì nữa? Cậu còn muốn tớ phải nói gì cho cậu vừa lòng hả?"

"Tớ xin lỗi!" Bảo hét toạc lên, giọng cậu vỡ vụn, lạc đi giữa không gian hẹp của con hẻm rêu phong. Cậu phải chống hai tay lên đầu gối, lưng gập xuống, há to miệng hít lấy hít để từng ngụm không khí nóng rát để không ngã quỵ. Mồ hôi nhỏ tong tòng từ chóp mũi xuống nền đá dăm. "Tớ sai rồi... Tùng ơi, tớ thực sự sai rồi! Tớ xin lỗi vì đã mở mồm nói hươu nói vượn... Tớ xin lỗi vì đã tự tiện lôi cậu ra làm bia đỡ đạn cho sự sĩ diện của tớ..."

Tùng đứng sững lại giữa con hẻm vắng. Cơn giận đang bốc hừng hực bỗng chốc khựng lại trước thái độ hạ mình đến tột cùng của Bảo. Từ trước tới nay, Bảo luôn là đứa giỏi lấp liếm nhất hội, hễ làm sai chuyện gì là lập tức tìm đủ mọi lý lẽ lắt léo để bao biện, để biến cái sai thành một trò đùa vô thưởng vô phạt. Đây là lần đầu tiên, Tùng thấy cậu bạn thân cúi rạp người xuống, run rẩy thừa nhận sự hèn kém của mình một cách trần trụi đến thế.

Nhưng những uất ức, cay đắng tích tụ suốt chuỗi ngày thức trắng đêm, chịu đựng sự chê bai của thầy cô và áp lực từ nguy cơ tan rã của câu lạc bộ không thể tan biến chỉ bằng vài lời tạ lỗi. Tùng cười khẩy một tiếng, nụ cười méo mó đầy chua xót:

"Xin lỗi? Xin lỗi thì cứu được cái chân đế à? Xin lỗi thì làm cho mặt gương nó tự phẳng lại được chắc? Cậu có biết chiếc chân đế xích đạo đó đang gặp phải tai họa gì không? Cậu có hiểu tại sao sáng nay cô Hà lại đau lòng đến mức suýt khóc khi nhìn thấy thân ống kính bị móp, rồi dọa thu hồi chiếc máy ảnh CCD không?"

"Tớ không hiểu... Tớ dốt đặc cán mai về mấy thứ máy móc đó, cậu biết thừa mà..." Bảo từ từ ngẩng đầu lên. Chiếc áo đồng phục của cậu đã ướt sũng mồ hôi, dính chặt vào da thịt. Ánh mắt cậu đỏ hoe, nhìn thẳng vào mắt Tùng, không hề có chút né tránh, không hề có vẻ cợt nhả thường ngày. "Cho nên bây giờ tớ muốn nghe. Tớ xin cậu đấy, Tùng. Hãy nói cho tớ biết chiếc kính đang bị làm sao. Dù nó có hỏng đến mức vô phương cứu chữa, dù chiều nay câu lạc bộ có bị giải thể, dù chúng ta có bị đuổi khỏi căn gác mái... tớ cũng muốn nghe cậu giải thích cặn kẽ từng chút một. Đừng giấu trong lòng một mình nữa. Làm ơn đi."

Ánh nhìn chân thành đến rát bỏng, pha lẫn sự ân hận tột cùng của Bảo như một mũi kim châm thủng lớp vỏ bọc lạnh lùng, xù xì mà Tùng cố công dựng lên. Bờ vai đang gồng cứng của Tùng khẽ run lên một nhịp rồi buông thõng xuống. Cậu bạn thở dài một hơi dài thượt, cay đắng đưa mu bàn tay áo quẹt mồ hôi trên trán, rồi đẩy gọng kính cận đã xộc xệch lên sống mũi. Cậu quay mặt nhìn vào mảng tường gạch phủ đầy rêu phong ẩm mốc của con hẻm, giọng chùng hẳn xuống, đều đều và rành rọt từng chi tiết cơ học:

"Khớp ren siết chạc ba bên mạn phải của chân đế xích đạo bị trờn ren hoàn toàn rồi. Đó là loại hợp kim nhôm đúc rẻ tiền của thập niên chín mươi, độ giòn cực kỳ cao. Cú va đập mạnh xuống sàn xi măng sáng nay, cộng thêm việc suốt cả đêm qua nó phải gánh sức gió giật cấp năm trên sân thượng mà không có thanh giằng chịu lực, đã xé toạc các rãnh ren xoắn ốc bên trong ra thành mạt kim loại mịn như bột phấn. Bây giờ chiếc bu-lông siết chỉ còn là một cái chốt lỏng lẻo. Chỉ cần một cơn gió thoảng qua cấp ba thôi, toàn bộ trục cực xích đạo sẽ bị lắc lư, lệch ít nhất từ bốn đến năm độ góc."

Tùng dừng lại một chút, nhìn sang Bảo như để xem cậu bạn có hiểu được độ nghiêm trọng hay không, rồi nói tiếp:

"Cậu có hình dung được bốn độ lệch trên bầu trời là gì không? Với độ lệch đó, đừng nói đến chuyện phơi sáng sâu ba mươi giây để chụp tinh vân hay đo đạc chu kỳ biến quang của sao Delta Cephei, ngay cả việc giữ cho cái đĩa Mặt Trăng to tướng nằm yên trong thị kính quá nửa phút cũng là điều không tưởng. Nó sẽ trôi tuột đi như một bóng ma."

Bảo chăm chú lắng nghe, hai tai dựng lên, gật đầu lia lịa như một học sinh tiểu học đang nuốt từng lời giảng của thầy giáo. "Còn... còn hệ thống gương thì sao? Chị Thư bảo mặt gương thứ cấp bị vênh?"

"Không phải vênh bản thân mặt thủy tinh, mà là biến dạng cơ học của con nhện giữ gương – spider vanes," Tùng đưa hai ngón tay trỏ và giữa uốn cong thành một góc để minh họa, giọng cậu cay đắng. "Cụm bốn chấu thép mỏng đỡ gương thứ cấp ở miệng ống kính đã bị vặn xoắn khi thân ống va đập vào gờ lan can xi măng. Gương thứ cấp bây giờ đang bị nghiêng một góc lệch khoảng hai độ so với trục quang học chính. Độ lệch đó làm toàn bộ chùm tia sáng hội tụ từ gương sơ cấp bị méo mó thành hình sao chổi – quang sai hôn mê cực nặng. Muốn nắn nó lại, chúng ta phải có đồ gá chuyên dụng để cân bằng lực căng của bốn chấu thép, và bắt buộc phải thay toàn bộ ba chiếc ốc vít tinh chỉnh vi sai ở đáy đế giữ gương. Đó là loại ốc ren mịn chuẩn bước ngắn M4x0.5, loại ốc chuyên dụng cho thiết bị đo lường chính xác. Cậu bảo ba ngày? Ở cái đất Đà Nẵng này, chạy khắp các tiệm kim khí thông thường ở chợ Cồn hay chợ Hàn, tìm mòn mắt cũng không moi đâu ra được một con ốc có bước ren mịn như thế!"

"Vậy... nếu ở tiệm kim khí thông thường không có, thì phải đào bới ở đâu ra?"

Một thanh âm trầm đục, vang rền và đầy vẻ nghênh ngang bất ngờ vang lên ngay đầu con hẻm, cắt đứt lời Tùng.

Cả Tùng và Bảo giật mình quay phắt lại.

Nguyễn Khải đã đứng lù lù ở đó từ bao giờ. Hai tay cậu đút sâu vào túi quần thể thao ống rộng, chiếc áo khoác đồng phục vẫn buộc ngang hông, bước chân thong thả tiến lại gần. Đi ngay sát phía sau Khải là Mai Anh, hai tay ôm khư khư cuốn sổ ký họa trước ngực, đôi mắt to tròn ánh lên vẻ lo lắng; và Hoàng Thư, người đi sau cùng, nét mặt tuy vẫn giữ vẻ nghiêm nghị, mực thước của một hội trưởng, nhưng sự lạnh lẽo trong ánh mắt đã hoàn toàn biến mất, thay vào đó là sự trầm tĩnh đầy kiên định.

"Các... các cậu..." Bảo lắp bắp, lúng túng nhìn ba người.

"Bàn bên cạnh ở quán Cô Hạnh uống ba ly trà đá với hai điếu thuốc lá số năm, hết năm mươi hai ngàn, tôi ứng tiền trả trước rồi đấy. Về trường liệu mà trả lại cho tôi, không thiếu một cắc," Khải nhếch mép cười khẩy, sải bước tới vỗ một cú như trời giáng vào bả vai gầy của Tùng khiến cậu chàng lảo đảo suýt ngã. "Này ông bạn kỹ sư, nãy giờ đứng nép góc tường nghe ông thuyết trình về mấy cái trục cực với rãnh ren nghe cũng lọt tai đấy. Ít ra nghe nó còn có tri thức hơn mấy câu chém gió phần phật của thằng Bảo. Giờ nói ngắn gọn một câu thôi: Cái thứ phế liệu kỳ quái mà ông vừa kể lể, ở cái xó xỉnh nào của thành phố này có thể kiếm được?"

Tùng ngơ ngác nhìn Khải, rồi ngước mắt nhìn sang Thư và Mai Anh. Không một ai trong số họ tỏ ra nản lòng, cũng không một ai buông lời trách móc về sự nóng nảy bột phát vừa rồi của cậu. Sự ngượng ngùng muôn thuở lại tràn lên, nhuộm đỏ hai vành tai Tùng. Cậu đưa tay lên gãi gãi mái tóc bù xù, ngập ngừng:

"Có... thực ra có một chỗ. Nhưng ở đó người ta không bán đồ mới tinh trong hộp đâu. Toàn là máy móc cũ rã xác, đồ bãi phế liệu công nghiệp từ cảng về thôi..."

"Cũ hay mới không quan trọng, miễn là sắt thép xịn và đúng thông số kỹ thuật là được!" Mai Anh nhoẻn miệng cười, để lộ hai lúm đồng tiền duyên dáng, ánh mắt lấp lánh niềm hy vọng. "Dẫn đường đi Tùng, cả bọn cùng đi. Sợ gì chứ!"

Thư khẽ gật đầu, một cái gật đầu dứt khoát mang đầy quyền uy nhưng cũng chan chứa sự tin tưởng: "Đi thôi. Thời gian của chúng ta không còn nhiều đâu."

***

Tiệm điện tử Minh Quang nằm lọt thỏm trong một con hẻm ngoằn ngoèo, sâu hun hút rải đầy sỏi vụn và xỉ than trên đường Hùng Vương, cách trường THPT Hải Vân chừng mười lăm phút gò lưng đạp xe. Đó là một căn nhà cấp bốn xây từ thời bao cấp, tường gạch quét vôi vàng đã tróc lở từng mảng lớn để lộ những hàng gạch thẻ đỏ quạch bám đầy rêu đen. Mái tôn lượn sóng thấp lè tè phả xuống lòng đường một luồng nhiệt khô khốc. Trước cửa tiệm, không có biển hiệu đèn led nhấp nháy sang trọng, chỉ có một tấm biển tôn han gỉ đã mục nát bốn góc, bên trên dùng sơn đỏ vẽ nguệch ngoạc mấy dòng chữ đã phai màu: *Minh Quang – Mua bán, sửa chữa linh kiện điện tử, cơ khí chính xác & máy văn phòng cũ*.

Bước qua cánh cửa sắt xếp kéo kêu ken két là bước vào một thế giới hoàn toàn tách biệt, một mê cung thực sự của rác thải công nghệ và phế liệu cơ khí.

Không gian bên trong tiệm sực nức một mùi hương đặc trưng: mùi ngai ngái của dầu máy công nghiệp trộn lẫn với mùi khen khét của nhựa thông bị nung chảy bởi mỏ hàn, mùi hăng hắc của axít bình ắc-quy và mùi ẩm mốc của những cuốn sách hướng dẫn kỹ thuật mục nát. Dưới ánh sáng lờ mờ của hai bóng đèn tuýp bám đầy mạng nhện và bụi than, hàng chục chiếc giá sắt cao ngất ngưởng chất đầy những vỏ máy vi tính IBM từ thời kỳ đồ đá, những biến áp dây đồng to bằng bắp chân nặng trịch, mô-tơ máy in kim, đầu đọc đĩa từ, và hàng ngàn chiếc hộp nhựa mica cáu bẩn chứa đủ mọi loại ốc vít, long-đền, đệm cao su phân loại dở dang.

Ngồi thụp sau chiếc bàn làm việc bằng gỗ lim ngổn ngang đồng hồ vạn năng kim chỉ thị, mỏ hàn nung đỏ rực đang cắm trên giá sắt và những cuộn dây thiếc hàn ngoằn ngoèo là một người đàn ông trung niên trán hói bóng nhẫy, mặc chiếc áo ba lỗ màu cháo lòng ố vàng hai bên nách. Một bên mắt chú đang kẹp chặt chiếc kính lúp chuyên dụng của thợ sửa đồng hồ, tay cầm chiếc nhíp thép gắp từng con điện trở nhỏ xíu đặt vào bo mạch. Đó là chú Quang – chủ tiệm, đồng thời là bạn nối khố từng một thời vào sinh ra tử cùng bố Tùng ở xưởng đại tu đầu máy xe lửa Đà Nẵng.

"Chú Quang!" Tùng bước qua đống dây cáp chằng chịt dưới sàn, cất tiếng chào lí nhí, giọng đầy vẻ kính cẩn.

Người đàn ông khựng tay lại, nhả ngón tay khỏi chiếc nhíp, tháo chiếc kính lúp kẹp bên hốc mắt ra rồi ngước nhìn lên. Đôi mắt kèm nhèm, đỏ hoe vì khói hàn nheo lại, quét qua năm đứa học trò mặc đồng phục lấm lem đang đứng lố nhố trước cửa. Khi nhận ra gương mặt quen thuộc của Tùng, vẻ mặt cau có, khó đăm đăm của người thợ già bỗng chốc giãn ra, biến thành một nụ cười sởi lởi để lộ hàm răng ám khói thuốc lào:

"Tùng hả con? Cha mạ ơi, hôm nay gió biển thổi hướng nào mà kéo nguyên cả một tiểu đội học sinh rầm rộ tới cái ổ chuột của tao thế này? Lại hết thiếc hàn với nhựa thông, hay ông già mày lại sai mày sang mượn cái mỏ hàn xung mười lăm am-pe?"

"Dạ không phải chú ơi..." Tùng ngập ngừng, đưa ngón tay trỏ gãi gãi vành tai, liếc nhìn sang Thư rồi mới dám rụt rè nói tiếp: "Tụi cháu... tụi cháu đang cần phục hồi gấp một chiếc kính thiên văn phản xạ của trường. Cụm chân đế xích đạo bị trượt hết ren nhôm, còn cái khung giữ gương thứ cấp thì bị vẹo. Cháu muốn sang xin hoặc mua lại của chú mấy con ốc ren mịn bước ngắn chuẩn M4, mấy cái vòng đệm cao su kỹ thuật loại chịu dầu để làm đệm chống rung vi mô, với lại... nếu góc xưởng còn thừa, cho cháu xin mấy mẩu nẹp nhôm chữ L phế liệu nữa ạ."

Chú Quang đặt chiếc nhíp sắt đánh cạch xuống mặt bàn, nhướng đôi lông mày sâu róm rậm rạp lên. Ánh mắt từng trải của người thợ cơ khí lão luyện lướt qua bộ đồng phục học sinh của từng đứa: từ dáng vẻ đường bệ, đôi mắt sắc sảo đầy lo âu của Hoàng Thư, vẻ bồn chồn đứng ngồi không yên của Gia Bảo, cho đến cơ bắp cuồn cuộn của Khải và đôi bàn tay đang ôm chặt cuốn sổ vẽ của Mai Anh. Chú rít một hơi thuốc lào dài, nhả ra làn khói trắng đục nghi ngút rồi chép miệng:

"Kính thiên văn cơ đấy? Tụi mày gan cùng mình, dám đụng vào đồ cơ khí quang học. Mấy cái thứ đó tao nói cho tụi mày biết, sai một phần mười li là vứt sọt rác, chẳng nhìn thấy cái thá gì ngoài một đống sương mù đâu. Mấy món thằng Tùng vừa hỏi... tiệm tao không thiếu. Trong mấy cái thùng sắt góc xưởng kia, ốc tháo máy siêu âm với máy chụp X-quang của bệnh viện thanh lý đầy ra đó, ốc inox ren mịn bao xài trọn đời luôn. Nhôm định hình chữ L cũng có cả đống. Nhưng mà..."

Chú Quang gõ gõ ngón tay dính đầy muội than đen sì xuống mặt bàn gỗ, nhe răng cười đầy ranh mãnh:

"...chú mày biết cái luật bất thành văn ở cái tiệm này của tao rồi đấy Tùng con. Tao không bao giờ lấy tiền của học sinh, nhưng ở đời này chẳng có bữa cơm trưa nào là miễn phí cả. Muốn lấy đồ nghề của tao, thì phải bỏ mồ hôi ra mà đổi."

Nói rồi, chú đứng dậy, vung cánh tay gân guốc chỉ thẳng về phía góc tối mịt mù sau tiệm, nơi có ba bao tải dứa màu xanh to đùng đang nằm chỏng chơ cạnh đống xác máy photocopy công nghiệp:

"Lô linh kiện bán dẫn rã máy tồn kho từ kho cảng Tiên Sa mới chở về tuần trước tao chưa kịp đụng tay vào. Ba cái bao tải đó toàn là đi-ốt, tranzito công suất, tụ hóa, tụ gốm với IC số lẫn lộn như một bãi rác. Chúng mày chia nhau ra, phân loại toàn bộ đống đó vào từng khay nhựa theo đúng bảng mã linh kiện dán trên tường cho tao. Xong xuôi đâu đấy, tao cho phép lục tung cái bãi phế liệu sau vườn lên, muốn vác bao nhiêu nhôm, bao nhiêu ốc vít về thì tùy ý. Chịu thì làm, không chịu thì biến, tao không ép."

Bảo nhìn ba bao tải dứa khổng lồ cao gần bằng nửa thân người mà cổ họng nghẹn ứ, nuốt nước bọt đánh ực một cái. Với khối lượng hàng vạn linh kiện li ti như hạt đỗ, chân cẳng ngoằn ngoèo rỉ sét bám đầy bụi bẩn kia, ngay cả một người thợ lành nghề cặm cụi làm việc cũng phải mất đứt cả ngày trời mới mong xong việc. Cậu vừa toan mở mồm nài nỉ xin chú bớt cho một bao thì một bóng người đã sải bước vượt lên phía trước.

Khải tháo phăng chiếc áo khoác đồng phục đang buộc quanh hông ném toẹt lên một chiếc ghế hỏng, để lộ cánh tay rắn chắc cuồn cuộn gân xanh của một vận động viên bơi lội và bóng đá. Cậu xắn hai ống tay áo sơ mi lên tận bắp tay, bẻ ngón tay kêu răng rắc:

"Chơi luôn chú ơi! Tưởng gì chứ dọn dẹp phân loại thì có gì mà xoắn. Chú lấy khay nhựa ra đây, bọn cháu cân hết!"

Khí thế dứt khoát, thực tế và không một chút chần chừ của Khải như một liều thuốc trợ tim tiêm thẳng vào tinh thần đang rệu rã của cả nhóm. Sự ngập ngừng biến mất, nhường chỗ cho ngọn lửa quyết tâm bùng cháy. Không ai bảo ai, cả năm đứa trẻ lập tức xắn tay áo, kéo lê ba bao tải dứa nặng trịch ra giữa khoảng sàn xi măng tương đối bằng phẳng nhất tiệm.

Chú Quang bật cười khà khà, ném cho họ một tập tài liệu tra cứu chân cắm bán dẫn đã ố vàng cùng một chồng khay nhựa chia hàng trăm ngăn nhỏ li ti: "Khá lắm con trai! Để tao xem tụi mày trụ được bao lâu."

Công việc bắt đầu trong không khí khẩn trương đến nghẹt thở.

Bảo và Mai Anh ngồi bệt xuống một góc sàn, cẩn thận trút từng vốc linh kiện lạo xạo ra những tấm bìa các-tông lớn để tránh trầy xước. Nhiệm vụ của Mai Anh là dùng đôi mắt tinh tường bẩm sinh của mình để đọc to từng dòng mã số được khắc laser mờ căm trên thân linh kiện, còn Bảo chịu trách nhiệm lật giở cuốn sổ tra cứu, đối chiếu thông số rồi nhặt linh kiện thả vào đúng từng ô khay nhựa.

"Tranzito công suất 2N3055, vỏ sắt tròn... ô số mười hai!"

"Đi-ốt xung 1N4148, thân thủy tinh vạch đen... ô số ba mươi mốt!"

"Tụ gốm 104, màu cam dẹt... ô bốn lăm!"

Mai Anh đọc vanh vách, đôi bàn tay thanh mảnh, khéo léo của cô lướt thoăn thoắt trên đống kim loại vụn. Những ngón tay quen cầm cọ vẽ và bút chì giờ đây phát huy sự chuẩn xác phi thường; cô có thể phân biệt được sự khác nhau giữa một con tranzito thuận và tranzito ngược chỉ qua một chấm sơn mờ ở cạnh chân kim loại. Đôi lúc, gặp phải những cụm linh kiện lạ lẫm bị tháo rời từ các máy cơ khí chính xác cổ lỗ sĩ – như một bộ bánh răng vi sai siêu nhỏ hay một chiếc rơ-le nhiệt lưỡng kim – Mai Anh lại dừng tay vài giây, rút cuốn sổ ký họa luôn mang bên mình ra, dùng những nét chì điêu luyện và sắc sảo phác thảo lại cấu tạo hình học của chúng với tỉ lệ chuẩn xác đến kinh ngạc.

Bảo ngồi đối diện, mồ hôi tòng tòng chảy dài hai bên thái dương, cắm cúi tra cứu và phân loại không ngừng nghỉ. Nhìn những nét vẽ thoăn thoắt của Mai Anh, nhìn đôi mắt rực sáng của cô nữ sinh chuyên Văn khi đối diện với cái đẹp của cơ khí, Bảo bỗng cảm thấy một sự hổ thẹn xen lẫn niềm cảm phục sâu sắc.

Cậu nhìn quanh căn phòng tối tăm, ngột ngạt: Mai Anh có đôi mắt quan sát tinh tế và sự khéo léo tuyệt vời; Khải có sức vóc, sự tháo vát và tinh thần hành động không sợ hãi; Tùng có bộ óc kỹ thuật uyên thâm và sự am tường cơ học đến từng chân tơ kẽ tóc; còn Hoàng Thư có bản lĩnh thép, khả năng tổ chức và tư duy logic bao quát.

Chỉ có cậu... Bảo khẽ cắn chặt môi dưới đến bật máu. Từ trước tới nay, cậu chỉ là một cái bóng ồn ào, một kẻ luôn cố gắng tạo ra sự chú ý bằng những trò pha trò rẻ tiền và những lời hứa hão huyền để che đậy sự trống rỗng bên trong. Cậu hiểu ra rồi. Cậu không thể trở thành một thiên tài kỹ thuật như Tùng, cũng không có được sức mạnh cơ bắp như Khải. Nhưng cậu có thể làm một người phục vụ cần mẫn nhất. Cậu có thể là chất keo kết dính, là người sẵn sàng làm những công việc chân tay bẩn thỉu nhất, tẻ nhạt nhất để cỗ máy năm người này không bao giờ bị ngừng trệ.

Nghĩ là làm, Bảo làm việc điên cuồng hơn. Tay cậu thoăn thoắt nhặt từng con ốc, mắt căng ra dò từng dòng chữ số, miệng không ngừng tiếp nhận và phân loại thông tin từ Mai Anh.

Ở góc bên kia, Thư và Tùng đang phối hợp xử lý mảng vi mạch phức tạp nhất: các chip logic dán bề mặt và các bộ khuếch đại thuật toán. Với nền tảng kiến thức Vật lý chuyên sâu, Thư nhanh chóng nhận diện quy luật sắp xếp dải điện áp và chức năng của từng họ IC theo các đầu số chuẩn quốc tế, giúp tốc độ phân loại tăng lên gấp ba lần. Tùng ngồi cạnh cô, đôi bàn tay thoăn thoắt kiểm tra độ nguyên vẹn của từng chân kim loại, dùng nhíp nắn thẳng lại những chân IC bị cong vênh trước khi thả vào khay.

Bụi bặm bám đầy mặt mũi, mạt kim loại và muội than làm đen sì từng móng tay, lưng áo ai nấy ướt đẫm mồ hôi dính chặt vào da thịt. Đau lưng, mỏi gáy, mắt cay xè vì phải điều tiết liên tục dưới ánh đèn mờ... nhưng không một ai cất lên một tiếng than vãn. Tiếng lách cách của linh kiện kim loại va vào thành khay nhựa vang lên giòn giã, đều đặn như một bản hòa tấu lao động hăng say giữa trưa hè oi ả.

Hơn hai tiếng đồng hồ trôi qua trong im lặng và sự tập trung cao độ.

Khi con tranzito cuối cùng được Bảo cẩn thận đặt vào ngăn số tám mươi tư, ba bao tải dứa khổng lồ đã hoàn toàn rỗng không. Trên nền xưởng, ba mươi chiếc khay nhựa chứa hàng vạn linh kiện điện tử được xếp ngay ngắn thành từng chồng, dán nhãn phân loại bằng băng keo giấy chữ viết rõ ràng, mạch lạc.

Chú Quang từ túp lều bên ngoài bước vào, trên tay cầm một ấm trà đặc quánh. Chú nheo mắt nhìn bãi chiến trường đã được thu dọn sạch bong, cầm chiếc kính lúp soi ngẫu nhiên vào vài ngăn khay, rồi ngẩng đầu lên nhìn đám học sinh đang thở không ra hơi, cả người lấm lem như những chú thợ mỏ. Một cái gật đầu đầy vẻ thán phục hiện rõ trên gương mặt người thợ già:

"Khá! Rất khá! Tụi mày làm việc có kỷ luật và độ chính xác vượt xa mấy thằng học việc trường nghề mà tao từng thuê. Giữ đúng lời hứa, đám trẻ tụi mày đi theo tao ra bãi sau mà chọn đồ."

Bãi đất sau tiệm Minh Quang thực chất là một khoảng sân rộng chừng năm mươi mét vuông được lợp bằng tôn xi-măng cũ, nơi tập kết những khung kim loại nặng, xác máy tiện Liên Xô cũ, ray trượt bàn phay và những khối hợp kim công nghiệp rã xác từ các xưởng cơ khí quốc doanh phá sản.

Dưới sự chỉ dẫn của chú Quang, Tùng lao vào đống phế liệu như một đứa trẻ lạc vào kho báu. Cậu đào bới, săm soi từng đống phoi kim loại. Chỉ sau mười lăm phút, cậu đã gom được một chiếc hộp sắt chứa đầy ốc vít ren mịn bằng thép không gỉ cỡ M4 – đúng loại ốc tinh vi dùng cho thiết bị y tế cũ mà ngoài thị trường không thể tìm mua lẻ; một túi vòng đệm bằng cao su kỹ thuật chịu áp lực cực cao – thứ vật liệu hoàn hảo để chèn vào giữa các mối nối kim loại nhằm triệt tiêu các rung chấn vi mô; và đặc biệt nhất là ba thanh nẹp nhôm chữ L dày dặn, mỗi thanh dài gần một mét.

"Nhìn này Khải, chị Thư!" Tùng giơ thanh nhôm lên cao, mắt sáng rực lên dưới ánh nắng chiều le lói lọt qua khe mái tôn. "Mấy thanh nẹp này nguyên bản là khung xương chịu lực của máy chụp siêu âm màu nội tạng cũ của Nhật. Đây là hợp kim nhôm duralumin pha magiê, độ cứng và khả năng chống uốn xoắn của nó gấp năm lần nhôm đúc thông thường ngoài chợ. Nếu dùng nó làm thanh giằng ba chân, cỗ kính của chúng ta sẽ cứng như bê tông cốt thép!"

"Nhưng vấn đề là lắp vào chỗ nào để nó triệt tiêu được độ rung?" Bảo tò mò hỏi, hai tay đang ôm khư khư cỗ chân đế ba chân bằng nhôm bị lung lay khớp nối của câu lạc bộ mang theo.

Khải lập tức bước tới, giật phăng cỗ chân đế ba chân và ba thanh nhôm duralumin trên tay hai người, đặt uỳnh xuống một chiếc đe sắt lớn đặt giữa bãi đất.

Chàng tiền đạo của đội bóng đá nheo mắt lại, quan sát cỗ chân đế đang đứng xiêu vẹo trên ba chiếc chân nhôm rỗng ruột. Cậu dùng một ngón tay đẩy nhẹ vào đỉnh chạc ba; cỗ máy lập tức run rẩy, các khớp nối phát ra tiếng kêu cọt kẹt rệu rã như một bộ xương già nua.

"Nhìn cái kết cấu này là tao biết ngay tử huyệt của nó nằm ở đâu rồi," Khải khoanh hai tay trước ngực, giọng nói tràn đầy sự tự tin thực tế của một đứa từ nhỏ đã tháo tung từng chiếc xích líp xe đạp và tự tay hàn xì lại xà ngang sân bóng mini ở khu phố. "Ba cái chân nhôm này chỉ được liên kết lỏng lẻo với nhau bằng một cái khớp chạc ba duy nhất ở tít trên đỉnh đầu. Khi dựng đứng lên sàn bê tông phẳng, chỉ cần có một lực tác động xô ngang – dù là một cơn gió thổi hay một cái đụng tay nhẹ của người ngắm – ba cái chân này sẽ lập tức bị choãi ra theo ba hướng khác nhau, tạo thành độ võng cơ học cực lớn. Muốn nó đứng vững như núi Thái Sơn, bắt buộc phải khóa chết khoảng cách giữa ba cái chân lại với nhau ở tầm thấp."

Khải với tay nhặt một viên phấn thợ mộc màu trắng trên kệ, cúi người xuống vạch nhanh ba đường thẳng nối giữa ba ống chân nhôm ở vị trí cách mặt đất khoảng ba mươi lăm phân:

"Thấy chưa? Ba đường này khép kín lại sẽ tạo thành một tam giác đều giằng lực. Trong hình học hay trong cơ học khung giàn sân vận động cũng thế thôi: tam giác là kết cấu hình học bất biến duy nhất trong không gian hai chiều. Một khi ba cạnh này đã bị khóa cứng chiều dài, thì ba cái chân đế kia vĩnh viễn không bao giờ có thể choãi ra hay co vào được nữa! Giờ việc của chúng ta cực kỳ đơn giản: cưa ba thanh nhôm duralumin này thành ba đoạn bằng nhau chằn chặn, khoan lỗ ở hai đầu mút, uốn góc rồi dùng bu-lông ép chặt chết cứng vào ba ống chân."

Tùng nhìn những nét phấn trắng dứt khoát của Khải trên chiếc đe sắt, miệng há hốc ra vì kinh ngạc. Những lý thuyết cơ học phức tạp về giải tích lực, về phân bố mô-men xoắn mà cậu từng đọc mòn mỏi trong các giáo trình đại học khô khan, bỗng nhiên được một gã học sinh chuyên thể thao như Khải diễn giải một cách trần trụi, trực quan và chính xác đến kinh ngạc chỉ bằng ba nét phấn trên đe sắt!

"Đúng rồi... Tuyệt đối chính xác!" Tùng reo lên, giọng run lên vì phấn khích. "Khải nói không sai một chữ nào! Vị trí một phần ba chiều cao từ mặt đất là điểm triệt tiêu mô-men xoắn tối ưu nhất. Nếu chúng ta giằng chặt ở đó, toàn bộ rung chấn do gió giật trên sân thượng tầng ba sẽ bị phân tán đều xuống mặt sàn, không thể truyền ngược lên đầu trục cực xích đạo được nữa!"

"Biết đúng rồi thì còn đứng ngây ra đấy làm gì? Bắt tay vào việc thôi chứ!" Khải cười vang, một nụ cười sảng khoái làm sáng bừng cả góc sân đầy bụi bặm. Cậu với tay lấy chiếc cưa sắt cầm tay có lưỡi cưa thép gió treo trên vách tường, ném chiếc thước kẹp cơ khí bằng đồng vào tay Tùng: "Nào ông kỹ sư trưởng, đo đạc thông số đi. Tôi nói trước, lệch một mi-li-mét là tôi bắt ông cưa lại toàn bộ bằng tay đấy nhé!"

Trong suốt hơn một tiếng đồng hồ sau đó, góc sân sau tiệm cơ khí Minh Quang biến thành một công xưởng chế tạo thực thụ, rộn rã những âm thanh lao động đầy nhiệt huyết.

Tiếng lưỡi cưa sắt sắc lẹm rít lên kèn kẹt, ăn sâu vào từng thớ hợp kim nhôm duralumin đanh chắc. Tiếng máy khoan bàn quay tít mù với tốc độ hàng ngàn vòng một phút, mũi khoan thép gió xoắn ốc cắn ngập vào kim loại, phát ra những tiếng rít chói tai và bắn ra những dải phoi nhôm xoăn tít óng ánh bạc cùng những tia lửa li ti. Mùi dầu luyn tưới nguội máy bốc lên ngai ngái, hòa quyện với mùi kim loại bị ma sát nung nóng.

Khải phát huy sức mạnh thể chất vượt trội của mình, hai bàn tay vạm vỡ như hai chiếc kẹp êtô bằng thép, giữ ghì chặt phôi nhôm trên bàn khoan mà không hề run rẩy lấy một phần mười mi-li-mét, để Tùng tự tay kéo cần khoan xuyên thủng từng lỗ bu-lông.

Dưới sự phối hợp nhịp nhàng và sự khích lệ đầy thực tế của Khải, sự nhút nhát, rụt rè thường ngày của Tùng biến mất hoàn toàn. Cậu thoăn thoắt dùng giũa dẹp để mài bavia mép cắt, tỉ mỉ chèn từng chiếc vòng đệm cao su kỹ thuật vào giữa bản nhôm và thân ống chân để tạo lớp đệm hấp thụ xung lực vi mô. Mai Anh đứng ngay cạnh bên, cuốn sổ ký họa đặt trên đùi, bàn tay thoăn thoắt ghi chép lại từng bước gia công cơ khí: từ kích thước góc vát ba mươi độ ở hai đầu thanh giằng, cho đến lực xiết bu-lông tối ưu để không làm bẹp ống nhôm rỗng.

Bảo lăng xăng chạy quanh như một người thợ phụ mẫn cán: lúc thì bưng chậu nước mát lại để Tùng nhúng nguội phôi nhôm vừa khoan, lúc thì cầm chiếc chổi đót quét dọn sạch sẽ những vụn phoi nhôm sắc nhọn dưới chân mọi người để không ai bị đâm vào đế giày.

Khi chiếc bu-lông thép không gỉ cuối cùng được Tùng và Khải phối hợp dùng hai chiếc cờ-lê số mười siết chặt đối xứng hai đầu, cỗ chân đế ba chân cũ kỹ rệu rã đã hoàn toàn lột xác.

Ba thanh giằng nhôm duralumin chữ L sáng loáng, dày dặn được bắt vít kiên cố, khóa chặt ba ống chân thành một khối kết cấu tam giác không gian vô cùng vững chãi và cân đối.

Khải lùi lại hai bước, ngắm nghía thành quả một lượt rồi bất thình lình tung một cú đá thử cực mạnh bằng mũi giày bata vào thẳng một bên ống chân đế.

"Keng!"

Âm thanh kim loại vang lên đanh gọn, dứt khoát. Cỗ chân đế ba chân chỉ khẽ rung rinh một nhịp cực nhỏ trong tích tắc rồi lập tức đứng im phắc, cắm chặt ba giác cao su xuống nền đất mấp mô như một pháo đài thép mini. Không hề có một tiếng cọt kẹt, không hề có một chút xê dịch hay vặn vẹo nào như trước đây.

"Trời đất ơi... Cứng ngắc luôn rồi này!" Bảo reo lên, hai mắt tròn xoe, cậu lao tới dùng cả hai tay lay mạnh thân đế nhưng cỗ máy vẫn trơ trơ như đá tảng.

Hoàng Thư chậm rãi bước lại gần. Cô đặt cả hai bàn tay lên đỉnh chạc ba của bệ đỡ xích đạo, dồn toàn bộ trọng lượng cơ thể ấn mạnh xuống, rồi dùng lực vặn xoắn sang hai bên để kiểm tra độ rơ cơ học. Một nụ cười hiếm hoi, rạng rỡ và nhẹ nhõm như ánh nắng sau cơn mưa cuối cùng cũng hé nở trên gương mặt thanh tú của người hội trưởng:

"Độ rơ cơ học giảm ít nhất chín mươi phần trăm. Khả năng chống uốn xoắn đạt chuẩn. Khải và Tùng làm tốt lắm."

Được Thư trực tiếp khen ngợi, hai gò má Tùng đỏ bừng lên vì ngượng ngùng, nhưng nơi khóe môi cậu không giấu nổi một nụ cười tự hào rạng rỡ – niềm kiêu hãnh thuần khiết của một người thợ vừa chinh phục được một thử thách kỹ thuật bằng chính đôi tay và khối óc của mình. Cậu khẽ liếc nhìn Bảo. Bảo cũng đang nhìn cậu, hai ngón tay cái giơ lên làm biểu tượng số một, miệng cười toe toét để lộ hàm răng khểnh.

Giữa hai người bạn, mọi sự giận hờn, uất ức và những lời trách móc nặng nề của buổi trưa dường như đã hoàn toàn tan biến theo từng lớp mạt nhôm rơi rụng trên sàn xưởng.

***

Trong lúc Khải và Bảo cùng chú Quang thu dọn lại dụng cụ, cất cờ-lê vào hộp đồ nghề và quét dọn nốt đống phoi kim loại vương vãi quanh bàn khoan, Tùng nán lại ở một góc tối phía sau chiếc máy tiện Liên Xô cũ. Cậu đang lục lọi trong chiếc thùng gỗ mục nát để tìm thêm vài chiếc lông-đền vênh bằng đồng thau nhằm dự phòng cho cụm ốc của gương thứ cấp.

Bỗng nhiên, ánh mắt của Tùng va phải một chiếc thùng các-tông rách nát nằm sâu trong góc kẹt giữa chân giá sắt và bức tường ẩm mốc, bị một tấm bạt dứa cũ rách phủ bụi che kín một nửa. Bản năng tò mò của một kẻ mê mẩn mạch điện tử và các cơ cấu truyền động vi mô thôi thúc Tùng cúi người xuống, nhẹ nhàng gạt lớp bạt sang một bên.

Bên trong chiếc thùng rách nát là những linh kiện máy quét ảnh và máy vẽ kỹ thuật khổ lớn từ thời Nhật Bản chuyển giao công nghệ, đã bị tháo rã vụn vặt và vứt xó hàng chục năm trời. Nhưng nằm ngay trên cùng, phủ một lớp bụi mịn màu xám xịt, là một khối cơ điện nhỏ gọn lạ thường.

Tùng cẩn thận đưa hai ngón tay nhấc vật đó lên khỏi đống dây rác. Tim cậu bỗng đập thịch một nhịp dữ dội trong lồng ngực.

Đó là một cụm động cơ bước (stepper motor) loại nhỏ chuẩn NEMA-17, đi kèm với một hệ hộp số giảm tốc bánh răng hành tinh bằng đồng thau siêu nhỏ và tinh xảo đến từng micromet. Nhưng điều làm hơi thở của Tùng như nghẽn lại ở cuống họng chính là bảng mạch điều khiển xung nhỏ chỉ bằng bao diêm được gắn liền ngay phía sau đuôi động cơ. Dù các mối hàn thiếc đã xỉn màu và một vài đường mạch đồng trên bo mạch bị oxy hóa nhẹ do hơi ẩm miền biển, nhưng con chip vi điều khiển tạo xung dao động thạch anh trên bo mạch vẫn còn nguyên vẹn, không hề có vết cháy nám hay nứt vỡ nào.

Ngón tay gầy guộc của Tùng khẽ run lên khi cậu chạm vào trục quay đầu ra của hộp số giảm tốc. Bằng cảm giác cơ học cực kỳ nhạy bén nơi đầu ngón tay, cậu xoay nhẹ trục: các bánh răng hành tinh bên trong vẫn ăn khớp với nhau mượt mà đến kinh ngạc, tạo ra những bước nhảy micro-step vô cùng êm ái, hoàn toàn không có bất kỳ độ trễ hay khe hở rơ lỏng nào!

Một ý tưởng táo bạo, điên rồ và choáng ngợp bùng nổ trong tâm trí Tùng như một tia chớp xé toang màn đêm u tối.

Chiếc kính thiên văn phản xạ Newton của câu lạc bộ hiện tại sử dụng chân đế xích đạo điều khiển hoàn toàn bằng hai núm vặn thủ công bằng tay. Trái Đất của chúng ta không ngừng tự quay quanh trục với chu kỳ gần hai mươi tư giờ, khiến cho toàn bộ bầu trời đêm dường như chuyển động trôi dần về phía tây. Mỗi khi muốn bám theo một ngôi sao hay một hố thiên thạch trên Mặt Trăng, người quan sát phải liên tục dùng tay vặn núm tinh chỉnh trục cực xích đạo từng chút một. Chỉ cần một cái run tay nhẹ của Bảo, một cú chạm lóng ngóng của Mai Anh, hay một cơn gió thoảng qua làm rung thân ống, mục tiêu sẽ ngay lập tức trôi tuột ra khỏi thị kính, làm hỏng toàn bộ chuỗi đo lường độ sáng quang học kéo dài hàng tiếng đồng hồ.

Nhưng nếu... nếu như cụm động cơ bước nhỏ bé này được gắn trực tiếp vào trục xích đạo thông qua một dây đai răng mini?

Và nếu như cậu có thể lập trình lại con chip dao động thạch anh kia, điều chỉnh tần số xung phát ra để đồng bộ hóa tốc độ quay của động cơ đúng bằng tốc độ quay biểu kiến của bầu trời – một vòng quay đúng bằng một ngày thiên văn: hai mươi ba giờ năm mươi sáu phút bốn giây?

Đó sẽ là một hệ thống bám nhật động tự động (motor drive tracking) hoàn chỉnh! Một thiết bị cơ điện tử đỉnh cao mà chỉ có những cỗ kính thiên văn chuyên nghiệp nhập khẩu đắt tiền trị giá hàng chục triệu đồng mới được trang bị! Với hệ thống này, cỗ kính cũ kỹ của trường THPT Hải Vân có thể tự động khóa chặt một ngôi sao biến quang hay một thiên hà xa xôi suốt cả đêm dài giữa màn đêm lộng gió, trôi êm ru theo vòng quay của vũ trụ mà không cần bất kỳ bàn tay trần nào của con người chạm vào làm rung lắc!

"Này Tùng! Xong chưa con ơi, ngoài trời sập tối rồi kìa!"

Tiếng gọi lớn của chú Quang từ gian tiệm phía trước vọng vào cắt đứt dòng suy nghĩ cuồn cuộn đang sôi sùng sục trong tâm trí cậu.

Tùng giật mình, vội vàng nhét cụm động cơ bước cùng bo mạch nhỏ vào sâu trong túi áo khoác đồng phục rộng thùng thình. Cậu hít vào một hơi thật sâu, cố ghìm chặt sự phấn khích đang trào dâng làm lồng ngực đập liên hồi.

Cậu chưa thể nói chuyện này với bất kỳ ai, kể cả Bảo hay chị Thư. Cậu hiểu quá rõ tính khí bốc đồng của Bảo – nếu biết chuyện, thằng bạn sẽ lại nhảy cẫng lên, vỗ ngực đôm đốp hứa hẹn với cả trường và thầy cô trước khi cậu kịp dùng đồng hồ vạn năng kiểm tra xem con chip thạch anh kia còn sống hay đã chết. Cậu cần thời gian. Cậu cần những đêm âm thầm cặm cụi một mình dưới ánh đèn bàn trong phòng thí nghiệm Vật lý, dùng mỏ hàn và các thiết bị đo lường để biến ý tưởng điên rồ này thành hiện thực trước khi công bố nó cho cả nhóm.

"Dạ, cháu ra ngay đây ạ!" Tùng đáp lớn, tay giữ chặt lấy miệng túi áo khoác nơi khối kim loại lạnh ngắt đang nằm yên vị, rồi sải bước nhanh ra phía gian ngoài.

***

Khi cả năm người dắt xe đạp rời khỏi con hẻm nhỏ của tiệm điện tử Minh Quang, bóng tối của buổi hoàng hôn miền biển đã hoàn toàn buông xuống thành phố Đà Nẵng.

Gió từ dòng sông Hàn lồng lộng thổi về, mang theo vị mằn mặn của muối biển và sự mát rượi xua tan đi cái ngột ngạt, oi nồng của một buổi chiều lao động cật lực. Cỗ chân đế ba chân đã gia cố vững chãi được Khải dùng dây cao su chằng buộc cẩn thận sau yên chiếc xe đạp mini của cậu; ba thanh giằng nhôm duralumin hình tam giác ánh lên sắc xám đanh thép, lạnh lùng dưới ánh đèn cao áp màu vàng vừa đồng loạt bật sáng dọc các tuyến phố.

Họ cùng nhau lặng lẽ đạp xe quay trở lại Trường THPT Hải Vân.

Cổng trường giờ này đã khóa then cài, khoảng sân trường rộng thênh thang chìm trong sự tĩnh mịch, chỉ còn ánh đèn vàng hiu hắt hắt ra từ ô cửa sổ phòng bác bảo vệ già. Cả năm đứa trẻ lặng lẽ dắt xe qua cánh cổng phụ, bước qua những bậc thang tối om dẫn lên khu phòng thí nghiệm ở tầng hai của dãy nhà C – nơi cô giáo chủ nhiệm bộ môn Vật lý đã tin tưởng để lại chùm chìa khóa cho Hoàng Thư trước khi ra về.

Căn phòng thực hành Vật lý chìm trong sự tĩnh lặng như tờ, thoang thoảng mùi cồn y tế lau kính, mùi gỗ mục của các giá để thiết bị và mùi bụi phấn lâu ngày không quét.

Hoàng Thư bước tới bên tường, bàn tay dứt khoát bật công tắc điện. Hai dãy đèn tuýp huỳnh quang trên trần nhà nhấp nháy vài nhịp xè xè rồi bừng sáng rực rỡ, ánh sáng trắng lạnh lẽo soi rõ chiếc bàn thí nghiệm dài bằng đá granit màu đen bóng loáng đặt ở trung tâm căn phòng.

Không một ai lên tiếng giục giã, nhưng trong ánh mắt của từng người, sự căng thẳng đã quay trở lại, đặc quánh và hồi hộp đến nghẹt thở.

Tất cả đều hiểu rằng: chân đế ba chân dù có vững chãi như bàn thạch thì cũng mới chỉ là cái xác không hồn. Linh hồn thực sự của chiếc kính thiên văn – hệ quang học phản xạ Newton gồm gương sơ cấp hình cầu và gương thứ cấp phẳng – vẫn đang nằm trong tình trạng báo động đỏ sau cú va đập kinh hoàng sáng nay. Nếu không thể đưa các chùm tia sáng đồng trục hoàn hảo về đúng tâm tiêu cự của thị kính, thì cỗ máy này vĩnh viễn chỉ là một đống sắt vụn vô dụng, và câu lạc bộ vẫn sẽ đối mặt với án khai tử từ ban giám hiệu.

Hoàng Thư chậm rãi tháo chiếc ba lô da màu nâu trên vai xuống, đặt lên mặt bàn đá. Đôi bàn tay thon dài, kiên định của cô cẩn thận mở khóa kéo, nhẹ nhàng lấy ra một khối kim loại hình trụ nhỏ bằng nhôm tiện bóng loáng, đầu gắn một công tắc gạt mini bằng đồng và một thấu kính chuẩn trực nhỏ xíu ở phía trước.

Trở lại phòng thí nghiệm, Thư đặt dụng cụ chuẩn trực laser tự chế lên bàn, yêu cầu cả nhóm bắt đầu bài kiểm tra độ chính xác quang học đầu tiên.