Bữa cơm đối chất trên phản gỗ

Tiếng bước chân nện nặng nề của chú Vinh trên bậc thềm gạch rêu phong phá vỡ bầu không khí tĩnh mịch của căn nhà rường trong buổi chiều muộn.

Mỗi nhịp bước dội vào lòng gạch tàu cũ kỹ một âm vang khô khốc, nằng nặng như tiếng búa gõ niêm phong. Ngoài trời, bầu trời xứ Huế sà xuống thấp tịt, đục ngầu một sắc xám chì ẩm ướt. Gió bấc từ mạn sông An Cựu thốc tháo tràn qua những kẽ liếp nứa thưa thớt, cuốn theo hơi nước buốt thấu xương cùng mùi bùn non ngai ngái bốc lên từ lòng lạch cạn. Căn nhà ba gian hai chái oằn mình đón từng đợt gió rít; những cánh cửa thượng song hạ bản bằng gỗ kiền kiền đã rệu rã rên lên những tiếng cọt kẹt rợn người, như thể cả bộ khung rường cổ kính đang phải gồng mình gánh vác sức nặng của hàng chục mùa bão lũ tích tụ.

My đang ngồi co ro ở góc bàn sơ chế nơi gian chái sau. Bàn tay cô còn dính những vệt bụi than củi khô ráp xám xịt sau gần một canh giờ cặm cụi cọ rửa chiếc chảo gang dày cộp vừa dùng để sên mẻ mứt gừng sẻ ban sáng. Hơi ấm sót lại từ tro tàn trong lòng lò trấu chẳng đủ sưởi ấm đôi bàn chân trần đang tê cóng của cô trên nền đất ẩm. Nghe tiếng bước chân gấp gáp và dồn dập lạ thường ngoài ngõ, My giật mình thót thấu tim hoa, vội vã buông chiếc giẻ xơ mướp xuống mép chậu đồng. Cô chùi vội hai bàn tay thô ráp, nứt nẻ vì ngâm nước lạnh vào vạt chiếc tạp dề bằng vải thô xanh, rồi bước nhanh ra gian giữa.

Chú Vinh đã đứng sừng sững bên cạnh bộ phản gỗ mít bóng loáng màu thời gian—nơi từng là chỗ bà nội ngồi têm trầu mỗi sớm mai. Chiếc áo khoác gió màu mỡ gà đã sờn rách toang hoác ở mép túi bên phải, bết lại vì hơi sương và những hạt mưa bụi li ti đóng thành một lớp bạc phếch trên hai bờ vai xuôi. Mái tóc hoa râm cắt ngắn rối bù vì gió lộng, những sợi bạc lấp lóa dưới thứ ánh sáng nhờ nhợ của buổi hoàng hôn tàn úa. Gương mặt người thợ mộc ngoài năm mươi tuổi đanh quánh lại như một khúc gỗ lũa ngâm nước lâu ngày; đôi gò má hóp sâu hằn rõ những nếp nhăn nhọc nhằn, xám xịt khói thuốc và sự kiệt quệ, còn khóe môi chú mím chặt thành một vệt dao sắc lẻm, không hề có lấy nửa phần nhân nhượng.

Chẳng nói chẳng rằng, chú Vinh vung cánh tay gầy guộc quẳng phịch tập hồ sơ bọc bìa nhựa xanh cùng một cọc giấy tờ ố vàng dày cộp xuống mặt phản gỗ mít.

*Bốp!*

Âm thanh khô khốc, chát chúa vang dội khắp gian nhà rường ba gian hai chái, va đập vào những hàng cột cái thâm nghiêm rồi dội ngược lại gian thờ lộng gió. Chú mèo tam thể gầy trơ xương đang nằm cuộn tròn tìm chút hơi ấm dưới chân bàn thờ tổ tiên giật nảy mình, nhảy choàng dậy, phóng vụt qua ngưỡng cửa gỗ rồi biến mất hút vào bụi cây mé vườn khế sau nhà.

"Mở máy ra," giọng chú Vinh cất lên, trầm đục và khàn đặc như nghẹn tro than ẩm dưới đáy lò. Từng lời chú thốt ra nặng trịch hơi lạnh của sông nước. "Gọi video cho ba mẹ cháu ngay bây giờ. Bác Quang với cô Hà bên trỏng rảnh giờ ni rồi. Họp dứt điểm một lần cho xong, không lần lữa ba cái chuyện hẹn hò, bàn lùi chi nữa hết."

My đứng sững lại giữa khoảng không gian ngăn cách gian giữa và chái đông. Bồng bềnh trong không khí là mùi khói nhang trầm bài thoang thoảng quyện cùng mùi ẩm mốc đặc trưng của vách gỗ lâu năm, nhưng giờ phút này, lồng ngực cô lại thắt nghẽn bởi một cơn nhói buốt buốt giá. Ánh mắt cô run rẩy dời từ gương mặt hốc hác của chú ruột xuống tập tài liệu nằm chỏng trơ trên mặt gỗ mít nhẵn thín. Mép tập bìa nhựa xô lệch để lộ ra con dấu tròn đỏ chót của Văn phòng Đăng ký Đất đai thành phố Huế, bên dưới là tờ trích lục bản đồ địa chính thửa đất số 42, tờ bản đồ số 8 mang tên chủ hộ tiền nhiệm Kiều Đức Quang và Kiều Đức Vinh. Kẹp chặt dưới đáy hồ sơ là một xấp biên lai thu viện phí của Bệnh viện Trung ương Huế đã ngả màu vàng ệch, mép giấy quăn queo, nát vụn vì qua tay không biết bao nhiêu lần lật giở, gấp nếp.

Lời cảnh báo ban trưa của dì Mến ở sạp hàng chợ Đông Ba lập tức dội về trong tâm trí My, rành rọt và nhức nhối như một vết cứa: *"Con coi chừng chú Vinh nghe My. Sáng ni dì thấy ổng đứng trỏ trỏ miếng đất nhà rường với hai đứa bên sàn giao dịch ngoài Đà Nẵng vô. Mặt ổng quẫn lắm rồi, nợ vật liệu với nợ viện phí mấy năm chừ dồn cục lại, ổng cùng đường rồi đó con tề..."*

"Chú Vinh... cháu vừa mới dọn xong mẻ mứt gừng, bếp lò dưới nớ vẫn còn ấm than đỏ..." My cố nén nhịp thở đang dồn dập trong lồng ngực, cất giọng thật nhỏ nhẹ, cố tìm kiếm một lý do giản đơn nhất để làm dịu đi bầu không khí sặc mùi thuốc súng đang bao trùm gian nhà. "Trời mưa lạnh buốt quá, hay là chú ngồi xuống phản, để cháu châm ấm trà gừng nóng cho chú uống đỡ lạnh chân tay, rồi chú cháu mình..."

"Khỏi trà với nước chi hết!" Chú Vinh gạt phắt đi bằng một cái phẩy tay tàn nhẫn, cánh tay chém mạnh vào không gian trống rỗng giữa hai chú cháu. "Tao không có bụng dạ mô mà ngồi nhâm nhi trà gừng với cháu. Việc nhà việc cửa, nợ nần ngập tới mang tai mang ốc, đầu óc muốn nổ tung ra đây mà ngồi đó mà văn vẻ hoài niệm. Cháu mở cái máy vi tính của cháu lên, kết nối với ba cháu liền! Đừng có kéo dài thời gian nữa!"

Nhìn xoáy vào đôi mắt vằn đỏ, đục ngầu sự dồn nén và bất lực của người chú ruột, My biết mình đã hoàn toàn bị tước mất quyền trì hoãn. Cô hít sâu một hơi dài, buốt rát cả thanh quản, cố đè nén cơn run rẩy nơi đầu ngón tay. Lặng lẽ quay gót bước vào buồng trong, cô với lấy chiếc laptop đặt trên chiếc rương gỗ lim cũ, mang ra đặt lên chiếc bàn tròn cạnh bộ phản.

Ánh sáng màn hình máy tính bật lên, trắng lóa và lạnh lẽo, phản chiếu rõ mồn một gương mặt nhợt nhạt, hốc hác không chút phấn son của chính cô. Ngón tay My khẽ chạm vào bàn di chuột, ngập ngừng một thoáng rồi bấm lệnh gọi video đường dài vào Sài Gòn.

Từng hồi chuông tút dài nặng nề vang lên đều đặn qua loa máy tính, kéo căng từng sợi dây thần kinh trong gian nhà rường cổ kính. Vài giây sau, màn hình chớp sáng rồi hiển thị khung hình phòng khách của căn hộ chung cư bình dân ở quận Bình Thạnh. Ở bên kia màn hình, ánh đèn neon vàng ấm áp, tiếng xe máy râm ran vọng vào từ phía ban công tầng cao và tiếng quạt trần quay nhè nhẹ hoàn toàn đối lập với cái thâm u, ẩm ướt và rét mướt đến rợn người của căn nhà cổ xứ Huế.

Ông Kiều Đức Quang xuất hiện trong chiếc áo sơ mi cộc tay màu xám đã sờn cổ, cặp kính lão trễ xuống tận sống mũi, gương mặt hằn sâu những vết chân chim của tuổi sáu mươi ròng rã mưu sinh xa xứ. Đứng ngay sát phía sau ông, bà Lê Thu Hà cũng vội vàng đặt ấm nước đang sôi xuống lót nồi, gương mặt hiền từ dán chặt vào màn hình điện tử với ánh mắt đầy âu lo.

"My đó hả con? Có chuyện chi rứa con?" Ông Quang cất giọng trầm trầm, âm sắc Huế pha chút giọng Nam sau mấy mươi năm rời quê hương. Nhưng rồi ánh mắt người cha lập tức khựng lại, đôi mày nhíu chặt khi nhận ra bóng dáng gầy gò của người em trai ruột đang đứng khoanh tay sừng sững như một pho tượng đá phía sau lưng con gái. "...Chú Vinh? Chú... chú cũng ở đó hả?"

"Dạ phải, tôi ở đây, anh Quang," chú Vinh bước sấn tới mép phản gỗ mít, cúi khom người xuống, ghé sát gương mặt khắc khổ vào chiếc camera nhỏ xíu trên viền máy tính. Giọng chú đanh thép, lạnh lùng không một chút che đậy. "Hôm nay tôi hẹn anh chị họp mặt gia đình đàng hoàng trên mạng ni, để nói cho dứt điểm chuyện căn nhà rường ni. Không thể để con My nó cứ vin vào cuốn sổ tay nấu ăn của mạ rồi ở lì ngoài ni tính chuyện viển vông miết được!"

Bà Hà ở đầu dây bên kia vội vã ghé sát lại, giọng phụ nữ mềm mỏng tìm cách xoa dịu: "Chú Vinh, có chuyện chi thì anh em mình từ từ nói, mần chi mà gay gắt rứa chú. Con My nó xin nghỉ phép ra ngoài nớ chăm nom hương khói cho mệ Lành, cũng là muốn làm trọn cái tâm nguyện của người già trước khi nhắm mắt..."

"Chị dâu đừng có đem hai chữ 'tâm nguyện' ra mà che mắt bịt tai tôi nữa!"

Tiếng chú Vinh gầm lên xé toạc không gian tĩnh mịch. Bàn tay gân guốc của chú đập mạnh một nhát như trời giáng xuống mặt phản gỗ mít.

*Rầm!*

Chiếc quai của chiếc ấm nhôm Liên Xô cũ sứt sẹo đặt nơi góc phản nảy bần bật, va vào thành ấm phát ra tiếng *leng keng* chói óc. Bên kia màn hình, ông Quang và bà Hà giật bắn người lùi lại một nhịp.

"Tâm nguyện thì ai nuôi? Chữ hiếu ai gánh?" Chú Vinh rít qua kẽ răng, lồng ngực gầy guộc phập phồng sau lớp áo gió rách mép. "Năm năm trời mạ tai biến nằm liệt một chỗ trên cái phản ni, một tay vợ chồng tôi lau rửa phân tro, bưng từng cái bô, đút từng thìa cháo loãng, thức trắng thâu đêm canh từng cơn co giật... Anh chị ở trích trong nớ, một năm gửi về được dăm ba triệu bạc mà tưởng là to như bánh xe bò hả?"

Như không kìm giữ nổi cơn uất ức bị dồn nén suốt bao năm tháng, chú Vinh vồ lấy cọc giấy biên lai viện phí dày cộm trên bàn, giơ dí sát vào ống kính máy tính. Những ngón tay chú run rẩy, tím tái vì lạnh và vì giận dữ, siết chặt lấy mép giấy ố vàng đến mức rách toạc một góc:

"Anh Quang dòm cho kỹ đi! Anh mở to mắt ra mà dòm! Đây là biên lai chạy thận nhân tạo, đây là hóa đơn tiền thuốc chống đông máu, tiền xe cấp cứu chuyển viện từ Kim Long sang Bệnh viện Trung ương lúc một, hai giờ sáng suốt năm năm trời ròng rã! Tổng cộng bao nhiêu anh biết không? Hơn bốn trăm triệu bạc! Bốn trăm triệu bạc nợ nần chồng chất đó! Anh gửi về được mấy chục triệu tằn tiện, rồi anh tưởng anh phủi tay là tròn chữ hiếu của thằng con trưởng hả? Còn căn nhà ni nữa, anh chị ngước mắt lên trần mà dòm coi!"

Cánh tay khẳng khiu của chú Vinh chỉ thẳng lên trần nhà cao vút, nơi ánh sáng chiều hôm soi rọi những thanh xà gồ gỗ kiền kiền đã bị nước mưa xâm thực lâu ngày, mục ruỗng và chuyển sang màu đen thui như than củi.

"Trận bão số 5 năm ngoái, ngói liệt âm dương bay sạch một góc chái sau, nước mưa tuôn xối xả như thác đổ thẳng xuống bàn thờ mạ. Ai nửa đêm đội áo tơi, trèo lên cái kèo mục trơn như mỡ trét từng muỗng xi măng, thay từng viên ngói lợp lại trong gió giật cấp mười? Là thằng Vinh ni! Rồi tiền thuê thợ về cạo mối mọt ăn ruỗng ba cây cột cái ở gian đông, mỗi đợt ba triệu, bốn triệu bạc, ai móc túi ra trả? Tôi làm thợ mộc công nhật bữa đực bữa cái, vợ tôi ngồi chồm hổm bán mớ rau muống, mớ cải ngồng ngoài chợ An Cựu kiếm từng đồng tiền lẻ... Chúng tôi gồng gánh cái gánh nặng ni đến kiệt cùng xương tủy rồi! Tôi không thể tiếp tục chịu đựng thêm một ngày mô nữa hết!"

Từng lời, từng chữ của người chú ruột như những nhát rìu sắc ngọt bổ thẳng vào gian nhà cổ, dội ngược vào tâm can My. Từng âm thanh nặng trịch, rát bỏng sự thật trần trụi. Không khí trong căn nhà rường đặc quánh lại như vũng bùn lầy sau cơn lũ.

Qua ô cửa sổ nhỏ của phần mềm gọi video, My nhìn thấy rõ mồn một cha mình—ông Kiều Đức Quang—đang từ từ cúi gằm mặt xuống. Hai bàn tay gầy gò của người đàn ông cả đời tha hương đan chặt vào nhau trên đầu gối, bờ vai gầy rung lên từng chặp kìm nén. Sự câm lặng nghẹn ngào, bất lực của người cha già khiến My xót xa đến quặn thắt ruột gan. Nhưng đồng thời, trong góc sâu thẳm của tâm hồn một người trẻ tuổi, một làn sóng phản kháng mãnh liệt, bướng bỉnh và đầy kiêu hãnh bỗng dưng bùng lên thiêu đốt tâm can cô.

My không thể nào chấp nhận được việc người chú ruột đem từng thìa cháo, từng viên thuốc, từng lần thay tã cho người bà quá cố ra để cân đo đong đếm thành từng cọc tiền sòng phẳng. Trong mắt cô lúc này, cách chú Vinh nói về đạo hiếu chẳng khác nào một bảng quyết toán tài chính lạnh lùng của một cuộc thanh lý nợ môn đệ.

"Chú Vinh!"

My không kìm được nữa, cô đứng bật dậy khỏi chiếc ghế đẩu. Động tác dứt khoát của cô làm chiếc ghế gỗ cọ sát vào nền gạch phát ra tiếng rít chói tai. Cô thọc tay vào chiếc ba lô da đặt cạnh bàn, rút ra một tập hồ sơ dày cộp đóng gáy cẩn thận—đề án kinh doanh mà cô đã thức trắng ba đêm ròng rã bên ngọn đèn dầu để lập bảng biểu, phân tích dung lượng thị trường và tính toán điểm hòa vốn.

"Cháu biết chú vất vả, cháu và ba mẹ chưa bao giờ phủ nhận công lao của chú thím đối với mệ Lành!" My nói, giọng run rẩy nhưng âm lượng dõng dạc, cố ghìm lại tiếng nấc chực vỡ òa. "Nhưng bán căn nhà ni không phải là con đường duy nhất để giải quyết nợ nần! Cháu đã tính toán rất kỹ rồi. Căn nhà rường ni là di sản trăm năm của tổ tiên, là linh hồn của mệ Lành để lại. Nếu chú đem bán đứt cho người ta, người ta sẽ san phẳng, sẽ đập bỏ rui mè cột kèo để phân lô bán nền hoặc dựng lên mấy cái homestay lai căng giả cầy, lúc nớ gia đình mình sẽ mất gốc vĩnh viễn!"

Cô đặt mạnh tập tài liệu xuống mặt phản, lật giở từng trang giấy A4 in sẵn các bảng tính Excel chi tiết, ngón tay chỉ thẳng vào từng cột số liệu dự phóng:

"Cháu dự định mở 'Bếp Của Bà' ngay tại gian chái sau ni. Chúng ta hoàn toàn không kinh doanh đại trà kiểu quán ăn xô bồ, mà sẽ phục vụ ẩm thực cung đình và dân dã xứ Huế theo dạng đặt bàn giới hạn—mỗi buổi chỉ đón tối đa mười hai khách, giữ nguyên vẹn phong vị thanh tao trong công thức bí truyền của mệ. Cháu đã kết nối được với dì Mến ở chợ Đông Ba để có nguồn gừng sẻ, mè đen và nông sản bản địa sạch với giá sỉ công bằng; cô Hương ở trường mầm non Hoa Nắng cũng đã đồng ý hỗ trợ quy trình kiểm định vệ sinh an toàn thực phẩm. Lợi nhuận từ các set thực đơn cao cấp kết hợp trải nghiệm văn hóa rường Huế sẽ dùng toàn bộ để tự trang trải chi phí trùng tu căn nhà, đồng thời trích cố định ba mươi phần trăm mỗi tháng để trả dần toàn bộ khoản nợ thuốc men cho chú. Cháu đã tính toán dòng tiền rất cẩn trọng, chỉ sau tám tháng vận hành ổn định là dự án bắt đầu có dòng tiền dương!"

Chú Vinh đứng bất động, trân trân nhìn đứa cháu gái. Đôi mắt sâu hoắm của người đàn ông lam lũ lướt qua những biểu đồ hình tròn, hình cột được phối màu bắt mắt, những dòng chữ in đậm thuật ngữ chuyên môn tiếp thị: *Target Audience, Break-even Point, Cashflow Projection...* Một khoảng im lặng kéo dài đến ngột ngạt. Nhưng rồi, thay vì một tia thấu hiểu hay lắng nghe, khóe môi nứt nẻ của chú Vinh lại giật giật, nở ra một nụ cười cay đắng, châm biếm đến buốt óc.

"Tám tháng có dòng tiền dương hả?"

Chú Vinh vươn hai ngón tay thô nhám kẹp lấy mép tờ bảng tính của My, nhấc bổng nó lên rồi vung vẩy trước mặt cô, giọng mỉa mai chua chát:

"Con My, mày đi làm công ty nước ngoài ở Sài Gòn riết rồi mày tưởng cuộc đời ni chỉ là mấy con số nhảy múa trên màn hình vi tính thôi hả con?"

"Chú..."

"Mày mở to mắt ra mà nhìn lại căn nhà nát ni giùm tao một cái!" Chú Vinh bất thần gắt lên, âm lượng xé toang vách ván, ngón tay chú chĩa thẳng vào từng góc nhà như những mũi dùi thép. "Thứ nhất, mày đòi mở bếp nấu nướng phục vụ khách du lịch trong cái nhà rường gỗ cổ ni? Mày có biết quy định phòng cháy chữa cháy của chính quyền người ta siết chặt cỡ mô không? Một cái lò than củi bén lửa bữa trước suýt thiêu rụi cái chạn bát bằng tre của mạ mày đã tởn tới già chưa? Muốn làm bếp kinh doanh đạt chuẩn nhà nước, mày phải lắp hệ thống hút khói công nghiệp bằng inox, phải ốp tường thạch cao chống cháy lan, phải cải tạo lại toàn bộ đường điện ba pha chịu tải lớn. Cái nhà gỗ ba gian kết cấu chắp mộng truyền thống ni, ai cho phép mày khoan đục, đóng đinh sắt, câu dây cáp lòng thòng vô cột kèo rường cột của tổ tiên hả?"

My sững người, bờ môi cô run rẩy. Lời chất vấn như một cú tát thẳng vào sự ngây thơ của một người làm bàn giấy.

"Thứ hai," Chú Vinh không để cho cô kịp thở, tiếp tục dằn từng tiếng sắc lẹm, bẻ gãy từng lập luận của cô một cách tàn nhẫn và chuẩn xác đến đau đớn, "cái kiệt An Cựu ni sâu hun hút, quanh co khúc khuỷu, bề ngang chưa đầy hai mét, hai chiếc xe đạp thồ tránh nhau còn trầy da tróc vảy. Khách du lịch quý tộc của mày đi xe hơi bốn chỗ, bảy chỗ tới thì đậu ở mô? Đậu ngoài bờ sông An Cựu rồi lội bộ qua bãi sình lầy mùa lụt ngập tới đầu gối để vô đây ăn chén chè kho, cắn miếng mứt gừng của mày chắc? Mày nói dì Mến, cô Hương ủng hộ mày? Họ là người ngoài! Lúc lỡ xảy ra ngộ độc thực phẩm, lúc mưa bão mái ngói mục sập xuống đè đầu khách du lịch, ai đứng ra chịu trách nhiệm hình sự trước tòa án? Ai đi tù thay mày? Là tao với ba mày, hai cái tên đang chình ình trên cuốn sổ đỏ ni nè!"

Từng lời bóc trần trần trụi của người chú ruột như những gáo nước lạnh buốt tạt thẳng vào mặt My. Những rủi ro pháp lý, những rào cản hạ tầng giao thông thực tế, những quy chuẩn an toàn khắc nghiệt mà một người làm tiếp thị văn phòng quen vẽ ra viễn cảnh màu hồng trên các bản thuyết trình hào nhoáng... cô hoàn toàn chưa từng một lần lường hết.

"Và cái quan trọng nhất," Chú Vinh hạ giọng xuống, nhưng sức nặng của nó lại đè nặng gấp mười lần, "tiền trùng tu nhà rường ở mô ra? Bác Tấn thợ mộc đầu xóm đã qua xem xét từng chân cột, ổng báo giá bao nhiêu mày biết không? Một trăm năm mươi lăm triệu bạc chỉ để kích nâng kích hạ, gia cố chống sập ba cây cột cái và thay toàn bộ rui mè đã mục nát trước Tết! Mày có tiền không? Mày có đủ một trăm năm mươi lăm triệu tiền tươi thóc thật đập vô đây liền bây giờ không, hay mày đợi mùa mưa bão tới nước sông dâng ngập nền, cột kèo đổ ụp xuống đầu đè nát cả bàn thờ mạ?"

My cắn chặt môi dưới đến mức rớm máu. Vị tanh mặn lan dần nơi đầu lưỡi.

Con số một trăm năm mươi lăm triệu đồng nện xuống như một tảng đá ngàn cân, đè bẹp dí chút kiêu hãnh cuối cùng của cô gái trẻ. Trong tài khoản tiết kiệm cá nhân của cô hiện tại—toàn bộ số tiền tích cóp sau gần năm năm làm việc cật lực từ sáng sớm đến đêm muộn tại các công ty truyền thông ở Sài Gòn—chỉ còn vỏn vẹn gần chín mươi triệu đồng. Một số tiền quá đỗi nhỏ bé, thậm chí không đủ để mua nổi số gỗ kiền kiền thay thế cho dàn khung đang rên xiết từng đêm dưới sức nặng của mái ngói âm dương.

Qua màn hình vi tính, bà Hà nhìn con gái tái nhợt thì không đành lòng, vội vã cất lời xoa dịu trong tiếng nấc nghẹn:

"Chú Vinh ơi, con My nó còn trẻ dại, nó ở xa mới về, có lòng muốn giữ lại kỷ niệm của mệ Lành, có chi chưa thấu đáo thì chú cháu trong nhà bảo ban nhau... Chuyện tiền sửa nhà, vợ chồng anh chị bên ni sẽ cố gắng chạy vạy, gom góp thêm chút đỉnh gửi ra..."

"Gom góp cái chi nữa chị Hà!" Chú Vinh cắt ngang lời chị dâu, ánh mắt đỏ ngầu vằn lên những tia máu quay phắt sang nhìn thẳng vào ông Quang. "Anh Quang, anh nói một tiếng đi! Anh là con trưởng trong nhà, anh đi biền biệt mấy chục năm trời, mỗi năm về thắp nén nhang ba ngày Tết rồi phủi áo đi biệt tích. Anh để lại cho tôi một căn nhà rường nát với một người mẹ già đau ốm liệt giường liệt chiếu suốt bao năm tháng. Tôi đã vì cái nhà ni mà bỏ cả ước mơ đi làm thợ mộc bậc cao ở xưởng đóng tàu Quy Nhơn, chôn chân ở cái kiệt nghèo ni để sớm tối coi sóc mạ. Bây giờ mạ mất rồi, tôi muốn giải thoát cho chính tôi, tôi muốn có một số vốn dắt lưng để lo cho tương lai con cái tôi, rứa là tôi sai hả anh?"

Ông Quang ở bên kia màn hình run rẩy tháo cặp kính lão xuống. Hai mắt ông đỏ hoe, những giọt nước mắt đục ngầu lăn dài trên gò má sạm đen vì gió bụi:

"Vinh à... anh biết... anh biết chú chịu nhiều thiệt thòi, cay đắng suốt bao năm qua... Anh chưa bao giờ phủ nhận công lao của chú thím đối với mạ..."

"Nhưng ba cứ để mặc cho chú bán căn nhà!"

My không kìm nén được nữa. Nỗi uất ức dồn ứ, sự bất lực cùng cực và cảm giác bị phản bội trào dâng khiến giọng cô vỡ òa thành tiếng khóc nức nở. Cô quay sang nhìn chú Vinh với ánh mắt đầy phẫn nộ và oán trách tột cùng:

"Chú chỉ nghĩ đến tiền thôi đúng không chú Vinh? Mệ vừa mới nhắm mắt chưa ráo mồ, hương trên bàn thờ chưa tàn, chú đã vội vàng dắt cò đất về ngắm nghía, thẩm định giá để bán đứt cho người ngoài! Chú nói chú thương mệ, chú phụng dưỡng mệ, nhưng cái chú mong muốn cuối cùng cũng chỉ là mảnh đất ni bán được bao nhiêu tỷ để chia chác! Chú có bao giờ nghĩ đến linh hồn của mệ sẽ đi về mô nếu căn nhà ni bị người ta ủi phẳng không hả chú?"

"Con My! Câm miệng lại ngay!"

Tiếng quát chói tai, đanh thép vang lên từ loa máy tính làm rung rinh cả mặt bàn. Không phải tiếng chú Vinh, mà chính là tiếng của ông Kiều Đức Quang.

Gương mặt người cha già méo xệch đi vì giận dữ tột cùng và nỗi đau đớn xé ruột:

"Mày không được phép hỗn láo với chú mày như rứa! Mày không ở Huế, mày không sống cạnh mệ mày năm năm trời tai biến, mày không nếm trải một ngày bưng bô lau rửa, mày không có tư cách mở miệng phán xét chú mày như rứa! Xin lỗi chú ngay!"

Sự im lặng chết chóc lập tức chụp xuống gian nhà rường như một tấm vải liệm. Tiếng gió rít qua những khe cửa gỗ nghe thê lương như tiếng thở dài ai oán của tiền nhân vọng về từ cõi mộng.

My đứng chôn chân tại chỗ, hai bàn tay buông thõng bên hông, nước mắt tuôn rơi lã chã trên đôi má lạnh ngắt. Từng lời của cha như ngàn mũi kim châm vào da thịt. Cô cảm thấy mình trơ trọi, cô độc đến tận cùng giữa chính những người mang cùng dòng máu. Những nỗ lực, những đêm thức trắng, lòng hiếu thảo vụng về của cô dường như chỉ là trò hề lố bịch trước thực tế tàn nhẫn của đời sống cơm áo gạo tiền.

Chú Vinh đứng sững nhìn My trân trân. Nét mặt chú không còn vẻ giận dữ lôi đình nữa, mà thay vào đó là một sự chua xót, thất vọng đến cùng cực. Đôi mắt chú đùng đục, nhìn đứa cháu gái ruột thịt như nhìn một kẻ xa lạ từ một hành tinh phù phiếm nào đó rơi xuống trần gian để ban phát đạo đức giả tạo.

"Phải rồi..." Chú Vinh cười gằn từng tiếng, giọng chú run run, nghẹn ứ lại nơi cuống họng. "Trong mắt mày, thằng chú thợ mộc bần tiện ni chỉ là một kẻ thèm khát tiền bạc, một đứa con bất hiếu muốn bán cả nơi thờ tự của tổ tiên để lấy tiền tiêu xài. Mày ở Sài Gòn hoa lệ, mày làm dân văn phòng sang trọng, mày nói toàn đạo lý cao siêu trên trời... Mày làm như trên cõi đời ni chỉ có một mình mày biết thương mạ!"

Trong cơn kích động tột cùng, chú Vinh vung cánh tay gạt mạnh tập hồ sơ địa chính trên mặt phản để dồn giấy tờ lại. Cú va chạm mạnh khiến chiếc kẹp sắt bị bung chốt, xấp giấy tờ bên trong xô lệch, trượt dài trên mặt gỗ bóng loáng.

Và rồi, một tờ giấy mỏng manh gấp làm ba, màu hồng nhạt đã phai màu, bất ngờ tuột ra khỏi tập hồ sơ. Nó chao liệng một vòng chầm chậm trong không trung ẩm ướt, rồi rơi nghiêng xuống nền gạch tàu, ngay sát mép đôi dép bệt lấm tấm bùn của My.

My vô thức cúi đầu nhìn xuống.

Đó không phải là trích lục bản đồ địa chính, cũng không phải là xấp hóa đơn viện phí thu tiền thuốc men của bệnh viện.

Đó là một tờ *Giấy báo nhập học và nộp học phí học kỳ một* của Trường Cao đẳng Nghề Đà Nẵng, gửi đích danh cho thí sinh Kiều Thị Ánh Nguyệt—đứa em họ kém My mười tuổi, con gái út của chú Vinh. Trên tờ giấy in ấn mờ nhạt bằng mực xanh là con số học phí và lệ phí ký túc xá cho ngành điều dưỡng đa khoa: mười tám triệu năm trăm ngàn đồng chẵn, với hạn chót hoàn thành thủ tục nhập học chỉ còn vỏn vẹn chưa đầy ba tuần lễ nữa.

Và ở góc dưới cùng của tờ giấy báo, nơi mép gấp đã sờn rách, có mấy dòng chữ viết tay thô kệch, nguệch ngoạc bằng chiếc bút bi gai mực đỏ của chú Vinh:

*"Mượn tạm bác Tấn thợ mộc 5 triệu, còn thiếu 13 triệu 500. Phải nộp trước ngày 15, nếu không con Nguyệt bị hủy kết quả."*

Trái tim My thắt lại một cái nhói buốt, buốt giá lan nhanh từ lồng ngực chạy dọc xuống sống lưng. Một luồng điện tê dại khiến toàn thân cô đông cứng.

Chú Vinh lập tức nhận ra sự cố. Gương mặt người đàn ông sắt đá bỗng chốc biến sắc hoàn toàn—sự bối rối, ngượng ngùng, và trên hết là nỗi xấu hổ ê chề của một người cha nghèo khó bị lột trần tận cùng sự bất lực trước mặt người khác. Chú vội vàng khom rạp người xuống, đôi bàn tay gân guốc chộp lấy tờ giấy báo học phí khỏi mặt đất như sợ nó làm bẩn tầm mắt người khác, rồi vò vội nó lại, nhét sâu vào túi trong của chiếc áo khoác gió sờn rách.

Không ai nói thêm một lời nào nữa. Căn nhà rường chìm vào một thứ im lặng ngột ngạt đến nghẹt thở.

Mọi khúc mắc, mọi giận dữ, mọi sự quy chụp tàn nhẫn ban nãy bỗng chốc tan biến, chỉ còn lại sự thật trần trụi và đau xót: gánh nặng đè trĩu đôi vai gầy của người chú ruột không chỉ là những món nợ cũ kỹ của người chết, mà còn là tương lai mịt mờ của một đứa con đang đứng trước ngưỡng cửa bị tước đoạt ước mơ giảng đường vì gia cảnh khánh kiệt. Chú không phải là kẻ tham lam, tàn nhẫn muốn bán đi nơi chôn nhau cắt rốn. Chú chỉ là một người cha cùng đường, một người đàn ông đã dốc cạn kiệt tuổi thanh xuân, mồ hôi và nước mắt để gánh vác chữ hiếu thay cho cả gia đình, và giờ đây, chú đang vẫy vùng tuyệt vọng để cứu lấy gia đình nhỏ của chính mình.

Thế nhưng, bức tường tự ái sâu thẳm và những định kiến tích tụ suốt bao nhiêu năm cách trở địa lý giữa hai thế hệ không thể nào sụp đổ chỉ sau một khoảnh khắc ngộ ra.

Chú Vinh đứng thẳng người dậy. Chú hít một hơi thật sâu, ngẩng cao đầu để lấy lại vẻ lạnh lùng, sắt đá thường ngày—chiếc vỏ bọc duy nhất giúp người đàn ông này không gục ngã trước giông bão cuộc đời. Chú dùng mu bàn tay gõ mạnh ba tiếng khô khốc xuống mặt phản gỗ mít:

*Cộc! Cộc! Cộc!*

Rồi nhìn thẳng vào ống kính máy tính, chú gằn từng tiếng dứt khoát, giọng đanh lại như thép nguội:

"Anh Quang, chị Hà, và cả con My nữa. Tôi không đôi co thêm một lời mô nữa hết. Tôi đưa ra hạn chót cuối cùng hôm nay."

My ngước đôi mắt đỏ hoe nhìn chú, nín thở lắng nghe từng nhịp tim đang đập thình thịch trong lồng ngực.

"Từ đây cho tới ngày hai mươi tháng Chạp, tính ra tròn đúng sáu tuần nữa," chú Vinh giơ bàn tay gầy guộc đầy những vết sẹo cưa đục lên trước màn hình, năm ngón tay xòe rộng rồi gập thêm một ngón trỏ vào lòng bàn tay. "Tôi cho con My đúng sáu tuần. Trong sáu tuần ni, mày muốn nấu cho hết mười hai món ăn trong cuốn sổ của mạ thì mày cứ nấu. Nhưng mày phải nhớ kỹ hai điều kiện của tao."

Chú Vinh dằn giọng, từng từ rành rọt như đóng đinh vào vách ván:

"Điều kiện thứ nhất: Hết sáu tuần, mày phải nộp ra cho tao một phương án tài chính minh bạch, có tiền mặt thực tế một trăm năm mươi lăm triệu đồng để tao trao tận tay cho bác Tấn sửa cột kèo nhà rường ngay trước Tết, và phải có cam kết trả nợ viện phí rõ ràng từng tháng một cách sòng phẳng, không phải ba cái biểu đồ vẽ hươu vẽ vượn trên giấy ni!"

"Và điều kiện thứ hai," Chú Vinh quay sang nhìn xoáy thẳng vào mắt My, ánh mắt không một chút lay động hay khoan nhượng, "nếu sau sáu tuần, mày không kiếm ra đủ tiền sửa nhà, hoặc phương án của mày vẫn chỉ là bánh vẽ viển vông, thì ngay sáng ngày hai mươi mốt tháng Chạp, tao sẽ dẫn người mua từ Đà Nẵng về đây đặt cọc tiền đất. Lúc nớ, anh Quang và mày bắt buộc phải ký tên vô hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất mà không được quyền có bất kỳ một ý kiến ngăn cản mô nữa hết! Rõ chưa?"

Một sự im lặng nặng nề trôi qua. Qua màn hình máy tính, ông Kiều Đức Quang thở dài một tiếng nghe thấu tâm can, bờ vai xuôi xuống hoàn toàn chấp nhận thực tế:

"...Được rồi. Chú Vinh đã nói rứa thì ba chấp thuận. Sáu tuần. My, con có nghe rõ lời chú con chưa?"

My siết chặt các đầu ngón tay vào lòng bàn tay đến mức móng tay găm sâu vào da thịt, buốt nhói. Sáu tuần—bốn mươi hai ngày ngắn ngủi giữa mùa đông xứ Huế mưa dầm dề buốt giá. Để nấu xong bảy món ăn còn lại trong cuốn sổ di nguyện, để tìm kiếm ở đâu ra một trăm năm mươi lăm triệu đồng tiền mặt cứu lấy căn nhà đang oằn mình rên xiết trước mùa bão lũ, và để chứng minh cho người chú ruột thấy rằng con đường cô chọn không phải là sự bốc đồng ấu trĩ của một đứa trẻ thành thị.

Đó dường như là một nhiệm vụ hoàn toàn bất khả thi đối với một kẻ đang gần như tay trắng giữa mảnh đất cố đô này.

Nhưng khi ánh mắt cô vô thức ngước nhìn lên bàn thờ gian giữa, xuyên qua làn khói trầm mong manh để chạm vào đôi mắt hiền hậu, bao dung của bà nội trong bức di ảnh cũ, My nghe thấy một dòng máu nóng bừng bừng chảy rạo rực qua tim. Một sức mạnh vô hình nâng đỡ cô đứng thẳng dậy.

Cô ngẩng cao đầu, nhìn thẳng vào đôi mắt vằn đỏ của chú Vinh, cất giọng kiên định:

"Dạ, cháu chấp nhận. Đúng sáu tuần. Cháu sẽ chứng minh cho chú thấy."

"Tốt! Nhớ lấy lời mày nói ngày hôm nay!"

Chú Vinh buông một câu cộc lốc, không thèm chào tạm biệt bất kỳ ai trên màn hình vi tính. Chú vơ lấy tập hồ sơ địa chính màu xanh kẹp chặt vào nách, quay lưng rảo bước dứt khoát ra bậc thềm. Đôi dép nhựa mòn vẹt lẹt quẹt trên nền gạch ướt sũng, tiếng bước chân xa dần qua ngõ hẹp rồi biến mất sau rặng chè tàu xào xạc trong gió lạnh.

Cuộc gọi video tắt ngấm. Màn hình laptop tối đen như mực.

Căn nhà rường ba gian hai chái lập tức rơi vào một khoảng không gian trống rỗng, lặng ngắt như tờ. Chỉ còn tiếng gió bấc gầm gừ ngoài bờ sông An Cựu và tiếng mưa phùn bắt đầu rơi lộp độp trên mái ngói âm dương rạn nứt.

My quỳ sụp xuống bên mép phản gỗ mít, toàn thân cô rã rời như vừa trải qua một trận chiến sinh tử rút cạn từng giọt sinh lực. Cô vùi mặt vào hai bàn tay thô ráp, hít sâu vào lồng ngực mùi ẩm mốc của gỗ mục, mùi ngai ngái của mưa dầm và mùi khói bếp thân thuộc còn vương vất từ gian chái sau. Chưa bao giờ cô cảm thấy sức nặng của trách nhiệm và sự nghiệt ngã của thực tế lại đè trĩu lên vai mình đến nhường này. Cô không chỉ đang chạy đua với thời gian, với từng đồng bạc cắc, mà còn đang phải đối diện với những vết thương lòng sâu hoắm, nhức nhối chưa từng lành lặn của cả một dòng họ.

Phải mất một hồi lâu trong bóng tối nhập nhoạng, My mới gượng dậy nổi. Cô quệt khô những giọt nước mắt còn vương trên khóe mi, thắp một nén nhang trầm cắm cẩn trọng lên bát hương đồng của bà nội, cúi đầu lạy ba lạy, rồi chậm rãi bước xuống gian bếp sau.

Dưới ánh đèn vàng vọt leo lét treo lơ lửng trên xà ngang, cuốn sổ tay công thức bọc vải hoa nhí cũ kỹ của mệ Lành vẫn nằm im lìm trên bệ bếp bằng xi măng sạch sẽ.

My khẽ khàng lật qua trang thứ năm—trang ghi món mứt gừng sẻ cho dì Tôn Nữ Bích Mến đã được cô đánh dấu hoàn thành bằng một nét mực đỏ bên cạnh chữ ký nắn nót, run rẩy của người dì bán hàng chợ Đông Ba.

Những ngón tay My khẽ run lên khi lật giở sang trang thứ sáu.

Mùi giấy cũ bồi phảng phất phong vị của thời gian và tro bếp thoảng đưa trong không khí ẩm lạnh. Dưới ánh sáng vàng nhạt của gian bếp cổ, nét chữ mực tím nắn nót, tròn trịa và thân thương vô ngần của bà nội hiện ra trước mắt cô, mang theo trọn vẹn nỗi niềm khắc khoải của một thời quá vãng:

*“Bánh khoái cho Tâm tiệm Bến Ngự — chiên cho giòn vỏ, đừng để khét tiếng nghĩa tình.”*