Sự thật không miễn trừ sai phạm

Ngay tại bàn trà bên bờ sông Hương, bầu không khí chùng xuống căng thẳng khi Nam mở cuốn sổ ghi chép, chuẩn bị kết nối cuộc gọi về văn phòng luật sư tại Sài Gòn.

Gió từ mặt nước sông Hương tạt qua hàng hiên gỗ của quán Trầm Hương, mang theo hơi ẩm nồng nặc của cơn mưa chiều vừa dứt. Tấm bạt che bằng vải dù cũ kỹ căng trên giàn tầm vông rỏ từng giọt lộp độp xuống thềm gạch Bát Tràng tráng men rêu, hòa cùng tiếng nước xao động vỗ vào những cọc trụ bến thuyền phía dưới. Trên mặt bàn gỗ mun bóng mờ, tách trà sen ướp theo lối cung đình đã nguội ngắt từ lâu, nổi lên một váng mỏng màu hổ phách sẫm quanh miệng gốm hoa lam. Tờ giấy dó vẽ dập than mặt bằng Biệt thự Mười Ba Ô Cửa nằm ngay ngắn bên trong lớp phong bì bảo tồn bằng sợi cellulose trung tính không axit, mép giấy ép phẳng phiu như một lời tuyên bố nghiêm ngặt về phương pháp luận giữa những biến cố chực chờ vỡ tung.

Lê Tường Vân vẫn giữ nguyên tư thế ngồi thẳng thớm, đôi bàn tay gầy gò đan chặt vào nhau đặt trên mặt bàn, chiếc nhẫn bạc cẩn đá mắt mèo xoay nhẹ quanh khớp ngón tay trỏ theo một nhịp điệu vô thức nhưng đầy cảnh giác. Cặp kính đồi mồi gọng kim loại mạ vàng đã sờn được bà hạ xuống nửa sống mũi, để lộ đôi mắt sâu thẳm mang mí lận—đôi mắt vừa trút bỏ được gánh nặng uất ức kéo dài bốn mươi năm của phận người làm bóng, nhưng lại lập tức bị bao phủ bởi sự phòng thủ lạnh lùng vốn có của một người từng sống quá lâu trong những góc khuất bị lãng quên của lịch sử mỹ thuật.

Trương Bảo Châu ngồi cạnh Nam. Hai bờ vai cô khẽ run lên sau những chấn động cảm xúc dữ dội từ cuộc đối chất vừa rồi. Đôi bàn tay cô—bàn tay của một kỹ sư phục chế trẻ tuổi vốn chỉ quen thuộc với việc cầm dao gọt hóa chất số 11, nhíp gắp sợi bông và cọ lông thỏ mềm quét hạt son—nay đang siết chặt lấy mép bàn gỗ mun đến mức các đầu ngón tay trắng bệch. Khi thấy Nam rút chiếc điện thoại thông minh cùng tập hồ sơ ghi chép tác nghiệp bìa cứng màu xám tro, ánh mắt Châu lộ rõ vẻ hoảng hốt tột cùng. Cô vươn tay sang, đặt cả bàn tay lạnh buốt lên mu bàn tay Nam, đè nhẹ cuốn sổ xuống mặt bàn, ngăn không cho anh lật mở trang danh bạ.

— Nam, khoan đã, — Châu hạ giọng, tiếng nói của cô run rẩy, chìm nghỉm giữa tiếng gió thốc và tiếng nước réo rắt dưới chân cầu Bạch Hổ cách đó không xa. — Đừng gọi về văn phòng vội. Em xin anh. Nếu anh báo cho luật sư Thu bây giờ, chuyện cô Vân thuê Mai Quốc Huy đem bức tranh ra ngoài sẽ lập tức bị ghi nhận vào biên bản tác nghiệp chính thức. Mọi thứ sẽ vỡ lở, không thể nào cứu vãn được nữa. Cậu Khang đang rình rập từng kẽ hở pháp lý nhỏ nhất để tước quyền thừa kế của mẹ em, còn Phạm Đức Lâm thì chỉ chực chờ lôi kéo cơ quan điều tra kinh tế vào cuộc để biến toàn bộ vụ việc thành án hình sự. Một khi công an niêm phong toàn bộ xưởng và biệt thự, gia đình em sẽ mất trắng quyền định đoạt đối với bộ sưu tập mười ba bức tranh. Chúng ta có thể giữ kín chuyện này trong vòng ba người được không? Chỉ cần cô Vân dẫn chúng ta tìm lại bức tranh thật từ tay Huy, mọi việc coi như chưa từng xảy ra. Gia đình em sẽ tự xử lý nội bộ, mẹ em sẽ đền bù thỏa đáng cho cô Vân, không cần phải kéo thêm bất kỳ thủ tục pháp lý nghiệt ngã nào vào nữa.

Nam dừng tay lại. Anh không giật tay ra ngay mà ngước mắt lên, nhìn thẳng vào gương mặt tái nhợt của Bảo Châu. Dưới ánh sáng lờ nhờ của buổi hoàng hôn xứ Huế đang rụng dần trên mặt nước, đôi mắt nâu của cô gái ánh lên sự khẩn thiết, xen lẫn nỗi khiếp nhược rất đỗi tự nhiên của một người con gái đang cố sức che chắn cho danh dự gia tộc mình khỏi thêm một vết nhơ nhục nhã. Nhưng chính trong ánh mắt ấy, Nam lại nhìn thấy vết nứt nguy hiểm nhất của công việc giám định: sự thỏa hiệp nhân danh tình cảm, mầm mống của mọi sự sụp đổ về mặt chứng cứ khoa học mà anh từng nếm trải cay đắng trong quá khứ.

— Bảo Châu, em đang yêu cầu tôi làm một việc vi phạm nghiêm trọng nguyên tắc bảo tồn và đạo đức nghề nghiệp, — giọng Nam trầm xuống, nhưng từng âm tiết phát ra đanh và dứt khoát như tiếng gõ của búa thử kết cấu vóc trên bề mặt gỗ mục. — Tôi được thuê để xác lập chuỗi chứng cứ cho di sản của Trương Diệp, chứ không phải để thu xếp một thỏa thuận ngầm dưới gầm bàn. Việc cô Lê Tường Vân bỏ ra một tỷ đồng thuê Mai Quốc Huy lợi dụng khoảng trống camera bốn mươi lăm phút để di dời hiện vật ra khỏi phòng trưng bày không còn là chuyện xích mích nội bộ của gia tộc họ Trương nữa. Dưới góc độ pháp lý, đó là hành vi tự ý di chuyển hiện vật đang có tranh chấp quyền sở hữu và nằm trong diện phong tỏa quản lý di chúc của Hội đồng thừa kế.

— Nhưng cô Vân làm vậy là vì muốn cứu bức tranh! — Châu cất giọng bức bối, ngón tay cô bấu chặt hơn vào cánh tay áo khoác dã chiến của Nam, ánh mắt ngấn nước nhưng bướng bỉnh. — Anh cũng nghe rõ lời cô ấy nói rồi đấy thôi! Cậu Khang đã cấu kết với Phạm Đức Lâm từ ba tháng trước, cho người của sàn Lam Thành vào tận xưởng đánh giá tài sản nhằm gán nợ ba mươi tỷ tiền đất! Nếu cô Vân không ra tay can thiệp vào đúng đêm tang lễ hỗn loạn đó, bức tranh thứ mười ba bây giờ có thể đã nằm gọn trong một công-ten-nơ lạnh gửi sang Singapore theo hợp đồng mua bán kín của sàn đấu giá rồi! Động cơ của cô ấy là bảo vệ di sản của mẹ mình, bảo vệ sự thật lịch sử đã bị vùi dập suốt bốn thập kỷ! Chẳng lẽ một động cơ chính đáng như thế không đáng để chúng ta châm chước hay sao?

— Động cơ không bao giờ làm thay đổi bản chất pháp lý của hành vi, Châu à, — Nam rút nhẹ tay mình ra khỏi sự kìm giữ của cô gái, đặt cuốn sổ tác nghiệp ngay ngắn vào vị trí trung tâm bàn trà, ngay cạnh tập hồ sơ dập than. — Nếu bây giờ chúng ta vì thương cảm mà bao che, giữ kín lời thú nhận của cô Vân để lập một thỏa thuận ngầm hòng lấy lại tranh trong êm thấm, thì điều gì sẽ xảy ra khi bức tranh được tìm thấy? Khi đưa hiện vật ra đối chất trước Hội đồng thừa kế, trước các nhà chuyên môn độc lập, hoặc tệ hơn là trước tòa án, ai sẽ đứng ra giải thích về khoảng trống mười ngày bức tranh biến mất hoàn toàn khỏi phòng trưng bày số 14 Lê Lợi? Mai Quốc Huy đã tạo một bản vóc thế chỗ bằng bạc lá công nghiệp và dung môi tổng hợp, Lam Thành đã nắm trong tay hợp đồng cọc năm trăm triệu, và nhãn kho ngoại quan mang mã số 'D.S. - 13/VN - C3' đã được tạo lập trong hệ thống logistics. Bất kỳ một mắt xích nào bị chúng ta cố tình che giấu sẽ lập tức biến toàn bộ Báo cáo giám định kỹ thuật mà tôi đang dốc sức xây dựng thành một tập tài liệu gian dối, ngụy tạo.

Nam quay sang, dời tầm mắt về phía Lê Tường Vân. Người phụ nữ lớn tuổi vẫn giữ vẻ điềm tĩnh lạ kỳ, nhưng khóe môi và cơ gò má của bà khẽ giật nhẹ khi nghe đến hai chữ "tòa án".

— Thưa cô Vân, — Nam nói tiếp, giọng chừng mực nhưng không chứa đựng dù chỉ một mảy may khoan nhượng. — Tôi hoàn toàn tôn trọng quá khứ đau thương của mẹ cô, bà Nguyễn An. Tôi hiểu sự phẫn nộ chính đáng của cô khi nhìn thấy tên tuổi của một nghệ nhân tài ba, người đã trực tiếp tạo ra phần hồn cho các tấm vóc sơn then huyền thoại, bị gia đình họ Trương bôi xóa suốt bốn mươi năm ròng rã. Nhưng cô đã phạm phải một sai lầm chết người khi đặt niềm tin vào Mai Quốc Huy và dùng phương thức ngoài vòng pháp luật để đoạt lấy hiện vật. Hành vi đó, dưới góc nhìn của khoa học giám định và tố tụng tư pháp, chính là mắt xích làm gãy chuỗi bảo quản—Chain of Custody. Một khi chuỗi bảo quản đã bị đứt gãy, bức tranh thứ mười ba, dù sau này chúng ta có tìm lại được nguyên vẹn với đúng lớp vải gai Tương Bình Hiệp và con dấu lá sơn khuyết của mẹ cô, cũng sẽ bị coi là một vật chứng đã bị ô nhiễm nguồn gốc. Khi đó, Phạm Đức Lâm chỉ cần gửi một văn bản kiến nghị kỹ thuật duy nhất tới tòa án là có thể vô hiệu hóa toàn bộ giá trị chứng cứ của tôi. Và bi kịch lớn nhất là gì, cô có hiểu không? Toàn bộ tâm nguyện khôi phục tên tuổi cho bà Nguyễn An mà cô đeo đuổi suốt nửa đời người sẽ vĩnh viễn bị chôn vùi dưới cáo buộc trộm cắp và tẩu tán tài sản thừa kế.

Lê Tường Vân khẽ thở hắt ra một hơi dài, lồng ngực gầy guộc phập phồng dưới lớp áo lụa xám tro. Bà ngả lưng hẳn vào thành ghế mây, tháo chiếc kính đồi mồi xuống, rút chiếc khăn tay tơ tằm viền đăng ten đã ngả màu ố vàng ra lau nhẹ hai tròng kính. Động tác của bà chậm rãi, tỉ mỉ, như thể đang cố kéo dài thời gian để kìm nén một cơn sóng ngầm đang chực trào dâng trong lồng ngực.

— Cậu giám định viên trẻ tuổi, — giọng bà Vân khàn khàn, mang âm sắc trầm đục đặc trưng của người vùng bãi bồi ven sông Hương nhưng lại sắc như lưỡi dao cạo vóc. — Cậu nói không sai về mặt nguyên tắc sách vở. Những người có học, nắm trong tay bằng cấp và quy chuẩn quốc tế như cậu bao giờ cũng nhìn cuộc đời bằng những đường thẳng tắp và những biểu mẫu vô trùng. Nhưng cậu có bao giờ nếm trải cảm giác bất lực đến nghẹt thở khi nhìn thấy tài sản tinh thần, mồ hôi và cả máu thịt của mẹ mình bị những kẻ buôn tranh xâu xé như một món hàng béo bở hay chưa? Trương Minh Khang coi bộ tranh như công cụ thế chấp ngân hàng để đáo hạn những lô đất đầu cơ chết dí, còn Phạm Đức Lâm thì coi nó như một món hàng rửa tiền xuyên biên giới. Pháp luật mà cậu đang tôn sùng đã ở đâu suốt bốn mươi năm qua, khi tên của mẹ tôi bị người ta dùng dao cạo sạch khỏi các bản kê phân công lao động tại xưởng mỹ nghệ? Luật sư của cậu đã ở đâu khi Trương Diệp ung dung ký những hợp đồng triển lãm độc quyền với các nhà tài trợ Pháp và Thụy Điển, nhận về hàng trăm ngàn đô la mà không một dòng nào nhắc đến những người thợ làm vóc ở Tương Bình Hiệp đã phải chịu mù lòa vì lở sơn?

Bà Vân ngừng lại, đặt chiếc kính xuống bàn cái cạch, ánh mắt rực lên ngọn lửa căm hờn đã âm ỉ cháy suốt nhiều thập niên:

— Mẹ tôi chết trong một căn nhà dột nát ở ngoại ô Thủ Dầu Một, hai bàn tay lở loét vì chất độc của sơn sống, không có nổi một tấm bằng khen hay một dòng ghi nhận của Hội Mỹ thuật. Tôi đã chờ đợi bốn mươi năm. Khi Trương Diệp nhắm mắt, tôi tưởng rằng lương tâm của ông ta sẽ thức tỉnh qua bản di chúc. Nhưng không, bức thư tạ lỗi bị gia đình họ giấu nhẹm đi, còn bức tranh mang dấu ấn của mẹ tôi thì chuẩn bị bị tống vào kho ngoại quan để bán sang tay cho một quỹ đầu tư vô danh ở nước ngoài. Cậu bảo tôi phải làm gì? Phải ngồi yên làm một người đàn bà đoan chính, cầm đơn đi gõ cửa từng cơ quan hành chính để nhận lại những cái lắc đầu vô cảm sao? Tôi thuê thằng Huy lấy lại bức tranh vì tôi không còn con đường nào khác! Tôi không lấy tài sản của ai, tôi chỉ lấy lại thứ vốn dĩ thuộc về danh dự của mẹ tôi!

— Pháp luật không bao giờ tự vận hành nếu những người nắm giữ sự thật từ chối sử dụng nó một cách minh bạch, — Nam đáp lại, ánh mắt không hề né tránh ngọn lửa giận dữ trong mắt người đàn bà đối diện. — Sự phẫn nộ của cô là chính đáng, nhưng phương pháp của cô đã phá hủy chính nghĩa của nó. Cách duy nhất để danh dự của bà Nguyễn An không bị biến thành một vụ trộm tranh tầm thường là cô phải bước ra ánh sáng. Cô phải biến toàn bộ hành vi của mình thành một nỗ lực bảo quản phòng ngừa có sự chứng kiến và xác nhận của đại diện pháp lý di chúc. Nếu cô tiếp tục trốn chạy sau những toan tính ngầm, cô không chỉ đánh mất bức tranh vào tay Mai Quốc Huy, mà còn biến bản thân thành tòng phạm trong mắt luật pháp.

Không để Bảo Châu kịp cất lời can thiệp thêm một lần nào nữa, Nam dứt khoát cầm lấy chiếc điện thoại. Những ngón tay của anh lướt trên màn hình cảm ứng, bấm số gọi trực tiếp cho luật sư Thu, đồng thời kích hoạt chế độ loa ngoài và đặt chiếc máy ngay ngắn vào vị trí trung tâm bàn trà, ngay giữa ba người.

Tiếng tút dài vang lên ba hồi ngắn ngủi, khô khốc giữa không gian ẩm ướt của quán trà ven sông. Mọi chuyển động dường như ngưng đọng. Bảo Châu nín thở, hai tay bấu chặt vào gấu áo, trong khi Lê Tường Vân khẽ mím chặt môi, đôi mắt dán chặt vào màn hình điện thoại đang nhấp nháy tín hiệu kết nối.

Cuộc gọi được bắt máy bằng một giọng nói dứt khoát, điềm đạm và mang đậm vẻ sắc sảo quen thuộc:

— A-lô, tôi nghe đây Nam. Anh và Bảo Châu đã kiểm tra xong các hồ sơ lưu trữ tại số 14 Lê Lợi chưa? Mẹ của Bảo Châu vừa hoàn tất việc niêm phong bức thư sáu trang theo đúng quy trình Chain of Custody mà anh đã hướng dẫn qua văn bản. Tôi đang giữ biên bản lưu ký tại chỗ và bản chụp mã băm kỹ thuật số SHA-256 tại văn phòng Sài Gòn. Có phát hiện gì mới về cấu trúc vóc hay con dấu của bức tranh thứ mười ba không?

— Chào luật sư Thu, — Nam hít một hơi sâu, lồng ngực căng lên dưới lớp áo sơ mi bạc màu. Ánh mắt anh quét qua vẻ mặt căng thẳng tột độ của Châu và sự bất động lạnh lùng của bà Vân. — Chúng tôi đã có bước tiến mang tính quyết định về mặt giám định, nhưng đồng thời cũng phát sinh một tình huống pháp lý khẩn cấp đòi hỏi sự can thiệp trực tiếp của chị với tư cách là thư ký Hội đồng thừa kế và luật sư quản lý khối tài sản di chúc.

— Tình huống gì? — Giọng luật sư Thu ở đầu dây bên kia lập tức chuyển sang chế độ cảnh giác cao độ của một luật sư tranh tụng dày dạn kinh nghiệm. — Có liên quan đến việc Trương Minh Khang hay sàn Lam Thành có động thái mới ở Sài Gòn không? Chiều nay tay luật sư đại diện của Lam Thành vừa gửi văn bản đòi tiếp cận kho lưu ký đấy.

— Không, tình huống này liên quan trực tiếp đến người đang nắm giữ thông tin bức tranh thứ mười ba và danh tính thực sự của 'Người Giữ Bóng', — Nam trả lời rõ ràng từng chữ, giọng anh vang lên rành rẽ qua loa ngoài. — Tôi đang ngồi tại quán trà Trầm Hương ở bờ sông Hương, thành phố Huế, cùng với Trương Bảo Châu và bà Lê Tường Vân. Bà Vân là con gái ruột của cố nghệ nhân Nguyễn An. Và bà Vân vừa thừa nhận trước mặt chúng tôi rằng bà chính là người đã chi trả số tiền một tỷ đồng để Mai Quốc Huy mang bức tranh thật rời khỏi phòng tranh của gia đình họ Trương vào rạng sáng đêm tang lễ.

Đầu dây bên kia hoàn toàn rơi vào im lặng trong đúng năm giây. Sự im lặng nặng nề, ngột ngạt đến mức Nam dường như có thể nghe thấy cả tiếng sột soạt của tập tài liệu giấy dày cộp bị lật mạnh trên mặt bàn làm việc bọc da của Thu tại văn phòng ở quận Nhất, cùng tiếng gõ nhẹ của chiếc bút máy kim loại.

— Nam, anh có ghi âm hay lập biên bản bước đầu theo quy chuẩn giám định hiện trường không? — Thu hỏi, giọng đanh lại như thép nguội.

— Tôi chưa lập văn bản chính thức, nhưng tôi đang kết nối cuộc gọi này để chị làm việc trực tiếp với bà Lê Tường Vân, — Nam trả lời. — Bảo Châu vừa đề nghị tôi giữ kín sự việc để xử lý nội bộ trong gia đình, nhưng tôi đã từ chối. Báo cáo kỹ thuật của tôi không thể chứa đựng bất kỳ sự che giấu hay thỏa hiệp nào. Việc di chuyển hiện vật này phải được giải quyết dứt điểm dưới góc độ pháp lý trước khi chúng tôi tiến hành bước tác nghiệp tiếp theo tại Đà Lạt.

Một tiếng thở dài nhẹ, sâu và đầy toan tính của luật sư Thu truyền qua loa điện thoại. Tiếp theo đó là tiếng lách cách quen thuộc của ngòi bút bấm—thói quen tư duy mỗi khi người đàn bà thép này chuẩn bị bóc tách các tầng nấc của một vụ án hóc búa.

— Chào bà Lê Tường Vân, — luật sư Thu lên tiếng, giọng nói chuẩn xác, lạnh lùng nhưng mang đầy sức nặng chuyên môn của một người nắm giữ cán cân luật pháp. — Tôi là Nguyễn Hoài Thu, luật sư được cố họa sĩ Trương Diệp ủy thác thi hành di chúc và là đại diện pháp lý bảo vệ tính toàn vẹn của khối di sản mỹ thuật họ Trương. Lời khai vừa rồi của anh Quách Nhật Nam đặt bà vào một ranh giới hình sự hết sức nguy hiểm. Tôi cần bà lắng nghe thật kỹ những gì tôi sắp phân tích sau đây, vì nó sẽ quyết định trực tiếp đến tự do của bà và số phận di sản của mẹ bà.

Bà Vân khẽ nhếch mép, một nụ cười chua chát thoáng hiện trên gương mặt hằn sâu những nếp nhăn thời gian, nhưng ánh mắt bà đã tập trung tuyệt đối vào chiếc điện thoại trên bàn:

— Tôi đang nghe đây, luật sư. Chắc bà muốn thông báo rằng tôi là một kẻ trộm cắp tài sản thừa kế, và văn phòng của bà đang chuẩn bị tống tôi vào tù chứ gì?

— Nếu bà giữ thái độ đối đầu này và tiếp tục hành động ngoài tầm kiểm soát của văn phòng luật sư quản lý di chúc, thì đúng, đó chính xác là những gì sẽ diễn ra, — luật sư Thu không hề né tránh, từng lời nói đanh thép giáng xuống như búa bổ. — Tội công nhiên chiếm đoạt tài sản hoặc Tội trộm cắp tài sản theo Điều 173 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017. Với giá trị hiện vật của bức tranh thứ mười ba được các nhà giám định độc lập ước tính sơ bộ không dưới hai mươi tỷ đồng, khung hình phạt mà Viện kiểm sát có thể truy tố sẽ rơi vào khoản 4, với mức án từ mười hai năm đến hai mươi năm tù hoặc tù chung thân. Trương Minh Khang và Phạm Đức Lâm chỉ chờ có thế để gửi đơn yêu cầu cơ quan cảnh sát điều tra phát lệnh truy nã bà, đồng thời yêu cầu tòa án ra quyết định phong tỏa tư cách nhân chứng của bà đối với toàn bộ các tài liệu lịch sử liên quan đến bà Nguyễn An. Khi đó, bà sẽ trở thành một bị can đang lẩn trốn pháp luật, và mọi tài liệu kỹ thuật, mọi bức vẽ dập than mà bà cung cấp sẽ bị coi là lời khai gian dối của một kẻ phạm tội nhằm trốn tránh trách nhiệm hình sự. Toàn bộ nỗ lực đòi lại công bằng cho mẹ bà sẽ chấm dứt vĩnh viễn tại đó.

Bảo Châu cắn chặt môi, mắt mở to nhìn chiếc điện thoại với vẻ kinh hãi tột độ. Sắc mặt bà Vân cũng biến đổi, từ vẻ bất cần chuyển sang trắng bệch đi trong thoáng chốc. Chiếc nhẫn đá mắt mèo trên ngón tay bà ngừng xoay.

— Nhưng, — luật sư Thu đổi tông giọng rất nhanh, chuyển từ thế tấn công áp đảo sang một góc nhìn mang tính cấu trúc hành vi và phòng vệ pháp lý, — pháp luật tố tụng hình sự và dân sự phân định rất rạch ròi giữa tội danh chiếm đoạt tài sản nhằm mục đích tư lợi bất chính và hành vi bảo quản phòng ngừa trong tình trạng khẩn cấp. Nếu bà chứng minh được rằng việc thuê người di dời bức tranh xuất phát từ một nguy cơ hiện hữu: hiện vật sắp bị tẩu tán trái pháp luật ra nước ngoài—điều mà văn phòng chúng tôi đã bước đầu thu thập được chứng cứ về việc Trương Minh Khang tự ý tắt hệ thống camera an ninh để đưa thẩm định viên của sàn Lam Thành vào xưởng—và quan trọng nhất: bà không hề có ý định chiếm giữ, tiêu thụ hay bán bức tranh để trục lợi cá nhân, thì hành vi của bà hoàn toàn có thể được xem xét dưới tư cách là một biện pháp tự vệ khẩn cấp nhằm bảo toàn hiện vật đang tranh chấp quyền tác giả.

— Tôi không lấy một xu nào từ bức tranh đó! — Bà Vân cất giọng đanh lại, sự kiêu hãnh của một người con gái xuất thân từ làng nghề sơn mài truyền thống bộc lộ rõ rệt qua từng thớ cơ trên mặt. — Thậm chí tôi đã mất trắng một tỷ đồng tiền tiết kiệm dưỡng già cả đời để trả cho thằng Mai Quốc Huy! Tôi chỉ muốn giữ bức tranh đó lại một nơi an toàn, chờ cho đến ngày bức thư tạ lỗi của Trương Diệp được công bố công khai, chờ cho đến khi tên của mẹ tôi được ghi nhận một cách đàng hoàng vào hồ sơ di sản quốc gia! Tôi có cần tiền của nhà họ Trương đâu!

— Ý muốn chủ quan của bà dù trong sạch đến đâu cũng vô giá trị nếu không được cụ thể hóa bằng hành vi pháp lý ngay lập tức, — luật sư Thu ngắt lời bà Vân một cách dứt khoát, không để cảm xúc cá nhân làm loãng mạch lập luận. — Hiện tại, Mai Quốc Huy đã phản bội bà. Cậu ta không giao bức tranh cho bà như thỏa thuận ban đầu. Cậu ta đã tráo một bản vóc giả bằng bạc lá công nghiệp và dung môi tổng hợp butyl acetate vào két sắt số 14 Lê Lợi, còn bức tranh thật thì đang bị cậu ta giữ làm con tin để mặc cả với mạng lưới ngầm của Phạm Đức Lâm. Điều đó có nghĩa là gì? Có nghĩa là bà đã hoàn toàn mất quyền kiểm soát đối với hiện vật. Bức tranh đang đối mặt với nguy cơ bị hư hỏng do điều kiện bảo quản kém, hoặc bị tuồn qua biên giới qua đường tiểu ngạch thực sự.

Luật sư Thu dừng lại một nhịp, để sức nặng ghê gớm của thực tế đè nặng lên tâm trí mọi người trong quán trà nhỏ, rồi tiếp tục đưa ra phương án giải quyết duy nhất:

— Tôi đưa ra cho bà một cơ hội duy nhất để hợp pháp hóa toàn bộ vị thế của mình: Bà phải ký một cam kết hợp tác toàn diện bằng văn bản với tư cách là nhân chứng đặc biệt và người cung cấp dữ liệu kỹ thuật phục hồi hiện vật cho Hội đồng thừa kế. Toàn bộ lời khai của bà về việc thuê Mai Quốc Huy, số tiền một tỷ đồng chuyển khoản hoặc tiền mặt, thời điểm giao nhận chìa khóa và lộ trình di chuyển dự kiến sẽ được ghi nhận vào một biên bản làm việc bảo mật do tôi trực tiếp quản lý và đóng dấu chứng thực của văn phòng luật sư. Đổi lại, tôi sẽ đại diện Hội đồng thừa kế ra văn bản xác nhận hành vi của bà là một hành động hỗ trợ bảo quản di sản trong tình thế cấp thiết trước nguy cơ bị chiếm đoạt trái phép. Văn bản đó sẽ là tấm lá chắn bảo vệ bà khỏi mọi cáo buộc hình sự từ phía Trương Minh Khang hoặc Lam Thành. Bà có chấp thuận phương án này không?

Lê Tường Vân im lặng. Bàn tay gầy guộc của bà siết chặt lấy chiếc khăn tay tơ tằm đến mức các đường gân xanh nổi phồng lên trên mu bàn tay. Trong đôi mắt sâu hoắm của người đàn bà đã dành hơn bốn mươi năm cuộc đời để sống trong u uất và nghi kỵ, Nam nhìn thấy một cuộc giằng xé nội tâm dữ dội. Đó là sự xung đột khốc liệt giữa thói quen tự vệ đơn độc của một kẻ ngoài lề xã hội và nhận thức rõ ràng rằng con đường tự phát của bà đã thực sự dẫn thẳng vào ngõ cụt do chính Mai Quốc Huy giăng ra.

Bảo Châu ngồi bên cạnh không kìm nén được cảm xúc thêm nữa. Cô chồm người về phía chiếc điện thoại, giọng nói nghẹn ngào trong sự uất ức và phẫn nộ tột cùng:

— Chị Thu! Chị nói như thể cô Vân là một kẻ tội đồ đang phải cúi đầu xin các người ban phát sự khoan hồng vậy! Tại sao từ đầu đến cuối cái tấn bi kịch này, những người chịu thiệt thòi, những người bị tước đoạt như mẹ con cô Vân luôn phải là người ký cam kết, phải chịu sự giám sát, phải giải trình từng hành vi, trong khi cậu Khang—kẻ trực tiếp mở cửa cho tay sai của Phạm Đức Lâm vào xưởng để phá hoại, kẻ định đem bán cả danh dự của ông nội em—thì vẫn ung dung ngồi ở vị trí người thừa kế hợp pháp với đầy đủ tư cách pháp nhân? Còn anh Nam nữa! — Châu quay ngoắt sang trừng mắt nhìn Nam, ngực phập phồng vì cơn giận, những giọt nước mắt uất ức trào ra đọng trên khóe mi. — Anh lúc nào cũng đem mấy cái quy chuẩn bảo tồn cứng nhắc, mấy cái biểu mẫu Chain of Custody vô cảm đó ra để dồn người khác vào chân tường! Anh có biết mẹ con cô Vân đã phải chịu đựng những gì suốt mấy chục năm qua không? Mẹ tôi phải sống trong dằn vặt, giấu bức thư suốt bốn mươi năm; cậu tôi thì tìm mọi cách tống khứ bộ tranh đi để cứu mấy lô đất nợ nần; còn cô Vân chỉ vì muốn giữ lại chút danh dự cuối cùng cho mẹ mình mà giờ bị các người dọa đem ra tòa xử hai mươi năm tù! Sao anh có thể giáo điều, tàn nhẫn và thiếu thấu cảm đến mức lạnh lùng như một cái máy quét vậy hả Nam?

Căn phòng trà nhỏ ven bờ sông Hương bỗng chốc rơi vào một sự tĩnh lặng đến ngột ngạt. Tiếng gió rít qua những khe hở của cửa gỗ mun nghe như tiếng thở dài ai oán của dòng nước mùa lũ. Cơn mưa chiều đã dứt hẳn, nhưng hơi nước từ mặt sông bốc lên bảng lảng, mang theo cái lạnh se sắt ngấm qua da thịt.

Nam không hề nổi giận. Anh không cướp lời, cũng không lớn tiếng thanh minh. Anh đón nhận cái nhìn rực lửa đầy oán trách và những lời kết tội nặng nề của Châu bằng sự bình thản lạnh lùng—sự bình thản của một chuyên gia giám định đã từng đi qua những đổ vỡ kinh hoàng nhất của sự nghiệp, từng chứng kiến những bi kịch mỹ thuật bị chôn vùi chỉ vì một khoảnh khắc mềm lòng phi kỹ thuật. Anh đưa tay chỉnh lại mép phong bì bảo tồn trên bàn, ngón tay miết nhẹ theo đường viền mép giấy dó không axit, cảm nhận độ dai và tính trơ hoàn hảo của chất liệu trước tác động của môi trường.

— Châu, em nghĩ tôi đang làm tất cả những điều này để bảo vệ ai? — Nam cất tiếng, giọng anh trầm xuống, chậm rãi, nhưng từng lời nói đều mang sức công phá tàn nhẫn của một sự thật trần trụi. — Em nghĩ tôi đang bảo vệ Trương Minh Khang? Hay tôi đang bảo vệ khoản nợ ba mươi tỷ của cậu em? Em lầm rồi. Người tôi đang cố sức bảo vệ bằng mọi giá chính là em, là cô Vân, và là tính toàn vẹn của kết luận giám định mà chúng ta sắp đưa ra trước công chúng.

Nam đứng dậy khỏi ghế mây, bước hai bước chậm rãi đến bên khung cửa sổ nhìn ra mặt nước sông Hương đang ngả dần sang màu tím thẫm dưới ánh chiều tà. Phía bên kia sông, những rặng cây cổ thụ của kinh thành Huế chìm dần vào bóng tối đặc quánh.

— Ba năm trước, vào mùa thu năm 2021, — giọng Nam vang lên, trĩu nặng ký ức đau đớn về vụ án bộ sưu tập Đỗ Hoàng Vũ mà anh chưa từng muốn nhắc lại với bất kỳ ai, — tôi đã từng vì một chút nể nang tình cảm, vì một chút thương cảm đối với một nhà sưu tập già đang đứng trước bờ vực phá sản mà chấp nhận bỏ qua một sai lệch nhỏ trong hồ sơ nguồn gốc xuất xứ của bức tranh sơn mài 'Hoàng hôn trên sông'. Tôi đã tin lời ông ấy, tôi nghĩ rằng sự thật khoa học về niên đại lớp sơn lót và kết quả phân tích quang phổ hồng ngoại quan trọng hơn một mẩu giấy biên nhận vận chuyển bị thất lạc trong chiến tranh. Tôi nghĩ rằng mình có thể linh hoạt, có thể châm chước vì mục đích bảo vệ một tác phẩm nghệ thuật chân chính.

Nam quay người lại, ánh mắt anh nhìn thẳng vào Bảo Châu, nghiêm khắc nhưng chan chứa một sự kiên định không gì lay chuyển nổi:

— Và kết quả của sự thương cảm đó là gì, em có biết không? Phạm Đức Lâm và bộ máy truyền thông bẩn của sàn đấu giá Lam Thành đã chộp lấy đúng cái mắt xích lỏng lẻo duy nhất đó. Chúng không cần tốn công chứng minh tôi giám định sai về chất liệu; chúng không cần bận tâm đến kết quả quang phổ hay cấu trúc vóc gỗ. Chúng chỉ cần chứng minh trước hội đồng giám đốc và tòa án rằng tôi đã lập biên bản thiếu minh bạch, có dấu hiệu thỏa thuận ngầm với chủ sở hữu hiện vật để hợp thức hóa hồ sơ. Chỉ một sơ hở về mặt thủ tục đó thôi, toàn bộ kết luận khoa học kéo dài sáu tháng trời của tôi bị tòa án gạt phăng sang một bên như một mớ giấy lộn. Bức tranh bị tuyên là tài sản tranh chấp không rõ nguồn gốc và bị niêm phong vô thời hạn. Đỗ Hoàng Vũ phá sản, uất ức đến mức đột quỵ rồi phải bỏ xứ mà đi. Còn tôi? Tôi mất toàn bộ chứng chỉ hành nghề độc lập, phòng thí nghiệm bị đóng cửa, và bị gắn cái mác chuyên gia tiếp tay cho đường dây rửa tranh suốt ba năm trời. Ba năm sống trong sự sỉ nhục của giới học thuật, Châu à.

Căn phòng trà lại rơi vào sự im ắng tuyệt đối. Bảo Châu sững sờ, đôi môi cô khẽ hé mở nhưng không thốt nên lời. Cô chưa từng nghe Nam kể về vết sẹo nghề nghiệp đó với những chi tiết trần trụi như vậy.

— Bất kỳ sự dung túng nào đối với hành vi phạm luật, dù xuất phát từ động cơ cao đẹp và nhân văn đến đâu, cũng sẽ trở thành thứ vũ khí sắc bén nhất để kẻ thù quay lại đâm chết chúng ta, — Nam nói tiếp, từng chữ như đóng đinh vào không gian. — Nếu hôm nay tôi đồng ý với em, lập một thỏa thuận ngầm dưới gầm bàn với cô Vân để ỉm đi chuyện một tỷ đồng và bốn mươi lăm phút mất dấu hiện vật, thì ngày mai, khi chúng ta bước vào phiên họp Hội đồng thừa kế hay bước ra trước tòa án, Phạm Đức Lâm chỉ cần tung ra đoạn ghi âm cuộc giao dịch giữa cô Vân và Mai Quốc Huy, hoặc đưa ra sao kê ngân hàng về dòng tiền một tỷ. Lúc đó, Lâm sẽ dõng dạc tuyên bố trước thẩm phán: 'Quách Nhật Nam và Trương Bảo Châu đã cấu kết với kẻ trộm tranh để ngụy tạo chứng cứ khoa học nhằm chiếm đoạt di sản của Trương Diệp'. Khi ấy, em sẽ trả lời thế nào trước hội đồng xét xử? Em sẽ nói rằng vì em thương hoàn cảnh của cô Vân sao? Em sẽ nói rằng vì em muốn bảo vệ danh dự của gia đình họ Trương sao? Tòa án không xét xử bằng nước mắt, Châu à. Tòa án xét xử bằng tính toàn vẹn không tì vết của chuỗi chứng cứ vật chất!

Bảo Châu run rẩy, những lời trách móc vừa dâng lên cổ họng bỗng chốc nghẹn đắng lại. Cô nhìn vào gương mặt cương nghị, từng trải của Nam, nhìn vào sự cẩn trọng đến mức khắc nghiệt mà anh luôn áp dụng cho từng mẫu phẩm, từng trang biên bản, và chợt nhận ra rằng sự "giáo điều" mà cô vừa căm ghét thực chất lại là tấm khiên vững chắc duy nhất, là ranh giới mong manh cuối cùng có thể bảo vệ tất cả bọn họ trước nanh vuốt của những kẻ lọc lõi như Lâm và Khang.

Luật sư Thu ở đầu dây bên kia tiếp lời qua loa ngoài, giọng bà mềm mỏng hơn nhưng sức nặng pháp lý không hề suy giảm:

— Nam nói hoàn toàn chính xác, Bảo Châu. Là một luật sư đã kinh qua hàng chục vụ tranh chấp tài sản mỹ thuật xuyên quốc gia, tôi đã chứng kiến quá nhiều trường hợp mà sự thật đạo đức bị nghiền nát không thương tiếc chỉ vì sự cẩu thả, tùy tiện trong thủ tục tố tụng ban đầu. Nếu em muốn mẹ em được thanh thản trút bỏ gánh nặng tội lỗi, nếu em muốn Trương Diệp được tha thứ và linh hồn bà Nguyễn An được trả lại danh phận một cách đàng hoàng trong lịch sử mỹ thuật nước nhà, chúng ta phải chơi một ván cờ hoàn toàn sạch sẽ. Sạch sẽ đến mức đối phương, dù có dùng kính hiển vi soi vào từng biên bản, cũng không thể tìm thấy dù chỉ một hạt bụi sai phạm để bấu víu. Sự minh bạch không phải là sự phản bội hay tàn nhẫn; sự minh bạch là thứ vũ khí tối thượng duy nhất của người nắm giữ công lý.

Trong góc bàn trà, Lê Tường Vân khẽ nhắm mắt lại. Một giọt nước mắt hiếm hoi lăn qua gò má gầy guộc đầy những nếp nhăn thời gian, rơi xuống mu bàn tay khô khốc của bà. Chiếc nhẫn đá mắt mèo ánh lên một tia sáng yếu ớt dưới ánh đèn chụp của quán trà. Sự kiêu hãnh và nỗi nghi kỵ từng khiến bà co cụm trong bóng tối suốt bốn mươi năm qua dường như đang tan rã trước sự thẳng thắn đến nghiệt ngã của người giám định viên trẻ tuổi. Bà nhận ra rằng Nam không hề coi thường mẹ con bà, anh cũng không hề đứng về phía gia tộc họ Trương giàu sang; anh chỉ đang đứng về phía một thứ duy nhất: sự thật khách quan của hiện vật, một sự thật không cho phép bất kỳ ai bóp méo hay lợi dụng.

— Tôi hiểu rồi, — Lê Tường Vân cất tiếng, giọng bà trầm lắng, run nhẹ nhưng không còn vẻ thù hằn hay hoài nghi cay độc nữa. — Cậu Nam nói đúng. Nửa đời người tôi trốn chạy, tôi dùng mưu mẹo để đấu lại mưu mẹo, dùng sự lén lút để đối phó với sự bất công, và kết quả là tôi bị chính Mai Quốc Huy đâm sau lưng, suýt nữa làm mất luôn cả kỷ vật duy nhất mà mẹ tôi để lại. Tôi đã quá mệt mỏi rồi. Tôi không muốn tiếp tục sống trong bóng tối như một cái bóng vô danh nữa.

Bà đưa bàn tay gầy gò với lấy chiếc điện thoại thông minh trên bàn, kéo nó lại gần phía mình hơn rồi nói dõng dạc vào ống thu âm:

— Luật sư Thu, tôi đồng ý với toàn bộ các điều kiện mà bà vừa đưa ra. Tôi sẽ ký vào biên bản cam kết hợp tác toàn diện với tư cách là nhân chứng đặc biệt. Tôi sẽ cung cấp toàn bộ sao kê tài khoản ngân hàng chứng minh dòng tiền một tỷ đồng đã chuyển cho Mai Quốc Huy, toàn bộ nhật ký cuộc gọi mã hóa qua ứng dụng Signal giữa tôi và cậu ta, và quan trọng nhất: tôi sẽ bàn giao toàn bộ các tài liệu kỹ thuật gốc mà mẹ tôi đã cất giữ cẩn thận suốt mấy chục năm qua, bao gồm cả bản vẽ dập than nguyên bản mặt bằng Biệt thự Mười Ba Ô Cửa năm 1982. Nhưng đổi lại, tôi yêu cầu bà phải đưa việc công nhận quyền tác giả kỹ thuật của mẹ tôi—bà Nguyễn An—vào điều khoản bắt buộc của bất kỳ thỏa thuận hòa giải hay phán quyết phân chia di sản nào sau này. Tên của mẹ tôi phải được khắc lên biển đồng của bức tranh thứ mười ba!

— Tôi chấp thuận yêu cầu hoàn toàn chính đáng đó của bà, — luật sư Thu đáp lại không một chút do dự, giọng nói đanh gọn và chắc nịch. — Đó không phải là một sự nhân nhượng hay ban ơn, mà là nghĩa vụ đạo đức và trách nhiệm pháp lý bắt buộc mà di chúc của Trương Diệp đã gián tiếp đề cập thông qua lời trăn trối 'trả tên cho người giữ nền'. Tôi sẽ trực tiếp soạn thảo ngay văn bản thỏa thuận hợp tác tố tụng khẩn cấp, đưa các điều khoản bảo vệ quyền tác giả của bà Nguyễn An vào phần nghĩa vụ của Hội đồng thừa kế, và gửi bản điện tử có chữ ký số xác thực qua email cho Nam trong vòng ba mươi phút tới để bà ký xác nhận.

Bảo Châu thở hắt ra một hơi dài, như thể một tảng đá ngàn cân vừa được nhấc khỏi lồng ngực đang thắt lại của cô. Cô ngước mắt lên nhìn Nam, ánh mắt chứa đựng sự hối hận sâu sắc xen lẫn một niềm tin cậy hoàn toàn mới mẻ, vững chãi hơn bất kỳ sự đồng thuận cảm tính nào trước đây.

— Em xin lỗi, Nam, — Châu nói khẽ, giọng cô chân thành và xúc động. — Em đã quá bốc đồng... Em đã để nỗi sợ hãi và cảm xúc cá nhân làm mờ mắt mà suýt nữa phá hỏng toàn bộ chuỗi chứng cứ mà anh đã dày công xây dựng từ đầu.

Nam khẽ lắc đầu, khóe môi hơi giãn ra một nét cười mờ nhạt nhưng ấm áp:

— Em không có lỗi, Châu. Bất kỳ ai ở vào vị trí của em, đối diện với nguy cơ sụp đổ của gia đình mình, cũng sẽ phản ứng như vậy. Đó là phản xạ tự nhiên của con người. Nhưng từ giờ phút này trở đi, chúng ta phải thống nhất một nguyên tắc tác nghiệp bất di bất dịch: không một ai trong ba chúng ta được phép giữ lại bất kỳ chứng cứ, manh mối hay nghi vấn nào vì mục đích cá nhân nữa. Mọi phát hiện mới, dù là nhỏ nhất hay bất lợi đến đâu cho bất kỳ phía nào, đều phải được công khai ngay lập tức cho đại diện pháp lý di chúc. Chúng ta chỉ có thể đánh bại được những kẻ mưu mô như Phạm Đức Lâm nếu bản thân chúng ta hoàn toàn trong sạch về mặt phương pháp luận.

— Tôi hoàn toàn đồng ý, — Lê Tường Vân gật đầu, ánh mắt bà nhìn Nam đầy vẻ tôn trọng của một bậc tiền bối nhìn một hậu sinh có khí phách. — Tôi sẽ không giấu các người bất cứ điều gì nữa. Kể cả những bí mật về kỹ thuật sơn then mà mẹ tôi chỉ truyền khẩu cho riêng tôi.

— Tốt lắm, — giọng luật sư Thu vang lên qua loa ngoài, đưa mọi người trở lại với thực tế tác nghiệp khẩn trương. — Bây giờ chúng ta phải bàn ngay đến kế hoạch hành động tiếp theo. Tình hình ở Sài Gòn đang diễn biến cực kỳ nhanh và phức tạp. Sau khi bị chúng ta chặn đứng tại cuộc họp Hội đồng thừa kế sáng nay nhờ vào chứng cứ về bản vóc giả mạo, Phạm Đức Lâm đã bắt đầu chuyển hướng chiến thuật. Nguồn tin thân cận của tôi từ giới vận tải hàng không cho biết sàn Lam Thành đang âm thầm liên hệ với các đơn vị logistics nghệ thuật và hải quan cửa khẩu để rà soát toàn bộ các hợp đồng lưu kho ngoại quan mang mã ký hiệu 'D.S.'. Lâm đã nghi ngờ rằng bức tranh thật vẫn chưa hề rời khỏi Việt Nam, và hắn đang ráo riết dùng tiền cùng các mối quan hệ ngầm để thu hồi bức tranh trước khi chúng ta kịp lần ra dấu vết.

Nam lập tức với tay mở rộng tờ bản vẽ sơ đồ Biệt thự Mười Ba Ô Cửa trên bàn trà, dùng chiếc bật lửa kim loại đè lên một góc giấy để gió không thổi bay. Ngón tay trỏ của anh chỉ thẳng vào ký hiệu ô cửa thứ mười ba nằm ở tầng áp mái phía tây:

— Chị Thu, chiếc chìa khóa duy nhất để giải quyết triệt để toàn bộ vụ án này hiện đang nằm ở Đà Lạt. Căn biệt thự cổ này chính là nơi Trương Diệp và bà Nguyễn An đã cùng nhau thực hiện các thử nghiệm màu then và kỹ thuật hom vóc cuối cùng trên vách gỗ thông ba lá vào mùa đông năm 1982. Mã số 'D.S. - 13/VN - C3' mà chúng ta thu thập được trên nhãn kho ngoại quan tại xưởng của Mai Quốc Huy sáng nay chứng minh rằng hợp đồng ký gửi bí mật của bức tranh thật có liên quan mật thiết đến cấu trúc kiến trúc của căn biệt thự này. Mai Quốc Huy đang bị người của Lam Thành săn đuổi ráo riết tại Sài Gòn, cậu ta không thể mang bức tranh cồng kềnh bên mình mà buộc phải tìm đường lên Đà Lạt để đối chiếu sơ đồ thực địa hoặc lấy các chứng từ giải tỏa hàng được cất giấu tại đó.

— Vậy kế hoạch tác nghiệp cụ thể của chúng ta là gì? — Châu hỏi, ánh mắt cô đã lấy lại sự sắc sảo, tập trung của một kỹ sư phục chế chuyên nghiệp.

Nam nhìn sang Tường Vân rồi quay lại nhìn chiếc điện thoại đang kết nối với Thu:

— Chúng ta sẽ chia làm hai mũi giáp công đồng thời, không để hở bất kỳ một khoảng trống thời gian nào cho đối phương xoay xở. Mũi thứ nhất: Luật sư Thu sẽ ngay lập tức phát trát yêu cầu khẩn cấp của Hội đồng thừa kế gửi tới Cục Hàng không Dân dụng, Chi cục Hải quan cửa khẩu sân bay quốc tế và các công ty logistics nghệ thuật lớn—đặc biệt là các đơn vị vận chuyển có hệ thống kho lưu ký ngoại quan chuyên dụng tại Tân Sơn Nhất và Đà Nẵng. Chúng ta yêu cầu phong tỏa toàn bộ các kiện hàng ký gửi có liên quan đến các hợp đồng cũ của Trương Diệp hoặc mang ký hiệu 'D.S.'. Chị hãy viện dẫn lệnh cấm chuyển dịch tài sản di sản đang tranh chấp mà chị đã tống đạt sáng nay để vô hiệu hóa ngay lập tức bất kỳ nỗ lực xuất khẩu hay chuyển quyền sở hữu nào từ phía sàn Lam Thành.

— Tôi sẽ kích hoạt quy trình này ngay lập tức, — luật sư Thu khẳng định dứt khoát. — Với tư cách đại diện hợp pháp của di chúc, tôi có đủ căn cứ pháp lý vững chắc để ban hành lệnh phong tỏa hành chính tạm thời trong vòng bảy mươi hai giờ đối với các đơn vị vận tải. Trong bảy mươi hai giờ đó, không một kiện hàng nghệ thuật nào mang mã 'D.S.' có thể lọt qua cửa khẩu sân bay. Còn mũi thứ hai thì sao?

— Mũi thứ hai: Tôi, Bảo Châu và cô Tường Vân sẽ bay thẳng lên Đà Lạt ngay trong đêm nay, — Nam nói, giọng anh dứt khoát như một mệnh lệnh tác chiến. — Chúng ta buộc phải có mặt tại Biệt thự Mười Ba Ô Cửa trước khi Mai Quốc Huy hoặc người của Phạm Đức Lâm kịp đặt chân đến đó. Cô Vân nắm giữ bản vẽ dập than gốc và hiểu rõ cấu trúc cơ học của chiếc két ngầm sau ô cửa thứ mười ba. Chúng ta cần đối chất thực địa tại hiện trường để giải mã chính xác tọa độ quang học mà Trương Diệp đã dùng để giấu bức tranh thật.

— Rất chuẩn xác, — luật sư Thu hoàn toàn tán thành phương án. — Tôi sẽ gửi kèm theo bản thỏa thuận hợp tác một văn bản ủy quyền đặc biệt, cho phép Nam và Bảo Châu đại diện toàn quyền cho Hội đồng thừa kế tiếp cận, kiểm tra kỹ thuật và niêm phong hiện trường tại biệt thự Đà Lạt nếu phát hiện bất kỳ dấu vết xâm nhập trái phép nào. Các văn bản sẽ có đầy đủ chữ ký số xác thực của tôi. Hãy hết sức cẩn thận, Phạm Đức Lâm là một kẻ cáo già trong giới buôn tranh đen, hắn không bao giờ chịu ngồi yên nhìn khối tài sản ba mươi tỷ tuột khỏi tay mình đâu.

Cuộc gọi kết thúc bằng một tiếng bíp ngắn. Không gian quán trà Trầm Hương lại chìm vào sự yên tĩnh của buổi chiều muộn, nhưng bầu không khí ngột ngạt, nghi kỵ và phòng thủ ban nãy đã hoàn toàn biến mất. Thay vào đó là một sự tập trung cao độ, một sự gắn kết chặt chẽ của một liên minh điều tra vừa được tái thiết lập trên nền tảng vững chắc của kỷ luật pháp lý và sự thật khoa học.

Mưa ngoài trời đã tạnh hẳn. Mặt nước sông Hương phẳng lặng như một tấm gương đồng khổng lồ, phản chiếu những dải mây tím thẫm và những đốm đèn vàng le lói bắt đầu bật sáng dọc theo đường Lê Lợi. Ba người nhanh chóng thu dọn tài liệu trên bàn trà. Tờ bản vẽ sơ đồ Biệt thự Mười Ba Ô Cửa được Nam cẩn thận cuộn tròn lại, lồng vào một ống bảo quản chuyên dụng bằng nhựa polyethylene chống ẩm, có gioăng cao su kín khí và khóa số bảo mật. Từng mẫu phẩm son, từng mẩu giấy dó đều được phân loại và cho vào các túi zip trung tính có ghi nhãn cẩn thận.

Khoảng hai mươi phút sau, bản cam kết hợp tác tố tụng khẩn cấp được luật sư Thu soạn thảo hoàn tất và gửi qua đường truyền mã hóa vào hộp thư điện tử của Nam. Họ rời quán trà, rảo bước nhanh qua con đường ướt sũng lá phong ba rơi rụng để tìm đến một tiệm photocopy nhỏ nằm ngay đầu đường gần chân cầu Tràng Tiền. Dưới ánh sáng vàng vọt của bóng đèn tuýp và mùi mực in nồng nặc, bản văn bản pháp lý dày bốn trang được in ra trên nền giấy trắng tinh.

Lê Tường Vân cầm lấy cây bút bi mực xanh do Nam đưa cho. Bàn tay bà khẽ run lên trong một khoảnh khắc ngắn ngủi khi lướt qua những điều khoản chặt chẽ, nơi tên tuổi của mẹ bà—nghệ nhân Nguyễn An—được ghi nhận một cách trang trọng với tư cách là đồng tác giả kỹ thuật của bộ tranh mười ba bức. Không một chút do dự thêm nữa, bà đặt bút ký tên bằng những nét chữ thanh mảnh, dứt khoát nhưng mang đầy khí chất kiêu hãnh của một người con gái xứ Huế.

— Xong rồi, — bà Vân ngẩng đầu lên, trao lại tập văn bản cho Nam. Ánh mắt bà nhìn thẳng vào anh, bình thản và thanh thản lạ lùng. — Từ giờ phút này, tính mạng và danh dự của mẹ tôi nằm cả trong tay các người.

Nam đón lấy tập tài liệu, cẩn thận dùng điện thoại chụp lại từng trang có chữ ký tươi, gửi bản quét kỹ thuật số ngược trở lại cho luật sư Thu tại Sài Gòn để lưu ký vào hệ thống mã hóa đám mây, rồi cất bản gốc vào ngăn chống nước trong ba lô tác nghiệp.

— Chúng ta phải ra sân bay Phú Bài ngay bây giờ, — Nam nhìn đồng hồ đeo tay, kim ngắn đã chỉ gần sáu giờ tối. — Có một chuyến bay thẳng từ Huế đi Liên Khương lúc tám giờ tối nay. Nếu lỡ chuyến bay này, chúng ta sẽ buộc phải bay vòng vào Tân Sơn Nhất để quá cảnh và sẽ mất ít nhất là đến trưa ngày mai mới có thể tiếp cận được Đà Lạt. Lúc đó thì mọi chuyện có thể đã quá muộn.

Họ vẫy một chiếc taxi màu xanh đậu chờ khách bên bờ nam sông Hương. Chiếc xe nhanh chóng lăn bánh, lướt nhanh qua những đại lộ rợp bóng cây cổ thụ của cố đô, vượt qua cầu An Cựu rồi hòa vào dòng xe cộ hối hả trên quốc lộ 1A hướng về phía nam.

Bảo Châu ngồi ở ghế phụ phía trước, thỉnh thoảng cô quay người lại phía sau để trao đổi với Lê Tường Vân về các thông số kỹ thuật được ghi chép bằng bút chì than ở mép dưới của bản vẽ dập. Khoảng cách thế hệ, những định kiến giai cấp và mối hận thù gia tộc âm ỉ suốt bốn mươi năm dường như đang dần dần tan biến khi hai người phụ nữ—cùng mang trong mình niềm đam mê mãnh liệt đối với chất liệu sơn ta truyền thống—bắt đầu tìm thấy tiếng nói chung sâu sắc.

— Cô Vân, — Châu khẽ hỏi, ngón tay cô lướt trên bức ảnh chụp phóng to góc vách gỗ mà Nam vừa chuyển sang điện thoại của cô. — Lớp hom lót ở Biệt thự Mười Ba Ô Cửa thực sự được làm từ đất phù sa sông Truồi pha với bột đá thạch anh nghiền mịn đúng không ạ? Mẹ cháu từng kể rằng chỉ có phù sa sông Truồi lấy vào tháng chín âm lịch mới có đủ độ dẻo và hàm lượng oxit sắt tự nhiên để tạo ra sắc then sâu thẳm không bị xỉn màu khi gặp khí hậu lạnh ẩm của vùng cao nguyên.

Bà Vân khẽ mỉm cười, một nụ cười hiếm hoi làm giãn những nếp nhăn khắc khổ quanh khóe mắt:

— Mẹ cháu nhớ không sai đâu. Nhưng bà ấy chỉ biết một nửa thôi. Phù sa sông Truồi đúng là rất tốt, nhưng nếu chỉ pha với bột đá thì khi đưa lên Đà Lạt, gặp sương muối và độ ẩm dao động trên tám mươi lăm phần trăm, lớp vóc sẽ lập tức bị rạn chân chim chỉ sau ba mùa đông. Bí quyết thực sự của mẹ tôi nằm ở việc ủ đất với mật mía và nước tro vỏ ốc bươu trong suốt sáu tháng ròng trước khi đem trộn với sơn sống. Hỗn hợp đó tạo ra một lớp màng liên kết polymer tự nhiên dẻo dai vô cùng, có thể co giãn theo từng biến thiên nhiệt độ của vùng núi mà không bao giờ làm nứt lớp sơn phủ bên ngoài. Trương Diệp rất tài hoa trong việc pha trộn sắc độ, nhưng về mặt luyện vóc cơ học, ông ấy hoàn toàn phải dựa vào đôi bàn tay và kinh nghiệm tích lũy từ đời ông cố của tôi truyền lại.

Nam ngồi ở băng ghế sau bên cạnh bà Vân, anh tựa đầu vào khung cửa kính xe taxi, im lặng lắng nghe cuộc trò chuyện chuyên môn giữa hai thế hệ phục chế. Ngoài cửa sổ, bóng tối của màn đêm cao nguyên đang dần bao trùm lên những cánh đồng lúa và những rặng núi mờ xa của dãy Bạch Mã. Ánh đèn xe ngược chiều thỉnh thoảng quét qua khoang xe những vệt sáng sắc lạnh.

Trên đùi Nam, chiếc máy tính bảng quân sự đang sáng rực màn hình. Anh mở rộng bức ảnh chụp vệ tinh có độ phân giải cao của khu vực đồi thông ngoại ô phía tây nam Đà Lạt—nơi tọa lạc của Biệt thự Mười Ba Ô Cửa. Từng đường nét kiến trúc thời thuộc địa Pháp hiện lên rõ ràng dưới chế độ quét 3D: những mái ngói dốc đứng lợp ngói đá đen ardoise, những khối ống khói đồ sộ xây bằng đá chẻ màu xám tro, và đặc biệt là hệ thống mười ba ô cửa sổ vòm kéo dài liên tục dọc theo tầng áp mái hướng về phía thung lũng.

Nhưng trong thâm tâm Nam, một nỗi băn khoăn mang tính toán học vẫn không ngừng gợn lên, khiến chân mày anh nhíu chặt lại. Anh phóng to bản vẽ dập than năm 1982 của Tường Vân, dùng phần mềm đo trắc địa kỹ thuật số để soi vào những dòng ghi chú góc nghiêng phương vị mà bà Nguyễn An đã cẩn thận ghi lại bằng mực nho ở góc bản vẽ.

Có một sự bất nhất kỳ lạ không thể bỏ qua giữa góc chiếu của ánh nắng hoàng hôn được ghi chú trên bản vẽ và tọa độ thực tế của vách gỗ hướng tây căn biệt thự. Theo tính toán trắc địa thiên văn học, vào thời điểm tiết Thu phân—khoảng ngày 22 hoặc 23 tháng chín hàng năm—mặt trời lặn tại Đà Lạt sẽ tạo một góc phương vị chính xác là 270,5 độ với góc tà quang học 14 độ so với đường chân trời. Nhưng trên bản vẽ dập than của bà An, góc phương vị lại được đánh dấu cố tình lệch sang hướng tây nam đúng 7,5 độ, trùng khớp với góc chiếu của một ô cửa sổ áp mái giả bị che khuất bởi ống khói đá.

Một sai số quang học nhỏ như vậy, đối với một người thợ xây dựng bình thường có thể coi là dung sai thi công. Nhưng đối với một bậc thầy về xử lý ánh sáng tự nhiên và phối cảnh sơn mài như Trương Diệp—người từng dành hàng tháng trời chỉ để quan sát sự biến đổi của tia nắng chiếu qua kẽ lá rọi vào mặt vóc—một sai số như vậy là điều hoàn toàn không thể xảy ra một cách vô tình. Đó là một sự cố ý. Một mật mã quang học đã được cài đặt có chủ đích vào chính kết cấu kiến trúc của căn nhà.

Chiếc taxi rẽ vào con đường dẫn thênh thang dẫn thẳng vào nhà ga hành khách sân bay quốc tế Phú Bài. Ánh đèn cao áp màu trắng lạnh hắt lên mặt đường bê tông phẳng lỳ những vệt sáng lóa mắt. Mưa ở vùng ven biển đã tạnh hẳn, nhưng gió từ biển Thuận An thổi vào vẫn mang theo hơi lạnh buốt giá.

Nam tắt màn hình máy tính bảng, thu dọn các thiết bị đo đạc vào ba lô cá nhân. Chiếc xe từ từ giảm tốc độ rồi dừng hẳn lại trước bậc thềm của sảnh khởi hành ga đi nội địa.

— Đến nơi rồi, thưa quý khách, — người tài xế cất giọng Huế trầm ấm thông báo.

Bảo Châu mở cửa bước xuống trước, nhanh nhẹn đỡ lấy túi hành lý của Lê Tường Vân. Nam bước xuống sau cùng, anh với tay vòng qua vai để kéo chặt lại quai đeo của chiếc ống đựng bản vẽ bảo tồn.

Ngay vào khoảnh khắc Nam vừa đặt chân lên bậc thềm lát đá hoa cương của sảnh nhà ga, chiếc điện thoại thông minh trong túi áo khoác dã chiến của anh bỗng nhiên rung lên bần bật theo một nhịp điệu dồn dập, bất thường. Đi kèm với đó là hồi chuông báo động ngắt quãng—âm thanh cảnh báo khẩn cấp mà Nam chỉ cài đặt riêng cho ứng dụng giám sát an ninh kết nối trực tiếp với đội ngũ kỹ thuật ngoại vi tại Sài Gòn.

Nam dừng khựng lại bên cạnh trụ bê tông của sảnh khởi hành. Anh rút điện thoại ra, ngón tay nhanh chóng vuốt qua màn hình để mở khóa giao diện bảo mật.

Đó là một tin nhắn thoại ngắn, dung lượng chỉ vỏn vẹn mười hai giây, được gửi đến từ số máy mã hóa của người trợ lý kỹ thuật hiện trường mà Nam đã cử đi theo dõi bí mật khu vực xưởng phục chế nghệ thuật trên đường Bình Lợi của Mai Quốc Huy từ sáng sớm nay.

Nam áp điện thoại vào tai, bấm phím phát lại.

Tiếng thở dốc nghẹn ngào, hoảng loạn của người trợ lý vang lên hòa lẫn trong tiếng gió rít gầm rú của động cơ xe máy đang chạy với tốc độ kinh hoàng trên đường phố đêm Sài Gòn, cùng tiếng còi xe inh ỏi phía sau:

— Anh Nam! Có biến lớn rồi! Nguy cấp lắm rồi! Khoảng hai mươi phút trước, có một nhóm bốn người lạ mặt đi trên một chiếc xe bán tải Ford Ranger biển số thành phố đã ập vào xưởng của Mai Quốc Huy! Bọn chúng phá nát cửa cuốn phía trước! Tôi thấy thằng Huy vùng chạy tháo thân ra lối cửa sau bờ kênh bằng xe máy cà tàng, trên lưng nó mang theo một ống đựng tranh dài bọc vải bạt rằn ri không thấm nước! Nhóm người kia lập tức lên xe bán tải đuổi riết theo nó nhưng đã mất dấu hoàn toàn ở khu vực ngã ba chân cầu Bình Lợi hướng về phía quốc lộ! Hiện tại căn xưởng phục chế đã bị khóa trái từ bên ngoài, toàn bộ đồ đạc bên trong bị lục tung tan hoang, và toàn bộ số điện thoại, tài khoản mạng xã hội của Huy đều đã bị ngắt kết nối hoàn toàn! Huy đã biến mất rồi anh Nam! Cậu ta đang cầm bức tranh thật bỏ chạy rồi!

Tin nhắn thoại kết thúc bằng một tiếng rẹt khô khốc do mất sóng viễn thông.

Ngón tay trỏ của Nam đông cứng lại trên bề mặt kính cường lực lạnh ngắt của chiếc điện thoại. Những âm thanh ồn ào của dòng người hành khách kéo vali lách cách vào sảnh sân bay, tiếng loa phát thanh thông báo các chuyến bay cất cánh đi Hà Nội và Sài Gòn bỗng chốc như lùi xa tít tắp, nhường chỗ cho một khoảng lặng lạnh toát dâng lên trong lồng ngực.

Bảo Châu và Lê Tường Vân nhận thấy sự bất thường đột ngột trên gương mặt của Nam. Châu bước vội lại gần, nhìn vào màn hình điện thoại vẫn đang nhấp nháy đèn đỏ báo động:

— Có chuyện gì vậy anh Nam? Có tin gì từ Sài Gòn sao?

Nam từ từ hạ cánh tay cầm điện thoại xuống. Anh không trả lời ngay mà ngước mắt nhìn lên bầu trời đêm của cố đô Huế. Phía trên nóc nhà ga sân bay Phú Bài, những đám mây đen nặng trĩu hơi nước đang cuồn cuộn vần vũ, bị những luồng gió mùa đông bắc xé rách thành từng mảng xám xịt trôi nhanh về phía nam.

Cơn bão ngầm mà anh luôn lo sợ từ ngày đầu tiên bước chân vào ngôi nhà số 14 Lê Lợi cuối cùng đã thực sự bùng nổ trên diện rộng. Mai Quốc Huy đã phá vỡ toàn bộ thế cân bằng mong manh, ôm theo bức tranh thật bỏ trốn trong sự truy sát ráo riết của mạng lưới sàn Lam Thành. Cuộc chạy đua đến căn biệt thự mười ba ô cửa giữa rừng thông sương mù Đà Lạt lúc này không còn là một cuộc khảo sát mỹ thuật đơn thuần để xác lập chuỗi bảo quản nữa, mà đã chính thức biến thành một cuộc đối đầu sinh tử khốc liệt, nơi từng phút giây trôi qua đều có thể quyết định sự tồn vong của một kiệt tác bị nguyền rủa trước khi bóng tối kịp nuốt chửng toàn bộ dấu vết của nó.

— Đi thôi, — Nam quay lại nhìn hai người phụ nữ, giọng anh trầm lạnh và dứt khoát như một tảng băng. — Chúng ta phải lên chuyến bay này ngay lập tức. Mai Quốc Huy đã mang theo bức tranh thật và đang trên đường hướng về Đà Lạt. Cuộc chiến thực sự bây giờ mới bắt đầu.