Chốt đơn trước giờ đổi ca

Mùi trà rang quyện cùng sữa tươi béo ngậy tỏa ra từ góc hiên sau kho bếp đúng vào thời điểm hồi chuông báo hiệu chuyển ca chiều vang lên rộn rã khắp các cung viện.

Tiếng chuông đồng ngân nga từng hồi trầm đục, xé tan bầu không khí oi nồng quánh đặc của một buổi trưa đầu hạ. Từ các ngả đường lát đá xanh dẫn về khu phục vụ hậu cần, từng tốp cung nhân bắt đầu rảo bước. Thông thường, sau một ca trực kéo dài đằng đẵng từ sáng sớm, người ta chỉ muốn nhanh chóng tạt qua gian ăn chung nuốt vội bát cơm nguội chan canh rau tập tàng rồi lăn ra phản gỗ chợp mắt. Nhưng hôm nay, một làn hương kỳ lạ – vừa thơm nồng mùi lá chè sao trên than củi nghiến, vừa ngầy ngậy thanh khiết của sữa dê non, lại phảng phất vị ngọt đậm đà của mật mía cô đặc – đã dẫn dắt bước chân của họ rẽ ngoặt về phía chái hiên hoang phế sau Kho Bếp Đông.

Nơi đó, tấm biển gỗ nhỏ mộc mạc khắc bốn chữ “Hiên Trà Sau Bếp” vừa được Nguyễn An Trà treo lên mép cột hiên.

Mặt gỗ thông xẻ mỏng còn vương chút mùi nhựa tươi, bốn chữ khắc chìm bằng mũi đục nông không dát vàng nẹp thiếc, cũng chẳng được sơn son phết thếp như những tấm hoành phi nơi tiền triều, nhưng sắc sảo và ngay ngắn lạ thường. Dưới ánh nắng gắt đầu mùa rọi xiên qua kẽ lá râm bụt, góc chái hiên vốn dĩ quanh năm ẩm mốc, tích tụ mạng nhện cùng đống củi mục bỗng chốc bừng lên một sinh khí khác hẳn. Đất nện trước hiên đã được tưới nước sạch quét tước phẳng phiu, hai chiếc chõng tre con lau bóng kê sát góc tường gạch vồ, bên trên đặt mấy ống tre đựng thẻ cùng những chồng bát sành tráng men xám thô đã úp khô ráo.

Khách hàng mở màn đông ngoài sức tưởng tượng của nàng.

Tốp đầu tiên ùa đến là các nữ quan và thị tỳ thuộc Ty Châm Khâu và Ty Hoán Y vừa tan ca. Áo quần họ còn vương mùi hồ vải ẩm, mùi phèn chua ngâm tẩy và hương nồng ngái của xà phòng bồ hòn, gương mặt ai nấy đều lộ rõ nét bơ phờ, môi khô nứt nẻ vì nóng nực. Làm việc dưới mái ngói thấp lè tè hầm hập hơi nước của xưởng giặt hay giam mình bên những khung dệt ngột ngạt suốt năm canh giờ liền khiến bất kỳ ai cũng khao khát một thức gì đó làm dịu cuống họng khô cháy.

Tiếp theo đó là mấy người thợ mộc thuộc Ty Doanh Lực đang phụ trách sửa chữa dãy hành lang phía tây, vạt áo chàm còn dính đầy mạt cưa, tay xách theo bình gốm mộc tráng men xám thô kệch. Họ vừa xong buổi gọt đẽo kèo cột dưới trời nắng gắt, mồ hôi ướt sũng dán chặt lớp vải thô ráp vào bờ vai vạm vỡ, bước chân rầm rập như trâu đi. Thậm chí, vài viên thư lại áo lục từ các viện sách chép kinh cũng tò mò cầm theo chiếc cóng nước nhỏ bằng sành bước tới, lấp ló sau rặng trúc rậm rạp, mắt không ngừng dòm dỏ chiếc chảo lớn đang bốc hơi ngùn ngụt.

“Này muội muội, thứ nước bốc khói thơm lừng này rốt cuộc là thức gì thế? Nghe bảo uống vào vừa mát ruột lại đỡ đói lòng, có thật chỉ lấy ba đồng tiền một chén không?”

Một nữ quan lớn tuổi ở viện giặt giũ cất tiếng hỏi, hai bàn tay thô ráp vì ngâm nước tro lâu ngày bấu chặt mép tạp dề vải thô, ánh mắt dán chặt vào chiếc chảo gang lớn đang bốc khói nghi ngút trên bếp lò dã chiến.

An Trà nở nụ cười tươi tắn chuẩn mực của người làm dịch vụ, hai tay thoăn thoắt xếp những chiếc bát gốm sạch bong lên mặt bàn gỗ thông vừa được lau khô:

“Dạ thưa tỷ tỷ, đây là trà sữa nấu cùng hạt dẻo củ nhu rừng. Nước cốt trà được sao khử chát bằng than hoa gỗ nghiến, nấu cùng sữa dê tươi mới vắt sớm nay từ ngoại thành Thanh Khê và mật mía lau. Uống vào ngọt thanh, tỉnh táo đầu óc, dưới đáy lại có hạt bột củ nhu dẻo dai nhai vui miệng. Giá đúng ba đồng một chén, nếu ai mang theo bình đựng riêng để đem về phòng thì tỳ nữ xin đong thêm nửa muôi hạt dẻo ạ!”

Lời mời chào rành rẽ, ngọt ngào cùng mức giá ba đồng tiền lẻ – con số vừa vặn với túi tiền eo hẹp của tầng lớp hạ tầng cung cấm – lập tức kích nổ làn sóng hiếu kỳ. Trong chốn hoàng thành nghiêm cẩn quanh năm chỉ có trà xanh mạn chát ngắt của đám lính canh, nước đậu đen rang nguội ngắt của lính thợ, hoặc các loại thang thuốc giải nhiệt nhạt nhẽo của Thái Y Viện ban phát xuống, một thức uống ấm béo, ngọt lịm với những hạt tròn xoe màu hổ phách bỗng chốc trở thành một hiện tượng chấn động. Vị béo của sữa dê vốn là thứ xa xỉ chỉ thấy trên bàn tiệc các viện phi tần, nay lại hòa quyện cùng vị đắng thanh của chè bản địa và mật mía ngọt ngào, tạo nên thứ cám dỗ không thể chối từ đối với những cái bụng đang cồn cào vì mệt lử.

“Cho ta một chén!”

“Ta có bình đây, đong cho ta hai phần mang về cho cả tỷ muội cùng phòng nữa!”

“Cầm tiền này, lấy cho ta trước, lát nữa ta còn phải vào ca quét dọn sân trước!”

Tiếng tiền đồng va vào nhau lách cách, tiếng người giục giã nhao nhao. An Trà một tay cầm muôi đồng múc trà sữa sôi lăn tăn, một tay nhanh nhẹn hớt lớp bọt mịn, động tác chuẩn xác như đã được lập trình sẵn. Mỗi nhát muôi hạ xuống đáy chảo đều múc lên đúng một lượng nước sóng sánh màu nâu sữa nhạt, không thừa một giọt, không vương vãi ra ngoài mép bát dù chỉ một tấc. Tống Diệp đứng bên cạnh phụ trách múc từng muôi hạt dẻo đượm mật mía ấm vào đáy bát, chiếc muôi tre gõ lách cách vào thành vò sành, còn Vũ Mai thì líu ríu thu tiền, ngón tay thoăn thoắt phân loại từng đồng tiền đồng méo mó đặt vào khay tre.

Thế nhưng, chính sự bùng nổ vượt quá mong đợi ấy đã nhanh chóng tạo nên một “nút thắt cổ chai” chí mạng trong khâu vận hành.

Hiên Trà Sau Bếp vốn dĩ chỉ là một rẻo đất hẹp dài nằm kẹp giữa bức tường kho và lối đi lát đá thô dẫn thẳng ra sân phơi của Ty Hoán Y. Khi lượng người kéo đến mỗi lúc một đông, lối đi chật hẹp chỉ vừa hai người tránh nhau lập tức bị tắc nghẽn nghiêm trọng.

Người vừa mua xong trà muốn chen ra ngoài để về phòng nghỉ, người mới đến lại sốt ruột xô đẩy lấn tới sợ hết phần; đám thợ mộc vai u thịt bắp mang theo cả giỏ đồ nghề đục bào lỉnh kỉnh đứng chen chúc với các tiểu cung nữ y phục mỏng manh, tạo nên cảnh tượng hỗn loạn chưa từng thấy. Lối đi vốn dành cho xe đẩy đồ vải giặt bỗng chốc bị biến thành một cái chợ xổm thu nhỏ, người đứng kẻ ngồi loi choi, mùi mồ hôi nồng nặc bốc lên dưới cái nắng trưa hầm hập quyện vào khói bếp khiến không khí càng thêm bức bối.

“Ấy ấy, đừng có đẩy! Rách cả vạt áo mới thay của ta bây giờ!”

“Ai dẫm lên chân ta thế này? Có mắt không đấy!”

“Mau lên một chút đi, sắp đến giờ điểm danh ca chiều rồi!”

Tiếng cãi vã, chen lấn ngày một ồn ào. Đúng lúc ấy, hai người phu khiêng chậu giặt bằng gỗ lớn từ sân giặt đi tới, bị đám đông chặn đứng giữa đường. Chiếc chậu giặt bằng gỗ nghiến to bằng cái nong lớn chứa đầy ga trải giường ướt sũng nặng trĩu đung đưa trên đòn khiêng. Một gã thợ mộc lùi lại tránh đường, chiếc túi đục gỗ đeo ngang hông va mạnh vào mép bàn thao tác của An Trà.

*Rầm!*

Chiếc bàn gỗ rung chuyển bần bật. Chiếc khay đồng đựng ấm nước sôi vừa châm thêm dùng để tráng bát chao đảo, trượt mạnh về phía mép bàn, suýt chút nữa lật úp thẳng vào người một tiểu cung nữ đang đứng chờ lấy phần trà sữa của mình.

“Cẩn thận!”

Tống Diệp nhanh tay lẹ mắt chộp lấy quai khay kéo giật lại, nước sôi bắn tung tóe ra mặt bàn gỗ, bốc lên một làn hơi trắng xóa bỏng rát. Vài giọt nước sôi bắn vào mu bàn tay Tống Diệp khiến nàng khẽ xuýt xoa, nhưng bàn tay vẫn giữ chặt lấy mép khay đồng không buông. Cả góc hiên nhất thời lặng đi trong kinh hãi. Mấy người thợ mộc đang chen lấn vội lùi lại nửa bước, tiểu cung nữ suýt bị nạn mặt mày cắt không còn hột máu. Nếu khay nước sôi ấy đổ ụp xuống chân người đứng trước, hậu quả không chỉ là tai nạn bỏng da thịt, mà quầy trà non trẻ này chắc chắn sẽ bị sảnh Nội đình niêm phong vĩnh viễn ngay trong ngày đầu khai trương. Mọi công sức nhóm lò, tính toán chi phí và giấc mộng trả nợ sẽ tiêu tan thành mây khói dưới tội danh tụ tập gây náo loạn nội cung.

An Trà toát mồ hôi lạnh, nhưng nàng lập tức trấn tĩnh, giơ hai tay lên cất giọng dõng dạc át đi tiếng ồn ào:

“Các vị cô nương, các vị sư huynh, xin hãy lùi lại ba bước! Quy định của kho bếp không cho phép tụ tập gây rối. Muội xin cam đoan ai đứng đợi cũng sẽ có phần, nhưng xin hãy xếp thành một hàng dọc sát mép tường rào trúc, chừa lối đi chính giữa cho người của Ty Hoán Y vận chuyển đồ dùng. Nếu ai còn chen lấn xô đẩy, muội buộc lòng phải ngừng rót trà ngay lập tức theo lệnh của Quản sự!”

Giọng nói dứt khoát, âm lượng không quá gắt gỏng nhưng đanh thép, mang theo uy lực của một người quản lý quen xử lý khủng hoảng. Nhắc đến Quản sự sảnh đình, đám đông rốt cuộc cũng có phần kiêng dè. Những ánh mắt nhốn nháo bắt đầu nhìn nhau, tiếng làu bàu nhỏ dần. Tống Diệp lập tức bước ra dẹp lối, kéo mấy gã thợ mộc đứng dạt sang một bên bờ tường, còn Vũ Mai thì nhanh chân xếp lại hai chiếc ghế con để mở rộng khoảng trống chính giữa.

Trong lúc trật tự tạm thời được vãn hồi, viên thư lại Lê Thuận của Cửa Tây Dịch tay cầm chiếc cóng sứ xanh lách qua khe hẹp bước tới quầy. Gạt những giọt mồ hôi lấm tấm trên trán, anh ta cười xòa đưa cóng cho An Trà:

“May quá, xém chút nữa thì trâu bò đánh nhau ruồi muỗi chết oan. Cho ta một cóng đầy nhé, An Trà nương tử. Đầu giờ chiều nay ở Cửa Tây ngột ngạt không chịu nổi, lại phải trực canh xe hàng.”

“Lê đại ca vất vả rồi,” An Trà vừa múc trà sữa vừa khéo léo bắt chuyện, đôi mắt vẫn bao quát tình hình xung quanh để kiểm soát khoảng cách giữa dòng người. “Dạo này hàng hóa vào cổng nhiều lắm sao huynh?”

Lê Thuận thở dài đánh thượt, buột miệng than vãn trong lúc chờ lấy nước:

“Nhiều thì chớ, lại còn lộn xộn. Cái đoàn xe chở đường cát với dầu thắp của Liên hiệu Vạn Phúc ấy mà, lệnh xuất kho ghi một đằng mà xe đến cổng một nẻo. Rõ ràng trên giấy tờ điều xe ghi giờ Tỵ xuất phát từ kho ngoại thành, thế mà trưa trật trưa trầy mới thong thả mò đến Cửa Tây Dịch làm bọn ta phải giữ cổng giữa trưa nắng cháy da. Kỳ lạ nhất là xe thì to kềnh càng, bốn ngựa kéo hùng hục, nhưng lúc bánh xe lăn qua ngưỡng đá cổng thành thì tiếng trục lại nhẹ bẫng như xe chở rơm khô. Ghi sổ mệt cả người!”

An Trà nghe vậy thì khẽ chớp mắt, bàn tay đang nghiêng muôi đồng bất giác khựng lại nửa nhịp trước khi tiếp tục rót đầy cóng nước. Lời than thở tưởng như vô thưởng vô phạt của một người gác cổng mệt mỏi lại vô tình cắm một chiếc gai nghi vấn vào tâm trí nàng.

Xe hàng của Liên hiệu Vạn Phúc – nguồn cung ứng đường cát và dầu thắp chính cho toàn bộ khu vực ngự trù và kho hậu cần – vào trễ giờ... thùng xe to bốn ngựa kéo nhưng tiếng trục lăn qua đá lại nhẹ bẫng... Trên giấy tờ kiểm kê là hàng nặng, cớ sao trọng lượng thực tế khi qua cổng lại nhẹ như không? Có phải ruột xe đã bị bớt xén dọc đường, hay đằng sau việc vận chuyển ấy còn ẩn chứa một đường dây hoán đổi hàng hóa tinh vi nào khác mà nội vụ phủ chưa từng phát giác? Nàng kín đáo ghi nhớ chi tiết ấy vào một góc đầu, mỉm cười trao chiếc cóng sứ cho Lê Thuận:

“Hôm nay muội đặc biệt cho thêm ba muôi hạt củ nhu, coi như bồi dưỡng cho Lê đại ca giải nhiệt.”

Lê Thuận hớn hở nhận lấy bình trà, tấm tắc khen ngợi rồi cất bước quay đi.

Đúng lúc ấy, ánh mắt An Trà liếc qua kẽ hở giữa hai bụi hoa tường vi mọc dại ven bờ rào đá. Ở cách đó chừng hai mươi bước chân, một cung nữ trẻ tuổi khoác áo lụa màu ngọc bích viền chỉ bạc – trang phục đặc trưng chỉ có ở điện Ngọc Chiếu – đang lặng lẽ đứng quan sát quầy trà. Đôi mắt nàng ta chăm chú nhìn từng cử chỉ rót trà, từng thao tác thu tiền và cảnh tượng đám đông vây kín quanh hiên. Khi thấy An Trà bất chợt ngước mắt nhìn về phía mình, cung nữ nọ thoáng giật mình, vội vàng kéo thấp vành khăn trùm đầu rồi thoăn thoắt rẽ vào con đường lát đá dẫn về khu nội điện phía bắc, bóng dáng nhanh chóng biến mất sau bức tường thành phủ đầy rêu phong.

An Trà khẽ nhíu mày. Điện Ngọc Chiếu? Đó chẳng phải là nơi cư ngụ của Đoan phi Ninh Ngọc Dung, người phụ nữ quyền quý mà tin đồn ác ý từng gán ghép cho nàng mưu đồ tiếp cận để tranh sủng hay sao? Tại sao người của điện ấy lại đứng rình rập ở chốn xó xỉnh này? Một cung nữ bậc cao của viện phi tần lại quan tâm đến một chái hiên bán trà ba đồng nơi hậu cần hôi hám?

Không có thời gian để suy đoán mông lung, lượng khách dồn dập kéo nàng trở lại với thực tế bỏng rát. Cả ba người làm việc không ngơi tay cho đến khi chiếc chảo gang cạn kiệt giọt trà sữa cuối cùng.

Đúng giờ Mùi ba khắc, hồi chuông báo hiệu chuẩn bị vào giờ Thân vang lên giòn giã.

Năm mươi phần trà sữa đã được bán sạch không còn một giọt. Đám khách đến muộn đành tiếc nuối tản đi. An Trà lập tức cài then chiếc cửa sổ gỗ thông, buông rèm trúc xuống, bắt đầu ca dọn dẹp theo đúng cam kết thép đã ký với Phạm Tĩnh.

Cả gian hiên nồng nặc mùi trà nguội và than tàn. An Trà dùng gáo múc nước xối mạnh lên mặt chảo gang, tiếng xèo xèo bốc lên cùng đám khói mờ. Tống Diệp thoăn thoắt kỳ cọ đáy vò đựng hạt dẻo bằng xơ mướp, còn Vũ Mai thì lúi húi quét sạch từng cọng rác, từng vệt nước trà rớt trên nền đá dăm. Không một cọng rác nào được phép sót lại ngoài hiên, từng góc rào trúc đều được quét tước cẩn thận để sảnh đình không có cớ bắt bẻ.

Sau khi cọ rửa sạch sẽ chảo gang, úp ráo toàn bộ đồ nghề và dọn sạch từng cọng rác vương vãi ngoài hiên, ba người ngồi quây quần bên chiếc bàn gỗ nhỏ đã được lau sạch. Vũ Mai đổ chiếc khay tre đựng tiền đồng ra mặt bàn. Những đồng tiền xanh xỉn màu, mòn vẹt lăn lóc lách cách, tạo nên một đống nho nhỏ đầy hứa hẹn.

“Bán sạch trơn rồi tỷ ơi!” Vũ Mai hào hứng reo lên, hai má đỏ bừng vì mệt nhưng đôi mắt lấp lánh niềm vui. “Đúng năm mươi chén, không thừa một giọt nào! Cả đời muội chưa từng thấy người ta mua nước giải nhiệt mà tranh nhau như phát cháo chẩn bần thế này!”

Tống Diệp thoăn thoắt gạt từng cọc mười đồng một, đếm xong liền ghi lại trên tờ giấy nháp:

“Tổng cộng thu về một trăm năm mươi đồng tiền đồng chẵn. Không thiếu một đồng nào.”

Vũ Mai reo lên: “Một trăm năm mươi đồng! Cứ đà này thì chẳng mấy chốc mà chúng ta gom đủ tiền chuộc lại sổ nợ, tỷ nhỉ?”

“Khoan đã, đừng vội mừng,” An Trà lắc đầu, kéo bàn tính gỗ nhỏ đặt lên bàn, ngón tay gạt các hạt gỗ kêu lách tách giòn giã. “Doanh thu không đồng nghĩa với lợi nhuận ròng. Chúng ta phải hạch toán chi phí thực tế ngày hôm nay cái đã.”

Nàng rút từ thắt lưng ra một cuốn sổ tay bọc vải gai, chấm bút lông vào nghiên mực bắt đầu liệt kê từng khoản mục rành rẽ trước mắt hai người:

“Thứ nhất, tiền thuê mặt bằng nộp vào quỹ nội dịch sảnh Nội đình theo cam kết với Quản sự Phạm Tĩnh: ba mươi đồng đứt đuôi. Khoản này là chi phí cố định, ngày nào cũng phải cắt ra đầu tiên trước khi tính đến chuyện cơm áo. Thứ hai, tiền mua than củi gỗ nghiến từ Ty Cung Ứng: dự toán ban đầu là mười lăm đồng, nhưng vì hôm nay lửa gió lớn, bếp đun liên tục hai mẻ hạt dẻo và giữ nóng chảo trà suốt hai canh giờ, than hoa cháy hao mất hơn một phần ba, thực tế tiêu tốn hết hai mươi đồng. Thứ ba, tiền hai thăng sữa dê tươi thanh toán tiền tươi cho trang trại Thanh Khê của tỷ Vũ Lan sáng nay: năm mươi đồng. Thứ tư, nguyên liệu trà mộc sao than hoa và mật mía cô đặc tích trữ sẵn: ước tính hao hụt khoảng mười lăm đồng.”

Ngón tay An Trà thoăn thoắt gạt bàn tính: “Tổng chi phí vận hành cố định và nguyên liệu là: ba mươi cộng hai mươi cộng năm mươi cộng mười lăm... bằng một trăm mười lăm đồng.”

Sắc mặt Vũ Mai bắt đầu chùng xuống: “Vậy... vậy chúng ta vẫn còn lời ba mươi lăm đồng mà tỷ?”

“Chưa hết đâu,” An Trà chỉ tay xuống góc chân bàn, nơi có một chiếc giỏ sọt lót rơm. Trong giỏ là ba chiếc bát sành tráng men xám bị mẻ miệng và nứt toác đáy nằm chỏng chơ. “Lúc nãy đám đông chen lấn xô đẩy, va vào góc bàn làm rơi vỡ mất ba chiếc bát sành mượn từ tổ bếp. Bát của công bị vỡ, chúng ta phải tự bỏ tiền túi ra đền cho kho theo giá niêm yết: mỗi chiếc bát sành giá bốn đồng. Ba chiếc là mười hai đồng.”

An Trà gạt thêm mười hai hạt tính xuống hàng dưới:

“Lấy một trăm năm mươi đồng doanh thu, trừ đi một trăm mười lăm đồng chi phí, trừ tiếp mười hai đồng bồi thường đồ vỡ. Lợi nhuận ròng thực tế thu về của ca bán hôm nay là... hai mươi ba đồng.”

Hai mươi ba đồng tiền lẻ.

Một con số khiêm tốn đến mức cay đắng nếu so với công sức thức trắng đêm hôm qua sao trà nhào bột, công sức gánh nước, nhóm lò giữa trưa hè bỏng rát, và cả sự căng thẳng tột cùng khi suýt làm đổ khay nước sôi vào người khách. Khởi nghiệp thời cổ đại hoàn toàn không có màu hồng màu mỡ như những giấc mộng viển vông; từng đồng tiền kiếm được đều phải đổi bằng mồ hôi, tính toán chi ly và những rủi ro hao hụt chực chờ nuốt chửng dòng tiền bất cứ lúc nào. Nếu cứ để xảy ra thêm vài vụ va quẹt làm vỡ bát hay đổ nước sôi, lợi nhuận ròng không những về số không mà còn âm thẳng vào vốn liếng eo hẹp vốn có.

Vũ Mai xẹp lép như bong bóng xì hơi, thở dài thườn thượt:

“Cả buổi trưa mệt đứt hơi tai mà chỉ kiếm được ngần này... Liệu có đủ tiền trả nợ cho thợ gốm Trịnh Mộc không tỷ?”

Tống Diệp im lặng nhìn An Trà, trong mắt thoáng hiện vẻ lo âu nhưng cũng đầy khâm phục trước sự sòng phẳng, tỉnh táo đến lạnh lùng của nàng. Không hề có sự huyễn hoặc, không hề có thói quen làm bừa bỏ qua hao hụt như cung cách làm việc luộm thuộm thường thấy ở các kho bếp. Người ta thường chỉ nhìn thấy đống tiền rổn rảng thu vào mà quên mất từng cọng rơm, viên than, giọt mật đều phải đổi bằng bạc thật.

An Trà cẩn thận gom hai mươi ba đồng tiền lời xếp gọn sang một góc, ánh mắt vẫn kiên định không hề lay chuyển:

“Hai mươi ba đồng cũng là tiền tươi thóc thật, là lợi nhuận sạch sau khi đã thanh toán mọi chi phí hợp pháp. Ngày đầu tiên vận hành thử nghiệm, mục tiêu lớn nhất không phải là phát tài ngay lập tức, mà là kiểm tra xem quy trình có chạy trơn tru hay không. Và rõ ràng, hôm nay khâu điều phối luồng người của chúng ta đã thất bại thảm hại.”

Nàng đứng dậy, phủi bụi trên tạp dề:

“Nếu để Phạm quản sự nghe người khác phàn nàn về vụ suýt đổ nước sôi và tắc đường ở sân giặt, ngày mai hiên trà này sẽ bị đóng cửa ngay lập tức. Tỷ Tống Diệp, tỷ giữ lấy ba mươi đồng tiền mặt bằng này. Muội phải sang sảnh Nội đình ngay bây giờ.”

“Ngươi định sang chịu phạt à?” Tống Diệp giật mình giữ tay nàng lại. “Bà ấy dữ đòn lắm đấy! Chuyện gì lọt vào mắt bà ấy cũng biến thành tội càn quấy vi phạm nội quy!”

“Không né tránh trách nhiệm là cách duy nhất để giữ được giấy phép,” An Trà mỉm cười trấn an. “Hơn nữa, muội đi nhận lỗi, nhưng là nhận lỗi kèm theo phương án khắc phục.”

Mười lăm phút sau, tại gian sảnh phụ của sảnh Nội đình.

Mùi trầm hương nhân tạo rẻ tiền trộn lẫn mùi giấy tờ cũ mục phảng phất trong gian phòng im ắng đến ngột ngạt. Phạm Tĩnh đang ngồi duyệt sổ cấp phát dầu thắp, thấy An Trà bước vào liền ngẩng đầu lên, ánh mắt sắc như dao cau lướt qua nàng từ trên xuống dưới. Người quản sự già đặt chén trà xuống, giọng lạnh tanh:

“Mới ngày đầu tiên mở mắt ra bán thử mà tiếng ồn ào ở góc sân sau đã truyền tận đến tai ta rồi đấy. Nghe nói suýt nữa thì làm bỏng cả người của Ty Châm Khâu, lại còn chặn đường khiêng chậu của người bên Ty Hoán Y?”

An Trà không hề tìm lời ngụy biện hay đổ lỗi cho khách hàng quá đông. Nàng tiến lên hai bước, cung kính đặt túi vải đựng ba mươi đồng tiền đồng chẵn lên góc bàn, rồi cúi đầu hành lễ:

“Bẩm Quản sự, tỳ nữ sang đây trước hết là để nộp đủ ba mươi đồng tiền thuê mặt bằng ngày hôm nay vào quỹ nội dịch theo đúng giao ước. Thứ hai, tỳ nữ xin nhận hoàn toàn trách nhiệm về tình trạng lộn xộn, chen lấn trưa nay tại Hiên Trà Sau Bếp. Sự cố đó xảy ra là do lỗi dự báo lưu lượng người chưa chuẩn xác của tỳ nữ, suýt gây ra tai nạn ngoài ý muốn.”

Phạm Tĩnh nhìn túi tiền đồng nằm ngay ngắn trên bàn, chân mày khẽ giật một cái nhưng giọng điệu vẫn nghiêm khắc:

“Biết lỗi là tốt, nhưng quy chế nội đình không thể vì một lời nhận lỗi mà bỏ qua. Nếu ngày mai còn tái diễn cảnh tượng như cái chợ vỡ ấy, ta sẽ lập tức sai lính tịch thu bàn ghế, đuổi sạch các ngươi về kho cũ mà chép phạt!”

“Xin Quản sự yên tâm, tỳ nữ tuyệt đối không để tái diễn,” An Trà lập tức tiếp lời, hai tay dâng lên một mảnh giấy bản có vẽ sơ đồ chi tiết. “Ngay sau khi dọn quầy xong, tỳ nữ đã nghiên cứu lại địa thế của chái hiên và lập tức thực hiện ba biện pháp cải tổ mặt bằng: Một là, dùng phấn vôi kẻ vạch luồng đi một chiều sát mép tường rào trúc, phân tách tuyệt đối giữa người xếp hàng mua trà và lối đi công vụ dẫn ra sân giặt giũ. Hai là, chuyển bàn thu hồi vỏ bát và bình gốm dơ ra tít góc xa phía cuối hiên, cách bàn rót nước mười bước chân để tránh tình trạng người trả bát và người lấy nước xô đẩy nhau làm đổ vỡ đồ dùng. Ba là, từ trưa mai, tỳ nữ sẽ phát năm mươi thẻ tre có khắc số thứ tự từ một đến năm mươi. Khách đến lấy thẻ tre rồi đứng tản ra ghế đá dưới bóng cây chờ gọi số, tuyệt đối không được đứng vây quanh bàn bếp. Hết năm mươi thẻ là ngừng nhận khách, không ai phải chen lấn.”

Phạm Tĩnh cầm lấy tờ sơ đồ, nhìn những đường kẻ phân luồng bằng mực son rõ ràng, rành mạch cùng giải pháp phát thẻ tre điều tiết dòng người. Từng mũi tên chỉ hướng đi, từng vị trí đặt sọt rác, bàn tráng nước sôi và khoảng đệm an toàn đều được đo đạc cẩn thận từng bước chân. Cơn giận âm ỉ trong lòng bà bỗng chốc tan biến quá nửa.

Ở chốn thâm cung này hơn hai mươi năm, bà đã chứng kiến vô số kẻ gặp chuyện thì đùn đẩy trách nhiệm, hoặc quỳ lạy van xin khóc lóc ỉ ôi đổ tội cho kẻ dưới. Nhưng một kẻ dám thẳng thắn nhận lỗi, lại mang theo giải pháp khắc phục triệt để, ngăn nắp và thực tế như thế này thì quả thực là xưa nay hiếm thấy.

Bà liếc nhìn An Trà một cái thật sâu, khẽ hừ một tiếng từ cánh mũi:

“Nhớ lấy lời ngươi nói. Ngày mai ta sẽ đích thân sai người ra kiểm tra cái vạch phấn vôi và thẻ tre của ngươi. Nếu còn để xảy ra va chạm xô đổ đồ đạc, đừng trách ta thu hồi giấy phép ngay tại chỗ.”

“Đa tạ Quản sự đã rộng lượng chỉ bảo!” An Trà cúi đầu thật sâu, trong lòng thầm thở phào một hơi nhẹ nhõm. Cửa ải khó khăn nhất của ngày đầu tiên thế là đã vượt qua an toàn.

Trở về phòng nghỉ ở Nhà Công Nữ Quan khi trời đã nhá nhem tối, An Trà không cho phép mình nghỉ ngơi.

Bóng tối chập choạng buông xuống các dãy mái ngói lưu ly xám xịt. Thời hạn hai ngày trả trước đợt một cho Trịnh Mộc đã điểm. Nàng thắp một ngọn đèn dầu hạt trẩu leo lét, bước lại góc giường, mở chiếc hòm gỗ nhỏ có khóa đồng của mình ra. Tiếng khóa lách cách mở ra một khoảng trống hẹp chứa đựng toàn bộ gia sản của thân xác này. Trong hòm, số tiền tích cóp chắt chiu của nguyên chủ là hai quan bốn mươi đồng (hai nghìn không trăm bốn mươi đồng tiền đồng). Nàng gom toàn bộ hai mươi ba đồng tiền lời vừa kiếm được trưa nay, cộng thêm một phần tiền công tháng vừa được lĩnh ứng trước của mình là chín trăm ba mươi bảy đồng.

Nàng cẩn thận đếm từng xâu tiền, dùng dây gai xâu lại thành ba cọc lớn, mỗi cọc đúng một nghìn đồng tiền đồng chẵn — tròn vẹn ba quan tiền.

Từng đồng tiền xâu vào sợi gai miết rát cả đầu ngón tay. Ba quan tiền đồng nặng trịch, ước chừng cả chục cân, buộc trĩu trong bọc vải thô dày dặn. Cầm bọc tiền nặng trĩu trên tay, An Trà khoác thêm chiếc áo choàng màu xám tro giản dị, cầm theo giấy phép ra cổng thành theo lối Cửa Tây Dịch để sang khu chợ Nam Thành ven Bến Liễu.

Đêm ở Nam Thành gió sông thổi lồng lộng, mang theo mùi ngai ngái của bùn đất và mùi khói lò gốm nồng nặc. Dọc theo triền đê Bến Liễu, những cột khói đen đặc từ hàng chục lò gốm thủ công cuồn cuộn bốc lên nền trời đêm thăm thẳm. Cửa tiệm của Trịnh Mộc nằm ở cuối dãy phố lò than, ánh lửa đỏ rực từ các miệng lò nung hắt lên vách tường đất loang lổ những vệt bóng nhảy múa chập chờn. Tiếng búa đập khuôn, tiếng củi nỏ lách tách trong lò xua tan vẻ tĩnh mịch của màn đêm.

Khi thấy An Trà bước vào, người thợ gốm trung niên đang ngồi gọt giũa một chiếc vò đất thô liền dừng tay, ánh mắt lộ vẻ ngạc nhiên xen lẫn hoài nghi:

“Nguyễn nữ quan? Đêm hôm thế này cô nương còn ra ngoài thành làm gì? Khoản nợ ba quan tiền hẹn hai ngày nữa mới đến hạn cơ mà?”

An Trà không nói nhiều, đặt mạnh bọc vải nặng trịch lên chiếc phản gỗ giữa gian nhà. Tiếng kim loại va chạm trầm đục vang lên rõ mồn một.

“Bác Trịnh, hôm nay vừa tròn hai ngày theo đúng phụ lục gia hạn nợ chúng ta đã ký kết. Cháu mang đến đây đúng ba quan tiền mặt để thanh toán đợt đầu tiên cho bác.”

Trịnh Mộc sững sờ. Đôi bàn tay thô ráp, chai sạn vì bùn đất của ông run rẩy mở bọc vải gai ra. Từng xâu tiền đồng được xâu bằng dây gai mới tinh, vuốt phẳng phiu, xếp ngay ngắn thành từng cọc nghìn đồng. Trong mắt người thợ già, đây không chỉ là ba quan tiền cứu đói cho đám thợ phụ đang chờ tiền công mua gạo, mà còn là một chữ tín nặng tựa thái sơn từ một nữ quan vốn đang thân cô thế cô giữa vòng xoáy nợ nần. Ở cái thời buổi nhiễu nhương này, người ta quỵt nợ nhau như cơm bữa, nhất là những kẻ khoác áo nha môn lại càng hay dùng quyền thế để trì hoãn, tìm cớ thoái thác.

“Cô nương... kiếm đâu ra số tiền này nhanh thế? Không phải là đi vay nóng đấy chứ?” Trịnh Mộc ngẩng đầu lên, giọng đã bớt đi vẻ cộc cằn thường ngày, thay vào đó là sự ái ngại thật lòng.

“Tiền mồ hôi nước mắt cháu tự làm ra, tuyệt đối sạch sẽ,” An Trà mỉm cười, rút từ trong tay áo ra tờ phụ lục khế ước cùng một tờ giấy trắng đã chuẩn bị sẵn mực nho. “Bác Trịnh, xin mời bác đếm kỹ lại tiền. Sau đó, phiền bác viết cho cháu một tờ biên nhận thu tiền đợt một: ghi rõ ngày tháng, nhận đủ ba quan tiền mặt cấn trừ vào khoản nợ gốc ba mươi sáu quan, và điểm chỉ dấu tay đỏ vào đây giúp cháu.”

“Được, được chứ! Làm ăn sòng phẳng thì phải có biên nhận!”

Trịnh Mộc gật đầu lia lịa. Ông cẩn thận kiểm tra từng xâu tiền, ngón tay thoăn thoắt đếm nhẩm từng đồng một để chắc chắn không có tiền kẽm pha tạp hay tiền giả. Xong xuôi, ông cầm chiếc bút lông cùn chấm mực viết từng nét chữ nguệch ngoạc nhưng rõ ràng lên mặt giấy bản. Đoạn, ông ấn ngón tay cái thô ráp vào hộp chu sa đỏ lòm trên bàn thợ, ấn thật mạnh xuống góc dưới tờ giấy.

Một dấu điểm chỉ đỏ tươi, tròn trịa và sắc nét in hằn trên mặt giấy trắng.

Cầm tờ biên nhận có vết mực son còn chưa ráo hẳn, An Trà cẩn thận gấp lại làm tư, nhét sâu vào lớp áo trong sát ngực. Đối với nàng, đây không đơn thuần là một tờ giấy lộn, mà là tấm khiên pháp lý vững chắc đầu tiên bảo vệ nàng trước mọi sự bắt bẻ hay vu cáo của Đỗ Kính và đám sâu mọt kho lương. Khởi nghiệp không khởi nợ; món nợ ba mươi sáu quan tiền giờ đây đã chính thức được giảm xuống còn ba mươi ba quan.

Đêm đó, trở về căn phòng chung ở Kho Bếp Đông, An Trà ngủ một giấc thật sâu, rũ bỏ hoàn toàn sự kiệt quệ sau những ngày dài quay cuồng.

Nhưng chuỗi ngày bình yên không bao giờ kéo dài được lâu nơi cung cấm.

Giờ Tỵ sáng hôm sau, khi An Trà vừa bắc chảo gang lên bếp lò, chuẩn bị nhóm than hoa cho mẻ trà mới thì một bóng người bất ngờ xuất hiện trước chái hiên.

Đó là một nữ quan chừng hai mươi tám tuổi, vóc dáng cao ráo, y phục cung đình màu xanh biếc thêu hoa văn mây chỉ bạc vô cùng tinh xảo, phong thái đoan trang, đĩnh đạc nhưng ánh mắt lại ẩn chứa sự sắc sảo đến lạnh lùng. Nàng ta bước thẳng tới trước quầy, lướt mắt nhìn qua hàng thẻ tre được xếp ngay ngắn, rồi nhìn thẳng vào An Trà, cất giọng sang sảng không chút ngập ngừng:

“Ngươi là Nguyễn An Trà coi kho bếp đúng không? Ta là Hà Tú, chưởng quản vụ đặt hàng của điện Ngọc Chiếu. Toàn bộ năm mươi chén trà của ngày hôm nay, điện chúng ta bao trọn.”