Bản Khế Ước Minh Bạch

Cánh cửa sắt sơn màu xanh rêu đã tróc từng mảng lớn của nhà bà Tư Lành mở ra kêu ken két trong nắng sớm, để lộ vẻ mặt lạnh lùng đầy phòng thủ của người chủ nhà đang chờ đợi một lời xin khất nợ quen thuộc.

Bà Tư đứng tựa một bên khung cửa, hai tay khoanh chặt trước ngực, ánh mắt sắc như dao cau quét dọc một lượt từ mái tóc buộc gọn gàng sau gáy đến tà áo sơ mi trắng thẳng nếp và đôi guốc mộc thanh mảnh của Tuệ Anh. Mùi dầu cù là nồng gắt thoang thoảng bay ra từ vạt áo bà ba đen của bà, hòa lẫn với làn khói mỏng của tuần nhang vừa thắp trên bàn thờ thổ công đặt ngay góc cửa ra vào. Ngoài con hẻm, tiếng xích xe đạp lách cách, tiếng dao thớt băm thịt dồn dập từ sạp hàng của mấy bà nội trợ họp chợ sớm rộn lên từng chặp, nhưng dường như chẳng lọt nổi qua khoảng sân nhỏ lát gạch tàu đã phủ rêu trơn tuột của ngôi nhà này.

"Vào đi," bà Tư Lành buông một tiếng ngắn ngủn, giọng khô khốc không chút gợn cảm xúc. "Tôi nói trước, nếu cô bước chân sang đây sáng nay chỉ để xin khất một ngàn tám trăm ngàn tiền nợ tuần này, hay lại giở cái giọng than vãn chuyện bức tường nứt rồi đổ thừa cho ông trời mưa gió dột nát, thì cô quay về bên tiệm mà dọn sách cho sớm. Tôi già rồi, huyết áp lên xuống thất thường, không có tai để nghe mấy chuyện nước mắt ngắn dài đâu."

Tuệ Anh không hề nao núng. Cô khẽ cúi đầu chào theo đúng phép tắc của kẻ hậu bối, bước qua bậu cửa đá mài mát lạnh rồi tiến về phía chiếc bàn trà bằng gỗ gõ đỏ kê giữa gian phòng khách. Gian nhà của bà Tư Lành ngập tràn đồ đạc tích cóp từ những thập niên trước: một chiếc tủ búp-phê chạm trổ hoa lá tây bằng gỗ cẩm lai sẫm màu, chiếc quạt trần ba cánh màu xanh rêu quay rì rì chậm chạp phả xuống từng luồng gió hanh hao, và một bộ ấm chén men lam Hải Dương cáu vệt trà nâu nơi đáy tách. Ánh sáng le lói rọi qua chấn song cửa sổ gỗ hình chữ thọ, rắc những vệt bụi lơ lửng trong không khí tĩnh mịch.

Tuệ Anh không ngồi thụp xuống vội vã, cũng không có vẻ gì là một con nợ đang run rẩy trước trát đòi nhà hay cố làm ra vẻ nhún nhường đáng thương. Cô kéo nhẹ chiếc ghế gỗ có lưng tựa con tiện, ngồi xuống ngay ngắn, hai bàn tay đặt tự nhiên trên đùi, lưng giữ thẳng một cách mực thước. Từ trong chiếc cặp bìa cứng màu xám xỉn mang theo bên mình, cô rút ra hai tờ giấy kẻ ô li khổ A4 đã được vuốt phẳng phiu, mép giấy cắt gọn gàng, đặt ngay ngắn lên mặt kính bàn trà, xoay đúng chiều về phía bà Tư Lành.

"Thưa bác Tư," Tuệ Anh cất lời, thanh âm trong trẻo, điềm đạm và rành mạch đến mức khiến bà Tư Lành đang toan cất giọng cằn nhằn xua đuổi bỗng khựng lại nửa chừng. "Cháu sang đây sáng nay hoàn toàn không phải để xin bác bớt nợ hay than nghèo kể khổ. Cháu hiểu rất rõ căn nhà số mười tám Trần Nhân Tôn này là sản nghiệp mồ hôi nước mắt của gia đình bác, và việc bức tường kho sau rò rỉ điện đe dọa trực tiếp đến sự an toàn của toàn bộ căn nhà. Hôm nay, cháu đem sang hai bản dự toán kỹ thuật và tài chính đã được bóc tách chi tiết từng hạng mục để cùng bác tìm giải pháp tháo gỡ dứt điểm nguy cơ này."

Bà Tư Lành nhíu mày, khóe mắt hằn sâu những nếp nhăn nghi ngại. Bà liếc nhìn hai tờ giấy trên bàn. Khác hẳn những mảnh giấy xé vội từ sổ tay học trò hay những dòng chữ viết bằng mực tím nguệch ngoạc mà trước đây dì Mộc Lan thỉnh thoảng gửi sang để xin trả chậm tiền nhà, hai tờ giấy của Tuệ Anh được trình bày sạch sẽ như một tập văn bản hành chính quy củ của các công sở nhà nước. Bằng nét bút bi xanh nắn nót, trang giấy được kẻ thành hai cột rõ ràng với tiêu đề in hoa chân phương: BẢN DỰ TOÁN BẢO TRÌ HỆ THỐNG AN TOÀN VÀ GIA CỐ KẾT CẤU KHO SAU.

Không đợi bà Tư kịp lên tiếng vặn vẹo hay ngắt lời, Tuệ Anh dùng đầu ngón tay thon thả trỏ vào từng dòng chữ, giọng giải trình rành rẽ từng mục:

"Thưa bác, sự cố rò điện hai trăm hai mươi vôn chiều hôm kia bắt nguồn từ lớp vỏ bọc cao su của đường dây điện âm tường thời Pháp đã bị lão hóa hoàn toàn, mục nát thành bột vụn. Khi nước mưa ngấm qua khe nứt vôi vữa, bức tường trở thành một vật dẫn điện sống, đe dọa chập cháy bất cứ lúc nào. Vì vậy, giải pháp không thể là trát vữa tạm bợ hay dùng băng keo quấn vá như những lần trước."

Cô lật nhẹ góc trang giấy, ngón tay dừng lại ở phần Cột A:

"Tại Cột A, cháu liệt kê toàn bộ các hạng mục thuộc về bảo trì kết cấu và an toàn phòng cháy của ngôi nhà — tức là phần tài sản cố định thuộc quyền sở hữu của bác. Bao gồm: ba mươi lăm mét dây điện đôi Cadivi lõi đồng bọc hai lớp nhựa cách điện chuẩn; mười hai cây ống ghen nhựa PVC chống cháy loại phi mười sáu để đi nổi toàn bộ đường dây ngoài tường, tuyệt đối không chôn ngầm vào lớp vữa ẩm; bốn chiếc hộp nối chia ngả và một cầu dao tự động mười lăm am-pe chống giật để cô lập sự cố nếu có rủi ro; kèm theo hai bao xi măng Hà Tiên và một xe cát vàng để đục tẩy, trát kín lại toàn bộ khe nứt chân tường. Tổng chi phí vật tư phần bảo vệ an toàn ngôi nhà này là sáu trăm năm mươi ngàn đồng chẵn."

Bà Tư Lành nheo mắt nhìn con số sáu trăm năm mươi ngàn đồng được gạch chân ngay ngắn bằng mực đỏ. Đôi lông mày thưa của bà giật giật, miệng mấp máy muốn phản bác ngay tắp lự, nhưng Tuệ Anh đã nhanh nhẹn lướt ngón tay sang Cột B, phong thái bình tĩnh không cho đối phương cơ hội cắt ngang mạch tư duy:

"Còn đây là Cột B — các hạng mục phục vụ riêng cho hoạt động kinh doanh của tiệm Mộc. Để giảm tải trọng tối đa cho bức tường gạch rỗng ruột phía sau vốn đã mục vữa, chúng cháu không neo bất kỳ giá sách nào vào tường nữa. Thay vào đó, chúng cháu sẽ dựng bốn khung giằng vì kèo chữ A hoàn toàn độc lập bằng gỗ pallet thông, kê trên bốn khối đế bê tông đúc rời. Toàn bộ chi phí gỗ pallet mua thanh lý từ kho cảng Phú Định, đinh vít, ke góc thép và sơn chống mối mọt là bốn trăm hai mươi ngàn đồng. Toàn bộ khoản tiền này, cùng với ngày công tự thi công, tiệm Mộc chúng cháu sẽ tự gánh vác một trăm phần trăm, không phiền bác phải trích ra một đồng nào."

Sự rành mạch, không một lời van nài, không một giọt nước mắt kể khổ, chỉ toàn những con số thực tế và phân tích kỹ thuật chuẩn xác khiến căn phòng khách chìm vào một khoảng im lặng bất ngờ. Tiếng kẽo kẹt của cánh quạt trần quay trên đầu bỗng chốc nghe rõ mồn một. Bà Tư Lành cầm tờ giấy lên, đưa lại gần mắt, chiếc kính lão gọng nhựa đồi mồi trễ xuống sống mũi. Từng dòng chữ ngay ngắn, từng con số vật tư được kê sát giá thị trường ngũ kim ở chợ Dân Sinh và chợ Nhật Tảo mà bà vốn chẳng lạ gì, thậm chí còn rẻ hơn đôi chút nhờ biết chỗ mua sỉ.

Đúng lúc đó, tấm rèm vải hoa ngăn giữa phòng khách và gian bếp khẽ lay động phát ra tiếng sột soạt. Võ Quốc Dũng bước ra, trên tay cầm chiếc khăn mặt bông cũ lau mồ hôi sau khi vừa sửa xong chiếc máy bơm nước dưới bếp. Anh đã đứng sau tấm rèm lắng nghe từ đầu đến cuối câu chuyện.

"Để con coi cho, má," Dũng cất giọng trầm ấm, đưa bàn tay to bè còn vương chút dầu mỡ nhận lấy tờ dự toán từ tay mẹ.

Dũng kéo chiếc ghế đẩu bằng gỗ mít ngồi xuống cạnh bà Tư Lành. Anh là thợ điện bậc năm của xí nghiệp cơ điện quận, đôi bàn tay thô ráp sặc mùi mỡ bò và kim loại lật giở từng trang giấy với sự cẩn trọng nghề nghiệp. Ánh mắt nhà nghề của anh quét nhanh qua các thông số kỹ thuật mà Tuệ Anh đã cẩn thận ghi chú ở phần phụ lục: tiết diện dây hai chấm năm mi-li-mét vuông, ống ghen luồn chịu lực tròn có khớp nối co lơ, hộp ngắt điện tự động gắn đế phíp cách điện.

Khóe môi Dũng khẽ nhếch lên một thoáng thán phục. Anh ngẩng đầu nhìn Tuệ Anh rồi quay sang nhìn mẹ, nghiêm túc nói:

"Má nè, cô Tuệ Anh tính toán con số vật tư này là quá chuẩn xác rồi đó. Thậm chí cô ấy còn cẩn thận tính dư thêm năm mét dây Cadivi và hai cái co lơ phòng khi góc tường kho bị cua gắt. Má coi, con đã kiểm tra cái cột gạch kho sau hôm nọ rồi, nó xây bằng gạch đinh rỗng ruột từ hồi năm sáu mươi mấy, lõi sắt phi mười hai bên trong bị oxy hóa rỉ sét mỏng te như cây đũa. Nếu để cô ấy tự ý đóng đinh móc sắt treo giá sách lên đó như bà Mộc Lan ngày xưa, hoặc để nước mưa tiếp tục ngấm làm ẩm rữa lớp vữa vôi, thì chỉ cần một cơn dông lớn nữa là cả mảng tường đó sập kéo theo góc mái tôn liền."

Dũng gõ nhẹ đầu ngón tay trỏ chai sần lên bản vẽ phác thảo hệ khung chữ A độc lập do Vĩnh vẽ kèm phía sau:

"Cái phương án làm khung vì kèo độc lập bằng gỗ thông đặt trên đế bê tông này rất thông minh. Nó triệt tiêu toàn bộ lực xô ngang và tải trọng của hàng tấn sách đè lên tường nhà mình. Còn phần điện, đi ống ghen nổi PVC chống cháy là giải pháp an toàn duy nhất lúc này. Má nghĩ coi, căn nhà này má để dành sau này cho con mở xưởng sửa chữa điện máy. Nếu giờ tiếc mấy trăm ngàn vật tư điện mà để âm ỉ chập cháy trong tường gạch, lỡ hỏa hoạn cháy lan lên căn gác gỗ phía trước thì thiệt hại không phải là vài triệu bạc đâu, mà là tiêu tan cả căn nhà đó má."

Những lời xác nhận chắc nịch, đầy sức nặng chuyên môn của người con trai duy nhất khiến bà Tư Lành sững sờ. Bà ngước mắt lên, chăm chú nhìn người con gái trẻ tuổi đang ngồi trước mặt mình qua cặp kính lão.

Trong ánh nắng sớm rọi qua khung cửa sổ chấn song gỗ, Tuệ Anh ngồi đó với ánh mắt tĩnh lặng, đôi vai buông lỏng nhưng tư thế vô cùng đĩnh đạc. Gương mặt thanh tú không một chút phấn son, vầng trán cao thông tuệ toát lên vẻ can trường hiếm thấy ở những người buôn bán quanh khu vực này. Trong thoáng chốc, ký ức hơn hai mươi năm trước bỗng chốc dội về trong tâm trí bà Tư Lành như một đoạn phim quay chậm.

Năm xưa, khi dì Mộc Lan của Tuệ Anh lần đầu đến đây thuê nhà mở tiệm Mộc, bà Lan cũng mang một vẻ kiêu hãnh ngút ngàn của một tiểu thư trí thức đất kinh kỳ trôi dạt vào phương Nam. Nhưng Mộc Lan khi ấy chỉ biết đắm đuối với những pho sách cổ, nói toàn chuyện văn chương chữ nghĩa trên mây trên gió, bàn chuyện nhân sinh đại sự mà quên mất việc nhìn xuống nền đất ẩm dưới chân. Mỗi lần căn nhà dột nát hay đường nước nghẹt, Mộc Lan chỉ biết thở dài thảng thốt, xem ba cái chuyện gạch đá vữa hồ, cống rãnh đứt gãy là thứ thô thiển của trần tục không đáng để bận tâm. Rồi khi tiền nhà chậm trễ, người đàn bà ấy lại tìm cách lảng tránh sau những giá sách cao ngất, hoặc gửi sang những phong thư viết bằng giấy hoa tiên hoa mỹ trần tình để mong bà Tư cảm thông. Sự lãng mạn viển vông đó từng khiến bà Tư Lành vừa quý vừa giận, và cuối cùng biến thành nỗi bực dọc triền miên khi Mộc Lan qua đời, để lại một mớ bòng bong nợ nần cùng căn nhà xuống cấp nghiêm trọng.

Thế nhưng, cô cháu gái này thì hoàn toàn khác.

Tuệ Anh cũng mang nét thanh tú, đôi mắt sáng thông tuệ và phẩm giá kiêu hãnh không chịu khuất phục của Mộc Lan, nhưng ở cô không hề có lấy một mảy may viển vông hay trốn tránh. Cô đối diện với sự cố bằng sự minh bạch đến lạnh lùng của những con số, bằng sự tôn trọng tuyệt đối dành cho tài sản của chủ nhà và một phong thái chuyên nghiệp đến kinh ngạc. Cô không xin xỏ lòng thương hại, cô mang đến một bản giải pháp đôi bên cùng có lợi, nhìn thẳng vào điểm yếu cốt tử của ngôi nhà và đưa ra câu trả lời sòng phẳng.

Bà Tư Lành hớp một ngụm trà nguội để che giấu sự dao động trong lòng. Vị đắng chát của trà đọng lại nơi đầu lưỡi, khô khốc. Bà đặt mạnh chiếc tách sứ xuống đĩa nghe một tiếng *cạch* khô khốc, mắt nhìn xoáy vào Tuệ Anh như muốn lột trần mọi toan tính giấu kín:

"Cô nói nghe thì xuôi tai lắm. Thằng Dũng nó bênh cô vì nó mê mấy cái đồ kỹ thuật, nó thấy bản vẽ thì sáng mắt ra. Nhưng tôi là người cầm chìa khóa căn nhà này, tôi phải nói cho sòng phẳng. Sáu trăm năm mươi ngàn tiền vật tư Cột A... cô tính cấn trừ hết vào tiền nhà sao? Tiệm Mộc đang nợ tôi một triệu tám trăm ngàn tiền thuê cũ, hẹn cuối tuần này phải thanh toán dứt điểm. Bây giờ cô lại muốn trừ đi hơn một phần ba số đó, rồi tiền mặt đâu tôi trang trải thuốc men, chợ búa hả? Rồi lỡ cô sửa xong mà tháng sau không trả nổi tiền nhà, tôi ôm cái đống dây điện đó mà trừ cơm được chắc?"

"Thưa bác Tư," Tuệ Anh bình thản đáp, giọng cô vẫn giữ được sự mềm mỏng nhưng kiên định như một dòng nước len qua kẽ đá, không một gợn sóng nao núng. "Cháu không đòi hỏi bác phải bỏ ra một đồng tiền mặt nào ngay lúc này. Cháu hiểu kinh tế gia đình bác cũng cần sự ổn định cho những chi tiêu thường nhật. Toàn bộ tiền mua dây điện Cadivi, ống ghen, xi măng và cát cháu sẽ tự ứng trước tiền túi ra để mua vật tư tại cửa hàng ngũ kim. Cháu chỉ xin bác một thỏa thuận công bằng: sau khi anh Dũng trực tiếp nghiệm thu toàn bộ hệ thống điện mới đạt chuẩn an toàn, bác cho phép tiệm Mộc cấn trừ một phần chi phí vật tư đó vào tiền thuê nhà của tháng tiếp theo. Căn nhà được bảo vệ kiên cố, giá trị tài sản của bác tăng lên, nguy cơ hỏa hoạn bị triệt tiêu, còn chúng cháu có thể an tâm tiếp tục giữ tiệm sách hoạt động để có dòng tiền trả nợ gốc cho bác sòng phẳng."

Gian phòng khách rơi vào một bầu không khí căng thẳng đến nghẹt thở. Ngoài hiên, nắng đã bắt đầu gắt, rọi xuống sân những vệt sáng chói chang. Tiếng kim chiếc đồng hồ Odo cổ treo trên tường giật từng nhịp nặng nề: *tách, tách, tách*.

Quốc Dũng liếc nhìn mẹ, không nói thêm lời nào nữa, để mặc cho bà tự cân nhắc. Anh hiểu tính mẹ mình hơn ai hết: bà sắc sảo, tính toán chi li từng hào mắm muối, cả đời ky cóp lo cho gia đình, nhưng bà là người biết nhìn xa trông rộng và đặc biệt trọng chữ tín trong làm ăn.

Bà Tư Lành tựa lưng vào ghế, hai ngón tay gõ nhịp đều đặn lên mặt bàn trà bóng loáng. Trong đầu bà hiện lên hình ảnh gã đàn ông mặc bộ âu phục xám xịt hôm trước đi chiếc xe Honda Dream II bóng lộn, cứ lởn vởn ở quán cà phê cóc đầu hẻm. Hắn ta đã hai lần tìm cách tiếp cận bà, gạ bà bán đứt căn nhà hoặc tìm cớ đuổi tiệm Mộc đi để hắn thuê trọn gói làm kho chứa hàng máy giặt, tủ lạnh bãi rác nhập lậu từ Nhật Bản. Lời đề nghị của hắn nghe thì béo bở, hứa hẹn trả tiền tươi thóc thật, nhưng cái ngữ buôn hàng lậu trôi nổi ấy, nay ở mai dời, lỡ công an kinh tế ập vào niêm phong thì căn nhà hương hỏa của bà cũng thành tang vật vụ án. Còn con bé Tuệ Anh này... nó dám thức trắng đêm để viết ra cái bản dự toán chi li đến từng mét dây, dám nhận phần việc nặng nhọc nhất về mình, không trốn tránh một đồng nợ cũ.

Một phút trôi qua. Rồi hai phút. Sự im lặng đặc quánh như thể có thể cắt ra được bằng dao.

Bỗng nhiên, bà Tư Lành vung tay đập mạnh xuống mặt bàn gỗ phát ra một tiếng *bốp* vang dội, khiến chiếc tách trà nảy lên tanh tách trên đĩa sứ.

"Được!" Bà Tư Lành gằn giọng, ánh mắt lóe lên tia nhìn dứt khoát của một người đàn bà buôn bán lâu năm ở đất Sài Gòn. "Tôi chịu cho cô khấu trừ. Nhưng nghe cho kỹ đây: tôi chỉ đồng ý khấu trừ đúng năm mươi phần trăm tiền dây điện và ống ghen chống cháy vào tiền nhà tháng tới, tức là tối đa hai trăm năm mươi ngàn đồng! Không hơn một xu! Còn tiền xi măng, cát vữa để trát tường, tiệm Mộc tụi cô tự mà lo liệu lấy, coi như đó là tiền cô thuê nhà làm hư hao thì phải bồi hoàn nguyên trạng!"

Tuệ Anh khẽ mỉm cười, một nụ cười kín đáo và nhẹ nhõm nơi đáy mắt. Con số khấu trừ năm mươi phần trăm vật tư điện thực chất đã nằm trọn vẹn trong biên độ dự phòng mà cô đã tính toán từ đêm qua dưới ánh đèn dầu trên gác lửng.

"Chưa hết đâu, đừng có vội mừng!" Bà Tư Lành trừng mắt, bồi thêm một tràng điều kiện đanh thép, giọng the the sắc nhọn: "Điều kiện thứ nhất: toàn bộ nhân công đục tường, đóng giằng kệ, khuân vác dọn dẹp, bên cô phải tự túc một trăm phần trăm, không được làm ồn ào ảnh hưởng tới lối xóm sau tám giờ tối. Điều kiện thứ hai: thằng Dũng nhà tôi sẽ là người trực tiếp giám sát, tự tay nó đấu nối hộp điện và bấm chì niêm phong. Nó gật đầu bảo an toàn thì tôi mới ký giấy trừ tiền! Và điều kiện tối hậu: một triệu tám trăm ngàn tiền nợ gốc còn lại của tháng trước, đúng trưa Chủ nhật tuần này cô phải đem đủ tiền mặt sang đây giao tận tay tôi, không được trễ dù chỉ một ngày! Trễ một ngày, tôi khóa cổng sắt tiệm Mộc, tống khứ hết ba cái mớ giấy vụn của cô ra vỉa hè, nghe rõ chưa?!"

"Cháu xin ghi nhận toàn bộ điều kiện của bác Tư," Tuệ Anh đứng dậy, hai tay đón lấy bản dự toán có chữ ký nháy bằng nét mực tím run run của bà Tư Lành và chữ ký xác nhận kỹ thuật chắc nịch của Quốc Dũng. "Cháu cam kết thực hiện đúng từng điều khoản. Trưa Chủ nhật này, cháu sẽ đem đủ một triệu tám trăm ngàn tiền mặt sang gửi bác."

Khi Tuệ Anh bước ra đến hiên nhà, Quốc Dũng cầm theo chiếc kìm điện mạ crôm và túi đồ nghề bằng vải bạt bước vội theo sau. Nhìn quanh quất thấy mẹ mình đã quay vào bếp rót nước, Dũng hạ thấp giọng, nghiêm nét mặt dặn dò:

"Cô Tuệ Anh này, chuyện vật tư coi như êm xuôi rồi, tôi sẽ hỗ trợ hết mình phần kỹ thuật. Nhưng cô phải hết sức cẩn thận. Mấy bữa nay, tôi thấy có mấy tay lạ mặt hay dòm ngó quanh tiệm Mộc lắm. Đặc biệt là cái gã mặc âu phục xám hôm nọ gạ mẹ tôi, hắn có dính líu mật thiết với mấy đầu nậu chuyên thu gom sách cũ, giấy thanh lý ở khu Chợ Lớn. Bọn họ đang me tiệm Mộc vỡ nợ để thâu tóm sạch kho sách với giá đồng nát đó. Cô làm gì thì làm, phải giữ cái kho cho chắc. Đừng để tụi nó thừa nước đục thả câu."

Lời cảnh báo của Dũng khiến Tuệ Anh khẽ rùng mình. Cô nhớ lại lời bé Hạnh kể về người đàn ông đi xe Dream II lạ mặt và gã thanh niên đi xe đạp Phượng Hoàng lén lút chép lại quy chế tiệm sách mấy hôm trước. Một mạng lưới vô hình dường như đang siết chặt quanh tiệm Mộc. Cô siết chặt tập hồ sơ trong tay, gật đầu thật mạnh: "Cảm ơn anh Dũng. Tôi sẽ lưu tâm."

***

Mười lăm phút sau, không khí tại tiệm sách Mộc trên đường Trần Nhân Tôn đã hoàn toàn biến thành một đại công trường thu nhỏ, khẩn trương và hối hả đến nghẹt thở.

Dưới sự chỉ huy kỹ thuật đầy kinh nghiệm của Quốc Dũng, công việc cải tạo gian kho sau lập tức được triển khai đồng loạt. Vĩnh—dù một bàn tay phải vẫn còn quấn băng gạc trắng tinh do vết dằm gỗ đâm sâu đêm qua—nhưng với sự hỗ trợ nhiệt tình của hai người bạn học cùng khoa Kiến trúc được anh gọi sang từ sớm, đã thoăn thoắt dùng búa nhổ đinh và xà-beng sắt để tháo dỡ các kệ sách mục nát dọc chân tường.

Mùi ẩm mốc của vôi vữa lâu năm xộc lên cay xè sống mũi hòa lẫn với mùi mạt cưa thông ngai ngái mới cưa và mùi khói thuốc lá phảng phất từ mấy tiệm sửa xe bên ngoài đường. Dũng đứng vững chãi trên chiếc thang nhôm chữ A, tay cầm bút thử điện sáng đỏ và chiếc kìm cách điện chuyên dụng, dứt khoát giật tung những chiếc hộp sứ cổ lỗ sĩ đã nứt toác, ố vàng vì thời gian. Những đoạn dây điện bọc vải cao su mục rữa, đen sì như rễ cây khô bị lôi phăng ra khỏi kẽ tường, rụng xuống sàn đất thành từng đoạn gãy vụn, làm vương vãi những mảng muội than đen ngòm.

"Cắt hết! Thay mới toàn bộ bằng ống PVC cách điện," Dũng hô lớn từ trên cao, giọng át cả tiếng búa đập chan chát. Chiếc áo may-ô thợ điện của anh đã ướt đẫm mồ hôi, dính bết vào vòm ngực vạm vỡ. "Vĩnh ơi, phụ anh kê lại bốn cái đế bê tông đúc sẵn góc trong cùng đi, chuẩn bị dựng chân vì kèo chữ A! Phải lấy thăng bằng cho thật chuẩn, không thì sau này kệ nghiêng là đổ hết đó!"

"Dạ, có ngay anh Dũng!" Vĩnh đáp lớn, giọng tràn đầy nhiệt huyết tuổi trẻ. Anh dùng cánh tay trái lành lặn cùng hai người bạn sinh viên cẩn thận nhấc từng khối bê tông vuông vắn, nặng trịch đặt vào vị trí đã lấy dấu mực đỏ trên nền gạch tàu.

Tuệ Anh ở phía ngoài quầy thu ngân vừa phụ trách trông nom đám trẻ xóm lao động đến thuê truyện tranh dũng sĩ Hesman, vừa thoăn thoắt châm thêm nước sôi vào ấm vối nóng mang vào tiếp sức cho nhóm thợ. Thấy Vĩnh dù đau tay, trán rịn mồ hôi hột nhưng vẫn cố dùng đầu xà-beng sắt nạy từng mảng ván ốp chân tường bị ẩm mục, cô bước tới gần, khẽ nhíu mày nhắc nhở:

"Anh Vĩnh, để mấy bạn làm đi, tay anh vừa mới rút dằm sáng nay, rách miệng vết thương lại chảy máu bây giờ."

Vĩnh ngẩng lên, quệt vội vệt mồ hôi chảy dài trên trán bằng mu bàn tay trái, để lộ nụ cười tươi rói xua tan vẻ mệt mỏi: "Không sao đâu cô Tuệ Anh, mấy chuyện nặng này tụi tui quen rồi. Lớp ván chân tường này mục ruỗng hết cả rồi, chỉ cần nạy nhẹ một cái là bung ra ngay thôi. Phải cạy sạch lớp gỗ mục này ra thì vữa xi măng mới bám chắc vào chân tường được, không thì ẩm mốc nó ngấm ngầm, mối mọt nó lại ăn luồn vào trong giá sách mới thì uổng công anh em mình dựng giằng kèo lắm."

Vừa dứt lời, Vĩnh tì mạnh lưỡi xà-beng sắt vào khe hở giữa thanh ván chân tường bằng gỗ tạp đã mủn nát và lớp gạch đinh ẩm ướt ở góc tối khuất nhất gian kho—nơi trước đây từng kê chiếc rương gỗ lim cũ kỹ của dì Mộc Lan, nơi quanh năm không một ánh nắng nào chiếu tới.

*Rắc!*

Một tiếng gãy giòn tan vang lên xé toạc không gian ồn ào. Thanh ván gỗ mục gãy đôi làm hai đoạn, để rơi xuống sàn một đống mùn cưa đen ngòm cùng bụi vôi trắng xóa bay mù mịt. Nhưng điều kỳ lạ là, lưỡi xà-beng của Vĩnh không hề chạm vào bức tường gạch đặc như dự tính ban đầu. Cú dùng lực của anh bị hẫng đi một nhịp, đầu thanh sắt thụt sâu vào trong một khoảng trống rỗng phía sau lớp vữa.

"Ủa? Cái gì thế này?" Vĩnh ngạc nhiên lẩm bẩm, mắt mở to.

Anh vội buông chiếc xà-beng, cúi rạp người xuống sát mép sàn đất ẩm, đưa tay gạt phăng những mảng vữa mục vỡ vụn và lớp mạng nhện giăng chằng chịt. Dưới ánh sáng le lói hắt ra từ ngọn đèn pin cầm tay mà Dũng đang rọi xuống từ trên thang nhôm, một hốc kẹt tối tăm, sâu hoắm lộ ra ngay sau chân tường gạch. Hốc kẹt này dường như được tạo ra một cách cố ý bằng cách rút bớt hai hàng gạch đinh, nằm lọt thỏm giữa chân tường và sàn nhà, trước đây bị che khuất hoàn toàn bởi thanh nẹp gỗ dày và lớp rương lim nặng trịch.

"Có cái hốc bí mật ở đây nè anh Dũng, cô Tuệ Anh!" Vĩnh reo khẽ, giọng chùng xuống vì ngạc nhiên.

Tuệ Anh lập tức bước nhanh lại gần, nhịp tim cô bỗng đập thình thịch một cách vô thức. Một linh cảm mãnh liệt trỗi dậy trong lồng ngực. Cô quỳ một bên gối xuống nền gạch tàu lạnh buốt, mặc cho bụi vôi bám trắng gấu quần âu, ghé sát mắt nhìn vào bên trong khoảng tối ấy.

Khoảng không gian hẹp và sâu hoắm ấy nồng nặc mùi long não và bụi giấy khô khốc—một mùi hương hoàn toàn đối lập với mùi ẩm mốc, tanh nồng của bức tường mục rữa chung quanh. Rõ ràng nơi này đã từng được bọc lót rất kỹ lưỡng bằng vải nhựa và sáp thông để chống thấm nước qua nhiều năm tháng.

"Để tôi coi có gì trong đó," Vĩnh nói, cẩn thận thò những ngón tay dài vào sâu trong hốc kẹt.

Bàn tay anh quờ quạng trong bóng tối mịt mùng, chạm phải những mảnh vôi vụn rơi rớt, rồi bất chợt đầu ngón tay anh chạm phải một vật gì đó ram ráp, mỏng dính kẹp chặt trong khe nứt của viên gạch đáy.

"Có cái gì đó... kẹt ở đây," Vĩnh thì thầm, nín thở nhẹ nhàng dùng hai ngón tay kẹp lấy mép vật lạ rồi rút tay ra chầm chậm để tránh làm rách nó.

Giữa những ngón tay lấm lem bụi vôi và mồ hôi của Vĩnh không phải là vàng bạc, trang sức hay những cọc tiền xưa cũ, mà là một mảnh giấy bìa cứng nhỏ bằng nửa lòng bàn tay. Mảnh giấy đã ngả sang màu vàng ố của thời gian, mép giấy bị gián nhấm nham nhở một góc, nhưng trên bề mặt vẫn còn nguyên vẹn lớp chữ in nổi cáu bụi xám xịt.

Tuệ Anh đón lấy mảnh giấy bìa từ tay Vĩnh, ngón tay cô khẽ run rẩy một cách khó kìm nén. Cô cẩn thận dùng đầu ngón tay áo sơ mi trắng phủi nhẹ đi lớp bụi dày bám trên bề mặt tấm bìa.

Dưới ánh đèn pin sáng quắc của Quốc Dũng soi rọi từ trên cao, những dòng chữ in bằng mực tím than theo lối typo cũ thời trước từ từ hiện rõ mồn một trước mắt ba người:

*HIỆU SÁCH CŨ VĂN HÓA SÀI GÒN – CHỢ LỚN* *Chuyên săn lùng – Trao đổi – Thu mua các ấn bản cổ, tài liệu Hán Nôm và di cảo văn học quý hiếm.* *Chủ sự: LÂM SÁU PHƯỚC* *Địa chỉ: Sạp số 4, Cư xá Bưu điện, Quận 5.* *Lưu ý: Chỉ tiếp khách quen có hẹn trước.*

Tuệ Anh lật nhẹ tấm danh thiếp sang mặt sau. Bàn tay cô siết chặt lại đến mức khớp ngón tay trắng bệch.

Ở mặt sau của tấm danh thiếp phủ bụi ấy, có một dòng chữ viết tay bằng mực Cửu Long màu xanh đã phai nhạt theo năm tháng—từng nét chữ nghiêng nghiêng, thanh thoát, nét thanh nét đậm sắc sảo và quen thuộc đến mức khiến Tuệ Anh thắt nghẽn lồng ngực. Đó chính là nét chữ viết tay không thể lẫn vào đâu được của dì Lương Mộc Lan:

*"Bộ chữ chì và bản thảo gốc năm 1943 đang ở chỗ anh Sáu. Tiệm Mộc sống hay chết, trông cậy cả vào chuyến này..."*

Tuệ Anh đứng chết trân bên bức tường gạch vỡ lở, mảnh giấy bìa ép chặt trong lòng bàn tay. Gió ngoài đường thổi vào cuốn theo bụi mạt cưa bay là là trên mặt đất, nhưng trong lòng cô, một cơn sóng ngầm vừa bùng lên dữ dội. Mọi mối dây dường như bắt đầu thắt lại, hướng thẳng về phía khu Chợ Lớn mù mịt khói sương.