Tháng Tám: Thử Nghiệm Phải Có Người Trả Tiền

Góc làm việc thuê tại Không gian khởi nghiệp Bến Mới ngập tràn vỏ lon cà phê và giấy ghi chú thuật toán khi bước sang những ngày đầu tháng Tám oi ả.

Nắng gắt từ khúc quanh sông Hải Minh rọi xiên qua những ô kính nhà xưởng cũ phủ đầy bụi công nghiệp, biến không gian tầng lửng thành một chiếc lò nung ngột ngạt. Trên trần nhà cao lồng lộng, cánh quạt trần ba lá bằng thép gỉ đảo từng vòng nặng nhọc, chỉ đủ sức khuấy đảo những luồng khí nóng ran lẫn mùi mồ hôi, mùi mực in và bã cà phê ủ lâu ngày trong thùng rác nhựa. Tiếng gõ phím cơ của Tạ Gia Linh vẫn vang lên lách cách, dồn dập và đanh gọn như những phát đạn găm vào không gian bức bối.

Trên màn hình phụ của cô, con trỏ lệnh Python vừa nuốt trọn dòng mã cuối cùng của vòng lặp kiểm định biên độ dữ liệu. Bảng điều khiển người dùng hiện ra mộc mạc đến mức trần trụi. Không có biểu tượng bóng bẩy, không thanh điều hướng chuyển màu hay những hiệu ứng động mượt mà thường thấy ở các ứng dụng thương mại; giao diện chỉ vỏn vẹn hai khung chữ nhật viền nét đứt màu xám tro để kéo thả tệp sao kê định dạng bảng tính từ sàn thương mại điện tử và biên bản quét mã vạch hoàn hàng của đơn vị vận chuyển. Ở chính giữa, nổi bật một nút lệnh màu xanh sẫm với dòng chữ không chân cứng cáp: "Đối soát tự động".

Gia Linh với tay bưng lon cà phê rỗng, lắc nhẹ vài cái chỉ nghe tiếng rỗng không khô khốc. Cô tặc lưỡi, đặt mạnh cái vỏ nhôm xuống mặt bàn gỗ ghép đã bong mép, phát ra một tiếng cạch dứt khoát:

— Xong rồi. Module đối soát đơn hoàn bản 1.0 của Miên Hub. Tốc độ xử lý hai nghìn dòng dữ liệu chỉ mất bốn mươi lăm giây trên cấu hình máy trạm tầm trung. Thuật toán này bóc tách chính xác ba loại sai lệch điển hình nhất đang bòn rút tiền của các chủ shop: đơn sàn báo đã hoàn về người bán nhưng thực tế kho chưa từng ký nhận, đơn bị đơn vị vận chuyển cấn trừ phí hoàn hai lần trên cùng một mã vận đơn, và các kiện hàng bị giam giữ trong kho bưu cục quá ba mươi ngày theo quy chuẩn dịch vụ bưu chính, đủ điều kiện để kích hoạt quy trình bồi thường toàn phần. Tôi đã cấu hình xong cổng nạp dữ liệu độc lập cho máy chủ thử nghiệm.

Cô dùng hai ngón tay xoay góc màn hình sang phía Lâm An Nhiên. Đôi mắt Gia Linh thâm quầng sau ba đêm thức trắng, khóe mắt hằn lên những tia máu đỏ li ti, nhưng đồng tử lại sáng rực vẻ kiêu hãnh đặc trưng của một kỹ sư vừa giải xong một bài toán hóc búa bằng chính logic thuần túy của mình.

— Kế hoạch tuần này thế nào? Tôi đề xuất mở cổng miễn phí hoàn toàn cho tầm mười gian hàng quanh Bến Mới. Cứ để họ dùng không mất tiền, chúng ta lấy số liệu thô để tối ưu thuật toán, vừa gom phản hồi vừa tạo tệp người dùng quen thuộc. Dân khởi nghiệp phần mềm ai cũng làm vậy: "miễn phí để xin số liệu". Càng nhiều người dùng thử thì máy học càng nhanh bắt được các mẫu lỗi dị biệt của sàn.

An Nhiên không vội trả lời. Cô nhấc chiếc bình giữ nhiệt bằng thép mờ, rót một ngụm trà tim sen đã nguội ngắt mang theo từ sáng sớm, để vị đắng thanh thấm chầm chậm nơi đầu lưỡi rồi mới lắc đầu dứt khoát:

— Không miễn phí.

Gia Linh khựng lại, ngón tay đang lơ lửng trên bàn phím chợt hạ xuống mặt bàn, đôi mày thanh tú chau chặt lại thành một nếp gấp sâu:

— Chị đùa à? Bản này giao diện còn thô, chưa có tính năng đồng bộ tồn kho thời gian thực, cũng chưa có phân tích báo cáo doanh thu đa kênh. Phần mềm chưa hoàn thiện mà đòi thu tiền thì ai dám dùng? Người ta sẽ bảo mình chưa đỗ ông Nghè đã đe hàng tổng. Trong giới công nghệ, đưa ra một bản MVP chưa có giao diện hoàn chỉnh mà đã dựng tường thu phí là cách nhanh nhất để tự sát thương hiệu đấy.

— Gia Linh, trong tâm lý học tiêu dùng và quản trị vận hành, thứ gì miễn phí thì giá trị của nó trong mắt người dùng bằng đúng không đồng.

An Nhiên điềm tĩnh mở cuốn sổ tay bìa da màu nâu sẫm, rút chiếc bút kim loại vạch một đường thẳng đứng chia đôi trang giấy trắng tinh. Giọng cô giữ một nhịp điệu chậm rãi, từng chữ rơi xuống mặt bàn đều mang theo sự chiêm nghiệm cay đắng của một người từng nếm trải trọn vẹn sự đổ vỡ vận hành:

— Nếu cho không, họ sẽ dùng thử như một trò chơi qua đường. Họ sẽ quăng vào đó vài dòng dữ liệu rác, nhét vào những tệp sao kê thiếu cột, phần mềm báo lỗi họ cũng chẳng buồn phản hồi, hoặc vứt xó tài khoản sau hai ngày đăng nhập vì họ chẳng mất gì nếu bỏ xó nó. Nhưng chỉ cần họ rút ra đúng năm trăm nghìn đồng mỗi tháng từ túi tiền thật của mình, tâm thế sẽ lật ngược một trăm tám mươi độ. Họ sẽ dùng thật, soi từng dòng số liệu, thúc giục chúng ta sửa từng lỗi nhỏ vì đó là đồng tiền mồ hôi nước mắt của họ. Năm trăm nghìn một tháng là phép thử để kiểm tra độ sẵn sàng chi trả thực tế, không phải tiền làm giàu cho chúng ta. Nó là chiếc phễu lọc để loại bỏ những người tò mò và giữ lại những người đang thực sự đau đớn vì lỗ thủng vận hành.

— Nhưng năm trăm nghìn có quá đắt cho một tính năng cỏn con thế này không? — Gia Linh ngập ngừng, nhìn chăm chú vào dòng chữ "Đối soát tự động" trên màn hình, vẻ tự tin kỹ thuật ban nãy dường như dao động đôi chút trước thực tế thị trường. — Dù sao nó cũng chỉ là một đoạn kịch bản xử lý dữ liệu bảng tính nâng cao.

— Một chủ shop thủ công quy mô vừa mất từ ba đến năm triệu đồng mỗi tháng vì đơn hoàn ảo và việc sàn cấn trừ nhầm phí vận chuyển mà họ không đủ sức đối chiếu bằng mắt thường. Đổi năm trăm nghìn để lấy lại năm triệu, đó là bài toán đầu tư sinh lời gấp mười lần, không phải chi phí. Nếu sản phẩm của chúng ta không giúp họ lấy lại được gấp nhiều lần số tiền đó, thì Miên Hub không có lý do để tồn tại trên thị trường này.

An Nhiên đứng dậy, vuốt phẳng nếp nhăn trên chiếc áo sơ mi màu lam nhạt, rồi với lấy xấp hợp đồng mẫu vừa in bằng máy in kim cá nhân, giấy còn thoang thoảng mùi mực nồng:

— Đi thôi. Khách hàng không nằm trong phòng máy lạnh này. Họ đang ngồi đếm từng kiện hàng hoàn ngoài kia kìa.

***

Điểm đến đầu tiên của họ là xưởng xà bông và nến thơm thủ công Lá Nhỏ nằm ở dãy ki-ốt phía đông khu Bến Mới, nơi từng là khu nhà kho phụ trợ của bến tàu cũ.

Cái nóng ở đây còn đặc quánh hơn bởi hơi nhiệt bốc ra từ những chiếc nồi nấu sáp điện và mùi hương liệu sả chanh, quế, tràm hòa lẫn vào nhau đến nồng nặc. Trịnh Hoài Thu đang ngồi thụp giữa một đống thùng carton rách nát, băng keo chằng chịt như mạng nhện. Mái tóc dài của cô búi vội bằng một chiếc bút chì gỗ gãy đôi, mồ hôi túa ra bết vào hai bên thái dương. Trên tay Thu là một xấp hóa đơn in nhiệt mỏng tang, mực in đã mờ căm dưới ánh đèn tuýp vàng vọt.

Ngồi bệt bên cạnh cô là hai người hàng xóm cùng dãy ki-ốt: chị Hải Yến của tiệm phụ kiện gốm mộc Sam Sam và anh Quang Minh của xưởng đồ da thủ công Độc Bản. Cả ba gương mặt đều xám xịt vì kiệt sức sau đợt khuyến mãi kích cầu đầu tháng Tám của sàn thương mại điện tử.

— Lại mất bốn đơn nến thơm hương quế, — Hoài Thu thở dài ngao ngán, quệt mu bàn tay lem đầy bụi carton lên trán, để lại một vệt xám ngoét. — Sàn báo "Giao hàng không thành công - Đã hoàn về người bán", tiền thì trừ sạch vào tài khoản thanh toán từ tuần trước, nhưng lục tung cả ba kiện hàng trả về từ sáng tới giờ không thấy đâu. Shipper thì bảo đã bàn giao đủ cho kho tiếp nhận, tổng đài thì báo chờ tiếp nhận xử lý trong vòng bảy ngày làm việc. Cứ thế này chắc dẹp tiệm sớm, làm lụng cả tháng trời chỉ nuôi béo đơn vị vận chuyển với phí sàn.

An Nhiên kéo một chiếc ghế nhựa thấp ngồi xuống ngang tầm mắt với Hoài Thu, đặt tập tài liệu ba bản được đóng ghim ngay ngắn lên chiếc bàn gỗ mộc vốn dùng để cắt phôi xà bông:

— Đó là lý do tôi mang giải pháp đến cho ba người. Miên Hub đã xong bản thử nghiệm chạy thực địa.

Hoài Thu ngước lên nhìn cô. Trong đáy mắt người phụ nữ trẻ thoáng hiện một tia hy vọng mong manh, nhưng ngay sau đó lại là nét e dè, phòng thủ thường thấy ở những người buôn bán nhỏ từng nếm đủ mùi cam kết suông của các nền tảng công nghệ:

— Dùng được thật rồi sao? Có tốn kém không An Nhiên? Dạo này dòng tiền của Lá Nhỏ đang kẹt cứng vì tiền bán hàng bị sàn giam đối soát mười bốn ngày, tiền nhập nguyên liệu sáp cọ tuần tới em còn đang phải tính đi vay tạm.

— Phí thử nghiệm là năm trăm nghìn đồng mỗi tháng cho mỗi gian hàng, ký biên bản thử nghiệm trong vòng sáu mươi ngày, — An Nhiên nói rõ ràng từng từ, âm lượng vừa phải nhưng rành rẽ, không một chút né tránh hay ngập ngừng.

Chị Hải Yến khẽ nhíu mày, chiếc vòng tay gốm thô trên cổ tay va vào nhau lách cách:

— Bọn em tưởng giai đoạn thử nghiệm phần mềm bao giờ các bên công nghệ cũng cho xài miễn phí để lấy chỉ số người dùng chứ? Mấy nhóm phần mềm quản lý bán hàng tháng trước xuống đây chào mời đều cam kết dùng thử ba tháng không tốn một xu, chỉ cần bọn em chịu chia sẻ dữ liệu đơn hàng cho họ tối ưu hệ thống.

— Miễn phí thì dễ, nhưng miễn phí thường đi kèm với việc nhà phát triển xem dữ liệu của các bạn là món hàng để khai thác, — An Nhiên nhìn thẳng vào mắt ba người sáng lập trẻ tuổi, ánh mắt kiên định và chân thành. — Miên Hub thu năm trăm nghìn để cam kết trách nhiệm dịch vụ. Khi các bạn trả tiền, các bạn có quyền đòi hỏi chúng tôi phải hỗ trợ kỹ thuật trong vòng hai mươi tư giờ nếu thuật toán chạy sai một dòng số liệu. Đổi lại, trong hợp đồng có điều khoản bảo mật tuyệt đối: dữ liệu thuộc toàn quyền sở hữu của các bạn. Nếu sau sáu mươi ngày các bạn thấy không hiệu quả hoặc quyết định dừng dịch vụ, Miên Hub có trách nhiệm hỗ trợ kết xuất toàn bộ dữ liệu sạch ra tệp độc lập, và kích hoạt lệnh xóa sạch vĩnh viễn mọi bản ghi trên hệ thống máy chủ của chúng tôi. Chúng tôi không bao giờ biến dữ liệu khách hàng thành con tin để ép các bạn gia hạn.

Nghe đến cụm từ "xóa sạch vĩnh viễn" và "không biến dữ liệu thành con tin", bàn tay Hoài Thu đang cầm chiếc bút chì khẽ run lên. Ký ức kinh hoàng của mùa kinh doanh năm ngoái lập tức ùa về; khi đó cô từng dùng thử một phần mềm quản lý kho đa kênh được quảng cáo rầm rộ là miễn phí sáu tháng. Đến khi cô muốn hủy vì hệ thống liên tục tính sai tồn kho, bên cung cấp lập tức khóa quyền truy cập, từ chối cho xuất danh bạ khách hàng quen và ép cô phải nộp phạt ba triệu đồng với danh nghĩa "phí trích xuất và bàn giao cơ sở dữ liệu chuyên sâu".

— Em ký, — Hoài Thu dứt khoát cầm chiếc bút bi trên bàn. — Nếu phần mềm này bóc tách được năm đơn thất lạc của em mỗi tháng, số tiền đòi lại từ đơn vị vận chuyển đã thừa sức bù tiền phí rồi. Em cần sự sòng phẳng này hơn là mấy lời hứa miễn phí trên trời.

Chị Hải Yến và anh Quang Minh nhìn nhau một lát. Nét nghi ngại trên mặt họ dần tan biến trước sự minh bạch của bản hợp đồng chỉ dày đúng hai trang giấy A4, không có những điều khoản bẫy bằng chữ in li ti.

— Tôi cũng theo, — Quang Minh gật đầu, đặt bàn tay chai sạn vì thuộc da lên mép bàn. — Độc Bản mỗi tháng mất cả chục triệu tiền ví da bị khách boom hoàn về rách nát mà không biết quy trách nhiệm cho ai. Năm trăm nghìn để mua lại sự rõ ràng là quá rẻ.

Ba bản hợp đồng thử nghiệm thu phí tượng trưng được ký kết ngay trên chiếc bàn bày mẫu xà bông sả chanh, mở ra những dòng doanh thu đầu tiên cho dự án phần mềm còn non trẻ, bằng chính sự tôn trọng tuyệt đối dành cho giá trị thực của sản phẩm.

***

Tin tức về việc Miên Hub ký được ba hợp đồng trả phí đầu tiên nhanh chóng lan khắp các hành lang Không gian khởi nghiệp Bến Mới.

Và người phản ứng gay gắt nhất không ai khác chính là Đặng Minh Hà.

Chỉ chưa đầy bốn mươi tám tiếng sau, ngay tại vị trí đắc địa nhất ở sảnh chính của Bến Mới—nơi tất cả các chủ gian hàng và khách tham quan đều phải đi qua—xuất hiện một tấm bảng dựng quảng cáo khổng lồ của nền tảng Sổ Đơn. Tấm bảng bọc bạt hiflex màu cam rực rỡ, đập thẳng vào mắt người ra vào với những dòng chữ in hoa mạ nhũ nổi bật:

*"CHIẾN DỊCH BẢO TRỢ THƯƠNG HIỆU VIỆT: TẶNG GÓI PRO MIỄN PHÍ TRỌN ĐỜI CHO 50 GIAN HÀNG ĐĂNG KÝ ĐẦU TIÊN — TÍCH HỢP AI CHỐT ĐƠN, QUẢN LÝ KHO ĐA SÀN, BÁO CÁO DÒNG TIỀN VÀ TỰ ĐỘNG CHĂM SÓC KHÁCH HÀNG VIP!"*

Chưa dừng lại ở đó, Minh Hà đích thân tìm đến nhãn hàng thời trang thiết kế Vải Mộc — đơn vị từng ngồi nghe An Nhiên giới thiệu ý tưởng Miên Hub vào tuần trước và ngỏ ý muốn dùng thử. Bằng lời hứa hẹn miễn phí trọn đời cùng bản thuyết trình hào nhoáng với hàng loạt thuật ngữ trí tuệ nhân tạo bóng bẩy, Minh Hà đã thành công lôi kéo đại diện của Vải Mộc ký kết biên bản ghi nhớ với Sổ Đơn ngay trong buổi trưa.

Khi An Nhiên và Gia Linh bước qua sảnh chính để ra quầy cà phê mua thêm đá lạnh, Minh Hà đang đứng giữa một nhóm các nhà bán hàng trẻ, tay cầm cốc trà sữa trân châu, giọng nói cố tình cất cao để âm thanh dội lại từ vách tường bê tông:

— Thời buổi kinh tế khó khăn, startup chân chính là phải biết chia sẻ gánh nặng với cộng đồng bằng các gói hỗ trợ miễn phí trọn đời. Chứ ai lại đi bóp chẹt vài đồng bạc lẻ của mấy shop thủ công bằng cái tính năng đối soát đơn giản mà sinh viên công nghệ thông tin năm hai cũng viết được? Đã làm nền tảng thì phải có tầm nhìn hệ sinh thái, đa tính năng, bao trọn vòng đời khách hàng, chứ ăn xổi ở thì làm sao mà gọi vốn triệu đô được! Làm công nghệ mà cứ tư duy con buôn, chắt bóp từng đồng phí khởi tạo thì muôn đời không bứt phá lên nổi tầm kỳ lân!

Gia Linh nắm chặt hai quai ba lô, mặt đỏ bừng vì tức giận. Các ngón tay cô siết chặt đến mức móng tay hằn sâu vào lòng bàn tay. Cô định bước lại đối chất thẳng thừng về năng lực thuật toán thì An Nhiên khẽ đặt một bàn tay ấm áp lên vai cô, nhẹ nhàng nhưng kiên quyết giữ cô lại.

An Nhiên mỉm cười, bước thẳng về phía Minh Hà với phong thái đĩnh đạc, hoàn toàn không có vẻ gì là bực dọc hay né tránh:

— Chúc mừng Sổ Đơn nhé, Minh Hà. Ký được nhãn hàng thời trang như Vải Mộc là một bước tiến rất tốt đấy.

Minh Hà thoáng sững sờ trước phản ứng bình thản như mặt hồ không gợn sóng của đối thủ. Nụ cười mỉa mai trên môi cô ta khẽ gượng lại trong một tích tắc, ánh mắt lộ vẻ cảnh giác:

— Ờ... cảm ơn. Tôi chỉ muốn mang lại giá trị tối đa mà không tạo áp lực tài chính cho người bán thôi. Chị An Nhiên không tính điều chỉnh chính sách giá để giữ chân khách à? Dù sao Vải Mộc cũng là gian hàng có lượng đơn hàng đầu ở khu Bến Mới này, để mất họ vào tay Sổ Đơn thì Miên Hub coi như mất một tệp dữ liệu huấn luyện khổng lồ rồi đấy.

— Không, Mộc Miên và Miên Hub kiên định với định vị của mình, — An Nhiên đáp lời, giọng trầm ấm nhưng rành rẽ để tất cả những người xung quanh đều nghe rõ. — Sổ Đơn chọn con đường xây dựng hệ sinh thái đa năng và miễn phí để chiếm thị phần, đó là một chiến lược phổ biến trong các mô hình tăng trưởng bằng vốn đốt. Còn Miên Hub, chúng tôi không có tham vọng làm tất cả mọi thứ một cách nửa vời. Chúng tôi từ chối chạy đua tính năng chưa hoàn thiện và kiên quyết không hứa hẹn những điều vượt quá năng lực máy chủ hiện tại. Miên Hub sinh ra chỉ để giải quyết triệt để một nỗi đau duy nhất: chấm dứt sự thất thoát âm thầm trong khâu hoàn hàng sàn của các nhà bán nhỏ. Khi một giải pháp thực sự bịt được lỗ thủng dòng tiền của khách hàng, khách hàng sẽ tự nguyện trả phí mà không cần chúng tôi phải dùng mác miễn phí trọn đời để giữ chân.

Nói xong, An Nhiên khẽ gật đầu chào rồi cùng Gia Linh thong thả bước ra ngoài nắng, để lại Minh Hà đứng trơ trọi giữa sảnh với nụ cười gượng gạo tắt ngấm trên môi trước ánh mắt hoài nghi của vài chủ shop xung quanh.

Vừa bước qua khỏi cánh cổng sắt cũ kỹ của khu xưởng, Gia Linh thở hắt ra một hơi dài, gió nóng tạt vào mặt làm bay những lọn tóc mai rối bù:

— Chị không tiếc bên Vải Mộc thật à? Họ có lượng đơn hoàn hàng tháng gấp ba lần Lá Nhỏ đấy! Dữ liệu của họ mà nạp vào thì thuật toán của tôi sẽ hoàn thiện logic xử lý phân loại vải lỗi nhanh hơn cả tuần lễ!

— Tiếc làm gì một khách hàng chọn sản phẩm vì mác miễn phí chứ không phải vì năng lực giải quyết vấn đề? — An Nhiên cười nhạt, bước đi nhịp nhàng trên con đường trải đá dăm dẫn ra bờ sông. — Một hệ thống miễn phí trọn đời kèm theo hứa hẹn AI đa năng của Minh Hà sẽ sớm ngốn sạch chi phí vận hành máy chủ. Mỗi truy vấn phân tích ngôn ngữ tự nhiên hay tạo báo cáo tự động đều tốn tài nguyên điện toán thực tế. Đến lúc đó, hoặc là hệ thống sập vì nghẽn tải vào các đợt siêu sale, hoặc Hà phải âm thầm đem dữ liệu hành vi của họ đi bán cho các mạng lưới quảng cáo bên thứ ba để bù lỗ chi phí hạ tầng. Cứ để thời gian trả lời. Chúng ta đi chậm, nhưng từng bước chân đều đặt trên nền đất cứng.

***

Đầu giờ chiều, An Nhiên quay trở lại trụ sở Mộc Miên trên phố An Bình.

Không khí làm việc tại tầng hai đã bớt đi vẻ ngột ngạt của những ngày đối mặt nguy cơ vỡ nợ tháng trước. Bảng dòng tiền mười ba tuần được vẽ cẩn thận bằng bút dạ màu trên tấm bảng kính lớn treo sát tường, từng ô thu chi được khoanh vùng tỉ mỉ. Tuy nhiên, căn phòng tài chính của Đỗ Ngọc Mai vẫn giữ nguyên vẻ nghiêm cẩn như một pháo đài bất khả xâm phạm.

Trên bàn làm việc bằng gỗ gụ phủ vecni bóng loáng của Mai là hai chiếc máy tính xách tay đặt song song, cùng hai tập hồ sơ dán nhãn màu sắc hoàn toàn khác biệt: một bên là kẹp hồ sơ màu xanh lá mang tên "Công ty Mỹ phẩm Mộc Miên", bên còn lại là kẹp hồ sơ màu xám tro ghi rõ dòng chữ in hoa: "Dự án Công nghệ Miên Hub".

Thấy An Nhiên bước vào, Mai dùng đầu ngón tay đẩy nhẹ gọng kính cận gọng titan lên sống mũi, chỉ tay dứt khoát vào hai màn hình đang sáng:

— Tôi vừa hoàn tất thủ tục mở tài khoản thanh toán chuyên dụng cho Miên Hub tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Ngoại thương. Kể từ giây phút này, toàn bộ dòng tiền phát sinh từ phần mềm Miên Hub — bao gồm một triệu năm trăm nghìn đồng phí thử nghiệm thu được từ ba gian hàng sáng nay và chi phí trả thù lao theo giờ cho kỹ sư Tạ Gia Linh — sẽ chạy hoàn toàn độc lập qua tài khoản này. Không có bất kỳ ngoại lệ nào được phép can thiệp.

An Nhiên kéo chiếc ghế tựa bọc da ngồi xuống đối diện, ngắm nhìn gương mặt cương nghị của người phụ nữ phụ trách tay hòm chìa khóa:

— Chị làm rất nhanh và chuẩn xác.

Ngọc Mai không cười, khóe môi cô mím chặt thành một đường thẳng tắp, giọng đanh thép đúng chất một kế toán trưởng coi sự toàn vẹn của sổ sách là sinh mạng:

— Phải làm ngay và làm triệt để, thưa Giám đốc. Dù Khánh Vy đã bị tước quyền điều hành tài chính và vận hành, nhưng về mặt pháp lý, cô ta vẫn là cổ đông sở hữu phần vốn góp tại Mộc Miên. Nếu chúng ta để lẫn lộn một đồng doanh thu bán serum hay nước tẩy trang vào chi phí phát triển phần mềm Miên Hub, hoặc ngược lại, lấy tiền phí dịch vụ của Miên Hub đắp vào quỹ lương Mộc Miên, Khánh Vy và luật sư của Thiên Lộc hoàn toàn có thể vin vào cớ "lợi dụng tài sản công ty mẹ để ươm mầm dự án cá nhân" để phát đơn khởi kiện chúng ta ra tòa về tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản hoặc vi phạm nghĩa vụ trung thành của người quản lý.

Mai rút ra một tập chứng từ mới tinh, đưa cây bút máy cho An Nhiên:

— Tôi đã lập quy chế hạch toán nội bộ độc lập. Mộc Miên chỉ đóng vai trò là vườn ươm ban đầu với hạn mức tài trợ nghiên cứu tối đa ba mươi triệu đồng theo đúng nghị quyết hội đồng thành viên đã duyệt tháng trước. Toàn bộ tiền điện, tiền mạng, tiền thuê chỗ ngồi tại Bến Mới của Gia Linh đều có hóa đơn đỏ đứng tên riêng của dự án Miên Hub. Dòng tiền mỹ phẩm tuyệt đối không thể bị vấy bẩn bởi bất kỳ rủi ro pháp lý nào từ công nghệ. Tôi không muốn một ngày nào đó kiểm toán viên của bên thứ ba bước vào đây và chỉ tay vào mặt tôi bảo rằng sổ sách của Mộc Miên là một đống rác nhập nhằng.

An Nhiên cầm bút ký nháy vào từng góc trang giấy, lòng dâng lên một sự nhẹ nhõm vô bờ. Ở kiếp trước, chính sự tùy tiện trong việc gộp chung các dòng tiền thu chi, lấy râu ông nọ cắm cằm bà kia, đem tiền bán hàng đi trả nợ cá nhân rồi lấy tiền vay thấu chi đắp vào chi phí nghiên cứu đã biến Mộc Miên thành một mớ bòng bong không lối thoát. Chính sự hỗn loạn đó đã tạo điều kiện cho Thiên Lộc dễ dàng siết nợ, dùng các điều khoản phạt vi phạm quản trị để thôn tính toàn bộ công ty trong một buổi sáng u ám. Sự sắt đá và kỷ luật đến mức cứng nhắc của Ngọc Mai lúc này chính là tấm áo giáp kiên cố nhất bảo vệ họ trước những mũi dùi pháp lý ngấm ngầm.

***

Bốn giờ chiều, buổi đối soát thử nghiệm dữ liệu đầu tiên diễn ra tại góc làm việc của Trịnh Hoài Thu tại xưởng Lá Nhỏ.

Không khí bên ngoài bắt đầu dịu đi khi mặt trời lặn dần sau những rặng dừa nước ven sông, nhưng bên trong ki-ốt, sự hồi hộp vẫn khiến căn phòng như bị rút cạn dưỡng khí. Tạ Gia Linh cắm chiếc USB vỏ nhôm chứa bản dựng mã nguồn Miên Hub vào máy tính để bàn của xưởng. Hoài Thu run run mở tệp dữ liệu xuất đơn hàng tháng Bảy từ cổng quản trị người bán của sàn thương mại điện tử, kèm theo tệp sao kê quét mã vạch nhận hàng từ bưu cục chuyển phát nhanh.

— Nhấp vào đây, chọn định dạng ngày tháng tương thích, rồi bấm nút chạy, — Gia Linh nghiêng người qua bàn phím, ngón tay hướng dẫn từng thao tác dứt khoát.

Hoài Thu hít một hơi thật sâu, ngón trỏ run rẩy bấm chuột vào nút "Đối soát tự động".

Con trỏ chuột xoay tròn trong vài giây. Trên màn hình máy tính cũ, một thanh tiến trình màu xanh lục chạy vút từ trái sang phải, quét qua từng dòng mã đơn, kiểm tra chéo ngày giao, ngày quét hoàn và mã trạng thái vận đơn.

*Ting.*

Âm thanh báo hiệu hoàn tất vang lên lảnh lót qua chiếc loa vi tính rè rè. Bảng kết quả hiện ra với ba cột phân loại màu sắc rõ ràng: cột đỏ báo lỗi thất lạc, cột vàng cảnh báo trừ phí trùng, cột lam chỉ định đơn quá hạn bồi thường.

Không ngoài dự đoán của Gia Linh, thuật toán đã lọc ra chính xác năm mươi hai đơn hàng hoàn bị lệch trạng thái nghiêm trọng trong suốt ba mươi ngày qua. Trong đó, có đến ba mươi tám đơn hàng sàn đã trừ tiền cước vận chuyển hai chiều nhưng kiện hàng thực tế chưa từng quay lại cổng kho của Lá Nhỏ, và mười bốn đơn hàng bị lưu giữ trái phép tại bưu cục trung chuyển quá bốn mươi lăm ngày mà không có lý do chính đáng.

Tổng số tiền Hoài Thu có đủ cơ sở pháp lý và bằng chứng số liệu để gửi hồ sơ khiếu nại, yêu cầu sàn và đơn vị vận chuyển hoàn trả ngay lập tức lên tới năm triệu sáu trăm hai mươi nghìn đồng.

— Trời đất ơi, tìm ra thật này! — Thu reo lên, hai bàn tay áp chặt vào má, đôi mắt mở to ngập tràn kinh ngạc. — Đơn này từ ngày mười tháng Bảy, đơn vị vận chuyển làm mất hàng mà sàn vẫn ghi là "Đang chuyển hoàn", cứ thế trừ phí lưu kho của em suốt ba tuần nay! Năm triệu sáu... bằng đúng nửa tháng tiền thuê ki-ốt của em rồi!

Nhưng nụ cười trên môi Hoài Thu bỗng đông cứng lại khi Gia Linh trượt con lăn chuột xuống phần ghi nhật ký truy cập hệ thống và đối chiếu địa chỉ IP xuất dữ liệu lịch sử đơn hàng.

Thuật toán của Miên Hub không chỉ dừng lại ở việc so khớp mã đơn; để bảo đảm tính toàn vẹn tuyệt đối của dữ liệu đối soát và ngăn chặn việc các tệp sao kê bị chỉnh sửa thủ công trước khi đưa vào thuật toán, Gia Linh đã tích hợp một hàm kiểm tra lịch sử truy vết các tệp sao kê đơn từng được tải xuống từ cổng quản trị gian hàng của Lá Nhỏ trong ba tháng gần nhất.

Trên nền xám của giao diện phần mềm, một dòng cảnh báo màu đỏ thẫm bất ngờ nhấp nháy liên tục, kèm theo biểu tượng tam giác chấm than sắc lẹm:

*[CẢNH BÁO TOÀN VẸN DỮ LIỆU: Phát hiện 1 tệp dữ liệu khách hàng chứa 1.420 bản ghi VIP (tên, số điện thoại, tổng chi tiêu trên 2 triệu đồng) được trích xuất thủ công vào lúc 23:42 ngày 28/06/2027 từ tài khoản phân quyền kho: 'kho_phu_02'. Địa chỉ IP đích trỏ về dải máy chủ nội bộ: TL-LOG-SERV-09.]*

Hoài Thu đứng phắt dậy, chiếc ghế nhựa bị đẩy lùi phát ra một tiếng rít chói tai trên nền xi măng. Mặt cô cắt không còn một hột máu:

— Cái gì thế này?

Gia Linh lập tức nhíu mày, các ngón tay lướt nhanh trên bàn phím, gõ một dòng lệnh truy vấn sâu hơn vào địa chỉ IP và giao thức truyền tệp:

— Có ai đó trong kho của bạn từng dùng tài khoản phụ để tải toàn bộ danh sách khách hàng VIP về máy cá nhân vào ban đêm. Và tệp này không được lưu cục bộ trên máy tính này, mà được gửi thẳng lên một máy chủ dữ liệu bên ngoài thông qua một cổng truyền tin tự động được cài ngầm.

— Kho phụ 02... — Giọng Hoài Thu run rẩy dữ dội, những ngón tay cô bấu chặt vào mép bàn gỗ đến mức các đầu ngón tay trắng bệch. — Đó là tài khoản của cậu Quân! Cậu ta là sinh viên thực tập do một người quen bên sàn giới thiệu sang phụ trách đóng gói và kiểm hàng cho em hồi tháng Năm và tháng Sáu. Cậu ta rất ngoan ngoãn, chăm chỉ, hôm nào cũng ở lại dọn dẹp kho muộn nhất... Cuối tháng Sáu cậu ta đột ngột xin nghỉ việc lấy lý do về quê làm luận văn tốt nghiệp...

An Nhiên bước lại gần màn hình, ánh mắt cô lạnh buốt như băng khi nhìn vào ký hiệu máy chủ đích đang hiển thị rõ mồn một: `TL-LOG-SERV-09`.

Ký hiệu "TL" đó, cô đã thấy quá nhiều lần trong các biên bản giao nhận ủy thác, các hợp đồng dịch vụ kho vận bên thứ ba và hệ thống quản trị dữ liệu cũ của kiếp trước. Đó là tiền tố định danh máy chủ độc quyền của Tập đoàn Thiên Lộc — cụ thể hơn là hệ sinh thái chuỗi bán lẻ và phân phối hóa mỹ phẩm mà chú cháu Vũ Thành Phúc và Vũ Gia Huy đang ráo riết bành trướng.

— Thiên Lộc... — Hoài Thu thì thầm, giọng nghẹn lại vì bàng hoàng và phẫn nộ tột cùng. — Tại sao danh sách khách hàng trung thành của một xưởng xà bông nhỏ như em lại bị tuồn sang máy chủ của Thiên Lộc? Họ là một tập đoàn phân phối khổng lồ có vốn hàng trăm tỷ cơ mà? Bọn em chỉ là một xưởng thủ công vài người, có đáng để họ làm cái trò hèn hạ này không?

An Nhiên đặt bàn tay vững chãi lên bả vai đang run lên bần bật của Hoài Thu, truyền cho cô gái trẻ chút hơi ấm bình tĩnh:

— Bởi vì với Thiên Lộc, không có con mồi nào là quá nhỏ, Hoài Thu ạ. Họ không chỉ muốn thâu tóm các nhãn hàng có tên tuổi như Mộc Miên; họ muốn hút cạn từng giọt dữ liệu hành vi, từng tệp khách hàng sẵn sàng chi trả cho các sản phẩm thiên nhiên và thủ công để nuôi sống hệ sinh thái bán lẻ sân sau của họ. Một nghìn bốn trăm khách hàng VIP của em, với hành vi mua sắm đều đặn và độ tin cậy thanh toán cao, là mỏ vàng đối với các nhãn hàng gia công giá rẻ mà Thiên Lộc sắp tung ra thị trường. Cậu cộng tác viên đó không phải về quê làm luận văn đâu. Cậu ta là một mắt xích thu thập dữ liệu được cài cắm bài bản vào các xưởng tiềm năng ở Bến Mới này.

Căn phòng xưởng xà bông chìm vào một khoảng im lặng rợn người. Mùi tinh dầu sả chanh thoang thoảng trong không khí bỗng chốc trở nên ngột ngạt, đắng chát.

Lần đầu tiên, Hoài Thu và Gia Linh nhìn thấy bộ mặt thật tàn nhẫn của thương trường phía sau những khẩu hiệu hoa mỹ về "chuyển đổi số" và "hợp tác phát triển": nơi mà một phần mềm nhỏ bé không chỉ giúp lấy lại vài đồng tiền cước thất thoát, mà còn vô tình rọi một luồng sáng lạnh lẽo vào mạng lưới ngầm đang âm thầm bòn rút sự sống của các nhà sản xuất độc lập.

Gia Linh ngẩng lên nhìn An Nhiên, ánh mắt tràn đầy sự kính nể và thấu hiểu sâu sắc:

— Chị An Nhiên... chị đã đoán trước được những chuyện như thế này từ khi bắt tôi viết hàm kiểm tra toàn vẹn dữ liệu và cơ chế truy vết IP nguồn đúng không?

— Tôi chỉ biết rằng, khi một hệ thống phân phối lớn bắt đầu đói khát dòng tiền và mất dần các nguồn lợi nhuận truyền thống, chúng sẽ không từ một thủ đoạn nào để cướp bóc tài nguyên của người yếu thế, — An Nhiên đáp, ánh mắt kiên định nhìn thẳng vào dòng địa chỉ IP trên màn hình. — Lưu toàn bộ bản ghi nhật ký này lại, mã hóa hai lớp và cất vào ổ cứng độc lập. Đừng xóa nó, cũng đừng vội bứt dây động rừng. Đây sẽ là một mảnh ghép quan trọng khi thời điểm phản công tới.

Đúng lúc đó, tiếng chuông điện thoại trong túi xách An Nhiên rung lên từng hồi đều đặn.

Cô rút máy ra. Màn hình hiển thị tên Trần Minh Khang.

An Nhiên ra hiệu cho Gia Linh tiếp tục hỗ trợ Hoài Thu hoàn tất thủ tục xuất báo cáo khiếu nại, rồi bước ra ngoài hiên xưởng. Gió chiều từ mé sông Hải Minh thổi lồng lộng, mang theo hơi nước mát rượi xua đi phần nào cái ngột ngạt của buổi làm việc căng thẳng:

— Tôi nghe đây, anh Khang.

Đầu dây bên kia, giọng nói trầm ấm và điềm đạm quen thuộc của Minh Khang vang lên, nhưng ẩn sâu dưới ngữ điệu bình thản đó là một sự nghiêm túc khác thường, không còn là những câu chào hỏi xã giao thường nhật:

— An Nhiên à? Chiều mai em có rảnh không? Tôi muốn mời em đến tham dự Triển lãm Công nghệ Chuỗi cung ứng và Hậu cần Vùng tại Trung tâm Hội chợ Quốc tế.

An Nhiên khẽ mỉm cười, tựa lưng vào lan can sắt nhìn dòng nước sông đang cuộn chảy:

— Điểm Nối có gian hàng trưng bày ở đó sao?

— Có. Nhưng đó chỉ là một nửa lý do, — Khang dừng lại một nhịp, tiếng thở nhẹ qua ống nghe mang theo sức nặng của một quyết định hệ trọng vừa được đưa ra sau chuỗi ngày cân nhắc kỹ lưỡng. — Lần này gặp em, tôi muốn trao tận tay em một văn bản. Tôi vừa ký và gửi lá đơn chính thức lên Hội đồng Quản trị Điểm Nối và gửi cho cả Bùi Hải Sơn. Về việc công khai xung đột lợi ích cá nhân, và yêu cầu thiết lập cơ chế ủy quyền độc lập cho toàn bộ các hợp đồng thương mại giữa Điểm Nối và Mộc Miên trong tương lai.