Thanh lý quá khứ tại Sao Đêm

Văn phòng bộ môn Quản trị Kinh doanh nằm nép mình ở tầng hai khu nhà hiệu bộ cũ, nơi lớp vôi vàng đặc trưng của những công trình thời kỳ trước đã ngả màu rêu mốc loang lổ theo từng mùa mưa bão. Không khí bên trong căn phòng nồng đượm một thứ mùi hương rất đỗi quen thuộc của chốn học thuật kinh điển: mùi giấy bãi bằng lưu cữu nhiều năm trên những kệ gỗ sát trần, mùi mực in ronéo ngai ngái, quyện chặt với hương chát đậm, đăng đắng bốc lên từ chiếc ấm tích ủ trong giỏ nan đã sờn rách quai.

Tiến sĩ Đỗ Quang Minh thong thả tháo cặp kính lão gọng đồi mồi xuống, đặt cạch một tiếng khô khốc lên mặt bàn gỗ gụ. Ông không vội mở lời, mà đưa tay nắn bóp sống mũi đỏ ửng vì tỳ kính quá lâu, rồi chầm chậm ngước mắt lên, dán ánh nhìn sắc như dao cạo vào người thanh niên đang đứng đối diện.

Ánh nắng gay gắt của một buổi trưa đầu hạ năm 2008 rọi xiên qua những thanh cửa chớp gỗ lim đã tróc sơn, quét từng vệt sáng dài, cắt chéo mặt sàn lát gạch hoa cổ lỗ sĩ màu xám xỉn. Trên trần nhà cao lêu nghêu, chiếc quạt Vinawind ba cánh sơn xanh xám đảo từng vòng nặng nề, phát ra những tiếng cọt kẹt rệu rã theo một chu kỳ bất biến, như một cỗ máy đã cạn kiệt dầu mỡ nhưng vẫn phải gồng mình trút hơi tàn để khuấy đảo khối không khí oi nồng, đặc quánh giữa trưa tháng Năm. Trên mặt bàn làm việc bừa bộn những bản thảo đề cương nghiên cứu sinh và tạp chí Kinh tế & Phát triển, xấp danh sách sinh viên bị đề nghị cấm thi học phần Kinh tế lượng nằm ngay ngắn dưới góc chiếc chặn giấy bằng đồng. Bên cạnh đó, tách trà mạn ngả sang sắc nâu sẫm như nước vỏ cây, mặt nước phẳng lặng thi thoảng lại gợn sóng lăn tăn theo từng nhịp rung của quạt trần.

Đức Anh đứng thẳng lưng, hai gót chân chụm lại, bàn tay buông lỏng tự nhiên dọc hai bên mép quần bò đã bạc màu sợi chỉ. Anh không né tránh, mà bình thản đón nhận cái nhìn xói móc, đầy vẻ ngờ vực của vị phó chủ nhiệm khoa nổi tiếng hà khắc nhất trường.

Ở kiếp sống trước, mỗi lần bị điểm danh hay bị gọi lên văn phòng bộ môn đối chất như thế này, Đức Anh luôn cảm thấy lồng ngực mình nghẹn thắt lại. Khi ấy, anh sẽ đứng rụt cổ, bờ vai so lại trong nỗi xấu hổ bẽ bàng pha lẫn sự hèn nhát ti tiện của một kẻ trót nhúng chàm. Trong đầu gã thanh niên hai mươi tuổi lúc đó chỉ toàn những mưu mẹo vặt vãnh, những lý do chắp vá sứt sẹo được nhặt nhạnh vội vã: nào là sốt xuất huyết nằm bẹp ở phòng trọ, nào là chiếc xe đạp đứt xích giữa cầu Chương Dương, hay thậm chí là màn kịch đánh rơi mất chiếc ví sinh viên nghèo túng để cầu xin lòng trắc ẩn. Nhưng những ngụy biện ấy rốt cuộc chỉ nhằm che giấu một sự thật nhơ nhớp: chuỗi ngày thâu đêm suốt sáng bên bàn phím cáu bẩn của quán net, dán mắt vào những trận công thành rực lửa vô nghĩa để rồi ngủ vùi qua những tiết học sáng tinh mơ.

Giờ đây, ngự trị trong thể xác non trẻ này là linh hồn của một người đàn ông ba mươi tám tuổi, một kẻ đã từng ngụp lặn qua đáy sâu của nợ nần, phá sản, từng chứng kiến sự đổ vỡ của gia đình và nếm trải mọi đắng cay của cuộc đời cơm áo. Đức Anh hiểu rõ hơn bất kỳ ai: đứng trước một học giả cả đời tôn thờ sự chính xác của dữ liệu, sự nghiêm cẩn của các mô hình hồi quy và tính kỷ luật thép như Tiến sĩ Đỗ Quang Minh, mọi trò diễn xuất hay lời biện giải đãi bôi chỉ là những trò hề lố bịch, rẻ tiền, càng phơi bày thêm sự tha hóa của kẻ phạm lỗi.

Thầy Minh khẽ thở dài ra một hơi nặng nhọc. Ngón tay trỏ xương xẩu, ngả vàng vì khói thuốc lào thời trẻ của ông gõ nhẹ lên mặt bàn gỗ, tạo thành những nhịp gõ khô khốc, đứt quãng:

"Phạm Đức Anh. Cậu có biết mình đã vắng mặt bao nhiêu tiết trên giảng đường không?"

"Thưa thầy, em đã nghỉ bốn buổi học chính khóa liên tiếp," Đức Anh cất giọng đều đặn, âm lượng vừa đủ nghe, rõ ràng từng âm tiết, hoàn toàn không có sự run rẩy, ấp úng hay lảng tránh. "Theo đúng quy chế đào tạo theo hệ thống tín chỉ hiện hành của nhà trường, với môn học ba tín chỉ như Kinh tế lượng, em đã vắng mặt vượt quá hai mươi lăm phần trăm tổng thời lượng quy định. Em hoàn toàn đủ điều kiện để bị đình chỉ thi và nhận điểm F cho học phần này."

Tiến sĩ Minh khẽ nhướng một bên lông mày rậm rạp đã lấm tấm hoa râm. Đôi mắt sau tròng kính dày cộp lóe lên một tia kinh ngạc vô cùng kín đáo. Suốt hơn hai mươi năm đứng trên bục giảng, ông đã từng ký hàng ngàn biên bản cấm thi, đã từng đối diện với đủ hạng sinh viên: có kẻ quỳ mọp xuống sàn gạch khóc lóc kể lể hoàn cảnh cha già mẹ héo ở quê nhà để xin tha; có kẻ chối đây đẩy, đổ lỗi cho ban cán sự lớp điểm danh nhầm lẫn; lại có cả những cô cậu sinh viên cậy thế gia đình khá giả, nhờ người này người nọ gọi điện gửi gắm can thiệp. Nhưng một thái độ điềm tĩnh đến lạnh lùng, một sự hiểu biết vanh vách về quy chế cùng giọng điệu thản nhiên tự nhận phán quyết nghiệt ngã như chàng trai trẻ trước mặt này, thì đây là lần đầu tiên ông bắt gặp.

"Cậu nắm quy chế trường lớp chắc chắn đấy chứ," thầy Minh nhếch mép, khóe môi kéo theo những nếp nhăn sâu hoắm đầy vẻ châm chọc sắc lạnh. "Nắm quy chế tường tận như lòng bàn tay, thế mà vẫn thản nhiên cúp tiết để dầm dề ở mấy cái xới net ẩm thấp, bốc mùi ngoài cổng trường để cày game võ lâm? Tôi vừa ký vào danh sách cấm thi gửi lên phòng Đào tạo sáng nay rồi. Tên cậu, Phạm Đức Anh, lớp Quản trị Doanh nghiệp K48, nằm chình ình ở dòng thứ bảy. Với quan điểm giáo dục của tôi, sự vô kỷ luật và coi thường tri thức trên ghế nhà trường chính là mầm mống độc hại nhất dẫn đến sự bại hoại ngoài thương trường. Một kẻ mà đến bốn mươi lăm phút kỷ luật bản thân trong phòng học còn không giữ nổi, thì sau này bước chân ra đời, cậu lấy tư cách gì để quản lý dòng tiền, quản lý con người, hay thậm chí chỉ là quản lý chính cuộc đời mình?"

"Thầy nói hoàn toàn chuẩn xác, không sai một chữ nào," Đức Anh khẽ gật đầu, lưng vẫn giữ thẳng tắp. Giọng nói của anh trầm xuống, không mang vẻ đối phó mà đanh thép một cách kỳ lạ. "Em đứng ở đây hôm nay không phải để phủ nhận sự buông thả vô trách nhiệm và thái độ sống tồi tệ của mình trong suốt nửa học kỳ vừa qua. Hành vi đó xứng đáng bị trừng phạt bằng việc cấm thi, thậm chí đuổi học. Sáng nay, em vừa tự mình lên phòng Tài vụ nộp toàn bộ số tiền học phí còn nợ cùng lệ phí thi lại của ba học phần trước. Em thấu hiểu nguyên tắc đào tạo bất di bất dịch của thầy, và em biết một chữ ký xin cứu xét đơn thuần lúc này là một sự xúc phạm đối với sự công bằng mà thầy luôn gìn giữ. Vì vậy, em chỉ đứng đây để xin thầy cho em một cơ hội chuộc lỗi bằng năng lực thực tế, bằng kết quả đo lường được, tuyệt đối không phải bằng những lời hứa hẹn suông."

Thầy Minh ngả người ra phía sau, tựa toàn bộ lưng vào chiếc ghế xoay bọc da Simili đen đã sờn rách nhiều chỗ để lộ cả lớp mút vàng ố. Hai bàn tay ông đan chéo vào nhau đặt hờ hững trên bụng. Suốt gần nửa phút đồng hồ trôi qua trong sự im lặng căng như dây đàn, người thầy giáo già không nói thêm một lời nào, chỉ dùng đôi mắt sắc bén như chim ưng để quét qua từng cử chỉ, từng đường nét trên khuôn mặt của người học trò cá biệt.

Bên ngoài khung cửa sổ khép hờ, tiếng ve sầu đầu mùa rền rĩ trên những tán cây xà cừ cổ thụ, hòa cùng tiếng còi xe inh ỏi vọng lại từ phía ngã tư Chùa Bộc – Tây Sơn. Cái nóng hầm hập của buổi trưa dường như bị chặn lại bên ngoài bức tường gạch dày bốn mươi phân của căn phòng cổ. Thầy Minh là người từng trải, ông đã đọc vị hàng vạn con người trong suốt cuộc đời nghiên cứu và giảng dạy. Và trong khoảnh khắc này, ông cảm nhận rõ rệt một sự bất thường toát ra từ sâu thẳm con người Đức Anh. Đó tuyệt nhiên không phải vẻ bướng bỉnh, chai lì của một gã thanh niên mới lớn vừa bị bắt quả tang sai phạm, mà là khí chất của một người đã từng nếm đủ mùi vị thất bại ê chề, một người mang trong mắt chiều sâu của sự từng trải, nhẫn nại và một quyết tâm sắt đá đã được tôi luyện qua biến cố.

"Cơ hội à?" Thầy Minh cười khẩy một tiếng khô khốc, với tay bưng tách trà mạn đã nguội ngắt lên nhấp một ngụm nhỏ. Vị chát đắng lập tức lan tỏa nơi đầu lưỡi. "Tôi là người làm nghiên cứu định lượng, làm việc với các chuỗi dữ liệu thực nghiệm. Tôi không tin vào những lời thề thốt đạo đức, tôi chỉ tin vào những con số và những mô hình có thể kiểm định được sai số. Cậu nghĩ tôi sẽ dễ dàng xé bỏ bản danh sách này để ký một cái đơn bảo lãnh cho cậu thi bổ sung chỉ vì vài câu nói cứng cỏi của cậu sao? Được thôi. Tôi có thể mở cho cậu một lối thoát hẹp, nhưng ở đời này, không có bữa trưa nào là miễn phí cả."

Nói đoạn, thầy Minh xoay ghế lại, vươn cánh tay gầy guộc rút từ giá sách phía sau ra một tập hồ sơ kẹp bìa giấy màu xanh dương đậm. Ông lật qua vài trang tài liệu đánh máy chi chít những bảng biểu thống kê, rồi quẳng phịch tập hồ sơ xuống mặt bàn ngay trước mũi giày của Đức Anh:

"Tháng này, chỉ số giá tiêu dùng CPI đang tăng với tốc độ phi mã chưa từng thấy trong suốt hơn một thập kỷ qua. Giá dầu thô thế giới vượt ngưỡng một trăm bốn mươi đô la một thùng, đẩy giá xăng dầu trong nước điều chỉnh tăng liên tiếp. Ở khu vực ven đô và nội thành Hà Nội, giá gạo, thịt lợn, rau xanh, phân bón đang nhảy múa từng ngày, từng giờ. Các hộ kinh doanh cá thể, các sạp hàng tạp hóa nhỏ lẻ đang đứng trước một cơn khủng hoảng đứt gãy dòng tiền và suy giảm sức mua trầm trọng mà họ chưa từng chuẩn bị tâm lý để đón nhận. Tôi đang chủ trì một đề tài cấp bộ, cần một bài tiểu luận khảo sát thực địa độc lập với chủ đề: 'Phân tích biến động giá cả một số mặt hàng tiêu dùng thiết yếu trên địa bàn Hà Nội dưới tác động của lạm phát năm 2008 và đề xuất giải pháp ứng phó cho các hộ kinh doanh nhỏ lẻ'."

Thầy Minh dừng lại một nhịp, rướn người về phía trước, ánh mắt găm chặt vào đồng tử của Đức Anh, giọng nói đanh thép từng từ một:

"Yêu cầu của tôi rất rõ ràng: Bài viết tối thiểu mười trang viết tay trên giấy thi chuẩn của trường, tuyệt đối không được đánh máy để tránh trò sao chép trên mạng. Phải có bảng số liệu điều tra sơ cấp thu thập trực tiếp từ ít nhất ba khu chợ dân sinh truyền thống hoặc ba cụm cửa hàng tạp hóa bán lẻ độc lập trên các địa bàn dân cư khác nhau. Phải thiết lập được bảng so sánh tương quan giá cả qua các mốc thời gian, kết hợp phân tích định tính và vận dụng các mô hình hồi quy giản đơn đã học để dự báo xu thế co giãn của cầu theo giá đối với từng nhóm hàng."

Người thầy già gõ ngón tay cùm cụp xuống mặt bàn, buông ra một lời tuyên phạt nghiệt ngã:

"Hạn chót là đúng mười lăm giờ chiều thứ Sáu tuần này. Cậu phải đích thân mang bài tiểu luận hoàn chỉnh đến đặt lên bàn làm việc này cho tôi. Nếu bài viết phản ánh đúng thực tế, dữ liệu trung thực, lập luận sắc bén và chỉ ra được bản chất của vấn đề, tôi sẽ tự tay ký đơn kiến nghị đặc cách cho cậu tham gia kỳ thi kết thúc học phần đợt này. Còn nếu nộp trễ dù chỉ một phút, hoặc nội dung bên trong chỉ là những mớ lý thuyết suông trích dẫn xào xáo từ giáo trình... thì cậu hãy chuẩn bị sẵn tinh thần nhận quyết định đình chỉ học tập một năm có thông báo gửi thẳng về chính quyền địa phương và gia đình ở quê. Thế nào? Cậu có dám nhận cái giá này không?"

Đức Anh siết chặt hai quai ba lô trước ngực. Khớp ngón tay anh trắng bệch ra dưới áp lực của lực siết.

Chiều thứ Sáu. Tính từ thời điểm này, anh chỉ còn vỏn vẹn chưa đầy bốn mươi tám tiếng đồng hồ.

Trong bốn mươi tám tiếng đó, anh vừa phải cày xới lại toàn bộ mớ kiến thức Kinh tế lượng nền tảng vốn đã bị bỏ hoang suốt nửa năm trời dựa vào cuốn vở chép tay của Kiều Trang, vừa phải cuốc bộ hàng chục cây số dưới cái nắng chang chang đầu hè qua các khu chợ để thu thập số liệu giá cả thực tế, lại vừa phải hoàn thành mười trang viết tay phân tích chuyên sâu với những lập luận kinh tế học chặt chẽ. Đối với bất kỳ một sinh viên năm thứ hai nào của trường đại học, đây là một nhiệm vụ bất khả thi, một bản án tử hình được bọc trong một chiếc phao cứu sinh gãy nát mà vị giảng viên khó tính đưa ra để gạt phăng một đứa học trò lêu lổng ra khỏi mắt mình.

Nhưng đối với Đức Anh, người đã sống trọn vẹn qua cơn bão tài chính toàn cầu năm 2008 ở kiếp trước, người đã từng tận mắt chứng kiến lạm phát cả năm cán mốc kỷ lục gần hai mươi ba phần trăm, từng thấm thía nỗi đau của những người lao động nghèo kiệt quệ vì giá lương thực leo thang chóng mặt, và từng chứng kiến mẹ Lan ở quê nhà phải chắt bóp từng đồng bạc lẻ đổi lấy từng lạng thịt ôi, thì đề tài này lại chính là một cơ hội bằng vàng. Nó không chỉ là lý thuyết nằm trên giấy, nó là một phần ký ức máu thịt mà anh đã từng kinh qua.

"Em nhận," Đức Anh đáp rành rọt, không một thoáng chần chừ hay e ngại. "Đúng mười lăm giờ chiều thứ Sáu, bài tiểu luận khảo sát thực địa này sẽ nằm trên bàn làm việc của thầy."

Tiến sĩ Minh khẽ giật mình. Ông hơi ngả đầu ra sau, nhìn chằm chằm vào nét mặt tĩnh lặng như nước hồ mùa thu của chàng trai trẻ. Trong suốt sự nghiệp của mình, ông chưa từng thấy một sinh viên nào đứng trước một áp lực khủng khiếp như vậy mà lại có thể đưa ra câu trả lời gọn gàng, dứt khoát đến thế. Không một lời mặc cả xin lùi hạn, không một tiếng thở dài than vãn.

Sau vài giây trầm ngâm, vị giảng viên già khẽ phẩy tay áo, quay mặt về phía tập giáo trình trên giá sách:

"Được rồi. Đi đi. Đừng đứng đây làm mất thêm thời gian của tôi nữa. Hãy để những trang viết của cậu chứng minh lời cậu nói."

***

Cánh cửa gỗ dày cộp của phòng bộ môn vừa khép lại sau lưng, Đức Anh vừa bước chân ra hành lang lát gạch đỏ au thì một bàn tay to bản, ráp rúa và ướt đẫm mồ hôi đã túm chặt lấy cùi chỏ anh, giật mạnh anh nép vào góc tường sau một cây cột bê tông lớn.

"Mày làm cái trò khỉ gì ở trong đấy mà lâu như ngậm hột thị thế hả con lợn?"

Hùng Béo thở hổn hển như vừa chạy việt dã mười cây số. Khuôn mặt tròn xoe của cậu ta nhễ nhại mồ hôi, bóng nhẫy dưới ánh nắng trưa, chiếc áo phông ba lỗ màu cháo lòng ướt đẫm một mảng lớn trước ngực dính chặt vào cái bụng mỡ núng nính. Cậu ta vừa đưa mắt lấm lét nhìn về phía cánh cửa phòng thầy Minh, vừa run giọng hỏi dồn:

"Thầy có chửi bới gì không? Có xé xác mày ra không? Hay là thầy tống cổ đuổi học mày rồi? Mày có biết tao đứng ngoài cái hành lang này chờ mày mà ruột gan tao nóng như ngồi trên chảo lửa không hả Đức Anh?"

"Thầy không đuổi," Đức Anh điềm đạm gỡ bàn tay ướt mồ hôi của Hùng ra khỏi tay áo mình, vừa bước thoăn thoắt xuống những bậc cầu thang đá mài đã mòn vẹt ở góc, vừa đưa tay chỉnh lại chiếc quai ba lô bị lệch. "Nhưng thầy ra điều kiện. Phải hoàn thành một bài tiểu luận khảo sát thực tế về biến động giá cả do lạm phát trước ba giờ chiều thứ Sáu thì thầy mới đồng ý ký đơn cho thi lại."

"Cái... cái gì cơ? Tiểu luận thực tế á?" Hùng Béo trừng trừng hai mắt, bước chân loạng choạng suýt nữa thì trượt ngã ở khúc cua chiếu nghỉ cầu thang. Cậu ta phải bám vội vào lan can sắt gỉ sét mới giữ được thăng bằng. "Mười trang viết tay trong vòng chưa đầy hai ngày á? Lại còn phải mò mặt ra chợ búa lấy số liệu giá cả thịt cá rau dưa? Thầy Minh bị dở hơi à? À không, tao lạy thầy, cái ông già hắc ám đấy nổi tiếng giết người không dao cả cái khoa này, thế mà mày cũng dám gật đầu nhận kèo sao? Mày bị thần kinh hay mày bị ma ám rồi hả Đức Anh?"

"Không nhận thì cầm chắc quyết định đình chỉ học tập, cuốn gói về quê cày ruộng," Đức Anh thản nhiên đáp, bước chân vẫn giữ nhịp đều đặn tiến thẳng ra cổng trường chính.

Hơi nóng từ mặt đường nhựa phả lên hầm hập, mang theo mùi khói xăng nồng nặc và bụi bặm của dòng xe cộ ken đặc trên đường Chùa Bộc. Những tiếng còi xe inh ỏi, tiếng rao hàng rong lanh lảnh giữa trưa hè tạo nên một thứ âm thanh hỗn tạp, ngột ngạt đặc trưng của đất Hà thành.

"Mày có đứng đấy mà gào thét thì chiều thứ Sáu nó cũng không tự khắc lùi lại đâu," Đức Anh tiếp lời, mắt nhìn thẳng về phía trước.

Hùng Béo vội vã chạy lạch bạch theo sau, hai đùi cọ vào nhau sột soạt, mồ hôi chảy ròng ròng từ hai bên thái dương xuống cằm:

"Thôi thôi, tao lạy mày! Chuyện học hành nợ nần để tối về tính sau đi! Bây giờ đang có một việc hệ trọng gấp vạn lần, liên quan trực tiếp đến sự sống còn của hai cái dạ dày chúng mình đây này! Đi ngay ra quán net Sao Đêm với tao, nhanh chân lên không người khác người ta cướp mất miếng ăn bây giờ!"

Đức Anh dừng khựng bước chân ngay bên dưới gốc cây bằng lăng già đang rụng đầy những cánh hoa tím khô khốc trên vỉa hè. Anh quay người lại, ánh mắt sắc lẹm như một lưỡi dao băng giá khóa chặt lấy khuôn mặt phệ ra vì lo âu của Hùng Béo:

"Tao đã nói với mày từ sáng sớm nay rồi cơ mà, Hùng? Tao đã dứt khoát không bao giờ dính dáng đến game nữa. Mày lại muốn lôi tao vào cái vũng lầy đấy để làm cái gì?"

"Không phải chơi bời vô bổ! Lần này là đi kiếm tiền! Tiền tươi thóc thật, cầm tay đếm sột soạt đấy đại ca ạ!" Hùng Béo sốt ruột ghé sát mặt vào tai Đức Anh, hạ giọng thì thào đầy vẻ bí mật nhưng hai con mắt ti hí thì sáng rực lên như bắt được vàng. "Thằng Cường 'sứt' ở bên xóm trọ ngõ Tự Do vừa gọi điện sang cái máy bàn ở quán nước đầu ngõ nhà mình. Có một thằng công tử nhà giàu nứt đố đổ vách ở phố Huế, chơi phái Cái Bang bên máy chủ Biện Kinh, đang cần thuê người cày cấp tốc lực với săn đồ boss đêm từ trưa nay cho đến hết chủ nhật. Nó bảo chỉ cần kéo được con nhân vật của nó cán mốc cấp chín mươi trước tối chủ nhật, nó trả ngay năm trăm nghìn đồng tiền mặt không thiếu một xu, lại còn bao trọn gói toàn bộ tiền giờ chơi máy lạnh với thuốc lá Thăng Long hút tẹt ga! Năm trăm nghìn đấy mày có hiểu không? Bằng mẹ nó cả nửa tháng tiền ăn uống, sinh hoạt của cả hai thằng mình cộng lại đấy!"

Hùng Béo vừa nói vừa hoa chân múa tay, nắm lấy bắp tay Đức Anh lay mạnh, trên mặt ngập tràn sự thèm thuồng và khát khao cùng cực của một đứa sinh viên nghèo đang bị cái đói và sự túng quẫn dồn vào chân tường:

"Mày là đứa có kỹ năng pk tay đôi đỉnh nhất cái máy chủ đấy, lại có tài nhớ giờ boss Hoàng Kim xuất hiện chuẩn xác từng giây từng phút. Tao với mày chia ca ra mà cày ngày cày đêm, mỗi thằng nhẹ nhàng đút túi hai trăm rưỡi nghìn tiền mặt. Có tiền rồi thì chiều nay tha hồ vác mặt về ngẩng cao đầu đóng tiền trọ cho bà Năm, rồi tối ra đầu ngõ làm hai bát phở bò tái nạm đập thêm hai quả trứng trần béo ngậy, chứ không phải ôm bụng đói nhai mì tôm sống chan nước lã nữa! Đi nhanh đi mày, kèo này thơm như múi mít, chậm chân năm phút thôi là thằng béo khác ở quán nó húp trọn bây giờ!"

Đức Anh đứng lặng im, nhìn trừng trừng vào khuôn mặt đỏ gay vì kích động của người bạn nối khố.

Năm trăm nghìn đồng. Vào thời điểm tháng Năm năm 2008, khi một suất cơm bụi sinh viên đầy đặn có thịt kho, đậu rán, rau muống xào chỉ có giá sáu nghìn đồng, khi một gói mì tôm Hảo Hảo chua cay bán lẻ chỉ có một nghìn năm trăm đồng, thì năm trăm nghìn đồng thực sự là một gia tài đối với những đứa sinh viên tỉnh lẻ nghèo rớt mồng tơi như anh và Hùng. Nó đủ để trả một nửa tiền thuê căn phòng trọ ẩm thấp mười hai mét vuông ở ngõ Khương Thượng, đủ để hai đứa cầm cự sống sót qua cả tháng trời mà không phải ăn chực từng bữa cơm của bạn bè.

Ở kiếp trước, chính cái "kèo thơm" năm trăm nghìn đồng này đã trở thành phát súng ân huệ cuối cùng bắn gục toàn bộ những nỗ lực học tập ít ỏi còn sót lại của anh. Khi ấy, bị món tiền lớn làm mờ mắt, anh đã không ngần ngại nhận lời, chôn chân suốt ba ngày ba đêm trong làn khói thuốc mù mịt của quán net Sao Đêm. Kết quả là nhân vật ảo lên được cấp chín mươi, anh cầm về hai trăm rưỡi nghìn đồng nhưng cơ thể thì suy kiệt, đầu óc mê muội đến mức ngủ quên mất buổi thi lại Kinh tế lượng vào sáng thứ Hai. Tiếp sau đó là tờ quyết định đình chỉ học tập gửi về tận lũy tre làng, tiếng khóc nghẹn ngào của mẹ, cái nhìn tuyệt vọng đến câm lặng của cha, và một chuỗi dài những năm tháng trượt dốc không phanh xuống đáy sâu của xã hội.

"Mày nghĩ kiếm năm trăm nghìn của thiên hạ mà dễ nuốt thế à?" Đức Anh lạnh lùng vung tay, gạt phắt bàn tay mập mạp của Hùng Béo ra khỏi người mình. "Ba ngày ba đêm cày cuốc như trâu húc mả, hít no một bụng khói thuốc lá độc hại, hủy hoại lục phủ ngũ tạng, đầu óc lú lẫn, bỏ bê học hành, bỏ cả thi cử. Rồi cuối cùng cầm được hai trăm rưỡi nghìn bạc lẻ về, mày đổi lại được cái gì? Đổi lại một tờ giấy báo đuổi học gửi về tận tay bố mẹ mày ở quê để bố mẹ mày đột quỵ ra đấy à?"

"Ơ cái thằng này... sao tự nhiên trưa nay mày cứ như bị ma nhập thế nhỉ?" Hùng Béo xị mặt xuống, giậm mạnh đôi dép tổ ong rách mép xuống nền vỉa hè đầy bụi cát. "Tao cũng vì muốn có tiền lo cho hai cái miệng ăn thôi mà! Mày nhìn lại xem, trong túi tao giờ còn đúng mười hai nghìn đồng tiền lẻ rách góc, tiền phòng trọ nợ bà Năm nửa tháng nay chưa có một xu dính túi để trả. Chiều nay bà ấy xách xô sang chửi bới, đuổi hai thằng ra đường thì mày lấy cái gì mà cản bà ấy hả?"

"Đi ra Sao Đêm," Đức Anh đột ngột xoay người, cất bước dứt khoát rẽ vào con ngõ dẫn sâu vào khu Khương Thượng.

Hùng Béo ngẩn tò te mất một giây, rồi trên khóe môi lập tức nở một nụ cười toe toét, vội vã co cẳng chạy đuổi theo sát nút:

"Đấy! Tao biết ngay mà! Làm sao mày nỡ lòng nào từ chối một món hời như thế được! Đi nhanh lên, khéo thằng Cường nó sốt ruột lại giao acc cho đứa khác thì tiếc đứt ruột!"

"Tao ra đấy không phải để nhận cày thuê cho ai cả," Đức Anh bước đi thoăn thoắt, không thèm ngoái đầu lại, nhưng thanh âm thốt ra thì lạnh lùng và dứt khoát như một nhát búa nện xuống đe: "Tao ra đấy để tự tay chặt đứt cái quá khứ rác rưởi của tao."

***

Quán net Sao Đêm nằm lọt thỏm ở khúc cua gắt nhất của một con ngõ sâu ngoằn ngoèo thông từ ngã tư Chùa Bộc sang mạn Khương Thượng. Đây là thủ phủ cày game khét tiếng của sinh viên các trường Đại học Thủy Lợi, Công Đoàn, Ngân Hàng và Y Hà Nội.

Dưới ánh nắng gay gắt như thiêu như đốt của buổi trưa hè, tấm biển hiệu bạt hiflex màu xanh tím than căng trên khung sắt rỉ sét đã bạc thếch, rách tơi tả một góc lớn. Trên tấm bạt in hình nhân vật Thập Đại Môn Phái của Võ Lâm Truyền Kỳ đứng cạnh một tay lính đặc nhiệm cầm khẩu súng ngắm của Đột Kích, tất cả đều đã ố vàng, phủ một lớp bụi đường dày cộp.

Đức Anh đưa tay đẩy mạnh tấm rèm nhựa màu xanh chống muỗi đã cáu bẩn, bết dính mồ hôi bước vào bên trong. Một luồng không khí đặc quánh, lạnh buốt nhưng nồng nặc và ngột ngạt từ hai chiếc máy điều hòa bãi cũ kỹ lập tức ập thẳng vào mặt anh.

Đó là một thứ mùi vị hỗn tạp kinh điển, một thứ "mùi quán net" đặc trưng không thể lẫn vào đâu được của những năm 2008: mùi khói thuốc lá Thăng Long bao mềm và Vinataba khét lẹt lơ lửng thành từng tầng mây mờ ảo dưới ánh đèn huỳnh quang; mùi mồ hôi chua loét, cáu bẩn tích tụ nhiều ngày trên những tấm lưng trần của những gã thanh niên cày đêm chưa tắm; mùi nước dùng mì tôm chua cay bốc khói nghi ngút từ những chiếc bát nhựa màu cam sứt mẻ lăn lóc trên nóc bàn phím; hòa lẫn với mùi ẩm mốc của những mảng tường vôi bong tróc lòi cả gạch non.

Bên trong không gian mờ mờ ảo ảo ấy, ánh sáng tự nhiên hoàn toàn bị triệt tiêu bởi những tấm bìa carton rách nát dán kín mít các ô cửa sổ. Gần bốn mươi bộ máy vi tính với những chiếc màn hình CRT 15 inch dày cộp, mặt kính lồi tròn xoe đang gầm rú hết công suất. Những thùng máy tính (case) không thèm lắp vỏ ngoài, trơ trọi từng bo mạch chủ bám đầy bụi mạng nhện, được xếp trần trên những thanh sắt chữ V để tiện tản nhiệt, phát ra tiếng quạt gió rào rào như tiếng máy xát gạo giữa mùa gặt.

Âm thanh bên trong quán chát chúa, đinh tai nhức óc: tiếng đập phím Space điên cuồng, dồn dập như gõ mõ của những tay chơi Audition đang nhảy bài hát "Tuyết yêu thương"; tiếng chửi thề tục tĩu, the thé của một đám nhóc cấp ba đang chơi Đột Kích ở góc phòng vì bị đối phương bắn tỉa xuyên hòm gỗ; xen lẫn tiếng nhạc kiếm hiệp réo rắt, bi tráng của bài hát "Tam Sinh Duyên" phát ra từ những cặp loa mini gắn hai bên màn hình đã rè đặc màng loa.

"Đức Anh! Hùng Béo! Ơ cái đệt, bên này cơ mà!"

Một giọng nói the thé, the thé như vịt đực cất lên từ dãy máy số ba nằm sát vách tường phía trong. Cường "sứt" – một con nghiện game có số má trong xóm trọ ngõ Tự Do, người gầy giơ xương như bộ hài cốt khoác chiếc áo cộc tay bẩn thỉu, hai hốc mắt thâm quầng như gấu trúc – đang đứng hẳn lên ghế vẫy tay rối rít. Trên màn hình máy tính của hắn, ba cửa sổ game Võ Lâm đang chạy chế độ auto tự động đánh quái ở khu vực sa mạc Lâm Du Quan, những dòng chữ số kinh nghiệm màu xanh lá cây nhảy lên tanh tách liên hồi.

"Kèo Cái Bang tao giữ riệt cho hai thằng chúng mày từ sáng đến giờ đấy nhé," Cường rít một hơi thuốc lá Thăng Long dài đến tận đáy phổi, nhắm nghiền mắt tận hưởng rồi nhả ra một luồng khói trắng đục làm mờ cả màn hình máy tính, giọng điệu đầy vẻ đắc ý. "Năm trăm nghìn tiền mặt tươi rói! Thằng thiếu gia phố Huế vừa chuyển khoản qua Agribank cho anh Tuấn chủ quán cầm hộ làm tin rồi. Chỉ cần hai thằng mày gật đầu một cái, ngồi vào máy cày xuyên màn đêm từ trưa nay đến tối mai là có tiền chia nhau đút túi!"

Hùng Béo đứng bên cạnh nuốt nước bọt đánh ực một cái rõ to. Mắt cậu ta dán chặt vào những thanh máu và thanh năng lượng đang nhảy múa trên màn hình, ngón tay ngứa ngáy run rẩy như người lên cơn nghiện. Cậu ta quay sang túm lấy vạt áo Đức Anh, ánh mắt van lơn đến tội nghiệp:

"Đức Anh... ngồi đi mày. Tao ngồi máy số 14, mày ngồi máy số 15 góc trong cùng quen thuộc... Bỏ lỡ kèo này là trưa mai nhịn đói đấy con ơi..."

Đức Anh không buồn liếc nhìn dãy ghế nệm bọc nỉ màu đỏ đã rách toác, lộ cả lớp lò xo hoen gỉ ở góc phòng máy số 15 – cái góc tối tăm mà ở kiếp sống trước, anh đã từng chôn vùi hàng ngàn giờ tuổi trẻ vô giá, thiêu đốt từng giọt mồ hôi, từng giọt nước mắt và cả những đồng tiền trợ cấp còm cõi mà mẹ Lan phải bán từng gánh rau muống, từng yến thóc lép ở quê chắt chiu gửi lên.

Anh sải bước dứt khoát, đi vòng qua dãy máy tính ngột ngạt, tiến thẳng về phía quầy thu ngân kiêm bàn tính tiền nằm ngay sát cửa ra vào.

Tại quầy, anh Tuấn – chủ quán net Sao Đêm, một người đàn ông ngoài ba mươi tuổi có gương mặt dữ dằn với một hình xăm con đại bàng xanh lét đang sải cánh dài từ bắp tay lên tận cổ – đang vừa gác đôi chân đi dép lào lên mặt bàn kính, vừa nhồm nhoàm nhai kẹo cao su, mắt dán chặt vào màn hình máy chủ NetCafe đang hiển thị sơ đồ tính giờ của toàn bộ các máy con trong quán.

"Anh Tuấn, mở cho em cái máy chủ này năm phút," Đức Anh rút tờ tiền mười nghìn đồng duy nhất còn lại trong túi quần, đặt phẳng phiu lên mặt bàn kính trước mặt tay chủ quán. "Em nhờ một chút việc gấp."

Anh Tuấn nhướng mắt nhìn Đức Anh, ánh mắt lộ vẻ ngạc nhiên:

"Ủa? Mọi khi vừa bước chân vào cửa là mày phi thẳng vào máy số 15 gọi đĩa mì tôm hai trứng cày thông trưa cơ mà? Hôm nay sao không vào máy cày boss? Nghe thằng Cường bảo bang hội của chúng mày vừa công thành chiếm được Tương Dương rực rỡ lắm cơ mà?"

"Em thanh lý đồ," Đức Anh trả lời ngắn gọn, giọng nói trầm tĩnh, không một gợn sóng cảm xúc.

Anh Tuấn khẽ nhún vai, đẩy nhẹ con chuột Mitsumi bi lăn đã mòn bóng phần nhựa sang phía mép bàn:

"Tùy mày. Dùng nhanh lên đấy, tao còn phải trông máy để tính tiền trả khách."

Đức Anh ngồi xuống chiếc ghế xoay bọc da đã rách ở quầy thu ngân. Đôi bàn tay thon dài của anh đặt lên bàn phím Mitsumi màu trắng ngà đã mờ hết các ký tự chữ cái vì hàng vạn lượt bấm. Không một chút ngập ngừng, anh rê chuột mở ngay trình duyệt Internet Explorer, gõ thoăn thoắt địa chỉ của diễn đàn game lớn nhất Việt Nam thời bấy giờ, đồng thời mở song song hai tab trình duyệt khác là diễn đàn Mua Rẻ (Muare.vn) và mạng Trái Tim Việt Nam Online (TTVNOL).

Hùng Béo và Cường "sứt" thấy điệu bộ kỳ lạ của Đức Anh, vội vã bỏ cả nhân vật đang đánh quái, chạy vội lại đứng sừng sững sau lưng anh, trố mắt nhìn vào màn hình máy tính:

"Mày đang làm cái trò gì đấy Đức Anh? Sao không vào game nhận nhân vật cày thuê? Mở mấy cái diễn đàn mua bán này làm cái đéo gì?"

Đức Anh hoàn toàn phớt lờ tiếng cằn nhằn của hai người bạn. Những ngón tay của anh lướt trên bàn phím nhanh như múa lượn. Tiếng lách cách dứt khoát, chuẩn xác vang lên đều đặn giữa không gian ồn ào. Anh đăng nhập thẳng vào tài khoản diễn đàn có độ uy tín rất cao mà mình đã dày công xây dựng từ năm thứ nhất, chọn mục Mua Bán - Trao Đổi tài nguyên game khu vực Hà Nội, rồi tạo một chủ đề mới với dòng tiêu đề được viết hoa nổi bật:

**[HÀ NỘI - GIAO DỊCH TRỰC TIẾP] THANH LÝ GẤP TOÀN BỘ TÀI KHOẢN VÕ LÂM TRUYỀN KỲ - THIẾU LÂM PHÁI CẤP 98 - TRỌN BỘ TRANG BỊ HOÀNG KIM AN BANG, ĐỊNH QUỐC VÀ NGỰA CHIẾU DẠ NGỌC SƯ TỬ.**

Phía dưới phần nội dung, Đức Anh không viết dông dài hoa mỹ. Bằng tư duy mạch lạc và sự chính xác tuyệt đối, anh liệt kê chi tiết từng thuộc tính kháng lôi, kháng băng, thời gian phục hồi và tốc độ di chuyển của từng món trang bị mà anh đã phải thức trắng hàng trăm đêm, bỏ ra hàng triệu đồng tiền chắt bóp từ mồ hôi nước mắt của gia đình suốt một năm trời để tích lũy. Cuối bài viết, anh để lại số điện thoại di động của chiếc Nokia 1200 cùng địa chỉ giao dịch trực tiếp bằng tiền mặt ngay tại quán net Sao Đêm. Mức giá được anh đưa ra dứt khoát đến lạnh lùng: Tám trăm nghìn đồng trọn gói, không bán lẻ, không nhận thẻ cào điện thoại, chỉ nhận tiền mặt trong buổi trưa hôm nay.

"Mày... mày điên thật rồi Đức Anh ơi!"

Hùng Béo như bị sét đánh ngang tai, hét toáng lên một tiếng thất thanh khiến cả chục gã thanh niên đang dán mắt vào màn hình ở các dãy máy xung quanh cũng phải giật mình quay ngoắt lại nhìn. Hùng lao bổ tới, định chộp lấy con chuột trên tay Đức Anh nhưng Đức Anh đã nhanh chóng dùng khuỷu tay gạt phắt ra.

"Đấy là con Thiếu Lâm mày cày ròng rã từ hồi năm nhất đến giờ! Trọn bộ An Bang, Định Quốc kia hôm trước có thằng trả một triệu hai mày còn khinh khỉnh không thèm tiếp chuyện, mày bảo để làm kỷ niệm thời sinh viên, để làm trùm máy chủ! Sao tự nhiên bây giờ mày lại đem bán tống bán tháo với cái giá rẻ mạt tám trăm nghìn như bán rác thế hả?!"

Cường "sứt" cũng há hốc mồm kinh ngạc, điếu thuốc lá Thăng Long kẹp trên môi tuột xuống rơi thẳng vào vạt áo làm cháy xém một lỗ nhỏ:

"Đức Anh... mày có bị sốt rét không đấy? Cái tài khoản này của mày mà đem bán lúc này là mất hết cả thể diện của anh em bang hội đấy! Thằng Long 'đại ca' bên bang Vô Song đang gạ đổi cả con xe máy Wave Tàu để lấy bộ đồ này của mày mà mày còn chưa thèm gật đầu cơ mà?"

"Wave Tàu hay một triệu hai là chuyện hão huyền của ngày hôm qua," Đức Anh thản nhiên ấn nút gửi bài viết lên diễn đàn, sau đó mở thêm hai tài khoản phụ khác trên diễn đàn Mua Rẻ để tự tay đẩy bài viết lên trang đầu (up bài). "Bây giờ tao cần tiền mặt cầm tay ngay lập tức. Tám trăm nghìn, ai đến trước, chìa tiền tươi ra trước thì người đó sở hữu."

"Mày bán acc rồi thì mày lấy cái gì mà cày chung với tao nữa hả Đức Anh?" Giọng Hùng Béo run rẩy, trong đáy mắt cậu ta hiện lên một sự hoang mang, hụt hẫng tột cùng, như thể vừa bị chính người đồng đội thân thiết nhất vứt bỏ lại giữa chiến trường hoang tàn. "Mày tính bỏ tao lại một mình bơ vơ trong cái xới net này thật đấy à?"

Đức Anh từ từ xoay chiếc ghế lại. Anh ngẩng đầu lên, nhìn thẳng tắp vào đôi mắt đỏ ngầu, vằn lên những tia máu vì thức đêm của Hùng Béo. Anh đưa bàn tay rắn rỏi của mình đặt mạnh lên bờ vai đang run rẩy vì xúc động của bạn mình. Giọng nói của Đức Anh trầm thấp, nhưng từng lời từng chữ phát ra lại nặng như chì, nện thẳng vào tâm can người đối diện:

"Hùng, tỉnh ngộ lại đi. Cởi bỏ cái ảo tưởng này ra khỏi đầu mày đi. Toàn bộ thế giới kiếm hiệp lộng lẫy trong cái màn hình CRT này chỉ là một mớ mã code giả tạo, nhưng sự nghèo đói cùng cực, những giọt mồ hôi mặn chát của bố mẹ mày đang còng lưng cuốc đất ngoài đồng ở quê là có thật một trăm phần trăm! Mày cày cho con nhân vật của mày lên cấp một trăm, mày cầm thanh đao rực lửa chém gục cả cái máy chủ này thì tối về mày vẫn phải quỳ gối van xin bà chủ trọ, vẫn phải nhai mì tôm sống bẻ vụn chan nước lã cho qua bữa! Tao không bỏ rơi mày. Tao đang tìm cách nắm lấy tay mày để kéo mày ra khỏi cái vũng bùn tanh tưởi này cùng với tao!"

Hùng Béo đứng chết trân tại chỗ. Đôi môi mỡ màng của cậu ta mấp máy liên hồi nhưng không thể thốt ra được bất kỳ một âm thanh nào. Lời nói của Đức Anh không mang giọng điệu giáo điều của những bài học đạo đức sáo rỗng, mà nó mang hơi thở trần trụi, khốc liệt của chính cái hiện thực bế tắc mà hai đứa đang phải đối mặt. Nó như một xô nước đá dội thẳng từ đỉnh đầu xuống, dập tắt ngấm ngọn lửa hưng phấn mù quáng về năm trăm nghìn tiền cày thuê mà cậu ta vừa tôn sùng ban nãy.

Trong khi đó, ở các dãy máy bên cạnh, tiếng xì xào bàn tán bắt đầu rộ lên như ong vỡ tổ. Vài gã sinh viên ngồi gần đó vừa lướt web vừa quay sang huých vai nhau:

"Ê chúng mày ơi, vào mục Mua Bán diễn đàn xem này, thằng nick 'Độc Cô Cầu Bại' trường Thương Mại đang xả toàn bộ đồ kìa!"

"Vãi thật! Cả set An Bang kháng tất cả hai mươi phần trăm kìa! Giá tám trăm nghìn trọn gói á? Rẻ như cho không thế này!"

"Mẹ kiếp, tao mà còn tiền trợ cấp tháng này là tao múc ngay không cần nghĩ, tiếc là tối qua vừa nướng sạch vào con lô ba càng..."

Giữa những âm thanh ồn ào hỗn tạp ấy, đôi tai thính nhạy của Đức Anh bỗng nhiên bắt được một đoạn đối thoại ngắn từ hai thanh niên ngồi ở máy số 8 và số 9. Họ không cắm mặt vào các tựa game kiếm hiệp hay bắn súng như số đông, mà màn hình của họ đang mở hàng chục tab trình duyệt hiển thị các trang rao vặt của Muare.vn, Enbac.com và diễn đàn công nghệ Tinh Tế.

"Tao đã bảo mày rồi mà không chịu nghe," một gã gầy gò, đeo cặp kính cận dày cộp vừa dùng chuột cuộn trang vừa nói với bạn. "Mấy cái shop bán quần áo hàng xách tay bên phố Hàng Bông với mấy cái cửa hàng buôn điện thoại cũ bên Đặng Dung bây giờ họ khát người đăng tin quảng cáo trên mạng kinh khủng. Cứ mỗi bài viết giới thiệu chi tiết tính năng, có ảnh chụp sản phẩm rõ ràng, đăng lên khoảng chục diễn đàn mua bán lớn là họ sẵn sàng trả hai mươi đến ba mươi nghìn đồng một bài ngay tắp lự. Ngồi gõ bàn phím túc tắc một ngày kiếm cả trăm nghìn nhẹ tựa lông hồng, sướng hơn vạn lần cái trò đi phát tờ rơi ngoài ngã tư nắng vỡ đầu!"

"Nói thì dễ lắm," gã ngồi bên cạnh thở dài thườn thượt, tay bấm phím F5 liên tục trên một bài đăng bán điện thoại Nokia N73. "Tìm được nguồn hàng chịu thuê mình viết mới là khó, với lại cũng phải biết cách giật tít, viết lách làm sao cho người ta tò mò bấm vào đọc cơ. Chứ viết cụt ngủn như mấy bài rao vặt vỉa hè thì chủ shop họ chửi cho vuốt mặt không kịp, có mà đòi được tiền của họ..."

Từng câu, từng chữ của hai gã thanh niên lọt vào tai Đức Anh như những tia chớp xé toạc màn đêm u tối trong tâm trí anh.

Đức Anh khẽ nheo mắt lại. Một luồng điện chạy dọc sống lưng khiến các lỗ chân lông trên người anh dựng đứng lên. Ký ức sống động về giai đoạn bình minh của thương mại điện tử và tiếp thị số (Digital Marketing) tại Việt Nam những năm 2008–2010 lập tức sống dậy cuồn cuộn trong não bộ của anh.

Phải rồi! Năm 2008, khi Facebook vẫn còn là một khái niệm xa lạ ở Việt Nam, khi các sàn thương mại điện tử quy mô lớn như Shopee hay Lazada còn chưa hề manh nha xuất hiện, thì chính các diễn đàn trực tuyến (forum), mạng xã hội blog Yahoo! 360 và các trang web rao vặt sơ khai chính là những mảnh đất màu mỡ nhất, có lưu lượng người dùng thật khủng khiếp nhất để tiếp cận khách hàng tiềm năng! Hàng ngàn tiểu thương, hàng vạn cửa hàng bán lẻ truyền thống đang loay hoay trong tuyệt vọng giữa cơn bão lạm phát, chi phí mặt bằng tăng cao trong khi sức mua sụt giảm nghiêm trọng. Họ có hàng hóa chất lượng, nhưng họ hoàn toàn mù tịt về internet, không biết cách viết bài quảng bá, không biết cách chụp ảnh sản phẩm sao cho bắt mắt, và đặc biệt là không có thời gian để ngồi đăng tin thủ công lên từng diễn đàn.

Đây không đơn thuần chỉ là một công việc làm thêm kiếm cơm qua ngày của sinh viên nghèo. Đối với Đức Anh, người đã nắm rõ toàn bộ quy luật vận động của internet marketing suốt mười mấy năm sau đó, đây chính là viên gạch đầu tiên, là bước đệm hoàn hảo để anh xây dựng một mạng lưới dịch vụ số sơ khai, tạo ra dòng tiền đều đặn nuôi sống bản thân và chuẩn bị cho những kế hoạch kinh doanh lớn hơn!

"Reng... reng... reng... tút... tút..."

Tiếng chuông đơn âm khô khốc, chói tai phát ra từ chiếc điện thoại Nokia 1200 đen trắng nằm sâu trong túi quần bò của Đức Anh bất ngờ reo vang, cắt đứt dòng suy tưởng đang cuộn trào trong đầu anh. Màn hình nhỏ xíu phát ra ánh sáng vàng nhạt hiển thị một dãy số máy bàn lạ hoắc có đầu số 04 của Hà Nội.

Đức Anh bấm phím nghe, đưa máy lên tai:

"Alo, tôi nghe."

"Alo! Có phải số máy của người vừa đăng bài thanh lý acc Thiếu Lâm bên diễn đàn Mua Rẻ không đấy?" Đầu dây bên kia cất lên một giọng nói gấp gáp, hào sảng, xen lẫn tiếng còi xe inh ỏi của đường phố ngoài kia. "Tôi là Minh 'sữa' bên phố Đặng Dung đây! Tôi vừa đọc bài viết của cậu xong. Hiện tại tôi đang ngồi uống cà phê ngay quán nước đầu ngõ Khương Thượng, cách chỗ cậu mấy bước chân thôi. Cậu có cầm đủ giấy tờ tùy thân với thông tin bảo mật hòm thư ở đấy không? Mang ngay ra đây giao dịch trực tiếp luôn, tôi trả đủ tám trăm nghìn tiền mặt trao tay, không mặc cả bớt xén một đồng nào!"

"Được. Anh đợi tôi ba phút. Tôi đang ở quán Sao Đêm trong ngõ, tôi mang đồ ra ngay."

Đức Anh cúp máy dứt khoát. Anh đứng dậy, quay sang nhìn anh Tuấn chủ quán:

"Anh Tuấn, trừ tiền của em đi. Em có việc phải ra ngoài ngay bây giờ."

***

Cuộc giao dịch diễn ra với tốc độ chóng mặt đến mức khiến Hùng Béo, người lẽo đẽo đi theo sau Đức Anh ra đầu ngõ, phải liên tục đưa tay dụi mắt vì ngỡ mình đang nằm mơ giữa ban ngày.

Người mua là một tay buôn bán thiết bị số và tài nguyên game có tiếng ở khu vực quận Đống Đa, trạc gần ba mươi tuổi, đi chiếc xe tay ga Yamaha Nouvo màu đỏ mận bóng loáng. Sau khi ngồi xuống chiếc ghế nhựa của quán nước chè chén ven đường, mở chiếc laptop Dell dày cộp cắm chiếc USB D-Com 3G to bản vào cổng kết nối để kiểm tra tỉ mỉ từng thông tin câu hỏi bí mật, số chứng minh nhân dân đăng ký và đổi mật khẩu hòm thư thành công, gã đàn ông thở phào nhẹ nhõm.

Gã rút từ chiếc ví da cá sấu dày cộp ra một xấp tiền polyme, đếm xoẹt xoẹt đúng tám tờ mệnh giá một trăm nghìn đồng còn phẳng phiu, thơm mùi mực in mới cứng, rồi vỗ mạnh vào lòng bàn tay Đức Anh:

"Giao dịch sòng phẳng, dứt khoát, anh rất thích phong cách làm việc của chú em! Lần sau trong trường có thằng nào thanh lý tài khoản xịn hay đồ công nghệ ngon lành thế này thì cứ nháy máy thẳng cho anh nhé!"

Nói xong, gã nổ máy chiếc Nouvo, vặn ga phóng vút đi về phía đường Tây Sơn, để lại một làn khói trắng mờ mịt cùng tiếng pô xe nổ giòn tan.

Đức Anh đứng sững bên lề đường ngõ Khương Thượng, dưới bóng râm hẹp của một mái hiên tôn cũ kỹ đã rỉ sét. Anh cúi đầu nhìn xấp tiền tám trăm nghìn đồng nằm ngay ngắn trong lòng bàn tay mình. Tám tờ tiền màu vàng nhạt, phẳng phiu, mang lại một cảm giác nặng trĩu, vững chãi của giá trị thực tế. Cộng với số tiền một trăm năm mươi nghìn đồng còn sót lại sau khi nộp học phí và lệ phí thi lại sáng nay, tổng tài sản hiện tại trong người anh là chín trăm năm mươi nghìn đồng.

Đây không phải là những con số vô hồn nhảy múa trên màn hình máy tính. Đây là mồ hôi, là giá trị của sự dứt khoát đoạn tuyệt với những ảo mộng u mê của thời tuổi trẻ bồng bột, là chiếc phao cứu sinh thực sự để anh giữ quyền tự quyết cho cuộc đời mình trong thực tại nghiệt ngã.

Hùng Béo đứng bên cạnh trố mắt nhìn chằm chằm vào xấp tiền trên tay Đức Anh, yết hầu giật lên giật xuống liên hồi:

"Tám... tám trăm nghìn đồng tiền tươi thật này... Mày bán thật rồi à Đức Anh? Mày dứt bỏ thật rồi à? Thế là từ giờ trở đi mày không thèm vào cày game với tao nữa thật đấy à?"

"Không bao giờ nữa," Đức Anh gập đôi xấp tiền lại, cẩn thận nhét sâu vào ngăn khóa trong cùng của chiếc ví da sờn góc, rồi kéo khóa chiếc ba lô con cóc lại một cách chắc chắn. "Bây giờ đi theo tao."

"Đi... đi đâu hả mày? Đi ăn phở bò tái nạm nhé? Tao xin mày đấy, ruột gan tao nó đang biểu tình réo ầm ĩ từ sáng đến giờ rồi..." Hùng Béo xoa xoa cái bụng mỡ, mắt sáng rực lên hy vọng.

"Đi mua giáo trình học tập."

"Cái... cái gì cơ?!" Hùng Béo há hốc mồm, hai mắt trợn ngược như thể vừa nghe thấy một câu chuyện tiếu lâm hoang đường nhất trần đời. "Mày vừa đút túi tám trăm nghìn bạc mà mày lại rủ tao đi mua sách giáo trình á? Mày bị chập mạch dây thần kinh nào rồi hả Đức Anh?!"

Đức Anh không buồn tốn thêm lời giải thích, anh sải bước dài vượt qua con ngõ nhỏ, rẽ thẳng ra mặt đường Tây Sơn bụi bặm, hướng về phía dãy hiệu sách cũ nằm san sát nhau đối diện cổng trường Đại học Thủy Lợi.

Không gian bên trong hiệu sách cũ ngập tràn mùi giấy ố vàng, mùi bụi mịn bám trên những gáy sách lâu năm và một sự tĩnh mịch, trầm lắng đến kỳ lạ, đối lập hoàn toàn với cái thế giới xô bồ, ồn ã ngoài mặt đường cũng như sự chát chúa trong quán net ban nãy.

Đức Anh lướt nhẹ những ngón tay qua từng gáy sách phủ bụi xếp ngay ngắn trên các kệ gỗ cao chạm trần nhà. Bằng sự am hiểu sâu sắc của một người đã từng trải qua trọn vẹn bốn năm đại học cùng gần hai thập kỷ lăn lộn trên thương trường khốc liệt ở kiếp trước, anh không mất quá nhiều thời gian để chọn lọc ra những tài liệu cốt lõi nhất phục vụ cho bài toán sinh tử trước mắt:

Một cuốn giáo trình Kinh tế vĩ mô của Nhà xuất bản Giáo dục; một cuốn bài tập và hướng dẫn giải Kinh tế lượng ứng dụng của Trường Đại học Kinh tế Quốc dân; một cuốn niên giám tra cứu các chỉ số thống kê kinh tế - xã hội Việt Nam giai đoạn 2005–2007; và cuối cùng là một thếp giấy thi A4 kẻ ngang dày cộp loại tốt kèm theo hai cây bút bi Bến Nghé màu xanh truyền thống.

"Của cháu tất cả hết sáu mươi lăm nghìn đồng," bà chủ hiệu sách già với mái tóc bạc phơ đẩy nhẹ cặp kính lão xuống sống mũi, mỉm cười đôn hậu nhìn chàng thanh niên trẻ đang nâng niu những cuốn sách cũ trên tay một cách trân trọng hiếm thấy.

Đức Anh đếm tiền trả bà cụ, cẩn thận xếp toàn bộ số sách và thếp giấy thi mới tinh vào trong ba lô, đặt trang trọng ngay cạnh cuốn vở ghi chép bài giảng bìa xanh lá cây của Kiều Trang. Mùi thơm thanh nhẹ của giấy mới hòa quyện với mùi mực sách cũ khiến cho tinh thần anh bỗng trở nên minh mẫn, sảng khoái và tràn đầy sinh lực một cách lạ thường.

Rời khỏi hiệu sách cũ, Đức Anh dắt Hùng Béo quay trở về căn phòng trọ ẩm thấp nằm ở cuối ngõ Khương Thượng.

Xóm trọ sinh viên vào đầu giờ chiều vắng lặng như tờ, chỉ có tiếng quạt máy vù vù thổi ra từ những ô cửa sổ khép hờ của các phòng bên cạnh. Thế nhưng, vừa đặt chân qua cánh cổng sắt han gỉ của khu trọ, hai người đã lập tức chạm mặt bà Năm chủ nhà.

Bà Năm – một người phụ nữ trạc ngoại ngũ tuần, khuôn mặt gầy gò với đôi gò má cao sắc sảo, đầu quấn chiếc khăn rằn Nam Bộ đã cũ mèm – đang ngồi xổm nhặt rau muống bên cạnh bể nước chung ở góc sân. Vừa thoáng thấy bóng dáng hai đứa, bà Năm liền buông phắt mớ rau xuống chậu nhôm, đứng bật dậy, chống hai tay vào hông, cất giọng the thé chua loét xé toạc bầu không khí yên tĩnh:

"Hai cái cậu phòng số ba kia! Đứng xích lại đây cho tôi bảo! Hôm nay đã là ngày mười bốn rồi đấy nhé! Nửa tháng tiền nhà còn thiếu sáu trăm nghìn định bao giờ trả cho tôi hả? Tôi nói thẳng cho hai cậu biết đường mà liệu, giá điện giá nước thì tăng vọt theo giá thị trường, giá gạo ngoài chợ thì đắt đỏ từng ngày, tôi cho các cậu khất nợ từ đầu tháng đến giờ là hết nước hết cái, cạn tình cạn nghĩa rồi nhé! Chiều nay mà không nôn tiền ra nộp đủ thì liệu hồn cuốn xéo chăn chiếu dọn ra gầm cầu vượt Ngã Tư Sở mà ở, nghe rõ chưa!"

Hùng Béo sợ hãi thụt lùi lại hẳn hai bước sau lưng Đức Anh, mặt cắt không còn giọt máu, hai bàn tay run rẩy xoắn chặt lấy gấu áo phông, không dám thở mạnh một tiếng.

Trái ngược hoàn toàn với sự khiếp nhược của bạn mình, Đức Anh lại chủ động bước lên phía trước hai bước. Khuôn mặt anh vô cùng điềm đạm, ánh mắt chân thành và thái độ toát lên vẻ lễ phép, đàng hoàng của một người có học thức. Anh rút chiếc ví da ra, cẩn thận đếm lấy sáu tờ tiền một trăm nghìn đồng mới cứng vừa nhận ban nãy, bước tới gần chậu nhôm nhặt rau, dùng cả hai tay kính cẩn đưa xấp tiền ra trước mặt bà Năm:

"Cháu chào bác Năm ạ. Trước hết, cháu thành thật xin lỗi bác vì mấy hôm vừa rồi chúng cháu bận tập trung lo đóng tiền học phí và lệ phí thi trên trường nên để bác phải bận lòng nhắc nhở nhiều lần thế này. Đây là sáu trăm nghìn đồng tiền phòng trọ nửa tháng còn thiếu của chúng cháu. Bác cầm lấy và đếm lại giúp cháu cho chuẩn xác ạ."

Bà Năm đang lấy hơi định tuôn ra một tràng chửi bới bài bản đã chuẩn bị sẵn từ sáng bỗng nhiên khựng lại, nghẹn ứ nơi cổ họng. Bà trố mắt nhìn xấp tiền polyme mới tinh, phẳng phiu trên tay Đức Anh, rồi ngước lên nhìn khuôn mặt sáng sủa, ánh mắt thẳng thắn, không chút né tránh cùng thái độ cư xử nhã nhặn, đàng hoàng đến mức khó tin của cậu sinh viên vốn nổi tiếng là kẻ chỉ biết cắm đầu vào game và trốn nợ chuyên nghiệp này.

Cơn tam bành thịnh nộ của bà chủ trọ nổi tiếng ghê gớm dường như bị một gáo nước mát dội tắt ngấm hơn một nửa. Bà chớp chớp mắt, đưa hai bàn tay ướt sũng còn dính vài cọng rau muống chùi vội vào vạt áo hoa, rồi đón lấy xấp tiền, đưa lên ngón tay trỏ quẹt một chút nước bọt đếm thoăn thoắt:

"Đủ... đủ rồi. Ừm... biết lo liệu đóng tiền sòng phẳng thế này là tốt. Chứ cứ chây ì ra đấy thì tôi cũng khó ăn khó nói với ông chủ nhà lớn." Giọng điệu của bà Năm dịu hẳn xuống, ánh mắt nhìn Đức Anh đã bớt đi vẻ săm soi cay nghiệt, thay vào đó là chút thiện cảm hiếm hoi. "Thôi, hai đứa vào phòng mà nghỉ ngơi đi. Nắng nôi chang chang thế này đi đâu mà mồ hôi mồ kê nhễ nhại thế kia."

"Vâng, cháu cảm ơn bác Năm nhiều ạ. Bác vất vả rồi." Đức Anh khẽ cúi đầu chào một cách lễ độ rồi quay lưng bước về phía căn phòng số ba.

Hùng Béo lầm lũi đi theo sau, nhìn chằm chằm vào bóng lưng vững chãi, đĩnh đạc của Đức Anh mà ngơ ngác như một kẻ vừa bước ra từ cõi mộng. Vừa bước chân vào bên trong phòng, đóng sập cánh cửa gỗ ép mục nát lại, Hùng liền nhảy cẫng lên, túm lấy bắp tay Đức Anh, giọng run lên vì kinh ngạc tột độ:

"Mày... mày trả sạch nợ tiền nhà thật rồi à Đức Anh?! Thế là chiều nay tao với mày không bị tống cổ ra đường nữa à? Trời đất ơi, từ sáng đến giờ tao cứ nơm nớp lo sợ phải vác bao tải ra công viên Thống Nhất nằm ngủ lang thang chứ!"

"Trả xong nợ rồi thì bắt tay vào dọn dẹp ngay cái bãi rác này cho sạch sẽ đi," Đức Anh đặt chiếc ba lô lên mặt bàn học gỗ ép ọp ẹp phủ một lớp bụi mờ, đưa tay chỉ thẳng vào đống vỏ mì tôm rách nát, tàn thuốc lá và những chai nước ngọt rỗng lăn lóc bừa bãi dưới gầm giường. "Từ giờ phút này trở đi, căn phòng này là nơi để học tập và làm việc nghiêm túc, không phải là cái ổ chuột dung túng cho sự lười biếng và nghiện ngập game nữa."

Nói xong, Đức Anh kéo chiếc ghế nhựa ngồi xuống bàn học. Anh trân trọng mở cuốn vở ghi chép môn Kinh tế lượng bìa xanh lá cây của Kiều Trang ra. Từng nét chữ thanh tú, nắn nót, ngay hàng thẳng lối cùng những sơ đồ hồi quy mẫu được kẻ vẽ cẩn thận bằng bút mực tím hiện ra sống động trước mắt anh. Từng trang giấy trắng tinh khôi phảng phất một mùi hương thơm dịu nhẹ, như một lời nhắc nhở đầy nghiêm khắc nhưng cũng chan chứa sự tin cậy về cuộc hẹn lúc bảy giờ sáng mai dưới chân cầu thang giảng đường.

Đức Anh vươn tay, bấm vào nút nguồn của chiếc máy vi tính để bàn cũ kỹ đặt ở góc bàn. Chiếc thùng máy kêu rè rè, rung bần bật một hồi lâu như một cỗ xe bò leo dốc, chiếc màn hình CRT 15 inch chớp nháy liên tục ba bốn lần rồi mới hiển thị lên màn hình nền Windows XP với hình ảnh đồng cỏ xanh ngắt quen thuộc. Đức Anh mở phần mềm Microsoft Word, đặt tay lên bàn phím, chuẩn bị phác thảo đề cương chi tiết cho bài tiểu luận khảo sát thực địa về bão giá để nộp cho thầy Minh vào chiều thứ Sáu.

Đúng lúc những ngón tay anh vừa chạm vào các phím bấm, ở góc dưới bên phải màn hình máy tính, biểu tượng chiếc mặt cười màu vàng quen thuộc của phần mềm Yahoo Messenger bỗng nhấp nháy liên tục.

Một âm thanh "ting" vang lên lanh lảnh, phá tan sự tĩnh lặng ngột ngạt của căn phòng trọ.

Đức Anh hơi khựng lại. Anh rê chuột, bấm mở khung cửa sổ chat đang nhảy múa trên thanh tác vụ. Một tin nhắn vừa được gửi đến từ một nick name hoàn toàn xa lạ: `hoangnam_tech88`.

Nội dung tin nhắn chỉ vỏn vẹn hai dòng chữ ngắn ngủi, nhưng từng ký tự đập vào mắt Đức Anh lại như một cánh cửa mở toang ra giữa bức tường bế tắc:

*“Chào bạn, mình thấy bài viết phân tích xu hướng mua bán của bạn trên diễn đàn TTVNOL trưa nay rất hay. Bên xưởng may của gia đình mình ở Hà Đông đang có một lô hàng áo thun mùa hè cần tìm người nhập liệu danh mục và viết bài giới thiệu sản phẩm đưa lên các diễn đàn mạng. Bạn có nhận làm cộng tác viên nội dung trực tuyến không? Giá thỏa thuận theo từng bài viết.”*