Cơn bão giảm giá quét qua

Tiếng chuông điện thoại bàn tại số 12 ngõ Chùa Bộc bắt đầu réo liên hồi ngay từ tám giờ sáng, xé toạc bầu không khí vốn đã trĩu nặng hơi sương buốt giá của một ngày chớm đông. Chiếc máy Panasonic vỏ nhựa đen kịt đặt nơi góc bàn làm việc dường như chưa có lấy một giây ngơi nghỉ để cuộn dây xoắn ruột gà kịp nguội bớt; mỗi lần dập xuống chưa đầy mươi giây, quả chuông cơ khí bên trong lại rung lên bần bật, đanh gắt, giòn giã đến buốt óc. Trong không gian căn phòng tầng hai rộng vẻn vẹn hai mươi lăm mét vuông, luồng không khí ngột ngạt quánh đặc lại giữa mùi trà mạn ủ qua đêm, mùi nhựa thông hàn vi mạch còn sót lại từ góc kỹ thuật và mùi vôi vữa ẩm mốc của bức tường ve vàng đang tróc từng mảng lớn.

Hùng Béo vừa dập mạnh ống nghe của ông chủ xưởng thau chậu nhựa bên Định Công thì chuông lại réo rắt đổ dồn dập. Cậu chộp vội lấy ống nghe, mồ hôi rỉ thành từng vệt bóng nhẫy nơi thái dương, chảy ngoằn ngoèo qua quai hàm thô ráp dù ngoài trời gió bấc đang lùa từng cơn tê tái qua khe cửa sổ gỗ ọp ẹp chưa kịp chèn giẻ.

"Vâng, vâng! Cháu chào chú Bảy... Dạ không, bên cháu vẫn đang theo dõi luồng máy chủ từng giờ cho chú mà... Sao cơ ạ? Chú bảo bên FlashCommerce người ta cam kết miễn phí nguyên một năm máy chủ, lại còn nạp thẳng một triệu đồng vào tài khoản để chú chạy tin rao vặt trên các diễn đàn? Chú ơi, tiền tươi thóc thật ở đời làm gì có chuyện trên trời rơi xuống dễ dàng thế, chú phải đọc kỹ từng dòng phụ lục chứ..."

Đầu dây bên kia chẳng buồn để Hùng dứt câu. Tiếng kim loại va đập leng keng nơi xưởng sản xuất hòa lẫn với giọng quát tháo the thé, the thé vang bạt ra khỏi vành loa nhựa:

*"Chúng mày bớt nói hươu nói vượn đi! Người ta là công ty cổ phần to đùng, trụ sở hoành tráng, lễ ra mắt rình rang ở tận khách sạn Daewoo, báo mạng giật tít ầm ầm mấy hôm nay ai mà chẳng đọc được! Bên mày đòi mười tám triệu cho một hợp đồng sáu tháng, bắt đóng cọc một cục, bên kia người ta miễn phí trắng, lại còn bao trọn gói quảng cáo rao vặt từ Chợ Điện Tử đến Enbac! Chiều nay tao cho người chạy xe máy sang lấy lại đĩa mềm sao lưu dữ liệu. Chúng mày không cắt giảm một nửa tiền hợp đồng thì hủy hết, thanh lý hợp đồng ngay trong ngày hôm nay!"*

*Cạch!*

Tiếng dập máy tàn nhẫn giáng thẳng vào màng nhĩ, kéo theo một hồi tút dài vô cảm, đều đặn như nhịp đập của một cỗ máy đo tim ngừng thở. Hùng Béo sững sờ giữ chặt chiếc ống nghe trơ trọi bên tai thêm vài giây, cánh tay cứng đờ như hóa đá rồi mới từ từ buông rơi. Gương mặt tròn trĩnh của cậu xám ngoét lại như tro nguội, bờ môi run rẩy bặm chặt lấy nhau. Cậu quay phắt sang nhìn Đức Anh đang ngồi lặng lẽ bên chiếc bàn họp ghép tạm từ mấy tấm ván ép thanh lý ở góc phòng.

"Đức Anh! Trang! Phen này không xong thật rồi!"

Hùng đứng bật dậy. Chiếc ghế xoay cũ kỹ lót đệm rách rít lên ken két dưới sức nặng của thân hình hộ pháp gần chín mươi cân. Cậu bắt đầu đi đi lại lại quanh căn phòng chật chội, bước chân dộng thình thịch lên sàn gạch hoa mòn men, hai bàn tay vò rối tung mái tóc bù xù vốn đã mấy ngày chưa kịp chải chuốt. Giọng điệu của cậu lạc hẳn đi, vỡ vụn ra vì hoảng loạn tột độ:

"Ba xưởng rồi đấy! Mới đầu giờ sáng mà đã ba xưởng gọi điện dằn mặt! Chú Bảy đồ nhựa Định Công, xưởng nhôm đúc bên Đỗ Xá, rồi cả lão Bách chuyên gia công may mặc xuất khẩu bên Hà Đông nữa! Họ đồng thanh bảo người của FlashCommerce mang cặp da, mặc comple, đi xe máy phát tờ rơi rải thảm tận cổng chợ, cam kết phá giá một nửa! Thậm chí chúng nó còn tuyên bố sẵn sàng miễn phí trắng sáu tháng đầu cho bất cứ ai dám ký biên bản hủy hợp đồng bên Minh Anh để mang toàn bộ danh mục sản phẩm chuyển sang sàn của chúng nó. Chúng ta sắp trắng tay, sắp chết đói đến nơi rồi mày có hiểu không hả Đức Anh!"

Cậu lao sầm tới trước bàn làm việc của Đức Anh, hai bàn tay hộ pháp đập mạnh xuống mép ván ép khiến mấy tập hồ sơ kẹp ghim và chiếc gạt tàn bằng thủy tinh nảy bần bật:

"Mày có biết thằng Đặng Quốc Khánh đang đổ bao nhiêu tiền vào cái chiến dịch càn quét này không? Nó vừa được đám liên minh chợ đầu mối bơm cho cả chục tỷ đồng tiền mặt, lại thêm cái mác công ty cổ phần to tướng bảo hộ phía sau lưng. Tao tính nát nước rồi, trong cái thương trường cá lớn nuốt cá bé này, mình không thể cứ ngồi im khoanh tay chờ chết thế này được! Đức Anh, mày với cái Trang xem lại quỹ đi, còn bao nhiêu tiền tiết kiệm cá nhân thì rút sạch bách ra! Sổ đỏ căn nhà cấp bốn của bố mẹ mày dưới quê, rồi cả cuốn sổ đỏ của nhà tao ở Thường Tín nữa, có cách nào mang cắm tạm cho ngân hàng hay tiệm cầm đồ lấy ra đôi ba trăm triệu không? Mình phải lao vào cuộc chiến này với nó! Nó giảm năm mươi phần trăm, công ty mình phải cắn răng hạ giá sàn xuống sáu mươi phần trăm! Nó tặng một triệu, mình chiết khấu thẳng hai triệu vào hợp đồng dịch vụ cho khách! Phải cắn răng giành giật lại từng khách hàng một, bằng mọi giá không thể để thằng Khánh nuốt chửng thị phần mà anh em mình đổ xương máu gầy dựng bấy lâu nay!"

Bùi Hoàng Nam ngồi bên góc máy chủ phụ, ngón tay đang gõ dở một dòng lệnh rẽ nhánh PHP bỗng khựng lại giữa không trung. Mai Thu Phương cũng dừng hẳn nét bút chì 2B trên cuốn sổ phác thảo giao diện, ngẩng đôi mắt tròn xoe đầy âu lo nhìn Hùng Béo. Trong gian phòng chật hẹp, chỉ còn lại tiếng rít rè rè mệt mỏi của chiếc quạt tản nhiệt gắn trên thùng máy Pentium 4 cũ kỹ và tiếng còi xe máy inh ỏi từ ngoài mặt đường Chùa Bộc vọng vào qua làn gió bấc buốt lạnh.

Đức Anh không vội đáp lời. Anh vẫn ngồi ngay ngắn trên chiếc ghế tựa bọc simili sờn góc, hai bàn tay đan lỏng vào nhau đặt trên mặt bàn. Anh với tay cầm lấy chiếc cốc sứ Hải Dương hoa lam đã sứt một mẩu nhỏ bên quai cầm, nhấp một ngụm trà mạn nguội ngắt để cái vị chát đắng gắt gao thấm sâu vào cuống họng, làm dịu đi cái lạnh tê buốt của buổi sớm mùa đông. Ánh mắt anh bình thản nhìn sâu vào ngọn lửa hoảng loạn đang bốc cháy ngùn ngụt trong đáy mắt của người bạn nối khố.

Cảnh tượng này, đối với một linh hồn ba mươi tám tuổi từng lăn lộn qua bao cuộc bể dâu của nền kinh tế thị trường kiếp trước, quen thuộc đến đau lòng. Những năm tháng 2008 đến 2011, khi cơn bão lạm phát quét qua như một trận cuồng phong, lãi suất ngân hàng phi mã lên mười tám, hai mươi phần trăm một năm, dòng tiền trên toàn cõi bị siết chặt đến nghẹt thở, anh đã từng chứng kiến biết bao nhiêu chủ doanh nghiệp vừa và nhỏ tự lao đầu vào cơn lốc xoáy hạ giá để tự sát. Họ tưởng rằng giảm giá là vũ khí tối thượng để giữ khách, nhưng họ không hiểu rằng hạ giá mà không có bệ đỡ tài chính vững chắc chẳng khác nào tự rạch mạch máu của chính mình để tưới tắm cho một mảnh đất cằn cỗi, để rồi kiệt quệ thanh khoản và gục ngã chỉ sau vài ba tháng sốt ruột.

"Hùng, kéo ghế ngồi xuống đi." Đức Anh mở lời, giọng nói không hề cao lên một tông nhưng lại ẩn chứa một uy lực điềm đạm, dứt khoát. "Cậu đứng gào thét thì khách hàng người ta cũng chẳng vì thế mà quay lại với mình đâu."

"Ngồi thế quái nào được mà ngồi!" Hùng gắt gỏng, lồng ngực phập phồng dữ dội sau lớp áo len dày cộm. "Khách quen từ cái thời anh em mình còn ngồi cặm cụi ở quán net Lê Thanh Nghị, rồi cả mấy mối buôn ngoài chợ Đồng Xuân do anh Tuấn móc nối bao công sức cũng vừa đòi rút cọc sáng nay! Cứ ngồi im uống nước chè như mày thì đến hết tuần sau cái văn phòng này biến thành cái chùa bà Đanh, anh em cuốn gói ra đê mà ở!"

Đúng lúc cơn thịnh nộ của Hùng đang lên đến đỉnh điểm, một âm thanh khô khốc, sắc gọn vang lên từ phía chiếc bàn kế toán kê sát cửa sổ.

*Tách.*

Kiều Trang dứt khoát bấm thụt ngòi chiếc bút bi Thiên Long màu xanh, đặt ngay ngắn nó song song với mép cuốn sổ cái bọc da đen sờn mép. Gương mặt thanh tú của cô gái không hề có lấy một nét hoang mang. Đôi mắt trong veo nhưng thăm thẳm nét kiên định lạ thường ngước nhìn Hùng Béo, rồi bằng một động tác chuẩn xác của một người làm chủ từng con số, cô xoay nhẹ góc màn hình chiếc máy tính xách tay ThinkPad cũ kỹ về phía trung tâm gian phòng.

Trên màn hình LCD mười bốn inch hơi ngả vàng, một bảng tính Excel 2003 hiện ra chật kín những hàng cột chi tiết, các chỉ số được định dạng nghiêm ngặt bằng hai tông màu xanh lá và đỏ tươi.

"Hùng, cậu nhìn thẳng vào bảng tính này đi," Trang cất giọng trầm tĩnh, rành rọt từng âm tiết, mang trọn phong thái của một người gác cổng tài chính dạn dày. "Đừng bao giờ nói đến chuyện cắm sổ đỏ hay dốc cạn tiền túi của gia đình khi cậu còn chưa nhìn thấu bản dự phóng dòng tiền này."

Hùng Béo ngơ ngác chớp mắt, cơn giận bỗng chùng xuống một nhịp trước sự lạnh lùng đầy tính toán của Trang. Cậu chầm chậm bước lại gần, chống hai tay lên bàn làm việc của cô, cúi sát mặt xuống dòm vào từng ô số liệu. Đức Anh cũng hơi nghiêng người sang quan sát.

Trang đưa ngón tay trỏ thon thả gõ nhẹ lên góc trên cùng bên phải màn hình, nơi ô số liệu tổng kết quỹ tiền mặt khả dụng đang hiển thị một con số cụ thể: hai mươi mốt triệu sáu trăm năm mươi nghìn đồng.

"Tính đến đúng tám giờ sáng ngày hôm nay, sau khi chúng ta hoàn tất việc thanh toán mười một triệu hai trăm nghìn đồng cho bác chủ nhà—bao gồm tiền thuê mặt bằng ba tháng và một tháng tiền cọc trách nhiệm—quỹ tiền mặt thực tế của Công ty Minh Anh còn chính xác hai mươi mốt triệu sáu trăm năm mươi nghìn đồng. Trong số này, theo quy chế quản trị tài chính mà cả năm người chúng ta đã bỏ phiếu thông qua hồi đầu tháng, công ty bắt buộc phải duy trì ba mươi phần trăm quỹ dự phòng rủi ro bất khả xâm phạm, tương đương sáu triệu bốn trăm chín mươi lăm nghìn đồng. Số tiền này dùng để bảo đảm chi trả tiền điện thoại, tiền mạng và duy trì sự sống tối thiểu của hệ thống nếu xảy ra sự cố đột xuất. Nghĩa là, dòng tiền lưu động thực tế mà chúng ta có quyền đụng tới cho mọi hoạt động vận hành chỉ còn lại vỏn vẹn mười lăm triệu một trăm năm mươi lăm nghìn đồng."

Trang rê chuột quang, kéo vệt sáng xuống bảng kê chi phí cố định hàng tháng được cô bóc tách chi li đến từng nghìn lẻ:

"Chi phí cố định tối thiểu mỗi tháng để văn phòng này tồn tại gồm có: hai triệu tám trăm nghìn tiền thuê nhà phân bổ; một triệu đồng phụ cấp sinh hoạt cứng cho Hùng phụ trách thị trường; hai triệu đồng cho tiền khấu hao thiết bị, hóa đơn tiền điện chạy điều hòa tản nhiệt cho hai cây máy chủ ngày đêm và cước đường truyền internet ADSL gói doanh nghiệp của bưu điện; sáu trăm nghìn phụ cấp xăng xe đi lại cho Phương và Nam. Tổng chi phí cố định là sáu triệu bốn trăm nghìn đồng một tháng. Con số này chưa bao gồm bất kỳ một chi phí biến đổi nào như phí duy trì tên miền quốc tế dot-com, tiền mua băng thông bổ sung khi nghẽn mạng, hay chi phí in ấn hồ sơ, chứng từ bàn giao."

Trang ngước mắt nhìn thẳng vào gương mặt đang dần chuyển từ đỏ gay sang xám ngoét của Hùng Béo:

"Bây giờ chúng ta nói về đối thủ. Mô hình mà Đặng Quốc Khánh đang triển khai tại FlashCommerce là chiến lược đốt tiền để bành trướng thị phần theo kiểu tư bản hoang dã. Hắn có mười tỷ đồng tiền vốn cam kết trên giấy tờ từ liên minh các trùm buôn chợ đầu mối, hắn có thể chấp nhận đốt từ hai đến ba triệu đồng cho mỗi một tài khoản tiểu thương đăng ký mới để tạo ra một con số người dùng ảo khổng lồ phục vụ cho việc báo cáo lên các quỹ đầu tư mạo hiểm. Còn chúng ta thì sao? Biên lợi nhuận ròng của gói dịch vụ mười tám triệu cho sáu tháng trước đây của Minh Anh dao động ở mức hai mươi lăm đến ba mươi phần trăm sau khi đã trừ toàn bộ công sức kỹ thuật, thiết kế và quản trị. Nếu chúng ta nghe theo sự bốc đồng của cậu, cắt giảm năm mươi phần trăm giá sàn để cạnh tranh—tức là chỉ thu chín triệu đồng cho một hợp đồng sáu tháng, tương đương một triệu rưỡi mỗi tháng—thì sau khi trừ chi phí máy chủ, khấu hao và nhân công thực hiện, biên lợi nhuận ròng của mỗi hợp đồng sẽ rơi thẳng xuống mức âm mười hai phần trăm."

Trang nhấp chuột chuyển sang một trang tính mô phỏng kịch bản dòng tiền xấu nhất. Cô kéo thanh cuộn thời gian sang tháng thứ ba. Một ô số liệu lớn lập tức biến thành màu đỏ chót, nằm gọn trong dấu ngoặc đơn âm tiền:

"Nếu chúng ta hạ giá để cố giữ chân mười khách hàng hiện tại, doanh thu mỗi tháng thu về chỉ vỏn vẹn mười lăm triệu đồng, nhưng chi phí vận hành và kỹ thuật bị kéo căng sẽ ngốn sạch mười bảy đến mười tám triệu. Tiền thu về không đủ để bù đắp tiền điện thoại bàn, tiền xăng xe máy của cậu và chi phí duy trì đường truyền internet, chứ đừng mơ đến chuyện trả lương cứng cho anh em. Thêm vào đó, hạ tầng kỹ thuật của chúng ta hiện nay chỉ là hai chiếc máy tính để bàn lắp ráp chạy ngầm bằng mạng ADSL dân dụng được cải tiến, chúng ta không có máy chủ cụm tự động hóa như các trung tâm dữ liệu Viettel hay FPT. Nếu gánh một lượng lớn khách hàng giá rẻ mà không có lãi, toàn bộ hệ thống sẽ quá tải. Với tốc độ bào mòn tiền mặt như vậy, công ty Minh Anh sẽ cạn kiệt toàn bộ đồng vốn cuối cùng sau chính xác sáu mươi lăm ngày. Hơn hai tháng nữa thôi, chúng ta sẽ chính thức phá sản, giải tán công ty trong tủi nhục mà không cần Đặng Quốc Khánh phải dùng đến bất kỳ một thủ đoạn bôi nhọ nào!"

Căn phòng tầng hai bỗng chốc rơi vào một khoảng lặng đặc quánh đến ngột ngạt. Từng lời nói sắc bén, khúc chiết, dựa trên những con số toán học lạnh lùng của Kiều Trang chẳng khác nào một gáo nước đá dội thẳng vào cái đầu đang bốc hỏa vì uất ức của Hùng Béo. Hùng đứng chôn chân tại chỗ, đôi bàn tay to bè từ từ buông thõng bên hông. Cậu lảo đảo lùi lại nửa bước, tựa hẳn lưng vào bức tường vôi vàng loang lổ, ánh mắt đờ đẫn dán chặt vào ô số màu đỏ trên màn hình máy tính.

"Chẳng lẽ... chẳng lẽ giương mắt ếch ra nhìn nó cướp sạch từng khách một à?" Giọng Hùng chùng xuống, nghẹn ngào trong cổ họng. "Nó phá giá dã man thế này thì ai thèm bỏ tiền triệu ra làm việc với một cái công ty sinh viên như mình nữa..."

Đức Anh đứng dậy. Anh bước chầm chậm qua chiếc bàn của Trang, đặt bàn tay ấm áp lên vai cô bạn đồng sáng lập như một sự ngầm công nhận tuyệt đối cho bản phân tích tài chính xuất sắc, rồi tiến lại gần khung cửa sổ gỗ.

Gió đông ngoài kia thổi từng luồng buốt giá, cuốn theo những đám lá bàng khô xào xạc trên mặt đường Chùa Bộc. Phía dưới ngõ, những chiếc xe máy Dream II và Wave Alpha cũ kỹ, hoen gỉ, còng lưng chở theo từng sọt hàng gia dụng, xoong nồi, chậu nhựa cồng kềnh đang nhích từng mét giữa dòng người hối hả mưu sinh.

Trong tâm trí sâu thẳm của Đức Anh, miền ký ức của người đàn ông ba mươi tám tuổi từng sống qua cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008 bỗng chốc cuộn trào về rõ mồn một. Năm 2008 là năm mà chỉ số giá tiêu dùng tại Việt Nam tăng vọt gần hai mươi phần trăm, giá xăng dầu biến động từng ngày, giá thép, hạt nhựa, vải vóc leo thang chóng mặt khiến các chủ cơ sở sản xuất nhỏ lẻ đứng ngồi không yên. Giữa tâm bão lạm phát, điều mà những người buôn bán, tiểu thương và chủ xưởng cần nhất không phải là một chiếc vỏ website lung linh vô thưởng vô phạt, mà là khả năng sinh tồn: làm sao để bán được từng món hàng thật, thu về từng đồng tiền mặt tươi rói để trang trải công thợ và tiền nhập nguyên liệu cuối năm.

"Trang đã chỉ ra một chân lý sống còn," Đức Anh quay người lại, ánh mắt rực sáng, giọng nói trầm hùng và vang vọng trong căn phòng nhỏ. "Cắt giảm giá bán là con đường ngắn nhất và ngu xuẩn nhất để một công ty khởi nghiệp tự đào mồ chôn mình. Chúng ta không có mười tỷ đồng tiền mặt để ném qua cửa sổ như Đặng Quốc Khánh. Nhưng quan trọng hơn cả: cuộc đua giá rẻ mà FlashCommerce đang bày ra thực chất chỉ là một cái bẫy ảo ảnh!"

Anh bước tới bên chiếc bảng mica trắng treo trên tường, rút chiếc bút dạ màu xanh tháo nắp, vạch một đường thẳng đứng chia mặt bảng làm hai nửa rõ rệt:

"Mọi người hãy nhìn lại toàn bộ bức tranh mà chúng ta đã chứng kiến tại đêm tiệc Daewoo tuần trước. Đặng Quốc Khánh đứng trên bục vinh quang rêu rao con số năm mươi nghìn đơn hàng, nhưng thực tế bên trong là gì? Hơn tám mươi phần trăm số đơn đó là những đơn hàng ảo do đám sinh viên và người săn hàng giá rẻ lập nick để vét sạch các sản phẩm được bù giá dưới giá vốn. Hạ tầng giao nhận COD của FlashCommerce hoàn toàn là một con số không tròn trĩnh. Hắn đang ký gửi qua bưu điện và các hãng xe khách tư nhân một cách chắp vá, không có quy trình đối soát tiền mặt độc lập, tỷ lệ hoàn hàng thực tế đang âm thầm tích tụ ở mức ba mươi đến bốn mươi phần trăm. Bây giờ hắn mang chiêu trò miễn phí website và tặng một triệu đồng tiền tài khoản xuống các chợ để dụ dỗ tiểu thương. Nhưng hắn bán cho họ cái gì?"

Đức Anh gõ mạnh đầu bút lông lên mặt bảng mica:

"Hắn chỉ quẳng cho họ một cái giao diện website rỗng tuếch, một đường link chết không có người chăm sóc, rồi phó mặc cho những người cả đời chỉ quen cầm kéo, cầm kìm tự bơi giữa không gian số! Tiểu thương chợ truyền thống hay các chủ xưởng gia công bấy lâu nay có ai biết gõ mười ngón bàn phím không? Có ai hiểu tối ưu hóa công cụ tìm kiếm là gì không? Không một ai cả!"

Đức Anh quay sang phía Bùi Hoàng Nam:

"Nam, dưới góc độ kỹ thuật, nếu một máy chủ cấu hình tầm trung mà nhồi nhét hàng nghìn website miễn phí cùng lúc mà không có cơ chế phân luồng bộ nhớ đệm, chuyện gì sẽ xảy ra?"

Bùi Hoàng Nam lập tức đẩy gọng kính cận dày cộp lên sống mũi, giọng nói của người làm kỹ thuật trở nên đanh thép:

"Hạ tầng của FlashCommerce hiện tại dùng mã nguồn mở OSCommerce chỉnh sửa lại từ bản dựng cũ mà ngày trước em từng xem qua. Hệ thống cơ sở dữ liệu của họ không có bộ nhớ đệm đa tầng. Chỉ cần có khoảng vài trăm lượt truy cập đồng thời vào xem danh mục sản phẩm, cơ sở dữ liệu MySQL sẽ lập tức rơi vào trạng thái khóa bảng toàn phần. Hệ quả tất yếu là máy chủ sẽ trả về lỗi 500 Internal Server Error hoặc thời gian tải trang kéo dài lê thê trên mười lăm giây. Với hạ tầng mạng ADSL gói cước gia đình phổ biến năm 2008 ở các tỉnh miền Bắc, người dùng không ai đủ kiên nhẫn đợi một trang web tải quá năm giây. Cái website miễn phí đó sẽ chết đứng ngay trong tuần đầu tiên!"

"Chính là như vậy!" Đức Anh tiếp lời, từng lập luận khớp chặt như những bánh răng đồng hồ cơ khí. "Tiểu thương có thể ham rẻ, có thể bị lóa mắt trước món tiền khuyến mại một triệu đồng nạp tài khoản ban đầu mà rời bỏ chúng ta. Nhưng chỉ sau một tuần, hai tuần, khi website của họ liên tục báo lỗi trắng xóa, khách hàng gọi điện phản ánh không xem được mẫu mã, những đơn hàng ảo bị bom hàng trả về nằm ngập trong kho, họ sẽ nhận ra cái giá của sự 'miễn phí' đắt đỏ đến mức nào! Uy tín của một sạp hàng hay một xưởng cơ khí gây dựng suốt hai mươi năm bằng mồ hôi nước mắt không thể đem đánh đổi lấy một triệu đồng tiền khuyến mại trên mạng ảo!"

Anh nhìn thẳng vào Hùng Béo, ánh mắt như có ngọn lửa tôi rèn qua bão táp:

"Vì thế, nguyên tắc sống còn số một của Minh Anh lúc này: Tuyệt đối giữ vững mức giá sàn! Chúng ta không giảm một đồng, một cắc nào trên giá trị hợp đồng cốt lõi để bảo đảm nguồn lực tài chính nuôi sống bộ máy và duy trì chất lượng hệ thống ở mức cao nhất. Khách hàng nào muốn chạy theo FlashCommerce vì giá rẻ, chúng ta tôn trọng quyền lựa chọn của họ, bàn giao đầy đủ đĩa mềm sao lưu dữ liệu một cách đàng hoàng, lịch sự, tuyệt đối không níu kéo hay hạ mình nài xin!"

Hùng Béo thở hắt ra một hơi dài, bờ vai đồ sộ hơi buông lỏng xuống nhưng nét băn khoăn vẫn hằn sâu nơi khóe mắt:

"Giữ giá sàn thì lấy cái gì làm vũ khí để giữ chân những người còn đang phân vân? Lão Bách may mặc với chú Bảy vừa tối hậu thư bảo nếu trưa nay mình không có giải pháp gì đột phá là họ dứt áo ra đi đấy!"

"Chúng ta sẽ không bán cho họ một cái website trống nữa," Đức Anh mỉm cười, một nụ cười điềm đạm toát lên từ tầm nhìn vượt trước thời đại. "Sai lầm lớn nhất của chúng ta từ trước tới nay là tư duy như những kẻ bán công nghệ thuần túy. Chúng ta nghĩ rằng dựng cho khách một trang web đẹp, đưa cho họ cái tài khoản quản trị là xong trách nhiệm. Nhưng tiểu thương hay các ông chủ xưởng gia công thì cần quái gì công nghệ! Họ không cần biết HTML, CSS, hosting hay MySQL là cái giống gì. Cái họ thực sự thèm khát giữa thời buổi bão giá này là doanh số bán hàng thực tế, là dòng tiền mặt đều đặn chảy về túi để trả lương thợ và thanh toán tiền vật tư!"

Đức Anh quay lại bảng mica, viết hoa bốn chữ lớn bằng mực xanh đậm: **GÓI TRỌN GÓI THỰC CHIẾN**.

Cả bốn người trong phòng—Kiều Trang, Hùng Béo, Mai Thu Phương và Bùi Hoàng Nam—đều dán mắt vào từng nét bút dứt khoát của anh.

"Kể từ ngày hôm nay, Công ty Minh Anh sẽ thực hiện một bước chuyển dịch chiến lược toàn diện," Đức Anh gõ đầu bút lên mặt bảng, phân tích từng tầng nấc: "Chúng ta không cạnh tranh với FlashCommerce về mặt công nghệ lập trình, mà chúng ta đè bẹp họ bằng chất lượng dịch vụ vận hành cắm rễ đến tận chân sạp hàng. Chúng ta tung ra gói giải pháp 'Chăm sóc số vi mô': Thứ nhất, về mặt nội dung sản phẩm: Thay vì quăng cho khách hàng cái khung web rồi bắt họ tự mày mò đăng bài, đội ngũ Minh Anh sẽ trực tiếp chấp bút toàn bộ mô tả sản phẩm. Nhưng không phải viết theo kiểu văn hoa sáo rỗng của dân công nghệ, mà viết đúng bằng ngôn ngữ trần trụi của người mua hàng thực tế: chiếc nồi này dung tích bao nhiêu lít, đáy dày mấy lớp, chảo chống dính sâu lòng chịu được nhiệt độ dầu sôi ra sao, máy bơm nước cuốn bằng dây đồng hay dây nhôm, chế độ bảo hành cơ khí cam kết cụ thể thế nào. Thứ hai, về khâu hình ảnh: Mai Thu Phương sẽ mang máy ảnh kỹ thuật số Canon PowerShot cùng thước kẹp cơ khí, thước dây trực tiếp lặn lội xuống từng xưởng, từng kho hàng. Chụp ảnh chân thực từng góc cạnh, từng mối hàn, mép gấp của sản phẩm, đặt cạnh các vật đối chứng kích thước rõ ràng. Bài học đắt giá từ vụ cái lòng chảo chống dính của sạp dì Hòa đợt trước không được phép lặp lại: tuyệt đối không dùng góc máy nghệ thuật gây hiểu lầm về độ sâu và kích thước thật! Thứ ba, về khâu xử lý và kiểm soát đơn hàng: Bùi Hoàng Nam sẽ lập trình một giao diện quản trị rút gọn tối đa, tối ưu hóa hiển thị mượt mà trên các trình duyệt máy tính cũ như Internet Explorer 6, đồng thời tích hợp cổng gửi tin nhắn SMS thông báo trạng thái đơn hàng. Và quan trọng nhất: khâu thực địa sẽ do Hùng Béo trực tiếp chỉ huy. Mỗi khi có một đơn đặt hàng phát sinh trên hệ thống mạng, Hùng sẽ dùng điện thoại gọi trực tiếp xác nhận hai chiều với người mua trong vòng mười lăm phút. Kiểm tra tính xác thực của số điện thoại, đối soát địa chỉ giao nhận cụ thể đến từng số nhà, ngõ ngách, xác minh khả năng thanh toán tiền mặt khi nhận hàng (COD), sau đó mới chuyển thông tin chuẩn xác cho chủ xưởng đóng gói xuất hàng."

Đức Anh quay sang nhìn Mai Thu Phương, ánh mắt ấm áp nhưng đầy vẻ thử thách:

"Phương, em có ngại việc phải xách máy ảnh lặn lội xuống tận những kho bãi bụi bặm, dầu mỡ ở Định Công hay bến xe Giáp Bát giữa trời đông giá rét thế này không?"

Phương ngẩng cao đầu, nụ cười tươi tắn bừng sáng trên gương mặt thanh tú. Cô lắc đầu dứt khoát, mái tóc buộc đuôi ngựa khẽ đung đưa:

"Em chẳng ngại đâu anh! Hồi mới mở dịch vụ, em theo dì Hòa đi chụp từng cái nồi áp suất, chui cả vào gầm xe tải ở bến xe Nước Ngầm để lựa góc sáng em còn làm được nữa là! Em chỉ bực nhất là người ta nhìn vào bản thiết kế của mình rồi bảo vẽ vời vớ vẩn thôi. Nếu việc chụp ảnh thật, đo đạc thông số thực tế giúp cho khách hàng bán được hàng và giữ được uy tín của công ty thì em sẵn sàng đi ngay bây giờ!"

Đức Anh gật đầu hài lòng, ánh mắt chuyển sang Bùi Hoàng Nam:

"Nam, cấu hình bộ đệm trang tĩnh HTML mà cậu vừa nghiên cứu kết hợp với bộ mã hóa mã nguồn IonCube có bảo đảm cho việc tải trang của các danh mục sản phẩm trọn gói này mượt mà tuyệt đối không?"

Nam ngước lên, đôi mắt sau tròng kính cận lóe lên niềm kiêu hãnh của một kỹ sư lập trình thực thụ:

"Em cam đoan với anh một trăm phần trăm! Ngay cả khi bọn FlashCommerce có cho bot tự động cào dữ liệu giao diện của mình thì chúng nó cũng chỉ cào được cái vỏ HTML tĩnh chết. Còn toàn bộ thuật toán nén ảnh đa luồng và cơ chế đồng bộ dữ liệu hai chiều bằng Ajax độc quyền mà em dựng trên máy chủ thử nghiệm sẽ giúp cho trang web của khách hàng Minh Anh tải trong vòng chưa đầy một giây. Ngay cả khi khách hàng ở các huyện xa dùng đường truyền Dial-up hay ADSL bưu điện chậm như rùa bò, trang web vẫn mở ra tức thì!"

Cuối cùng, Đức Anh nhìn về phía Hùng Béo, người nãy giờ đang đứng lặng phắc nuốt từng lời phân tích:

"Còn Hùng, cậu thấy thế nào? Cậu muốn tiếp tục chạy theo đuôi thằng Khánh để rải tờ rơi phá giá rồi ôm đống nợ cầm cố nhà cửa, hay là cầm chiếc điện thoại Nokia lên, dùng chất giọng con nhà buôn bán của cậu để chốt từng đơn hàng thực tế, bảo đảm tỷ lệ giao dịch thành công đạt trên chín mươi lăm phần trăm để các chủ xưởng nhìn thấy tiền tươi thóc thật chảy về túi mỗi chiều?"

Gương mặt Hùng Béo dần giãn ra. Lớp sương mù hoảng loạn dường như đã bị quét sạch hoàn toàn, nhường chỗ cho những tia lửa nhiệt huyết quen thuộc của một gã nghiện hành động thực địa. Cậu vỗ đùi đánh *đét* một cái thật mạnh, cười khùng khục trong cổ họng:

"Mẹ kiếp! Thế mà tao không nghĩ ra! Đúng là đầu óc tao bị mấy cú điện thoại dọa dẫm làm cho lú lẫn mất rồi! Đúng quá chứ còn gì nữa! Lão Bách hay chú Bảy cả đời chỉ biết cầm búa với ngắm máy may, bảo các lão ấy ngồi gõ máy tính với check email thì có mà đợi đến mùa quýt năm sau! FlashCommerce quăng cho các lão một cái website trống không rồi đem con bỏ chợ thì các lão ấy bán hàng cho ma à! Nếu anh em mình bao trọn gói từ khâu đo đạc, chụp ảnh, viết bài cho đến việc gọi điện chốt đơn, loại bỏ đơn ảo tận gốc thì dù có đắt hơn vài triệu bạc các lão ấy vẫn phải bám chặt lấy mình!"

"Chính xác là như vậy," Kiều Trang khẽ mỉm cười, đôi bàn tay nhanh thoăn thoắt gõ phím số trên chiếc máy tính cầm tay Casio fx-500MS rồi ghi nhanh vào sổ cái: "Chi phí phát sinh cho việc đi lại thực địa chụp ảnh và cước gọi điện thoại xác nhận đơn ước tính rơi vào khoảng bốn trăm nghìn đồng cho mỗi khách hàng một tháng. Nếu chúng ta giữ nguyên mức giá sàn mười tám triệu đồng cho hợp đồng sáu tháng kèm theo cam kết tỷ lệ hoàn đơn dưới năm phần trăm và có người chăm sóc tận nơi, biên lợi nhuận ròng của chúng ta vẫn vững vàng ở mức trên hai mươi phần trăm. Dòng tiền thực thu vẫn dương, bảo đảm công ty đủ sức trang trải mọi chi phí và trả phụ cấp đều đặn cho anh em qua suốt mùa bão giá này."

Đức Anh vỗ tay thật mạnh, ánh mắt nhìn lướt qua từng gương mặt cộng sự:

"Chiến lược đã thống nhất. Bây giờ chúng ta chia quân hành động! Phương chuẩn bị sẵn pin máy ảnh, thước dây và sổ ghi chép. Nam túc trực bên cụm máy chủ, rà soát lại toàn bộ lỗ hổng bảo mật và hoàn tất bộ đệm tĩnh. Hùng với tôi sẽ chia nhau gọi điện thoại phản hồi cho những khách hàng đang dao động. Chúng ta sẽ chứng minh cho thị trường thấy: giá trị thật nằm ở doanh số thực tế chảy vào túi khách hàng, chứ không nằm ở những chiếc bánh vẽ miễn phí của những kẻ đốt tiền!"

***

Đến mười giờ ba mươi phút trưa, không khí bên trong gian phòng số 12 ngõ Chùa Bộc đã biến thành một trung tâm điều hành dã chiến thực thụ. Tiếng gõ bàn phím lách cách của Nam vang lên liên hồi như nhịp súng máy, tiếng trượt mở nắp tanh tách của chiếc Nokia 6500 Slide trên tay Hùng Béo cùng những cuộc đàm thoại dồn dập, căng thẳng nhưng đầy tính thuyết phục không ngừng tiếp nối.

Thế nhưng, thương trường chưa bao giờ là một dòng sông phẳng lặng, và những tính toán trên trang giấy luôn phải đối mặt với thực tế nghiệt ngã của tâm lý đám đông.

Đúng mười hai giờ trưa, những tin dữ đầu tiên bắt đầu ập về.

Bốn khách hàng lớn tại khu vực Hà Nội—gồm xưởng may gia công xuất khẩu Việt Bách ở Hà Đông, đại lý thau chậu nhựa Định Công của chú Bảy, xưởng nhôm đúc Đỗ Xá và một cửa hàng kinh doanh phụ tùng xe máy lâu năm trên đường Giải Phóng—đã chính thức cử người mang công văn sang tận văn phòng yêu cầu đơn phương chấm dứt hợp đồng dịch vụ số với Minh Anh. Bất chấp những nỗ lực phân tích cặn kẽ của Đức Anh và Hùng qua điện thoại suốt buổi sáng, lòng tham trước khoản tiền mặt một triệu đồng trao tay cùng lời hứa hẹn miễn phí thiết kế website trọn đời của FlashCommerce đã hoàn toàn làm mờ mắt họ.

"Lão Bách vừa chửi tao một trận xối xả trong điện thoại xong," Hùng Béo ngồi phịch xuống chiếc ghế xoay, ném mạnh chiếc Nokia lên mặt bàn ván ép, giọng khàn đặc đi vì khô khốc sau hàng chục cuộc gọi không nghỉ. "Lão bảo bọn mình là một lũ sinh viên ranh mãnh, chỉ biết bóc lột tiền của các xưởng sản xuất. Lão bảo người ta công ty lớn ở Daewoo mang tiền đến tận tay không lấy, lại đi nghe lời bọn tao đóng tiền triệu mỗi tháng. Lão chốt hạ là chiều nay sẽ cho xe ôm sang lấy lại toàn bộ đĩa mềm sao lưu hình ảnh với mã nguồn."

Mai Thu Phương ngồi bên cạnh, bờ môi cắn chặt đến rớm máu, đôi mắt thoáng rưng rưng ngấn lệ khi nhìn vào tệp thư mục chứa hàng trăm tấm ảnh mẫu áo thun cotton và sơ mi hè mà cô từng thức trắng bao đêm để tỉ mẩn cắt phông nền, chỉnh sửa từng nếp vải.

"Đừng buồn, Phương," Đức Anh nhẹ nhàng rót một cốc nước lọc ấm đặt vào tay cô em út, ánh mắt và giọng nói của anh vẫn giữ được sự bình thản đến lạ kỳ. "Thương trường là một cuộc sàng lọc tự nhiên vô cùng khắc nghiệt. Những người chỉ biết nhìn vào cái lợi trước mắt của việc phá giá năm mươi phần trăm hay một triệu đồng tiền khuyến mại vụn vặt sẽ phải tự trả giá bằng những bài học đắt giá ngoài đời thực. Việc mất đi bốn khách hàng này hoàn toàn nằm trong kịch bản rủi ro mà Trang đã dự trù từ sáng."

Kiều Trang ngẩng lên khỏi cuốn sổ cái, bàn tay cô cầm cây bút bi gạch một đường dứt khoát qua bốn cái tên trên danh sách đối tác:

"Mất bốn hợp đồng này, tổng doanh thu dự kiến trong quý một của chúng ta sẽ hụt đi hai mươi tư triệu đồng. Nhưng đổi lại, chúng ta lập tức giải phóng được hơn sáu mươi phần trăm tải băng thông của hai máy chủ, đồng thời giải tỏa được một nửa quỹ thời gian vận hành thực địa của Hùng và Phương. Bây giờ, toàn bộ nguồn lực quý giá đó sẽ không bị phân tán cho những kẻ hám rẻ nữa, mà được dồn toàn lực vào phòng tuyến quan trọng nhất của chúng ta: những người kinh doanh thực chất, những người hiểu được giá trị của dòng tiền thật."

Đức Anh khẽ gật đầu, ánh mắt hướng về phía chiếc mũ bảo hiểm treo bên góc tường:

"Lấy xe máy đi Hùng. Chiều nay tôi với cậu sẽ về thẳng chợ huyện Ý Yên, Nam Định."

***

Ba giờ ba mươi phút chiều, chiếc Wave Alpha màu đỏ đã bạc màu theo năm tháng của Hùng Béo chở Đức Anh rẽ vào con đường liên huyện dẫn thẳng tới khu chợ trung tâm huyện Ý Yên.

Mùa đông ở vùng châu thổ sông Hồng mang theo cái rét căm căm, buốt buốt đến tận xương tủy. Từng luồng gió bấc rít qua những rặng chuối tiêu xác xơ ven bờ kênh, thổi rát buốt từng thớ thịt trên mặt hai chàng trai trẻ. Nhưng vừa bước chân qua cổng vòm rêu phong của khu nhà lồng chợ huyện, cái lạnh tê tái dường như bị đẩy lùi hoàn toàn bởi không khí hầm hập hơi người và mùi vị đặc trưng quen thuộc của một chợ trung tâm đồng bằng: mùi ngai ngái của bao tải gai đựng cám bã, mùi tanh nồng của mắm tôm, mắm tép, mùi thơm lừng của bánh đa vừng mới quạt và mùi hăng hắc của sắt thép, đồ kim khí.

Sạp hàng gia dụng bề thế của dì Hòa—người dì ruột sắc sảo của Kiều Trang—nằm sừng sững ngay góc ngã tư đắc địa nhất của khu nhà lồng.

Trái ngược hoàn toàn với cảnh đìu hiu, vắng hoe của những quầy hàng bên cạnh đang ngồi ngáp vặt vì ảnh hưởng của cơn bão giá, sạp của dì Hòa tấp nập người ra kẻ vào. Trên chiếc bàn gỗ con kê cạnh quầy thu tiền, cuốn sổ tay bọc giấy báo cũ mở rộng, chi chít những dòng ghi chép bằng bút mực tím ghi nhận đơn gửi xe khách đi khắp các huyện lân cận.

"Ôi dào ôi! Hai thằng tướng trên Hà Nội đã mò mặt xuống đấy à!"

Dì Hòa vừa thoăn thoắt lồng chiếc nồi áp suất năm đáy bằng nhôm sáng loáng vào chiếc bao tải dứa cho khách buôn, vừa ngoái đầu đon đả cười lớn. Tiếng cười giòn tan, sang sảng của người đàn bà buôn bán dạn dày như xua tan đi toàn bộ cái u ám của buổi chiều đông giá buốt.

"Vào đây! Bước cả vào đây làm ngụm chè xanh nóng dì vừa hãm trong giành tích cho ấm bụng đã nào!"

Đức Anh và Hùng gạt chân chống xe, tháo chiếc mũ bảo hiểm bám đầy bụi đường đỏ quạch bước vào gian hàng. Đức Anh đưa mắt quan sát một lượt toàn bộ cơ ngơi của dì: trên những kệ gỗ bạch đàn đóng chắc chắn, từng bộ nồi inox năm đáy, chảo chống dính sâu lòng phi 28, phi 30 sáng bóng được xếp ngay ngắn thành từng tầng thẳng tắp. Phía trước mỗi nhóm sản phẩm đều gắn một tấm bìa các-tông nhỏ cắt vuông vức, ghi rõ đường kính miệng chảo, độ dày đáy nồi, công suất chịu nhiệt và giá niêm yết công khai bằng mực đỏ—chuẩn xác đến từng chi tiết theo đúng quy chuẩn trưng bày mà nhóm Minh Anh đã hướng dẫn dì từ hai năm trước.

"Dì Hòa, tình hình buôn bán cuối năm dạo này thế nào ạ?" Đức Anh mỉm cười đón lấy bát sứ nước chè xanh nghi ngút khói từ tay người phụ nữ tần tảo, hơi ấm từ miệng bát lan tỏa làm mềm đi đôi bàn tay đang cóng buốt.

"Gớm, lại còn phải hỏi!" Dì Hòa hạ giọng xuống một tông, nhưng ánh mắt lấp lánh không giấu nổi vẻ tự hào và mãn nguyện tột cùng. "Thời buổi gạo tăng vọt từ tám nghìn lên mười một nghìn một cân, thịt lợn ngoài chợ nhảy giá từng ngày, người ta đi chợ cứ nâng lên đặt xuống rồi ngồi ngáp ruồi cả buổi. Riêng cái sạp này của dì, nhờ có cái trang mạng giới thiệu hàng hóa của mấy đứa mày trên Hà Nội vận hành mà mỗi tuần nhà xe Ba Bé chuyển về cho dì không dưới bốn chục đơn hàng! Người ta ở tận mạn Hải Hậu, Nghĩa Hưng, Giao Thủy, rồi thậm chí khách buôn mãi trên Phủ Lý, Ninh Bình cũng nhìn vào thông số trên mạng rồi gọi điện thẳng về đặt hàng. Chiều hôm qua con Trang vừa hoàn tất đối soát ngân hàng, chuyển khoản trọn vẹn cho dì mười lăm triệu tiền xuất kho đợt rằm, tiền tươi thóc thật ting ting vào sổ tiết kiệm, không thiếu một cắc, không chậm một giờ!"

Hùng Béo khẽ liếc nhìn Đức Anh, thở phào một hơi nhẹ nhõm như vừa trút được tảng đá ngàn cân đè nặng trong lồng ngực. Đức Anh nhấp thêm một ngụm chè chát ngọt hậu, thong thả cất lời:

"Dì ơi, hôm nay cháu với thằng Hùng phóng xe máy về đây là muốn trực tiếp thưa với dì một chuyện. Trên Hà Nội hiện nay có một công ty thương mại điện tử rất lớn tên là FlashCommerce, vốn liếng hàng chục tỷ đồng. Họ đang cho người tỏa về các chợ huyện lớn ở Nam Định, quảng cáo chương trình làm website bán hàng miễn phí một trăm phần trăm, lại còn tặng thêm một triệu đồng tiền mặt vào tài khoản cho mỗi tiểu thương đăng ký chuyển sang sàn của họ. Chắc chỉ một hai hôm nữa, người của họ cũng sẽ tìm tới tận sạp hàng của dì và các bác ở dãy chợ này."

Dì Hòa đang cầm chiếc giẻ lau khô miết lên nắp vung kính bỗng khựng tay lại. Đôi mắt sắc lẻm, tinh đời của người đàn bà từng lăn lộn ba mươi năm nơi đầu sóng ngọn gió chợ búa nheo lại đầy vẻ cảnh giác:

"Miễn phí? Lại còn phát không cho một triệu bạc tiền tươi á? Mày tưởng bà già này lú lẫn vì đếm tiền rồi đấy hả Đức Anh?"

Dì đập mạnh chiếc giẻ lau xuống mặt bàn gỗ đánh *bẹp* một cái, giọng đanh lại:

"Đời thuở nhà ai miếng pho-mát có sẵn lại không nằm trên cái bẫy chuột bao giờ chưa! Hồi cuối năm ngoái, có cái thằng cha mang danh đại lý cấp một từ trên tỉnh về đây, hứa cung cấp bếp gas đôi giá rẻ bằng nửa thị trường, ngon ngọt dỗ dành gom tiền cọc của nửa cái dãy hàng sắt này rồi ôm hàng chục triệu chuồn thẳng cánh mất dạng, đến giờ công an huyện còn chưa bắt được! Dì cạch mặt những trò mỡ gà rán mỡ vịt ấy đến già!"

Dì Hòa nghiêng hẳn người sang phía Đức Anh, ánh mắt nhìn thẳng vào mắt anh, giọng nói trầm xuống đầy vẻ từng trải và thấm đẫm tình người:

"Mày với con Trang, thằng Hùng làm ăn thế nào bao năm qua dì lạ gì nữa. Hồi đầu năm ngoái, con Phương chụp cái ảnh lòng chảo chống dính hơi bị nghiêng góc làm khách dưới Giao Thủy hiểu lầm độ sâu, gọi điện mắng vốn. Nửa đêm hôm ấy mày dám đội mưa gió đi xe máy từ Hà Nội về tận Nam Định, cùng thằng Hùng chở bộ nồi mới xuống tận nhà người ta xin lỗi, đổi hàng tận tay lại còn biếu thêm chai nước mắm Sa Châu làm quà tạ lỗi. Rồi cái đợt bố mày nằm Bệnh viện Bạch Mai cấp cứu vì bệnh phổi, con Trang một tay đỡ bố mày bên giường bệnh, một tay vẫn mở sổ sách đối soát từng đồng tiền hàng gửi về cho dì đúng hẹn từng ngày mùng một, ngày rằm. Cái uy tín ấy, cái chữ 'Tâm' và trách nhiệm đến cùng ấy, một triệu hay mười triệu tiền khuyến mại bố thí của thiên hạ cũng đừng hòng mua nổi!"

Dì Hòa vỗ mạnh vào bắp tay hộ pháp của Hùng Béo khiến cậu giật nảy mình:

"Dì đã họp hội phụ nữ tiểu thương bên dãy đồ sắt với dãy vải vóc hôm qua rồi. Dì bảo thẳng: Làm ăn với ai thì dì không biết, chứ làm với bọn thằng Đức Anh, con Trang là có người thật việc thật! Có đứa về tận nơi cầm thước đo từng li từng tí sản phẩm, có đứa ngồi trực điện thoại gọi cho khách bảo đảm giao hàng tận tay thu tiền tử tế mới thôi. Sáng hôm kia có hai thằng nhãi ranh mặc comple, thắt cà vạt bóng lộn, xịt nước hoa sực nức mò xuống đây phát tờ rơi bảo dì chuyển sang sàn gì của chúng nó, dì cầm chổi đót xua đuổi như xua tà! Dì bảo thẳng vào mặt chúng nó: 'Chúng mày có dám viết cam kết hàng hỏng hay vỡ vung kính đền một trăm phần trăm tiền mặt tận nhà khách như cháu tao không? Không dám thì cuốn xéo ngay cho chợ người ta bán hàng!'."

Nghe từng lời ruột gan, mộc mạc mà đanh thép ấy, cổ họng Đức Anh bỗng nghẹn lại. Một cảm giác xúc động sâu xa trào dâng, sưởi ấm toàn bộ tâm can anh giữa buổi chiều đông giá lạnh. Bao nhiêu nỗi nhọc nhằn, bao nhiêu căng thẳng và cả sự ấm ức trước những đòn phá giá bẩn thỉu suốt từ sáng sớm như tan biến không còn một dấu vết.

Đây chính là bức tường thành kiên cố nhất, vững chãi nhất mà không có bất kỳ một cỗ máy đốt tiền nào của Đặng Quốc Khánh có thể công phá được! Khách hàng ở phân khúc thực chất này không mua một cái website trừu tượng; họ mua sự yên tâm, mua chữ tín được bảo chứng bằng mồ hôi, trách nhiệm và nhân cách của những con người bằng xương bằng thịt qua năm tháng mưu sinh.

***

Chiều muộn hôm ấy, chiếc Wave Alpha của Hùng rẽ qua con đê làng đưa Đức Anh trở về gian nhà cấp bốn thân thương của gia đình tại xóm Cầu.

Tiếng cười nói ấm áp râm ran cả một góc sân gạch đỏ au bóng nước. Trong gian bếp nhỏ lợp ngói fip-rô xi măng, bà Lan—mẹ Đức Anh—đang lúi húi bên bếp củi rực hồng, mùi cá trôi kho tương gừng thơm nức mũi hòa quyện cùng mùi thơm hăng nồng của bát canh rau cải cay xé họng xua tan cái lạnh tê tái ngoài vườn.

Bà Lan vừa đon đả bưng mâm cơm nóng hổi lên chiếc sập gụ giữa nhà, vừa ân cần gắp từng khúc cá kho đượm màu cánh gián vào bát cho con trai và Hùng Béo. Ngồi đối diện bên bàn nước, ông Thành chậm rãi nhấp một ngụm trà mạn ấm nóng. Ánh mắt người thợ cơ khí già cả đời gắn bó với máy tiện, máy phay hiền từ dõi theo từng cử chỉ của con trai. Sau đợt điều trị tích cực tại Bạch Mai hồi năm ngoái, chứng bệnh phổi của ông đã hoàn toàn bình phục; sắc mặt ông hồng hào, phong thái quắc thước, không còn những cơn ho khan rút ruột xé gan như trong ký ức tăm tối của kiếp trước mà Đức Anh từng nếm trải.

"Mẹ nghe dì Hòa gọi điện kể chuyện buôn bán trên phố rồi," bà Lan khẽ mỉm cười, ánh mắt chan chứa niềm tự hào và tình mẫu tử bao la. "Người ta đồn có công ty gì to lớn lắm ngoài Hà Nội đang tìm cách chèn ép, giành giật khách của tụi con. Nhưng mẹ vẫn bảo với bố mày: người làm nghề buôn bán hay thợ thuyền, cứ lấy chữ 'Tâm' làm gốc thì chẳng có cơn sóng ngọn gió nào xô ngã được. Mấy bác bên tổ hàng khô ngoài chợ chiều nay còn nhắn mẹ bảo con Trang với Đức Anh đợt này mở rộng thêm kênh bán trên mạng cho miến dong với mộc nhĩ, nấm hương đón vụ Tết đấy."

Đức Anh ngước nhìn bố. Ông Thành đặt chén trà xuống mặt bàn gỗ, bàn tay thô ráp đầy những vết chai sần của đời thợ siết nhẹ lấy bờ vai săn chắc của con trai mình. Giọng nói của ông trầm ấm, đĩnh đạc và sang sảng như nhịp đập của búa thép:

"Bố cả đời chỉ biết tiện ốc, gá trục cơ khí, chẳng hiểu thương mại điện tử với máy vi tính của các con là cái gì cao siêu. Nhưng quy luật ở đời thì thời nào cũng giống nhau thôi con ạ. Một cỗ máy hỏng hóc linh kiện thì có thể đưa lên bàn máy tiện tiện lại chi tiết khác thay vào, nhưng chữ 'Tín' đối với người đời một khi đã đánh mất thì không có người thợ nào, không có cỗ máy vạn năng nào tiện lại được đâu. Những kẻ hám rẻ, hám của khuyến mại mà bỏ con đi thì con đừng có tiếc, đừng có đau lòng. Giữ được những người tin tưởng mình bằng sự tử tế, bằng chất lượng thực chất, đấy mới là cái gốc rễ ngàn đời để một cái cây đứng vững qua giông bão. Con cứ vững tâm mà bước tiếp con đường của mình."

"Vâng, con ghi lòng tạc dạ lời bố dạy," Đức Anh siết chặt đôi đũa tre trong tay, ánh mắt rực sáng lên niềm kiên định không gì lay chuyển nổi.

***

Đêm Chủ nhật, khi Đức Anh và Hùng Béo vượt qua chặng đường gần một trăm cây số gió bấc rét buốt để trở lại văn phòng số 12 ngõ Chùa Bộc, bầu không khí hoảng loạn, căng thẳng của buổi sáng sớm đã hoàn toàn biến mất, nhường chỗ cho một nhịp điệu làm việc trật tự, kỷ luật và tràn đầy sinh khí chiến đấu.

Trên chiếc bảng mica trắng, Kiều Trang đã dùng bút dạ xanh và đỏ phác thảo lại toàn bộ sơ đồ quản trị dòng tiền mới cho quý một năm 2011. Toàn bộ mười hai tiểu thương nòng cốt tại khu chợ trung tâm huyện Ý Yên cùng sáu cơ sở sản xuất đồ nhôm gang gia dụng ruột do dì Hòa kết nối đều đã ký vào phụ lục hợp đồng cam kết gắn bó dài hạn với gói dịch vụ 'Chăm sóc số vi mô' trọn gói của Minh Anh. Không một ai dao động. Họ sẵn sàng chi trả mức phí dịch vụ ba triệu đồng mỗi tháng để đổi lấy sự an tâm tuyệt đối về chất lượng hình ảnh, độ chuẩn xác của mô tả kỹ thuật và sự bảo đảm về tỷ lệ đơn hàng giao dịch thành công.

"Báo cáo tình hình tài chính chiến dịch," Trang nở nụ cười rạng rỡ, đẩy đĩa cam sành mọng nước vừa bóc vỏ sang phía hai người vừa đi thực địa về. "Tuy chúng ta mất đi bốn khách hàng gia công hám rẻ ở Hà Nội, nhưng nhờ giữ vững giá sàn và thu trọn vẹn tiền dịch vụ trọn gói của toàn bộ khối tiểu thương Nam Định, dòng tiền của Minh Anh trong tháng tới vẫn bảo đảm dương sáu triệu hai trăm nghìn đồng sau khi đã trích lập đầy đủ ba mươi phần trăm quỹ dự phòng rủi ro! Chúng ta hoàn toàn độc lập về tài chính, không nợ nần ai một xu và sống khỏe re qua quý một!"

Mai Thu Phương reo lên thích thú, trong khi Hùng Béo thở phào một hơi dài thượt, ngửa cổ dựa hẳn người vào lưng ghế xoay:

"Đúng là hú vía một phen! Suýt chút nữa là tao nghe lời ma quỷ xui khiến, cắm sổ đỏ đâm đầu vào cuộc chiến hạ giá tự sát với thằng Khánh Dylan rồi!"

Nơi góc phòng kỹ thuật, Bùi Hoàng Nam vẫn miệt mài gõ phím. Những dòng mã lệnh PHP được tối ưu hóa hiển thị trên màn hình CRT sáng rực giữa đêm đông tĩnh mịch. Cơ chế phân quyền và mã hóa bảo mật tầng sâu bằng IonCube mà Nam vừa triển khai thành công đã hoạt động trơn tru, tạo thành một lớp lá chắn bất khả xâm phạm bảo vệ toàn bộ cơ sở dữ liệu khách hàng ruột của Minh Anh trước mọi sự dòm ngó.

Đức Anh bước lại gần khung cửa sổ gỗ, châm một điếu thuốc lá Thăng Long rồi lại dập ngay vào gạt tàn khi nhớ tới lời nhắc nhở của Trang về việc giữ không khí trong lành cho căn phòng. Anh ngước nhìn lên bầu trời đêm Hà Nội sâu thẳm, nơi những vì sao lấp lánh ẩn hiện sau màn sương lạnh. Cuộc đụng độ với FlashCommerce mới chỉ là phát súng mở màn cho một cuộc chiến trường kỳ. Đặng Quốc Khánh đang đốt tiền một cách điên cuồng để mua lấy những con số ảo, và những vết rạn nứt cấu trúc từ mô hình tăng trưởng nóng của hắn sẽ sớm bộc lộ khi bài toán hoàn hàng và sự cạn kiệt thanh khoản ập đến như một định mệnh tất yếu. Công ty Minh Anh đã đứng vững trên chính đôi chân của mình, cắm rễ sâu vào mảnh đất màu mỡ của giá trị thực và dòng tiền dương lành mạnh.

Đúng lúc ấy, chiếc điện thoại di động Nokia đặt trên bàn làm việc của Bùi Hoàng Nam bỗng rung lên bần bật.

Tiếng mô-tơ rung va đập liên hồi vào mặt bàn gỗ phát ra những âm thanh *rè rè rè* khô khốc giữa đêm khuya thanh vắng. Màn hình đơn sắc màu xanh lục sáng lên, hiển thị một dãy số máy bàn lạ có đầu số 04 của Hà Nội.

Nam ngập ngừng, đưa mắt liếc nhìn Đức Anh và Kiều Trang như dò hỏi, rồi chậm rãi bấm phím nhận cuộc gọi và áp máy vào tai:

"Alo, tôi Nam nghe đây ạ..."

Từ đầu dây bên kia, một giọng nói trầm thấp, mang theo một vẻ ngạo nghễ, trịch thượng và quen thuộc đến mức khiến mọi người trong phòng lập tức nhận ra, vang lên sắc lạnh qua vành loa:

*"Chào cậu kỹ sư trưởng tài năng Bùi Hoàng Nam. Tôi là Đặng Quốc Khánh, Chủ tịch Hội đồng Quản trị kiêm Tổng Giám đốc của FlashCommerce đây. Tôi là người làm kinh doanh lớn, không thích vòng vo tam quốc mất thời gian: Mức lương phụ cấp hiện tại của cậu bên cái công ty sinh viên Minh Anh là bao nhiêu? Tôi trả cậu gấp ba lần con số đó ngay trong tháng này, thưởng nóng thêm một chiếc xe máy Yamaha Nouvo RC mới cứng đập hộp và trao quyền mua cổ phiếu ưu đãi của FlashCommerce trước đợt gọi vốn tiếp theo. Đổi lại, tối mai cậu chỉ cần mang theo một chiếc USB chứa toàn bộ danh bạ tiểu thương đối tác, mã nguồn quản lý kho và sơ đồ thuật toán tối ưu băng thông của Phạm Đức Anh sang đầu quân cho tôi. Cậu nghĩ sao?"*