Cân bằng giữa lằn ranh

Tiến sĩ Đỗ Quang Minh gõ nhẹ lên khung cửa gỗ phòng bệnh số bốn, bước vào với dáng vẻ đăm chiêu cùng tập tài liệu nghiên cứu kẹp dưới nách.

Tiếng gõ khô khốc vang lên giữa bầu không khí vừa trải qua một cơn giông bão cảm xúc khiến mọi người trong phòng khẽ giật mình. Đức Anh vội vàng lau vệt nước mắt còn vương trên khóe mi, từ từ đứng dậy khỏi sàn gạch men lạnh buốt. Bà Lan lúng túng kéo lại vạt áo cánh đã bạc màu, đưa bàn tay run rẩy vuốt phẳng nếp chăn trắng tinh tươm cho chồng. Trên giường bệnh, ông Thành khẽ nghiêng đầu. Ánh mắt ông vẫn trĩu nặng mệt mỏi nhưng đã vơi bớt vẻ hoảng loạn, ngơ ngác nhìn người đàn ông trung niên mặc chiếc áo sơ mi cởi cúc cổ, vầng trán cao và cặp kính gọng kim loại toát lên vẻ nghiêm cẩn của một học giả quen việc nghiên cứu hàn lâm.

"Chào bác, chào chị," thầy Minh cất giọng trầm ấm, âm lượng vừa đủ nghe để không phá vỡ sự tĩnh lặng nghiêm ngặt của khu điều trị nội trú. Thầy khẽ gật đầu chào Trang và Hùng đang nép mình bên mép tủ sắt, rồi nhìn thẳng vào Đức Anh bằng ánh mắt sắc sảo nhưng không hề gợn chút quở trách. "Tôi vừa có buổi họp hội đồng khoa học bên Bộ Y tế về dự án đánh giá chi phí dược phẩm, tiện đường ghé qua Trung tâm Hô hấp. Hỏi thăm phòng hành chính thì biết bố của Đức Anh đang nằm ở đây."

Đức Anh vội vàng bước lên nửa bước, hai tay khép nép, cúi đầu lễ phép:

"Em chào thầy ạ. Em... thực sự không ngờ thầy lại cất công ghé qua tận đây thăm bố em."

Thầy Minh bước chậm rãi đến cạnh giường bệnh, đặt tập tài liệu dày cộp bọc bìa da màu nâu lên chiếc tủ đầu giường bằng sắt sơn tĩnh điện. Thầy kéo một chiếc ghế đẩu nhựa màu xanh lại gần, từ tốn ngồi xuống. Ánh mắt thầy lướt qua bình truyền dịch đang nhỏ từng giọt dung dịch đẳng trương đều đặn, nhìn dải băng gạc trắng muốt vừa được các điều dưỡng cố định lại cẩn thận trên mu bàn tay phải gầy guộc của ông Thành, rồi dừng lại ở sắc mặt còn tái xanh của người thợ máy.

"Bác thấy trong người thế nào rồi?" Thầy Minh hỏi, thanh âm nhã nhặn, chất giọng của một người từng nếm trải nhiều phong ba cuộc đời chứ không phải giọng điệu bề trên của một vị tiến sĩ đang đứng trên bục giảng. "Bác sĩ phụ trách nói với tôi là buồng phổi của bác bị tổn thương khá sâu do môi trường cơ khí lâu năm, may mà Đức Anh đưa lên kịp phòng can thiệp A9 để xử lý cầm máu nội mạch. Giai đoạn cấp tính đã tạm qua, giờ là lúc cần kiên trì điều trị theo phác đồ."

Ông Thành gượng nhấc đầu lên một chút, đôi môi khô ráp nứt nẻ vì mất nước mấp máy từng tiếng ngắt quãng:

"Cảm ơn thầy giáo... Tôi làm phiền cháu nó quá, lại làm kinh động đến cả các thầy trên trường. Tôi ở quê ra, dốt nát chẳng biết gì, chỉ sợ... vì cái thân già ốm yếu mang bệnh tật này mà làm lỡ dở cả việc học hành, thi cử của cháu."

Thầy Minh khẽ mỉm cười, một nụ cười hiếm hoi làm giãn bớt những nếp nhăn nghiêm nghị hằn sâu quanh khóe mắt. Thầy nhìn sang bà Lan đang bồn chồn đứng cạnh chân giường, rồi quay lại nhìn thẳng vào đôi mắt trũng sâu của ông Thành:

"Bác đừng nghĩ thế. Người làm cha mẹ cả đời vì con, đến khi đau ốm con cái chăm sóc là đạo lý hiển nhiên ở đời. Nhưng tôi hiểu nỗi lòng của bác. Cách đây hơn mười lăm năm, khi tôi vừa tốt nghiệp thạc sĩ ở nước ngoài về và bắt đầu làm nghiên cứu sinh trong nước, mẹ tôi ở quê cũng đổ bệnh rất nặng, suy tim độ ba kèm theo phù phổi cấp. Thời điểm đó là những năm đầu thập niên chín mươi, kinh tế gia đình tôi kiệt quệ đến mức không còn một đồng lận lưng. Đồng lương giảng viên tập sự của tôi lúc bấy giờ thậm chí không đủ mua hai hộp thuốc đặc trị trợ tim mỗi tuần cho bà."

Căn phòng bệnh bỗng chìm vào một sự im lặng sâu lắng đến mức nghe rõ cả tiếng cọt kẹt của chiếc quạt trần đang quay chầm chậm trên cao. Cả Hùng và Trang đều nín thở lắng nghe. Đức Anh ngước nhìn người thầy mà mình luôn kính nể, bất giác nhớ lại dòng đời cũ năm 2026, nơi thầy Minh luôn là một tượng đài về tính nguyên tắc, sự sắc bén và chuẩn mực thép, một người hiếm khi thổ lộ chuyện riêng tư hay những góc khuất quá khứ trước mặt sinh viên.

Thầy Minh quay sang nhìn Đức Anh, ánh mắt dừng lại ở quầng thâm quanh mắt vì nhiều đêm mất ngủ của người học trò:

"Hồi đó, tôi cũng từng bốc đồng và mất phương hướng như cậu bây giờ, Đức Anh ạ. Tôi từng nghĩ hay là mình bỏ hết học hành, xin rút hồ sơ nghiên cứu sinh để đi làm phiên dịch cho một công ty liên doanh nước ngoài hoặc ra chợ đầu mối nhận hàng về bán kiếm tiền mặt ngay tức khắc. Tôi nghĩ thiển cận rằng chỉ cần có tiền thuốc cho mẹ thì tương lai của mình ra sao cũng được, danh dự học vị chẳng mài ra mà ăn được. Nhưng bác biết mẹ tôi ngày ấy nằm trên giường bệnh đã nói gì với tôi không?"

Ông Thành nhìn thầy Minh chăm chú, ánh mắt đục mờ bỗng ánh lên sự đồng điệu sâu thẳm của những bậc làm cha mẹ.

"Mẹ tôi bảo: 'Nếu anh bỏ dở con đường học hành để đi kiếm tiền chữa bệnh cho tôi, thì mỗi viên thuốc anh mua về sẽ chỉ khiến tôi thêm đau đớn, vì nó được đánh đổi bằng danh dự và tương lai của anh.' Câu nói ấy như một cái tát làm tôi bừng tỉnh, và nó đã giữ tôi ở lại giảng đường." Thầy Minh thở dài nhẹ nhõm, ánh mắt nhìn ra tán lá xà cừ ngoài ô cửa sổ như thể đang hồi tưởng lại một khúc quanh sinh tử của số phận. "Tôi nhận thêm việc dịch thuật tài liệu kỹ thuật ban đêm, viết bài báo khoa học, thức trắng nhiều tuần liền vừa ở viện trông mẹ vừa cặm cụi gõ máy chữ làm đề tài. Khổ sở vô cùng, có những đêm mùa đông đói lả người bên hành lang bệnh viện, nhưng cuối cùng mẹ tôi cũng qua khỏi cơn nguy kịch và tôi hoàn thành luận án đúng hạn. Sau này nghĩ lại, tôi mới hiểu: khó khăn là thứ để thử thách bản lĩnh và năng lực tổ chức cuộc đời của một người đàn ông. Trốn chạy bằng cách bỏ cuộc hay đâm đầu vào những toan tính ngắn hạn chưa bao giờ là cách giải quyết đúng đắn."

Đức Anh siết chặt hai bàn tay bên hông. Từng lời tâm sự mộc mạc, gan ruột của thầy Minh như một lớp giáp tinh thần vững chãi bọc lấy tâm can anh, xua tan đi cảm giác cô độc, bất lực và mặc cảm tội lỗi đang đè nặng lên lồng ngực suốt những ngày qua.

Thầy Minh đứng dậy, cầm lấy tập tài liệu kẹp dưới nách đưa cho Đức Anh:

"Về bản đề cương nghiên cứu thị trường về chuyển đổi mô hình kinh doanh cho tiểu thương trong thời kỳ bão giá mà tôi giao cho cậu... Tôi biết hoàn cảnh hiện tại của cậu rất ngặt nghèo. Câu lạc bộ Học thuật và Nghiên cứu Thị trường của khoa cũng vừa chốt lịch xét duyệt hồ sơ đợt mới. Sau khi cân nhắc kỹ lưỡng tình hình thực tế gia đình cậu, tôi đồng ý gia hạn thời gian nộp đề cương cho cậu thêm ba tuần."

Đức Anh ngẩng đầu lên, ánh mắt bừng sáng sự biết ơn pha lẫn ngỡ ngàng:

"Thầy... thầy cho em lùi hạn ba tuần thật ạ?"

"Phải, ba tuần," thầy Minh gật đầu, nhưng ngay lập tức giọng thầy đanh lại, ánh mắt nghiêm khắc quen thuộc trở lại sau tròng kính cận. "Nhưng tôi nói trước để cậu hiểu rõ: tôi tạo điều kiện cho cậu về mặt thời gian để thu xếp việc gia đình, chứ tuyệt đối không châm chước dù chỉ nửa điểm về chất lượng học thuật. Đề tài này không thể viết bằng cảm tính hay sao chép những lý thuyết suông trên mạng. Số liệu khảo sát thực địa phải lấy từ các sạp hàng thật, phương pháp xử lý định lượng trên phần mềm thống kê phải chuẩn xác, và mô hình đề xuất phải giải quyết được bài toán tồn kho, dòng tiền của những người buôn bán nhỏ lẻ như mẹ cậu hay các tiểu thương ngoài chợ. Nếu sau ba tuần nữa, bản đề cương cậu nộp về là một mớ số liệu cóp nhặt cẩu thả, tôi sẽ gạch tên cậu khỏi danh sách xét tuyển câu lạc bộ, và cậu sẽ phải thi lại môn Kinh tế lượng theo đúng quy chế thông thường mà không có bất kỳ sự ưu tiên nào. Cậu hiểu rõ chứ?"

"Em hiểu thưa thầy!" Đức Anh dõng dạc đáp, giọng nói đanh chắc và kiên định. "Em cam kết sẽ hoàn thành đúng hạn với toàn bộ số liệu thực chứng sạch nhất. Em cảm ơn thầy rất nhiều."

Thầy Minh khẽ gật đầu, vẻ mặt dịu lại. Thầy tiến lại gần giường bệnh, cúi người nắm lấy bàn tay gầy gò của ông Thành:

"Bác cứ yên tâm dưỡng bệnh, đừng lo nghĩ quẩn quanh. Đức Anh là một đứa trẻ có tố chất và có trách nhiệm, chỉ cần nó giữ được kỷ luật, không gì có thể đánh gục nó được. Chúc bác sớm bình phục."

Bà Lan nghẹn ngào chắp tay cảm ơn rồi vội vã tiễn thầy Minh ra tận cửa thang máy. Trong phòng bệnh, bầu không khí ngột ngạt của sự bế tắc dường như đã bị quét sạch hoàn toàn bởi một luồng gió mới — luồng gió của hy vọng, của sự tôn trọng và niềm tin vững chắc vào tương lai.

***

Mười lăm phút sau, tại một góc hành lang thoáng đãng ở tầng bốn Trung tâm Hô hấp, nơi có khung cửa sổ mở rộng nhìn ra những tán cây xà cừ cổ thụ rợp bóng mát của khuôn viên Bệnh viện Bạch Mai, một cuộc họp khẩn cấp nhưng trật tự đã diễn ra.

Gió đầu hạ lùa qua song sắt mang theo hơi nóng khô khốc của đường Giải Phóng cùng tiếng còi xe inh ỏi vọng lại từ phía ngã tư vọng, nhưng góc hành lang này lại tương đối yên tĩnh. Thỉnh thoảng chỉ có tiếng bánh xe đẩy thuốc của điều dưỡng lạch cạch đi qua và mùi cồn sát trùng thoang thoảng trong không khí. Đức Anh, Kiều Trang và Hùng Béo đứng quây quanh một chiếc bàn đá nhỏ kê sát tường gạch quét vôi vàng.

Trang mở cuốn sổ tay bìa cứng kẻ ô li quen thuộc, rút chiếc bút bi Thiên Long màu xanh cài ở gáy sổ, dứt khoát vạch ra một bảng phân công công việc gồm bốn cột rõ ràng. Từng nét chữ nắn nót, dứt khoát của cô gái Nam Định hiện lên như một sự khẳng định về kỷ luật vận hành không thể lay chuyển.

"Thời gian của chúng ta không còn nhiều," Trang bắt đầu, giọng nói trầm tĩnh nhưng dứt khoát. "Bác Thành đã qua cơn nguy kịch, nhưng khoản viện phí đợt hai và tiền thuốc dịch vụ đặc trị vẫn đang treo trên đầu. Nhờ thầy Minh lùi hạn ba tuần, Đức Anh có thể thở phào một chút về mặt thời gian, nhưng áp lực kép vừa học vừa làm vừa chăm sóc người bệnh là cực kỳ khốc liệt. Nếu chúng ta vận hành theo kiểu cảm tính như trước, cả nhóm sẽ vỡ trận. Tớ đề xuất lập quy chế phân công cụ thể ngay tại đây."

Hùng Béo tựa lưng vào tường, rút chiếc khăn tay lau mồ hôi đang túa ra trên trán, gật đầu lia lịa:

"Trang nói chuẩn đét. Đức Anh, mày đừng có cái tính ôm hết vào người như hôm trước nữa. Mày coi tụi tao là anh em thì phải để tụi tao chia lửa. Mày cứ việc lên giảng đường và lo học, còn chân chạy ngoài đường cứ để tao!"

Đức Anh nhìn hai người bạn trước mặt. Trong sâu thẳm ký ức ba mươi tám năm đầy vết sẹo của kiếp trước, anh luôn là một kẻ đơn độc, luôn nghi ngờ năng lực của người khác và tự giam mình trong cái lồng kiểm soát ngột ngạt để rồi chuốc lấy thất bại ê chề. Nhưng lúc này, nhìn vào ánh mắt trong trẻo và đầy nhiệt huyết của Hùng, nhìn vào sự tỉnh táo, sắc sảo của Trang, anh hiểu mình phải buông bỏ thói quen tai hại đó. Anh không còn đơn độc trên con đường này nữa.

"Được, chúng ta chia việc," Đức Anh nói, ngón tay điểm vào từng mục trên trang giấy. "Phân công cụ thể thế này:"

Trang gật đầu, đặt đầu bút xuống cột đầu tiên:

"Thứ nhất: Về thị trường và dòng tiền bán lẻ đồ gia dụng. Hùng sẽ nắm toàn quyền phụ trách khâu chạy thị trường, giao nhận hàng COD và chốt đơn hotline trên con Nokia 6500. Sau hiệu ứng từ bài đính chính của cô Thục trên diễn đàn Mua Rẻ, lượng khách đặt chảo xào và nồi anodize đang tăng mạnh. Hùng sẽ túc trực điện thoại, đóng gói và chạy xe máy Wave Alpha giao hàng vào các buổi trưa và chiều tối. Cậu phải đối soát từng cuống phiếu thu tiền mặt với tớ vào đúng 21 giờ mỗi ngày, tuyệt đối không được để tồn tiền mặt trong túi quá một đêm."

"Rõ! Tao cam đoan một đồng cũng không thiếu," Hùng Béo vỗ ngực bồm bộp, vẻ mặt nghiêm túc khác hẳn sự vô tư thường ngày. "Còn hai cái hợp đồng làm web bảng giá linh kiện ở phố Vọng do anh Tuấn giới thiệu, chiều nay tao sẽ tự qua gặp chủ cửa hàng để lấy danh mục và ký biên bản cọc năm mươi phần trăm. Tao biết cách nói chuyện với dân buôn máy tính, mày cứ tin tao."

"Tốt," Đức Anh tiếp lời, nhìn sang Kiều Trang. "Thứ hai: Trang sẽ giữ toàn bộ tay hòm chìa khóa. Cậu giám sát dòng tiền vào ra, quản lý két quỹ dự phòng rủi ro và trực tiếp cầm các hóa đơn viện phí, đơn thuốc của bố tớ. Mỗi khi bác sĩ yêu cầu đóng tạm ứng bổ sung hay mua thuốc đặc trị ngoài danh mục bảo hiểm, Trang sẽ là người trực tiếp kiểm tra và xuất tiền từ quỹ tích lũy của nhóm. Tiền công của mọi người và phần vốn hoàn trả cho dì Hòa cũng do Trang đối soát độc lập."

Trang khẽ mỉm cười, ghi nhanh vào sổ:

"Đồng ý. Tớ sẽ lập bảng cân đối thu chi hàng ngày kẹp vào hồ sơ bệnh án của bác Thành. Mọi khoản chi từ mười nghìn đồng trở lên đều phải có hóa đơn hoặc chữ ký xác nhận của điều dưỡng hoặc nhà thuốc bệnh viện."

"Thứ ba: Về mảng kỹ thuật và hạ tầng mạng," Đức Anh tiếp tục, giọng rành rọt từng chi tiết, "Nam phụ trách từ xa qua Yahoo Messenger. Nam đang bận làm đồ án tốt nghiệp, nhưng nhiệm vụ của cậu ấy là giữ cho máy chủ bộ nhớ đệm tĩnh của trang web linh kiện Tuấn Khoa chạy thông suốt, đồng thời dựng khung mã nguồn cho hai website ở phố Vọng và dự án số hóa danh mục kho tổng chợ Đồng Xuân của bác Thắng. Phương sẽ hỗ trợ vẽ banner đồ họa và chỉnh sửa ảnh sản phẩm theo kích thước chuẩn xác, tuyệt đối không dùng góc chụp đánh lừa thị giác nữa. Hùng và Trang sẽ thay phiên nhau nhắn tin báo cáo tình trạng kỹ thuật cho Nam vào mỗi đầu giờ chiều."

"Còn mày thì sao, Đức Anh?" Hùng Béo hỏi, ánh mắt lo lắng nhìn vào dáng người gầy rộc đi của bạn mình.

Đức Anh hít một hơi thật sâu, nhìn thẳng vào hai người đồng đội:

"Nhiệm vụ của tao là hạt nhân chiến lược và học tập. Buổi sáng, tao bắt buộc phải có mặt tại giảng đường Đại học Thương mại từ tiết một đến tiết bốn, không được vắng mặt bất kỳ buổi nào để xóa sạch mọi nguy cơ bị cấm thi. Tao phải hoàn thành toàn bộ các bài tập lớn của môn Kinh tế lượng, Quản trị học căn bản và Nguyên lý kế toán. Buổi chiều từ mười ba giờ đến mười bảy giờ, tao sẽ túc trực bên giường bệnh của bố để mẹ nghỉ ngơi, đồng thời tranh thủ viết bài phân tích thị trường và phác thảo đề cương nghiên cứu theo yêu cầu của thầy Minh. Buổi tối, tao sẽ học bù ca tối tại phòng trọ hoặc ngay tại bàn gấp hành lang viện, xử lý các nút thắt chiến lược cho nhóm."

Kiều Trang nhìn bản phân công chi tiết đã kín một trang giấy, ánh mắt ánh lên vẻ thán phục. Cô ngẩng lên nhìn Đức Anh, khẽ nói:

"Lịch trình này rất căng thẳng, gần như cậu chỉ được ngủ bốn đến năm tiếng mỗi ngày. Nhưng nếu chúng ta phối hợp nhịp nhàng, chia ca túc trực khoa phòng hợp lý — sáng Hùng và mẹ Lan ở viện, chiều Đức Anh trực, tối tớ qua phụ một lúc rồi Đức Anh về trọ học — thì guồng quay sẽ vận hành được. Quan trọng nhất là cậu phải tin tưởng bọn tớ. Việc ngoài đường và việc sổ sách, cậu không được can thiệp vào chi tiết nữa."

"Tao hiểu," Đức Anh khẽ gật đầu, đưa bàn tay ra giữa bàn đá. "Từ hôm nay, chúng ta vận hành như một cỗ máy. Sống chết có nhau."

Hùng Béo lập tức đặt bàn tay to béo, ấm áp của mình lên tay Đức Anh:

"Chuẩn! Vì bác Thành, và vì tương lai của cả nhóm!"

Kiều Trang mỉm cười, đặt bàn tay thanh mảnh nhưng dứt khoát của mình lên trên cùng:

"Quyết tâm."

Ba bàn tay siết chặt lấy nhau giữa góc hành lang bệnh viện. Đúng lúc đó, tiếng chuông đồng hồ trên tháp tòa nhà trung tâm ngân vang mười một tiếng chuông trưa, trầm hùng và ngân nga, đánh dấu sự ra đời của một cơ chế hợp tác kỷ luật, chặt chẽ đầu tiên của nhóm sinh viên — nền móng vô giá cho những bước tiến thương trường sau này.

***

Những ngày tiếp theo trôi qua trong một nhịp điệu hối hả nhưng vô cùng trật tự.

Phác đồ điều trị chuyên sâu của Trung tâm Hô hấp Bệnh viện Bạch Mai bắt đầu phát huy tác dụng rõ rệt. Nhờ được can thiệp co mạch kịp thời và sử dụng loại kháng sinh phổ rộng thế hệ mới kết hợp khí dung chống viêm phế quản, những cơn ho dữ dội xé ruột xé gan của ông Thành thưa dần. Những cục đờm dính máu tươi đặc quánh từng khiến cả nhà kinh hãi biến mất hoàn toàn sau một tuần, thay vào đó là dịch tiết trong hơn và nhịp thở của ông đã trở nên êm ái, đều đặn.

Sắc mặt xám ngắt như tro tàn của người thợ máy Ý Yên dần được thay thế bằng làn da có sắc hồng hào khỏe mạnh. Các chỉ số bão hòa oxy trong máu và dung tích sống qua đo chức năng hô hấp đều tiến triển theo chiều hướng rất khả quan. Bác sĩ điều trị chính thông báo rằng tổn thương xơ hóa đã được khống chế, không có dấu hiệu nhiễm trùng cơ hội hay diễn tiến ác tính, và ông có thể bắt đầu tập vận động nhẹ nhàng.

Một buổi chiều muộn cuối tuần, cái nắng gay gắt đầu hạ đã dịu đi, nhường chỗ cho những cơn gió mát rượi thổi qua rặng xà cừ cổ thụ. Đức Anh đỡ bố bước từng bước chậm rãi trên con đường lát gạch nghiêng nghiêng quanh khuôn viên bệnh viện.

Ông Thành mặc chiếc áo sơ mi cộc tay màu ghi xám đã giặt nhiều lần, bước đi còn hơi gượng gạo vì nhiều ngày nằm trên giường bệnh, nhưng đôi mắt đã lấy lại được vẻ tinh anh của một người thợ lành nghề. Nhìn con trai đi bên cạnh, cẩn thận nâng từng khuỷu tay mình, khóe môi ông khẽ run lên một nụ cười hiếm hoi.

Hai cha con dừng lại bên một chiếc ghế đá râm mát nhìn ra bồn hoa mười giờ đang nở rộ những cánh hoa đỏ thắm và vàng rực dưới ánh tà dương. Đức Anh cẩn thận rút chiếc khăn mùi xoa sạch trong túi quần, trải xuống mặt đá rồi mới đỡ bố ngồi xuống.

"Bố thấy trong người nhẹ nhõm hơn nhiều rồi," ông Thành hít một hơi sâu, lồng ngực phập phồng đều đặn, không còn tiếng rít ran rát như xé vải trước đây. "Lâu lắm rồi bố mới thở được một hơi dài mà không bị đau nhói sau lưng như thế này."

"Bác sĩ bảo buồng phổi của bố hồi phục rất tốt," Đức Anh ngồi xuống bên cạnh, mở nắp chai nước lọc ấm đưa cho bố. "Nhưng từ nay về sau, bố tuyệt đối không được tiếp xúc trực tiếp với khói hàn điện và bụi kim loại nữa. Bố phải đeo mặt nạ phòng độc chuẩn, và việc nặng ở xưởng cứ để thằng Tèo với mấy đứa học việc làm. Bố chỉ đứng chỉ đạo kỹ thuật thôi."

Ông Thành khẽ nhấp một ngụm nước, ánh mắt nhìn xa xăm về phía những dãy nhà bệnh viện quét vôi vàng cổ kính in bóng dưới ráng chiều. Sau một hồi im lặng, người cha già đột nhiên lên tiếng, giọng trầm buồn và chất chứa nhiều tâm sự dồn nén bấy lâu:

"Đức Anh này... trước đây bố nghiêm khắc với con quá, có phải không?"

Đức Anh ngẩn người, quay sang nhìn bố. Trong ký ức của anh, người cha thợ máy chưa từng bộc lộ sự yếu mềm hay nói những lời ân hận như thế. Ông luôn là hiện thân của sự độc đoán, cục cằn và kỷ luật sắt của một người lao động chân tay cả đời quen quát tháo bên tiếng đe, tiếng búa.

"Không đâu bố... Là tại con hư, tại con không hiểu chuyện," Đức Anh nghẹn ngào đáp, mắt nhìn xuống mũi giày đã sờn rách.

"Không, bố biết tính bố chứ," ông Thành khẽ lắc đầu, đưa bàn tay chai sần thô ráp, đầy những vết sẹo do mạt sắt và xỉ hàn bắn vào xoa xoa mu bàn tay con trai. "Cả đời bố chỉ biết đến cái mỏ lết, bu-lông, dầu mỡ cơ khí. Bố ít học, sống ở cái xóm nghèo ven sông Đào, thấy người ta có tiền, có chức có quyền thì nể sợ, rụt rè. Bố sợ con bố sau này cũng lại giống bố, quanh năm vùi đầu vào đống máy móc nông nghiệp bẩn thỉu, hít khói bụi độc hại rồi đến già chẳng có nổi một đồng phòng thân, ốm đau lại làm khổ vợ con. Bố ép con phải vào đại học, bắt con phải học những thứ to tát như quản trị, kinh tế... nhưng bố lại chẳng biết ở trên thành phố này con phải đối mặt với những áp lực gì."

Đức Anh cảm thấy sống mũi cay xè. Ký ức về cuộc đời trước, khi anh trượt dài trong men say của trò chơi ảo, để mặc bố mẹ nai lưng gánh nợ rồi nhận tin bố mất trong sự ân hận tột cùng, lại ùa về như một vết cắt nhức nhối. Ở dòng đời tăm tối đó, hai cha con chưa từng có một cuộc trò chuyện nào thẳng thắn như thế này. Họ chỉ có những trận cãi vã nảy lửa, những sự im lặng lạnh lùng kéo dài hàng năm trời, và cuối cùng là sự chia lìa vĩnh viễn trong nuối tiếc khôn nguôi.

"Bố biết không," Đức Anh khẽ tựa vai vào bố, giọng run run vì xúc động, "hồi năm nhất, con đã từng rất sợ. Con thấy bạn bè trên giảng đường ai cũng giỏi giang, nói năng lưu loát, gia đình có điều kiện, còn con thì lúng túng, không hiểu học kinh tế lượng hay quản trị để làm gì. Con thấy tự ti, nên con mới trốn vào thế giới ảo trong quán net để tìm cảm giác chiến thắng giả tạo. Con đã nghĩ bố mẹ chỉ cần tấm bằng cử nhân để đem khoe với họ hàng làng xóm, chứ chẳng ai quan tâm con nghĩ gì hay cảm thấy ra sao."

Ông Thành thở dài, bàn tay thô ráp siết chặt lấy vai con, truyền sang một hơi ấm vụng về nhưng vô cùng chân thật:

"Bố sai rồi. Tấm bằng chỉ là tờ giấy thôi con ạ. Điều bố mong mỏi nhất là thấy con sống đàng hoàng, biết đứng lên sau mỗi lần vấp ngã, và biết chịu trách nhiệm về cuộc đời mình. Hôm ở phòng bệnh, thấy thằng Hùng với cái Trang hết lòng vì con, nghe thầy Minh kể chuyện... bố mới nhận ra con trai bố đã thật sự trưởng thành. Con có những người bạn tốt như thế, chứng tỏ cách sống của con đã thay đổi. Bố tự hào về con, Đức Anh ạ."

Nghe hai chữ "tự hào" thốt ra từ miệng người cha nghiêm khắc, Đức Anh không kìm được nữa, hai dòng nước mắt nóng hổi lăn dài trên má. Đó là lời công nhận mà anh đã phải trả giá bằng cả một kiếp người đau đớn, cô độc mới có thể nghe được. Anh hiểu rằng, sự thay đổi của mình trong những tuần qua không chỉ cứu sống tính mạng của người cha về mặt thể xác, mà còn hàn gắn hoàn toàn những rạn nứt tâm hồn sâu thẳm giữa hai thế hệ kéo dài bấy lâu nay.

"Bố yên tâm," Đức Anh lau vội nước mắt, ngẩng đầu lên nhìn thẳng vào mắt bố với nụ cười rạng rỡ. "Con sẽ không làm bố thất vọng đâu. Con sẽ lấy tấm bằng tốt nghiệp loại ưu bằng chính thực lực của mình, và con sẽ cùng các bạn xây dựng một sự nghiệp chân chính để bố mẹ có thể an dưỡng tuổi già."

Hai cha con ngồi bên nhau dưới bóng xà cừ cho đến khi ánh hoàng hôn đỏ rực buông xuống đường Giải Phóng. Lần đầu tiên sau hai mươi năm cuộc đời, khoảng cách vô hình giữa họ được xóa nhòa hoàn toàn bằng sự thấu hiểu và tình yêu thương vô điều kiện.

***

Sự chuyển biến trong tâm lý gia đình cũng thúc đẩy một bước ngoặt quan trọng trong tư duy quản trị của Đức Anh.

Trở về phòng trọ số 3 ngõ Khương Thượng sau những ca trực viện căng thẳng, Đức Anh nhận ra một bài học sống còn: anh không thể tiếp tục mang thói quen ôm đồm, nghi ngại và vi mô hóa công việc của một người đàn ông ba mươi tám tuổi từng thất bại vào nhóm khởi nghiệp non trẻ này. Nếu muốn tiến xa trên thương trường khốc liệt, anh bắt buộc phải tin tưởng đồng đội và trao quyền thực sự.

Và anh đã làm đúng như vậy.

Tại góc phòng trọ từng là kho chứa tạm bợ, Đức Anh chủ động bàn giao toàn bộ chìa khóa tủ sắt, danh mục hàng mẫu và sổ ghi mã sản phẩm cho Hùng Béo. Không còn những lời căn vặn chi li hay sự kiểm tra gắt gao từng kiện hàng như những ngày đầu, Đức Anh trao toàn quyền quản lý kho cho người bạn thân.

Sự tin tưởng tuyệt đối ấy như một liều thuốc kích thích lòng tự trọng và tinh thần trách nhiệm của Hùng Béo. Không còn vẻ cẩu thả, bốc đồng của kẻ từng suýt sa chân vào bẫy lừa đảo đa cấp click quảng cáo, Hùng lột xác thành một người quản lý kho và bán hàng mẫn cán đáng kinh ngạc.

Cậu tự tay dùng phấn kẻ vạch phân chia góc sàn gạch men thành ba khu vực rõ ràng: khu hàng chảo chống dính Sunhouse phi 26 và phi 28 xếp ngay ngắn theo cọc, khu bộ nồi anodize năm đáy bọc ni lông nguyên kiện, và khu hàng lỗi chờ trả về xưởng sản xuất của dì Hòa ở Nam Định. Trên chiếc điện thoại Nokia 6500 Slide màu bạc, Hùng cài đặt nhạc chuông riêng cho khách hàng quen, khéo léo tư vấn từng thông số kỹ thuật về độ dày đáy nồi, công nghệ chống dính mà Đức Anh đã truyền đạt, chốt đơn thoăn thoắt trên các topic của diễn đàn Mua Rẻ và TTVNOL. Mỗi buổi trưa, bất kể trời nắng như đổ lửa hay mưa rào tầm tã, Hùng lại cẩn thận chằng buộc thùng hàng bọc xốp sau đuôi chiếc Wave Alpha cà tàng, len lỏi qua từng ngõ ngách Hà Nội để giao tận tay khách hàng, thu tiền mặt chuẩn xác đến từng nghìn đồng lẻ.

Trong khi đó, quyền kiểm soát tài chính được Đức Anh trao trọn vẹn cho Kiều Trang mà không hề có bất kỳ sự can thiệp cá nhân nào. Chiếc hộp sắt có khóa số đựng tiền mặt của nhóm được Trang quản lý nghiêm ngặt. Cô gái Nam Định chứng minh bản lĩnh của một người làm tài chính bẩm sinh: mỗi ngày, Trang ghi chép tỉ mỉ vào cuốn sổ cái từng khoản thu COD từ Hùng nộp về, trừ đi chi phí xăng xe vận chuyển, trích lập đúng ba mươi phần trăm vào quỹ dự phòng rủi ro, và tách riêng phần vốn gốc của dì Hòa để chuyển khoản qua ngân hàng Nông nghiệp định kỳ vào thứ Hai hàng tuần.

Chính nhờ sự phân quyền rạch ròi và niềm tin cậy lẫn nhau, guồng máy kinh doanh của nhóm vận hành trơn tru đến mức kỳ diệu, ngay cả khi Đức Anh phải bước vào giai đoạn ôn thi nước rút khắc nghiệt nhất.

Những đêm cuối tháng Sáu năm 2008, căn phòng trọ nhỏ hẹp trong ngõ Khương Thượng luôn sáng đèn đến hai, ba giờ sáng.

Trong góc phòng, Hùng Béo sau một ngày chạy xe mệt nhoài ngoài đường đã ngủ say, tiếng ngáy đều đều vang lên nhè nhẹ. Ở chiếc bàn gỗ kê sát cửa sổ, Đức Anh ngồi bất động trước chồng giáo trình dày cộm. Cốc trà mạn nguội ngắt đặt cạnh màn hình CRT chiếc máy tính để bàn đang hiển thị phần mềm thống kê SPSS và các tài liệu hồi quy tuyến tính môn Kinh tế lượng.

Không còn sự phân tâm vì những đơn hàng vụn vặt, không còn nỗi lo lắng về sổ sách tiền nong hay sự cố máy chủ — vì Bùi Hoàng Nam từ xa đã tối ưu hóa hạ tầng bộ nhớ đệm tĩnh, giúp trang web bảng giá linh kiện Tuấn Khoa hoạt động ổn định tuyệt đối và bàn giao thành công hai hợp đồng ở phố Vọng, mang về thêm bốn triệu đồng lợi nhuận ròng cho nhóm — Đức Anh dồn toàn bộ trí lực vào việc học.

Kinh nghiệm tư duy logic của một người trưởng thành kết hợp với sự chăm chỉ tột bậc đã giúp anh nuốt trọn từng chương lý thuyết phức tạp. Anh tự tay giải lại toàn bộ các bài tập kiểm định giả thuyết kinh tế lượng, vẽ lại sơ đồ cấu trúc tổ chức doanh nghiệp trong giáo trình Quản trị học căn bản, và lập các bảng cân đối kế toán phức tạp của môn Nguyên lý kế toán.

Đồng thời, bản đề cương nghiên cứu thị trường về "Chuyển đổi mô hình kinh tế vi mô cho tiểu thương thời kỳ lạm phát" được anh hoàn thiện từng trang một bằng số liệu thực chứng sạch sẽ. Anh đưa vào đó toàn bộ dữ liệu khảo sát từ sạp hàng của mẹ Lan ở Ý Yên, hiệu quả thanh lý hàng tồn kho của xưởng dì Hòa, bài học đối soát dòng tiền chặt chẽ của Kiều Trang và cơ chế giao hàng thu tiền tận nơi COD mà Hùng Béo đang thực thi hiệu quả trên đường phố Hà Nội. Bản đề cương không chỉ là một công trình học thuật chuẩn mực với các hệ số tương quan chặt chẽ, mà còn là một bản tổng kết sống động từ chính hơi thở của thương trường thực tế năm 2008.

Đúng hạn chót sau ba tuần gia hạn, Đức Anh bước vào văn phòng bộ môn Quản trị Kinh doanh, kính cẩn đặt tập đề cương dày bốn mươi trang được đóng bìa cứng trang trọng lên bàn làm việc của Tiến sĩ Đỗ Quang Minh.

Thầy Minh lật từng trang, mắt chăm chú lướt qua các bảng số liệu hồi quy và đồ thị phân tích chu kỳ luân chuyển vốn. Suốt mười lăm phút im lặng kéo dài, thầy không nói một câu nào, chỉ thỉnh thoảng dùng chiếc bút bi đỏ gõ nhẹ lên mặt bàn gỗ.

Cuối cùng, thầy ngẩng đầu lên, tháo kính cận ra, ánh mắt ánh lên một sự ngạc nhiên xen lẫn hài lòng sâu sắc:

"Số liệu thực địa rất tốt. Lập luận chặt chẽ, không hề có dấu vết của việc xào xáo tài liệu lý thuyết. Cậu đã chứng minh được mô hình bán lẻ kết hợp công nghệ có thể giải phóng dòng tiền ứ đọng cho tiểu thương ra sao trong bối cảnh lạm phát trên hai mươi phần trăm." Thầy Minh cầm bút, dứt khoát ký vào góc trên của trang bìa và đóng dấu xác nhận của bộ môn. "Đề cương được duyệt. Tuần tới, cậu chính thức tham gia sinh hoạt cùng Câu lạc bộ Học thuật và Nghiên cứu Thị trường. Và... chuẩn bị tinh thần thi lại môn Kinh tế lượng vào thứ Bảy này. Tôi sẽ trực tiếp coi thi."

"Em cảm ơn thầy!" Đức Anh cúi đầu thật sâu, cảm thấy một tảng đá nghìn cân đè nặng trong lồng ngực suốt bao ngày qua đã hoàn toàn tan biến.

Kỳ thi lại diễn ra vào cuối tuần đó. Bước vào phòng thi với tâm thế của một người đã làm chủ tri thức bằng mồ hôi và nước mắt thật sự, Đức Anh làm bài một cách mạch lạc, tự tin. Khi bảng điểm được niêm yết tại sảnh khoa vào tuần sau, cái tên Phạm Đức Anh đứng đầu danh sách thi lại với điểm số xuất sắc: 9.5 môn Kinh tế lượng, 9.0 môn Quản trị học căn bản và 8.5 môn Nguyên lý kế toán. Toàn bộ các môn nợ trong quá khứ đã được xóa sạch hoàn toàn, tư cách sinh viên chính quy được khôi phục đàng hoàng trước sự ngỡ ngàng của cả khóa K48.

Cùng lúc đó, ông Thành được các bác sĩ Bệnh viện Bạch Mai ký giấy xuất viện. Chức năng phổi của ông đã phục hồi trên tám mươi phần trăm, các vết xơ hóa ổn định và không còn bất kỳ nguy cơ xuất huyết nào. Ngày tiễn bố mẹ ra bến xe Giáp Bát để về lại Nam Định, Đức Anh nhét vào túi áo ngực của bố một xấp tiền mặt bốn triệu đồng — tiền thù lao anh được chia sòng phẳng từ quỹ nhóm sau khi đã thanh toán toàn bộ viện phí và chi phí sinh hoạt.

Nhìn chiếc xe khách từ từ lăn bánh rời bến trong nắng hè rực rỡ, nhìn bàn tay vẫy vẫy qua ô cửa kính của người cha khỏe mạnh và nụ cười rạng rỡ của người mẹ, Đức Anh hít một hơi thật sâu không khí oi ả của Hà Nội. Anh biết mình đã vượt qua cửa ải sinh tử đầu tiên của định mệnh.

Guồng quay cuộc sống không dừng lại ở đó. Nền móng kỷ luật được tôi luyện qua biến cố bệnh tật của bố Thành đã biến nhóm sinh viên thành một khối thống nhất, vững vàng và chuyên nghiệp hơn bao giờ hết. Họ không còn là những đứa trẻ làm thêm tự phát, mà đã trở thành một tổ chức có cơ cấu phân quyền rõ ràng, có năng lực thích ứng tuyệt vời trước những biến động của thị trường.

Thời gian trôi nhanh như bóng câu qua cửa sổ, mang theo những tháng ngày miệt mài bên giảng đường, những đêm thức trắng lập trình cùng Bùi Hoàng Nam, những chuyến hàng COD không mệt mỏi của Hùng Béo và những cuốn sổ đối soát tài chính ngày một dày dặn của Kiều Trang. Những thử thách mới, những đối thủ cạnh tranh khốc liệt bắt đầu xuất hiện trên thị trường dịch vụ số đang bùng nổ, nhưng Đức Anh và các cộng sự đã không còn là những kẻ non nớt, dễ bị đánh gục.

Thời gian trôi nhanh đến cuối năm 2010, kỳ bảo vệ khóa luận tốt nghiệp đại học đã cận kề trước mắt cả nhóm.