Mùa vàng Cồn Gió và chuỗi cung ứng ba nơi

Gió thu mơn man thổi qua hai mẫu ruộng Cồn Gió, làm xao động cả một biển lá xanh biếc đang dần ngả sang sắc vàng óng của mùa gặt, điểm xuyết trùng điệp những chùm quả đậu nành mập mạp, trĩu nặng phù sa và mồ hôi công sức chắt chiu suốt bao ngày tháng.

Mới hơn một năm về trước, dải đất gò nằm lẻ loi ở rìa ngoài thôn Thanh Khê này còn trơ trọi sỏi đá, mặt ruộng khô cằn nứt toác từng kẽ nẻ sâu hoắm mỗi mùa gió chướng tràn về. Khi ấy cỏ may, cỏ tranh ngập lút đầu gối, đất rắn như đá nung mà lúa cấy xuống vụ nào cũng chỉ tổ cháy rụi trơ gốc rạ. Trong mắt địa chủ Lương Quảng Tài và người bác cả Diệp Đại Phúc khi xưa, mảnh gò cằn cỗi ấy chỉ là miếng mồi rách nát mang ra để gán nợ, ép uổng hòng dồn gia đình Diệp Thành vào bước đường cùng không lối thoát. Nhưng đất đai muôn đời vốn không phụ lòng người biết nâng niu, trân trọng từng tấc đất tấc vàng.

Trải qua bao mùa mưa nắng kiên trì, từ những nhát cuốc đầu tiên vỡ đất bật máu bàn tay, từng đường rãnh xẻ hình chữ V dẫn dòng nước mát từ Khe Thanh vòng qua chân đồi tưới đẫm bờ xôi ruộng mật, thổ nhưỡng nơi đây đã lột xác hoàn toàn. Từng lớp đất thịt sâu bên dưới được lật trở công phu, đem trộn đều với tro bếp ủ hoai mục từ lá cây họ đậu rải rải năm này qua tháng khác, phủ thêm rơm rạ mục nát giữ ẩm ngày đông. Lớp đá cuội cằn cỗi năm xưa nay đã nhường chỗ cho tầng đất đen tơi xốp, bóp nhẹ trên tay thấy mịn màng như bột nếp, thoang thoảng mùi mùn đất màu mỡ ngọt ngào.

Hôm nay chính là ngày bước vào vụ gặt rộ. Trên khắp các bờ ruộng cao ráo, những bó thân đậu già đã ngả sang màu vàng rơm óng ả được nông dân thoăn thoắt gặt tận gốc, xếp thành từng đống gọn gàng, ngay ngắn tỏa hương thơm nồng của nắng hanh. Từng chùm quả ba hạt, bốn hạt căng mọng, vỏ giòn rụm như bánh đa nướng, chỉ cần khẽ bóp nhẹ nơi đầu ngón tay là lớp vỏ lập tức bật tách một tiếng giòn tan, để lộ những hạt đậu nành to tròn như hạt bắp nếp, vàng óng ả sắc sáp ong, nhẵn bóng không vướng một vết sâu đục hay nấm mốc.

“Tiểu Mãn, muội nhìn xem này!”

Từ phía cuối ruộng, tiếng reo vui đầy phấn khích của Diệp Nhị Hòa vang lên xé tan không gian tĩnh lặng. Cậu thiếu niên hai tay bưng một chiếc mẹt tre đan mắt cáo bản rộng, bên trên trải một lớp đậu nành vừa đập xong còn ấm hơi nắng, rạng rỡ sải bước chạy tới bên chị gái. Mới ngày nào còn là một đứa trẻ gầy gò đen nhẻm, nay Nhị Hòa mười bốn tuổi vóc dáng đã cao ráo vượt bậc, hai bả vai nở rộng vững chãi, bắp tay cuồn cuộn làn da rám màu đồng hun rắn rỏi của người quen lao động đồng áng.

“Vụ này ruộng Cồn Gió nhà mình trúng lớn chưa từng thấy trong vùng!” Nhị Hòa hào hứng hạ chiếc mẹt xuống gờ đất, chỉ tay vào những hạt đậu tròn vo: “Đậu đập đến đâu giòn tan đến đấy, gió đồng vừa thổi qua là trấu hạt bay sạch bóng, hạt rơi xuống nong nghe rào rào đanh giòn như mưa rào đổ trên mái ngói. Đệ vừa cùng mấy bác dưới chân gò cân thử ba bao tải đầu tiên vừa đóng xong, bao nào bao nấy chắc nịch hơn sáu mươi cân, hạt đều tăm tắp, tròn mẩy mười hạt như một, chẳng hề lẫn một hạt lép!”

Diệp Tiểu Mãn quệt vệt mồ hôi lấm tấm nơi vầng trán thanh tú, bước lại gần chiếc mẹt tre. Nàng cúi người, bốc một nắm hạt đậu đầy đặn lên lòng bàn tay, khẽ xoa nhẹ hai bàn tay vào nhau. Những hạt đậu tròn lẳn trượt qua kẽ ngón tay phát ra tiếng lách cách khô ráo, đanh giòn và trơn láng. Nàng nhặt một hạt đưa lên miệng cắn thử, một tiếng “tách” giòn rụm vang lên nơi kẽ răng, vị béo bùi đậm đà hòa quyện chút ngòn ngọt thanh khiết lập tức đọng lại nơi đầu lưỡi.

“Đậu già đanh hạt thế này, phơi thêm đúng một nắng hanh giòn nữa là khô kiệt đến tận tâm, độ ẩm vừa khít để đưa thẳng vào gian ủ mốc hoa cau,” Tiểu Mãn mỉm cười, đôi mắt sáng lấp lánh niềm hân hoan không sao giấu giếm. “Đất có tro trấu mục ủ kỹ và rãnh nước dẫn luân canh họ đậu quả nhiên cho ra chất lượng khác biệt một trời một vực. Lượng đạm trong hạt đậu đậm đà thế này, khi đem đãi sạch rồi đồ chín bằng chõ gỗ mít sẽ giữ trọn được mùi thơm ngậy tự nhiên, men hoa cau bám vào bề mặt sẽ phát triển cực kỳ nhanh và đều, không lo hạt bị chua hay lại men nửa chừng. Đây chính là nguồn nguyên liệu thượng hạng nhất, quý giá nhất cho xưởng tương của chúng ta.”

Cách đó không xa, ở mé ruộng thoai thoải bên cạnh, tiếng liềm cắt gốc đậu soàn soạt hòa cùng tiếng cười nói rộn rã của phụ nữ trong nhóm đổi công và bà con các nông hộ liên kết. Ngô Quế Hoa một tay nắm chặt chùm gốc đậu, tay kia vung chiếc liềm cong bén ngót cắt ngọt xớt từng bụi, miệng không ngớt lời tấm tắc cùng mấy chị em cùng xóm:

“Trời đất chứng giám, ngày xưa khi nghe tin con bé Tiểu Mãn nhận chuộc cái gò Cồn Gió khô cháy này về, tôi còn lén bảo với ông nhà rằng con bé rước của nợ vào thân, chỉ tổ nai lưng làm không công cho chủ nợ. Thế mà nhìn xem, nay nó biến mảnh đất cằn thành mỏ vàng thật rồi! Nhìn luống đậu của nhà cô bác xem, bẹ nào bẹ nấy dày cộm, hạt đóng chặt từ gốc tới ngọn. Cứ đà này, nhà tôi vụ đông tới dứt khoát học theo cách ủ tro rơm rạ mai rùa của Tiểu Mãn chỉ dạy mà gieo thêm hai sào đất bãi nữa. Xưởng thu mua bao nhiêu chúng tôi giao bấy nhiêu, có nông trang bao tiêu tại chỗ thế này thì bà con xóm dưới chẳng việc gì phải thấp thỏm lo đói kém mỗi độ giáp hạt!”

“Bác Quế Hoa nói chí phải!” Một thím trong nhóm đổi công đứng gần đó vừa bó đậu vừa tiếp lời, nét mặt hớn hở: “Nhà tôi năm ngoái còn phải đong từng bò gạo chạy ăn từng bữa, từ ngày tham gia đội làm đậu sạch cho xưởng Diệp gia, vừa có công điểm đổi thóc, vừa được học cách làm phân bón tro trùn quế, vụ này nhà tôi thu được mấy bao đậu mẩy đem bán cho xưởng, sắm được cả áo ấm mới cho hai đứa nhỏ rồi!”

Tiếng cười rộ lên giòn giã khắp cánh đồng hanh vàng, xua tan đi cái mệt nhọc của buổi thu hoạch dưới nắng ráo. Từng thúng đậu nành vàng ruộm, nặng trĩu được các thanh niên trai tráng thoăn thoắt gánh lên vai, nhịp bước rộn ràng bước đi trên con đường mới mở rộng rãi, dẫn thẳng lên dải đất gò năm mẫu ven bờ Khe Thanh – nơi Thanh Khê Điền Trang sừng sững tọa lạc giữa màu xanh ngút ngàn của cây trái.

***

Đầu giờ Mùi, ánh nắng thu vàng như rót mật rải đều trên những ngọn cây ven đường cái quan. Từ phía xa, một cỗ xe ngựa hai ngựa kéo đóng bằng khung gỗ thao lao chạm trổ tao nhã, các vành bánh bọc nẹp đồng sáng loáng chậm rãi lăn bánh vào con đường lát đá xanh dẫn vào thôn Thanh Khê. Người ngồi trên chiếc xe ngựa êm ái ấy không ai khác chính là Tôn Như Hải, đại chưởng quầy quyền uy và sắc sảo của Tửu lầu Vọng Giang nức tiếng khắp huyện thành Vân Thủy. Đồng hành cùng ông trong chuyến đi này là gã quản sự bếp Trần đại trù – người đàn ông trung niên mang chiếc tạp dề vải thô quen thuộc, sở hữu chiếc lưỡi nếm vị khắt khe nổi tiếng khắp vùng bến sông, từng chê bai không tiếc lời hàng chục xưởng gia vị khắp trong vùng.

Cỗ xe ngựa gõ móng lóc cóc dừng lại ngay trước chiếc cổng tre kép cao ráo, bề thế của Thanh Khê Điền Trang. Vừa bước chân xuống xe, Tôn Như Hải đưa tay chỉnh lại mép áo the lụa, đưa mắt nhìn quanh mà không khỏi ngỡ ngàng, đôi đồng tử co rút lại vì kinh ngạc.

Mới cách đây nửa năm, khi Tiểu Mãn ngỏ lời về việc nàng muốn lập xưởng tương quy mô lớn trên mảnh đất gò hoang sơ ven sông, ông dù vô cùng tin tưởng tay nghề ủ men gia truyền của cô bé họ Diệp nhưng trong thâm tâm một thương nhân lọc lõi, ông vẫn chỉ hình dung đây sẽ là một cơ sở nấu dưa muối kiểu nông hộ gia đình mở rộng đôi chút. Nào ngờ hiện ra sừng sững trước mắt ông lúc này là một điền trang bề thế, ngăn nắp, thoáng đãng và có quy củ chặt chẽ vượt xa trí tưởng tượng của một vị chưởng quầy đã bôn ba buôn bán nửa đời người.

Toàn bộ khu đất gò rộng năm mẫu được quy hoạch rành mạch, khoa học thành ba phân khu tách biệt hoàn toàn nhưng kết nối nhịp nhàng. Phía đông nam, nằm ở vị trí cuối hướng gió thổi chính của cả thung lũng, là dãy chuồng trại gia súc nuôi heo và gà thả vườn, được ngăn cách cẩn thận bằng bức tường đất nện cao tới bảy thước cùng hai hàng dâm bụt xanh mướt cắt tỉa vuông vức, tuyệt nhiên không để một chút mùi xú uế nào lọt sang khu chế biến.

Phía bắc đỉnh gò là khu gia công sơ chế rộng thênh thang, mặt nền được lát toàn bộ bằng gạch nung đỏ rực xếp hình xương cá thoai thoải, rãnh thoát nước hai bên sâu hoắm khô ráo, sạch bong không một cọng rác hay vũng nước tù đọng. Ngay giữa khoảng sân lớn, một chiếc giếng nước ngầm được kè bằng đá cuội ba tầng sâu tới bốn trượng, nước múc lên bằng gàu gỗ trong vắt nhìn thấy đáy, phả hơi lạnh buốt như sương sớm trên đỉnh núi.

Nhưng bề thế và quy củ nhất chính là khu ủ tương nằm thoai thoải bên sườn gò đón gió nam. Dưới hệ thống mái hiên che lợp bằng nhiều lớp lá cọ dày dặn, dựng bằng cột gỗ lim vững chãi, năm mươi chiếc chum sành da lươn nắp khít ngấn nước cỡ đại – loại chum trứ danh do lò gốm Nam Bãi của Đào Tam Nương chuốt riêng cho xưởng – được kê ngay ngắn trên những gióng gỗ nghiến cách mặt đất một gang tay.

Mỗi chiếc chum đều được thiết kế rãnh nước quanh miệng vô cùng thông minh để ngăn chặn bụi bặm và côn trùng xâm nhập, bên hông chum dán ngay ngắn một chiếc thẻ tre đánh số thứ tự bằng mực tàu đen nhánh ghi rõ ngày tháng ủ men và người phụ trách. Không gian thoang thoảng mùi thơm ngọt bùi, đậm đà ngây ngất của men đậu hoa cau đang độ chín ngấu hòa cùng hương mía nướng và thảo mộc phơi sấy, tuyệt nhiên không hề có mùi chua gắt nồng nặc hay ẩm mốc thường thấy ở các phường tương thủ công ven bến chợ ngoài huyện.

“Tôn đại chưởng quầy! Cơn gió lành nào đưa ngài đích thân quá bộ về thôn trang hẻo lánh, thật là vinh hạnh vô cùng cho xưởng nhỏ của chúng tôi!”

Từ phía giàn phơi củ kiệu ba tầng bằng tre nứa gần đó, Diệp Thành thấy khách quý bước vào liền vội vã buông chiếc đục gỗ trên tay xuống, tươi cười chống chiếc gậy gỗ nghiến bước nhanh tới chào đón. Đôi chân từng bị thương nặng gãy vụn của ông nay đã hoàn toàn lành lặn, bước đi tuy còn hơi tập tễnh nhưng đã vững chãi trên mặt đất, sắc mặt hồng hào, phong thái toát lên sự đĩnh đạc, thảnh thơi của một người trụ cột gia đình đã trút bỏ được hoàn toàn gánh nặng nợ nần đè nặng trên vai suốt mười mấy năm trời.

“Ôi chao, Diệp lão đệ! Khách khí quá, thật là khách khí quá!” Tôn Như Hải vội vàng chắp tay đáp lễ, ánh mắt không giấu nổi vẻ thán phục sâu sắc. Ông vừa bước đi trên nền gạch đỏ vừa đưa tay vuốt chòm râu hoa râm được tỉa tót cẩn thận: “Hôm nay ta xuống bến Liễu Kiều để kiểm tra chuyến hàng vải vóc đường sông, tình cờ nghe phu thuyền kháo nhau rằng điền trang nhà họ Diệp vừa xây xong xưởng mới quy mô bậc nhất tổng Thanh Khê, ta liền giục phu xe đánh xe về tận nơi để tận mắt thị sát. Thật không ngờ, quy củ, ngăn nắp và sạch sẽ đến mức này! Trần đại trù, ngươi mau lại đây xem cho tường tận, các phường ủ tương lớn nhỏ ngoài huyện thành Vân Thủy của chúng ta có nơi nào giữ được sự tinh khiết, vệ sinh và trật tự như thế này không?”

Trần đại trù chắp hai tay sau lưng, bước chậm rãi quanh giàn chum sành da lươn. Gã cúi người ngửi sâu một hơi bên mép chum đang khóa nước, đoạn đưa ngón tay miết nhẹ thành vò kiểm tra lớp men nhẵn thín, vẻ mặt vốn cau có thường ngày dần giãn ra, chuyển thành sự trầm trồ thán phục:

“Tuyệt hảo! Miệng chum khóa nước kín mít thế này thì bụi tro rơm rạ hay ruồi muỗi dù có cánh cũng chẳng tài nào lọt vào bên trong được. Men tương vẫn thở được khí trời thanh tịnh của đồng bãi mà tuyệt đối không sợ hơi ẩm hay vi khuẩn tạp nham xâm nhập làm hư mẻ cốt. Thảo nào từng thăng tương của cô bé Tiểu Mãn đưa lên Vọng Giang Lâu chúng ta đều có màu cánh gián trong vắt, sánh như mật ong rừng, kho cá thì miếng cá săn chắc đượm vị, nấu canh thì nước ngọt lịm tận cuống họng, khách ăn xong chỉ biết gật gù khen ngợi!”

Đúng lúc ấy, từ lối ngõ rải sỏi hoa râm dẫn ra bãi bồi, Diệp Tiểu Mãn cùng Tạ Cảnh rảo bước trở về. Tạ Cảnh vận chiếc áo dài vải mộc màu xanh lam nhạt, vạt áo phẳng phiu, phong thái nho nhã, đĩnh đạc và đoan chính của vị tân khoa Án thủ toàn huyện; còn Tiểu Mãn trong bộ áo nâu gọn gàng, mái tóc đen mượt được cài một chiếc trâm gỗ đào khắc nhành hoa đậu nành mộc mạc, gương mặt bừng sáng nụ cười rạng rỡ đón khách quý.

“Tôn lão bản! Cháu thật thất lễ quá, mải cùng bà con thu hoạch nốt vạt đậu nành ngoài bãi Cồn Gió nên chưa kịp ra tận cổng đón tiếp ngài,” Tiểu Mãn niềm nở cúi đầu thi lễ, giọng nói trong trẻo tự nhiên.

“Ha ha ha! Diệp cô nương, ngàn vạn lần đừng khách sáo với lão già này!” Tôn Như Hải hào sảng xua tay, nét mặt tươi rói: “Lão vừa đi một vòng quanh điền trang, nhìn thấy giàn phơi ba tầng mái trượt thông minh của Diệp lão đệ, nhìn năm mươi chum sành khóa khí của Đào Tam Nương, lại nhìn thấy từng bao đậu nành vàng óng hạt mẩy như ngọc đang được gánh nườm nượp vào kho, lòng lão đã hoàn toàn yên tâm mười phần!”

Dứt lời, vị đại chưởng quầy liền quay sang ra hiệu cho người gia nhân đi cùng mang chiếc tráp gỗ mun khảm xà cừ từ trên xe ngựa vào gian phòng khách rộng rãi của điền trang.

Ngồi bên chiếc bàn gỗ mộc bóng loáng mùi dầu trẩu tự nhiên, sau khi nhấp một ngụm trà hoa cúc Khe Thanh thơm ngát ngọt lành do chính tay Diệp mẫu ướp sấy, Tôn Như Hải thu lại nụ cười xã giao, nét mặt trở nên nghiêm túc và đầy trân trọng nhìn thẳng vào Tiểu Mãn và Tạ Cảnh:

“Tiểu Mãn cô nương, Tạ Án thủ! Khế ước cung ứng một năm trước đây mà hai bên chúng ta ký kết tại huyện lỵ nay chỉ còn chưa đầy hai tháng nữa là đáo hạn. Trong suốt nửa năm qua, nhờ có nguồn dưa cải sen nén giòn rụm và tương hoa cau hảo hạng của điền trang các vị, danh tiếng Vọng Giang Lâu chúng ta đã vang xa khắp ba huyện lân cận. Khách thương hồ đi thuyền buôn xuôi ngược bến sông Vân Thủy, không một ai là không ghé tửu lầu gọi một đĩa cá bống kho tương, một bát dưa chua xào lòng heo béo ngậy. Hôm nay tận mắt chứng kiến cơ ngơi Thanh Khê Điền Trang này quy mô và vững chãi thế này, ta quyết định không cần chờ đến tiết Thanh Minh sang năm nữa. Ta muốn chính thức đặt bút ký gia hạn hợp đồng cung ứng dài hạn ngay trong ngày hôm nay!”

Tiểu Mãn và Tạ Cảnh đưa mắt nhìn nhau, khẽ mỉm cười thấu hiểu. Ánh mắt Tạ Cảnh ánh lên sự thấu suốt và điềm tĩnh. Chàng từ tốn mở tráp bút nghiên mang theo, trải phẳng phiu tờ giấy xuyến chỉ dày dặn lên mặt bàn, cất giọng trầm ấm:

“Tôn lão bản đã có lòng tin tưởng trọn vẹn vào chữ tín của Thanh Khê Điền Trang như vậy, chẳng hay ngài định lượng sản lượng mỗi tháng và kỳ hạn giao kết lần này ra sao?”

Tôn Như Hải vuốt chòm râu dài, cất giọng sang sảng đầy quả quyết, từng lời nói ra đều mang theo sự tính toán chín chắn của một thương gia tầm cỡ:

“Kỳ hạn ba năm! Khối lượng cung ứng mỗi tháng ta muốn tăng gấp đôi so với hợp đồng cũ: đúng ba trăm hai mươi thăng tương hoa cau đặc tuyển hạng nhất, bốn trăm cân dưa cải sen nén giòn loại một, cùng toàn bộ lượng rau non vụ đông mà các hộ nông dân liên kết trong thôn làm ra theo đúng tiêu chuẩn canh tác sạch của điền trang. Về giá cả thu mua, ta tự nguyện nâng giá bao tiêu ưu đãi để các vị yên tâm mở rộng sản xuất: tương đặc từ mười tám đồng tăng lên hai mươi đồng một thăng; dưa cải sen nén từ mười một đồng tăng lên mười hai đồng năm tiền một cân! Toàn bộ chi phí cước vận tải đường sông ba mươi dặm từ bến Liễu Kiều về huyện lỵ, Vọng Giang Lâu ta tiếp tục bao trọn gói cho đội thuyền vận chuyển của Phùng Kế Sinh, các vị không phải bận tâm trích ra một đồng tổn phí nào!”

Từng điều khoản rõ ràng, rành mạch và vô cùng ưu ái được Tạ Cảnh hạ bút lông thoăn thoắt thảo lên mặt giấy. Nét chữ chàng thanh thoát như phượng múa rồng bay, câu từ chuẩn xác, chặt chẽ theo đúng quy chế điển lệ thương buôn của triều đình, không một kẽ hở nào có thể gây tranh chấp về sau. Bản hợp đồng được lập thành ba bản giống hệt nhau.

Dưới sự chứng kiến đầy xúc động của Diệp Thành và ánh mắt thán phục của Trần đại trù, Tôn Như Hải trang trọng lấy con dấu đồng từ tráp mun, ấn triện son đỏ chói bốn chữ “Vọng Giang Lâu Ấn” lên từng bản giấy. Tiếp đó, Diệp Tiểu Mãn cầm bút nắn nót ký tên “Diệp Tiểu Mãn” bằng mực tàu đen nhánh, rồi đưa ngón tay cái chấm mực chu sa đỏ thắm, ấn dấu điểm chỉ kiên định của người đứng đầu chịu trách nhiệm cao nhất của Thanh Khê Điền Trang.

Tiếng cười rộn rã, hào sảng lập tức vang vọng khắp gian nhà ngói mới khang trang. Sự gắn kết khăng khít giữa một nông trang thôn dã tự lực vươn lên và một đại tửu lầu danh tiếng bậc nhất huyện thành giờ đây đã chính thức trở thành một liên minh kinh doanh bền vững như bàn thạch, mở toang cánh cửa tiêu thụ nông sản ổn định dài hạn cho hàng chục nông hộ đôi bờ dòng Khe Thanh.

***

Trong khi xưởng chính ở Thanh Khê Điền Trang bước vào giai đoạn sản xuất quy mô lớn với nhịp điệu khẩn trương, thì tại Trấn Liễu Kiều cách đó ba mươi dặm đường sông, sạp hàng mang biển hiệu “Hàng Khô - Ất Thập Bát” nằm ngay cạnh cột đình số ba khu chợ bến sông cũng đang tấp nập kẻ vào người ra mua bán.

Nơi đây vốn từng là điểm tựa đầu tiên khi Tiểu Mãn chập chững gánh hàng bước chân ra khỏi lũy tre làng, nhờ có sự giúp đỡ và bảo chứng danh dự của ông chủ quán trọ Lưu Văn Hòa tốt bụng mà trụ vững trước những dèm pha, chèn ép của tiểu thương bản địa. Nhưng giờ đây, khi việc điều hành sản xuất và mở rộng điền trang tại thôn nhà ngày một bề bộn trăm công nghìn việc, Tiểu Mãn không còn phải thân chinh gánh từng đôi bồ hàng đi sớm về khuya nữa. Nàng đã tin tưởng giao phó trọn vẹn việc quản lý, trông coi sạp hàng cho Trần A Lan cùng các chị em phụ nữ tháo vát trong nhóm đổi công.

Cứ theo định kỳ mỗi phiên chợ chính vào các ngày mùng hai, mùng sáu, ngày rằm và hăm ba hàng tháng, hai người phụ nữ trong nhóm sẽ luân phiên nhau theo thuyền hàng xuôi dòng ra trấn. Hôm nay rơi vào phiên chợ rằm tháng mười tấp nập, đến lượt Trần A Lan và thím Năm đảm trách gian hàng.

“Các bà, các bác dâu ơi! Dưa kiệu muối chua ngọt kiểu mới của Thanh Khê Điền Trang vừa cập bến sáng nay đây ạ! Củ kiệu trắng phau, cắn vào giòn sần sật, ngâm hoàn toàn bằng giấm gạo nếp thơm và ớt đỏ xắt lát, ăn kèm thịt luộc hay đưa cơm nóng thì trôi cơm phải biết!”

Tiếng rao lanh lảnh, dõng dạc và đầy tự tin của Trần A Lan vang vọng khắp một góc chợ ven sông, lập tức thu hút đông đảo các bà nội trợ, các bà quản sự bếp của các trang viên phú hộ quanh thị trấn xúm đông xúm đỏ quanh sạp.

Bên cạnh những hũ tương sành da lươn bóng bẩy và những vò dưa cải sen nén quen thuộc được xếp đặt ngăn nắp, sạp hàng Ất Thập Bát hôm nay bày biện thêm hai mặt hàng mới toanh: những lọ dưa kiệu muối chua ngọt trong vắt, nước ngâm sánh mịn lấp lánh như ngọc hổ phách, và những xấp vải bông dệt thủ công nhuộm màu chàm đậm, màu nâu vỏ hạt dẻ mộc mạc, cùng những chiếc túi vải thêu tay hình nhành hoa cải li ti vô cùng xinh xắn do chính bàn tay khéo léo của Lâm Tú Nương và phụ nữ trong làng tranh thủ dệt may lúc nông nhàn.

“Cho tôi hai hũ dưa kiệu muối với một thăng tương đặc đi cô bé!” Một vị quản sự bếp của trang viên họ Trương ngoài trấn mở hầu bao, cười tươi roi rói: “Đồ tương dưa do nhà họ Diệp các cô làm thì cả cái chợ Liễu Kiều này ai mà chẳng tin tưởng tuyệt đối. Mua hàng ở sạp Ất Thập Bát này vừa rẻ hơn mua lại trên tửu lầu ngoài huyện, lại bảo đảm sạch bong, ăn không bao giờ sợ dính một hạt sạn cát hay nếm phải vị chua ủng hôi nồng như hàng trôi nổi ngoài bến bãi.”

“Dạ có ngay thưa bác! Của bác tất cả hết bốn mươi tám đồng tiền kẽm ạ. Thím Năm giúp cháu cân dưa và đóng thăng tương cho bác Trương nhé, cháu xin gửi tặng kèm bác một chiếc túi vải thêu hoa sen này nhân dịp mừng vụ mùa mới của xưởng cháu!”

A Lan thoăn thoắt xếp hàng vào chiếc giỏ tre cho khách, đôi bàn tay nhanh nhẹn lấy chiếc bút than ghi chép rành rọt số tiền, tên mặt hàng vào cuốn sổ thẻ tre năm cột đặt ngay ngắn trên mặt bàn gỗ mít trước mặt.

Thím Năm đứng bên cạnh thoăn thoắt dùng muôi tre múc từng muôi tương sánh đặc rót vào bình gốm cho khách, nụ cười rạng rỡ không ngớt trên gương mặt hằn sâu những nếp nhăn lao động vất vả:

“Thời buổi này phụ nữ chân lấm tay bùn chúng tôi cũng có ngày được ra tận phố trấn lớn, đường hoàng đứng sạp buôn bán thế này, mỗi ngày công ra chợ được xưởng chia tiền công ròng rã mười hai đồng kẽm, cuối tháng lại có thêm phần chia lãi từ dưa kiệu và vải dệt may, gia đình chẳng còn phải lo chạy vạy từng đấu gạo vay mượn mỗi khi giáp hạt nữa. Cái ơn này của gia đình con bé Tiểu Mãn, thật chúng tôi không biết lấy gì đền đáp cho xiết!”

A Lan quệt nhẹ giọt mồ hôi bên thái dương, ánh mắt lấp lánh niềm kiêu hãnh và xúc động:

“Chị Tiểu Mãn đã dặn dò chúng cháu kỹ lắm rồi, xưởng tương điền trang là bát cơm chung của cả làng, chúng ta làm việc tận tâm giữ trọn chữ tín, chất lượng sản phẩm giữ vững mười phần như một thì hạt gạo bát cơm của gia đình mọi người mới ngày càng đầy đặn, sung túc bền lâu được!”

Dòng người mua bán cứ thế đổ về mỗi lúc một đông, hàng hóa từ thuyền chuyển lên sạp đến đâu là bán hết veo đến đó. Chuỗi cung ứng khép kín từ những luống đất Cồn Gió, qua bàn tay chế biến nơi lò ủ Thanh Khê, tỏa ra sạp hàng bến trấn Liễu Kiều và vươn thẳng tới đại tửu lầu Vọng Giang ngoài huyện lỵ đã thực sự vận hành trơn tru như một cỗ xe lớn lăn đều trên đường cái quan, không còn bất cứ một mắt xích nào có thể bị nghẽn tắc hay ngăn trở.

***

Hoàng hôn dần buông xuống, ánh ráng chiều đỏ ối nhuộm rực rỡ mặt nước lấp loáng phù sa của dòng Khe Thanh. Ngôi nhà năm gian ngói mới xây khang trang kề bên xưởng ủ ngập tràn ánh sáng ấm áp và tiếng cười nói rộn rã râm ran. Khắp khoảng sân gạch nung đỏ au, bầu không khí ấm cúng, tươi vui của một gia đình nông dân bước vào thời kỳ no đủ lan tỏa trong từng góc nhỏ.

Phía chái kho bên tả, Diệp Nhị Hòa đang chững chạc điều phối ba cỗ xe kéo hai bánh cải tiến vừa chở đầy những bao đậu nành khô ráo từ bãi Cồn Gió trở về. Cậu thiếu niên cầm trên tay một tấm bảng gỗ kẹp thẻ tre, giọng nói đĩnh đạc, phân minh rõ ràng:

“Bác Ba, xe của bác xếp mười bao đậu này vào tận gian kho Táo phía trong nhé, nhớ lót thanh gỗ nghiến cách mặt đất một gang tay để tránh hơi ẩm chân tường bốc lên làm mềm hạt. Anh Tư, lát nữa dỡ xong xe gạch vụn thì kéo nước giếng đá rửa sạch trục bánh xe, rồi nhớ tra thêm dầu trẩu vào then chốt gỗ để sáng mai chuyển hàng sớm ra bến đò cho kịp con nước lớn!”

Mấy người phu xe và những bác nông dân lớn tuổi trong làng đều vui vẻ gật đầu răm rắp tuân theo sự sắp xếp đâu ra đấy của cậu thiếu niên. Nhị Hòa của ngày hôm nay đã không còn là đứa trẻ nông nổi, bồng bột ngày nào lỡ tay làm gãy chiếc cán cuốc cũng sợ hãi giấu quanh lẩn tránh, mà đã thực sự trưởng thành, trở thành người quản lý kho vận đắc lực, nắm vững từng con số xuất nhập tồn của toàn bộ điền trang.

Ở hiên nhà giữa râm mát, Diệp Tam Nha đang cẩn thận dùng chiếc muôi tre nhỏ múc một thìa nước tương sóng sánh từ chiếc vò mẫu ra chiếc đĩa gốm trắng tinh. Cô bé mười tuổi nhắm mắt lại, khẽ hít sâu một hơi hương thơm ngào ngạt bốc lên rồi nếm nhẹ đầu lưỡi, sau đó mở to đôi mắt đen láy sáng ngời quay sang chị cả đang đứng gần đó:

“Chị Tiểu Mãn ơi, vò tương số Ất Tam này mốc hoa cau đã ngấu hoàn toàn rồi đấy ạ! Vị mặn chát của muối rang đã dịu hẳn xuống, ngọt hậu rất sâu nơi cuống họng, mùi mía nướng lùi tro đã quyện đều vào từng giọt tương sánh. Đúng ngọ ngày mai chúng ta có thể mở nắp cho vò đón trọn nắng trưa, khuấy đủ ba mươi sáu vòng theo chiều kim đồng hồ là hoàn tất rồi chị!”

Tiểu Mãn mỉm cười trìu mến, đưa tay xoa nhẹ lên chỏm tóc trái đào của cô em gái nhỏ, lòng tràn ngập niềm tự hào khôn xiết. Vị giác tinh tế thiên bẩm của Tam Nha sau bao tháng ngày được chị chỉ bảo, trui rèn nay đã trở thành một kỹ năng chuẩn xác lạ thường, giúp nàng hoàn toàn yên tâm giao phó khâu kiểm tra hương vị của từng mẻ men ủ mỗi ngày.

Từ đầu ngõ tre rợp bóng mát, tiếng bước chân sáo nhảy chân sáo vang lên rộn rã kèm theo tiếng sủa ăng ẳng lanh chanh của một chú chó con béo tròn mập mạp lông vàng óng như cục len. Bé Tiểu Đậu bảy tuổi, gương mặt phúng phính hồng hào như quả táo chín, khoác trên vai chiếc túi xách đựng bộ sách thẻ tre mới toanh buộc dây gai đỏ, hớn hở chạy ùa vào sân:

“Cha ơi! Mẹ ơi! Chị cả ơi! Hôm nay thầy đồ ở lớp học tư thục đầu làng khen con viết chữ ‘Thanh Khê’ thẳng hàng và đẹp nhất lớp đấy ạ! Thầy còn thưởng cho con một khoanh kẹo mạch nha thơm lừng nữa này!”

Chú cún con béo múp míp ve vẩy chiếc đuôi ngắn củn, quấn quýt chạy vòng quanh chân Tiểu Đậu rồi lon ton chạy lại ngồi chồm hổm ngay ngưỡng cổng kho hàng, ngẩng chiếc mõm ươn ướt gâu gâu mấy tiếng ra chiều đắc ý canh giữ cơ ngơi gia đình.

Diệp Thành ngồi trên chiếc ghế mây dưới bóng cây hòe già, tay mân mê tấm biển gỗ dổi đã được đục đẽo công phu xong bốn chữ lớn thếp vàng rực rỡ “Thanh Khê Điền Trang”. Ông ngước nhìn đàn con ngoan ngoãn, đôi mắt già nua ngân ngấn những giọt lệ hạnh phúc nghẹn ngào. Ba đứa con nhỏ của ông – đứa biết chữ quản lý kho vận đâu ra đấy, đứa thạo nghề nếm vị men tương gia truyền, đứa được cắp sách tới trường khai tâm mở trí học đạo làm người – ước mơ cháy bỏng ngày ông nằm liệt giường trong gian nhà tranh dột nát với đôi chân gãy vụn nay đã trở thành hiện thực rực rỡ ngay trước mắt.

Bên khung cửi gỗ sến đặt cạnh gian buồng trong, Lâm Tú Nương đang cẩn thận gạt con thoi, gấp lại từng nếp vải bông vừa dệt xong. Bà mỉm cười hiền hậu nhìn ra sân, rồi nhẹ nhàng đứng dậy, bước tới mở chiếc rương gỗ long não đặt nơi góc giường buồng. Từ đáy rương thơm mùi gỗ quý, bà nhẹ nhàng nâng niu lấy ra một tấm vải lụa đỏ thắm mềm mại như dòng nước mát, trên mặt lụa rực rỡ ấy thêu hình đôi hoa sen thanh khiết đan xen cùng những nhành lá đậu nành xanh biếc tinh xảo đến từng đường kim mũi chỉ. Đó là tấm lụa mà bà đã âm thầm dệt ròng rã suốt mấy tháng nông nhàn vừa qua, chắt chiu từng sợi tơ mối chỉ bằng tất cả tình yêu thương bao la của người mẹ, chuẩn bị sẵn sàng cho ngày trọng đại nhất của đứa con gái đầu lòng kiên cường, hiếu thảo.

***

Đêm thu buông xuống thật êm đềm, không gian làng quê Thanh Khê chìm sâu vào sự tĩnh mịch, an lành hiếm có. Ngọn gió núi từ dãy Thanh Lĩnh mang theo hơi sương mát lành thổi qua khung cửa sổ gỗ mở hé, lay động nhè nhẹ ngọn bấc đèn dầu thắp sáng trên chiếc bàn gỗ mộc bóng láng.

Tiểu Mãn ngồi sát bên Tạ Cảnh. Dưới ánh sáng vàng ấm áp của ngọn đèn dầu lạc, cuốn sổ cái bìa bọc vải thô dày dặn – cuốn sổ tổng kết toàn bộ thu chi cuối năm của gia đình họ Diệp – đang được mở rộng trên mặt bàn. Chiếc nghiên mực đá Đoan Khê màu tím sẫm khẽ sánh làn mực đen nhánh, thoang thoảng mùi khói thông thanh tao dịu nhẹ.

Tạ Cảnh cẩn thận gảy từng hạt tính bằng gỗ nghiến trên bàn tính tròn, âm thanh lách cách giòn giã vang lên nhịp nhàng, đều đặn trong đêm vắng. Chàng dừng tay, đưa chiếc bút lông nắn nót ghi từng hàng số liệu tổng kết cuối cùng vào trang sổ năm cột rành mạch:

Về nợ nần: Toàn bộ mười lăm lượng bạc nợ gốc và các khoản lãi mẹ đẻ lãi con chồng chất với khố phòng họ Lương đã được tất toán sạch sẽ không còn thiếu một đồng một cắc, tờ giấy biên nhận nợ có lưu dấu triện đồng đỏ rực của quan huyện đã yên vị trên bàn thờ từ đường. Năm lượng bạc nợ thuốc men riêng của Chu Kim Quế năm xưa cũng đã trả dứt điểm tận tay và thiêu hủy văn tự trước sự chứng kiến của trưởng tộc. Toàn bộ gia sản họ Diệp từ nay sạch bóng nợ nần, thanh thản ngẩng cao đầu trước đất trời và dòng họ.

Về đất đai sản nghiệp: Giữ trọn vẹn và phục hồi màu mỡ hai mẫu ruộng hương hỏa Cồn Gió, biến thành vựa đậu nành thượng hạng cho sản lượng kỷ lục chưa từng thấy; sở hữu vĩnh viễn dải đất gò năm mẫu ven bờ Khe Thanh với hệ thống xưởng ủ tương năm mươi chum sành khóa khí, giàn phơi ba tầng, kho bãi và sân gạch nung đỏ quy củ; nắm giữ quyền kinh doanh dài hạn sạp hàng Ất Thập Bát tại chợ Trấn Liễu Kiều.

Về kinh doanh lưu thông: Hợp đồng ba năm bao tiêu toàn bộ dưa tương với Tửu lầu Vọng Giang ngoài huyện thành đã chính thức ký kết với mức giá ưu đãi cao nhất toàn vùng; mạng lưới liên kết mười hai nông hộ đôi bờ Khe Thanh canh tác sạch đi vào nền nếp ổn định; nhóm phụ nữ đổi công tự chủ mở thêm nguồn thu ổn định từ dưa kiệu và vải dệt thủ công.

Về ngân lượng tích lũy: Sau khi trừ toàn bộ chi phí xây cất xưởng mới, mua sắm năm mươi chum sành Nam Bãi, tiền hạt giống, muối biển tinh chế, trả đủ công nhật cho nhóm đổi công và lộ phí vận chuyển đường sông, chiếc hòm gỗ khóa đồng của nhà họ Diệp hiện còn lưu giữ hai mươi tư lượng bạc trắng tinh ròng cùng hơn mười tám ngàn đồng tiền kẽm Cảnh Hưng sáng bóng.

Tạ Cảnh nhẹ nhàng đặt chiếc bút lông xuống giá gác mực bằng đá, khẽ nghiêng người quay sang nhìn Tiểu Mãn. Đôi mắt chàng sâu thẳm, chan chứa niềm yêu thương, sự trân trọng và khâm phục vô bờ bến đối với cô gái nhỏ nhắn trước mặt:

“Tiểu Mãn, muội nhìn xem. Nợ cũ không còn vướng bận một phân, đất đai cơ nghiệp vững vàng từ thôn xóm tới huyện lỵ, cha mẹ an vui khỏe mạnh, các em đều có đường hướng tương lai sáng sủa thênh thang. Tất cả những điều kỳ diệu này, đều do chính đôi bàn tay cần cù, khối óc thông tuệ và tấm lòng kiên định giữ trọn chữ tín của muội làm nên.”

Tiểu Mãn khẽ tựa đầu vào bờ vai vững chãi, ấm áp của chàng thư sinh, cảm nhận trọn vẹn sự bình yên đang lan tỏa khắp lồng ngực sau bao năm tháng bão giông vất vả. Nàng ngắm nhìn trang sổ cái mực tàu còn chưa khô hẳn, khóe mắt khẽ rưng rưng những giọt lệ xúc động:

“Không phải do một mình muội đâu, huynh Tạ Cảnh. Nếu không có cha kiên cường đứng dậy đục từng chiếc then gỗ, không có mẹ chắt chiu từng mẻ men dệt từng tấc vải lụa, không có các em ngoan ngoãn sớm hôm chia sẻ gánh nặng... và nếu không có huynh luôn kề vai sát cánh, chỉ dạy cho muội từng con chữ con tính, cùng muội vượt qua dốc đồi Thạch Lĩnh trong đêm mưa bão tăm tối ngày ấy, thì làm sao gia đình chúng ta có được ngày hôm nay.”

Tạ Cảnh khẽ nắm lấy bàn tay nhỏ nhắn nhưng chai sạn vì mưa nắng lao động của nàng, những ngón tay ấm áp đan chặt vào nhau không rời. Chiếc trâm gỗ đào cài cành hoa đậu nành trên mái tóc nàng tỏa hương thơm dịu nhẹ thoang thoảng trong gian phòng ấm cúng.

Bên ngoài hiên nhà, vầng trăng rằm tháng mười tròn vành vạnh như chiếc đĩa ngọc treo lơ lửng trên đỉnh rặng núi Thanh Lĩnh hùng vĩ, tỏa ánh sáng bàng bạc trải dài khắp những mái ngói đỏ tươi của điền trang và cánh đồng phù sa mơn mởn đôi bờ sông.

Dưới ánh trăng thu vằng vặc soi tỏ từng nhành cây ngọn cỏ, hai chiếc đèn lồng lụa đỏ thắm đã được Diệp Thành và Nhị Hòa cẩn thận treo cao lên hai bên cổng ngõ tre từ chập tối, đung đưa nhịp nhàng trong làn gió lành mang theo hương thơm ngào ngạt của mẻ tương chín ngấu. Mọi sính lễ, việc nhà và cơ nghiệp đều đã vẹn tròn, sẵn sàng mở ra một trang đời mới ngập tràn hạnh phúc.

Đầu ngõ treo đèn lồng đỏ, ngày lành tháng tốt đón dâu của Tiểu Mãn và Tạ Cảnh đã điểm.