Món nợ thúc bách và quyết tâm giữ đất

Tiếng gõ cổng tre dồn dập, chát chúa phá tan sự tĩnh lặng đặc quánh của buổi chiều tà nơi chái nhà ba gian xiêu vẹo rách nát.

Từng nhát gậy trúc bịt đồng nện chan chát vào những gióng nứa đã ngả màu xám xịt vì nắng mưa dầu dãi. Tiếng kim loại va đập vào cọc tre khô giòn tạo nên những âm thanh cộc cằn, chói gắt, xen lẫn tiếng chó sủa ran từ phía đầu ngõ vọng lại, khiến bầu không khí vốn đã ảm đạm càng thêm phần ngột ngạt, thê lương.

Gió bấc cuối thu rít từng cơn dài lạnh buốt, thốc qua rặng xoan khẳng khiu trụi lá trước sân, cuốn theo những đám lá khô mục và bụi đất xám xịt bay là là trên mặt đất nứt nẻ chân chim. Căn nhà đất vách trát rơm bùn của gia đình họ Diệp nằm nép mình co ro ở rìa phía đông thôn Thanh Khê, tựa lưng vào sườn dốc thoai thoải dẫn lên rặng núi Thanh Lĩnh mờ sương.

Mái ngói âm dương của gian chính đã sụt mất vài mảng lớn từ trận bão cát hồi tháng tám, chỉ được chắp vá tạm bợ bằng những tấm phên rạ xơ xác, run rẩy bần bật trước mỗi đợt gió rít. Trong gian chái bếp thấp lè tè và lạnh tanh, tàn tro từ bữa trưa đìu hiu chỉ còn vương lại một làn khói mỏng manh như sợi chỉ trắng, run rẩy chui qua kẽ nứa rồi tan biến vào không trung, không đủ sức sưởi ấm cho khoảng sân thênh thang đang dần chìm vào bóng tối nhờ nhợt của hoàng hôn.

Sau ba tiếng đập mạnh như muốn dỡ tung cả cánh cổng tre cài then tạm bợ bằng một thanh tre cụt, chiếc then cài bật tung ra. Một thân hình béo đậm, đẫy đà đẩy phăng cánh cửa nứa bước vào. Người vừa tới trạc ngoài bốn mươi tuổi, khoác trên mình chiếc áo dài bằng vải thô nhuộm chàm viền mép dạ đen nhánh – thứ trang phục chỉ dành cho những kẻ có chân sai dịch hoặc làm việc sổ sách trong các nhà phú hào. Bên hông hắn lủng lẳng một chùm chìa khóa đồng sáng loáng va vào nhau leng keng theo từng nhịp bước, kèm theo một chiếc túi gấm viền chỉ đỏ đựng ống bút lông và thỏi mực tàu. Đôi ủng da thuộc dày cộp dẫm bồm bộp trên nền sân đất gồ ghề, từng bước chân nện xuống đều mang theo vẻ nghênh ngang, hách dịch đến tột cùng.

Đôi mắt ti hí một mí của hắn đảo một vòng quanh mấy luống đất khô khốc trơ trọi gốc rạ, lướt qua chuồng gà trống hoác rồi dừng lại trừng trừng nơi chiếc chõng tre ọp ẹp kê dưới mái hiên gian giữa.

Đó chính là Lương Quảng Tài, viên quản sự khét tiếng chặt chẽ, cay nghiệt và tàn nhẫn của phủ địa chủ họ Lương trên trấn trên.

"Diệp Thành! Còn ngồi trơ cái thây ra đấy làm cái gì? Khách quý tới cửa mà chủ nhà ngay cả một chén nước lã cũng không buồn bưng ra tiếp đón hay sao? Cái thói khinh người ấy học ở đâu ra thế hả?"

Giọng nói the thé, the thé như tiếng kim loại rỉ sét cào vào đáy chảo, mang theo vẻ trịch thượng quen thuộc của kẻ quen nắm quyền sinh sát về tiền bạc và ruộng đất đối với những kẻ bần nông thấp cổ bé họng. Tiếng thét vang lên giữa khoảng sân vắng khiến mấy con gà gầy trơ xương đang bới tìm giun dế dưới gốc thị già giật mình kinh hãi, nháo nhác đập cánh phành phạch chui tọt vào gầm chái bếp tăm tối.

Lương Quảng Tài chẳng đợi chủ nhà cất lời mời, cũng không buồn tháo bỏ đôi ủng dính đầy bụi đường, cứ thế nghênh ngang bước thẳng tới trước mái hiên rách nát. Hắn giũ mạnh vạt áo dài bằng một cử chỉ thô bạo, bụi đất li ti bay mù mịt trong ánh chiều tà, rồi thong thả móc từ trong bọc ngực áo ra một cuốn sổ bọc giấy dầu bóng loáng cùng một tờ văn tự nợ đã ố vàng, mép giấy quăn queo vì lật giở nhiều lần.

"Lương... Lương quản sự..."

Một giọng nói trầm đục, khàn đặc và run rẩy cất lên từ góc hiên tối tăm, nơi ánh sáng hoàng hôn chỉ còn rớt lại vài vệt mờ nhạt.

Diệp Thành khó nhọc chống hai bàn tay chai sần, nứt nẻ xuống mặt chõng tre ọp ẹp. Từng đường gân xanh trên mu bàn tay gầy guộc của ông gồ lên chằng chịt như những rễ cây già cỗi bám vào vách đá. Ông cắn răng, cố sức nhấc thân mình nặng trĩu lên, nhưng chiếc chân phải bị bó nẹp bằng mấy thanh tre rừng thô kệch, quấn quanh bởi những dải vải xô xơ xác vừa khẽ chạm đất đã run lên bần bật.

Cơn đau thấu xương tủy từ khớp gối bị dập nát sau tai nạn kéo gỗ trên ngọn Thanh Lĩnh hồi đầu thu dội ngược lên tận đỉnh đầu, khiến vầng trán nhăn nheo, sạm đen vì nắng gió của người đàn ông ngoài bốn mươi tuổi túa ra một lớp mồ hôi lạnh ngắt. Từng thớ thịt trên khuôn mặt khắc khổ giật giật, đôi môi nứt nẻ mím chặt lại để ngăn không cho một tiếng rên rỉ bật ra khỏi cổ họng.

Bên cạnh chiếc chõng tre xiêu vẹo, một khúc gỗ gõ thô sơ được đẽo gọt vụng về dùng làm nạng tựa chỏng chơ vào bức vách đất đầy những vết nứt nẻ chân chim. Người đàn ông này, chỉ mới ba tháng trước thôi, vẫn còn là trụ cột lực lưỡng nhất nhì của xóm đông thôn Thanh Khê. Đôi vai trần vạm vỡ ấy từng một mình vác nổi súc gỗ lim nặng hàng trăm cân từ tận rừng sâu Thanh Lĩnh vượt qua đèo dốc về bến sông để đổi lấy từng đồng tiền công nuôi sống cả gia đình sáu miệng ăn.

Vậy mà giờ đây, tai ương ập xuống bất ngờ, một khúc gỗ trôi tuột khỏi dây thừng đã đè nát khớp gối của ông, biến một người thợ rừng khỏe mạnh thành một kẻ tàn phế gầy gò ốm yếu, đôi má hóp sâu lộ rõ xương gò má, và trong đôi mắt đùng đục chỉ còn lại nỗi tuyệt vọng khôn cùng của một kẻ cảm thấy mình đã trở thành gánh nặng vô dụng cho vợ con.

"Ngồi yên đấy đi, đừng có bày cái bộ dạng rên xiết ấy ra trước mặt ta, Lương phủ ta không phải chốn làm phúc làm đức cho phường lười biếng!"

Lương Quảng Tài lạnh lùng phất mạnh ống tay áo, chẳng buồn nhìn đến nét mặt đau đớn của người đối diện. Hắn đảo mắt, thấy ở góc sân có một chiếc ghế đẩu bằng gỗ tạp duy nhất còn lành lặn, liền vung chân đá nhẹ vào chân ghế rồi dùng hai ngón tay kéo nó lại gần chõng tre. Không ngồi xuống ngay, hắn cẩn thận rút từ trong tay áo ra một chiếc khăn tay lụa màu trắng ngà, tỉ mỉ lau kỹ từng vết bụi đất bám trên mặt gỗ thô, khẽ bĩu môi ghê tởm rồi mới từ tốn đặt mông ngồi xuống.

Hắn lật giở từng trang sổ nợ tanh tách. Âm thanh khô khốc của những trang giấy dầu cọ vào nhau rơi vào khoảng không gian tĩnh mịch của buổi chiều tà chẳng khác nào tiếng lưỡi liềm phạt ngang thân rạ trên cánh đồng khô hạn, sắc lạnh và tàn nhẫn.

"Hôm nay ta cất công từ trấn lội bộ hàng chục dặm đường đất về tận cái xóm nghèo kiết xác này không phải để nghe ông ngồi đây than nghèo kể khổ, cũng chẳng rảnh rỗi mà nhìn ông giở cái bộ mặt đưa đám ấy ra," Lương Quảng Tài nhếch mép cười khẩy, ngón tay trỏ mập mạp với chiếc móng tay dài cáu bẩn gõ cồm cộp lên trang giấy nợ chi chít những dòng chữ mực đen cùng dấu vân tay điểm chỉ màu đỏ sẫm như vệt máu khô.

"Món nợ mười lăm lượng bạc trắng ông vay của lão gia hồi đầu tháng bảy để mua thuốc men, mời thầy lang giữ lại cái mạng què này, tính theo khế ước giao kèo đã tròn một quý. Tiền gốc mười lăm lượng thì lão gia còn rộng lượng chưa tính tới, nhưng món nợ lãi đợt đầu gồm hai lượng bạc trắng nguyên đai nguyên kiện cùng năm tiền phí sổ sách, tiền trà nước đi lại, nội nhật ngày rằm tháng này phải giao nộp đủ cho kho thóc nhà họ Lương trên trấn. Hôm nay đã là mùng một rồi đấy! Ông đã chuẩn bị bạc đến đâu rồi?"

Nghe đến con số "hai lượng bạc trắng", Diệp Thành run rẩy dữ dội hơn, hai bàn tay bấu chặt vào mép chõng tre mục nát đến mức những dằm tre đâm vào da thịt ứa máu mà ông dường như không hề hay biết. Bờ môi khô nứt của ông run bần bật, thanh âm thốt ra nghẹn ngào, đứt quãng:

"Lương... Lương quản sự đại nhân... xin ngài... xin ngài mở lượng hải hà, thưa lại với Lương lão gia từ bi cho bần nông khất thêm ít bữa. Cái chân này của tôi... vừa mới tháo nẹp tre chưa được bao lâu, bên trong xương tủy vẫn còn đau nhức như có kim châm, ngay cả bước đi cũng phải lần từng bước men theo vách đất, làm sao ra đồng, làm sao lên rừng làm thuê cuốc mướn được... Vụ mùa vừa rồi ông trời không thương, hạn hán kéo dài rồi sâu rầy cắn phá rụi cả, nhà tôi lại thiếu người gặt hái, lúa ngoài ruộng lép kẹp, mang về đập ra trong bồ chỉ vét được dăm ba đấu kê lép sống lay lắt qua ngày... Hai lượng bạc lãi... lúc này quả thực... quả thực có mổ ruột xẻ thịt tôi ra cũng không đào đâu ra được..."

"Đào đâu ra là chuyện của nhà các người, liên quan quái gì đến Lương phủ chúng ta?"

Lương Quảng Tài đột ngột đập mạnh cuốn sổ nợ xuống mặt ghế đẩu đánh "chát" một tiếng. Tiếng thét the thé của hắn như xé rách không gian ẩm đạm, làm xao động cả rặng tre già sau vườn. Hắn rướn cổ, đôi mắt ti hí trợn trừng, những ngấn mỡ dưới cằm rung lên theo từng câu mắng mỏ:

"Lúc ông nằm bẹp một chỗ như con chó chết, chân thối thịt rữa, rên rỉ như lợn chọc tiết, ai là người mang bạc trắng đến tận giường cứu mạng ông? Lương lão gia nhà ta từ bi bác ái, thương xót cái cảnh cùng đinh nên mới chịu mở hầu bao cho một kẻ tàn phế như ông vay mượn bạc trắng không cần người bảo lãnh nặng ký. Giờ đây giữ được cái mạng quèn rồi, đến hạn trả lãi lại giở cái thói chây ì, ăn quỵt ra đấy à? Giấy trắng mực đen rành rành, có chữ ký và con dấu của Trưởng thôn Phạm Đức Thuận làm chứng đàng hoàng, ông tưởng muốn quỵt là quỵt được của nhà họ Lương hay sao? Trên đời này làm gì có chuyện ngon ăn thế!"

Dứt lời quát tháo, ánh mắt Lương Quảng Tài khẽ nheo lại thành hai đường chỉ hẹp, giấu đi tia sáng giảo hoạt đầy toan tính của một kẻ chuyên nghề săn lùng đất đai của những kẻ cùng đường. Hắn hắng giọng một tiếng, thu lại vẻ hung hãn ban nãy, hơi nghiêng người về phía trước, hạ thấp giọng xuống. Sự ân cần giả tạo đột ngột này còn khiến người ta rùng mình hơn cả những lời đe dọa chát chúa:

"Nhưng mà... Diệp Thành này, Lương gia chúng ta xưa nay làm ăn đều chừa cho người ta một con đường sống, không bao giờ dồn ai vào chỗ chết cả. Lão gia nhà ta cũng là người thấu tình đạt lý, ngài biết rõ cái chân này của ông coi như phế hẳn rồi. Sau này đừng nói là lên rừng vác gỗ lim, kéo gỗ thuê, ngay cả việc cày sâu cuốc bẫm, tát nước be bờ ngoài đồng ông cũng chẳng thể làm nổi nữa. Một nhà sáu miệng ăn, vợ thì ốm đau dặt dẹo, đàn con thì nheo nhóc, ông trông cậy vào đâu để trả nợ? Thay vì để đến ngày rằm không có bạc nộp lãi rồi bị nha dịch trên huyện giải gông trói cổ kéo lên công đường chịu đòn roi gông cùm, mất mặt với xóm giềng, chi bằng nhân lúc này tính toán một đường lui êm đẹp cho cả đôi bên."

Diệp Thành ngơ ngác ngẩng khuôn mặt hốc hác lên, trong đáy mắt đùng đục, mờ mịt của người đàn ông bỗng lóe lên một tia hy vọng mong manh, tựa như kẻ sắp chết đuối vớ được cọng rơm khô:

"Đường lui... ý quản sự đại nhân là thế nào? Xin ngài chỉ bảo... Chỉ cần không phải chịu cảnh tù đày, chỉ cần giữ lại được mái nhà cho vợ con..."

Lương Quảng Tài cười khẩy một tiếng, nụ cười đắc ý lộ rõ hàm răng vàng ố khói thuốc. Hắn thong thả thò tay vào sâu trong túi áo ngực, rút ra một tờ giấy bản đã được soạn sẵn văn tự rõ ràng, nét mực đen nhánh còn mới nguyên. Hắn phe phẩy tờ giấy trước mặt Diệp Thành, giọng điệu ngọt nhạt như rót mật vào tai:

"Nhà ông ngoài ba gian nhà rách nát vách đất này ra thì gia sản đáng giá nhất chỉ còn trơ trọi hai mẫu ruộng gò ở Cồn Gió phía tây thôn. Ai mà chẳng biết khoảnh ruộng ấy đất toàn sỏi đá cằn cỗi, đất bạc màu lại nằm tít trên dốc cao, nước từ khe Thanh Khê có bao giờ dẫn tới nổi? Quanh năm suốt tháng hứng trọn từng cơn gió bấc khô nẻ thổi từ trên đỉnh núi xuống, trồng lúa thì mười vụ thất bát cả mười, trồng khoai trồng đỗ thì củ bé bằng ngón tay, chẳng bõ công vun xới gánh nước. Giữ lại cái khoảnh đất chó ăn đá gà ăn sỏi ấy làm cái gì cho nặng nợ thuế khóa triều đình mỗi vụ? Chi bằng... hôm nay ông ký giấy gán non hai mẫu ruộng ấy cho Lương phủ."

Hắn dừng lại một chút, giơ ngón tay mập mạp lên ra hiệu:

"Lão gia nhà ta vốn có lòng từ thiện, rộng lượng định giá cho ông trọn vẹn tám lượng bạc trắng cho cả hai mẫu ruộng ấy! Ông tính xem, lấy tám lượng bạc ấy trừ đi hai lượng bạc tiền lãi đợt một, trừ thêm dăm ba khoản tiền phí tổn hao hụt, công xá đi lại thu nợ mà ta tạm tính thêm cho chuyến đi này... ông vẫn còn trừ bớt được tới năm lượng bạc vào tiền nợ gốc! Vừa rảnh nợ trước mắt, vừa không sợ bị tống giam vào ngục tối, lại giảm bớt được gánh nặng tiền gốc sau này. Chẳng phải là vẹn cả đôi đường, nhất cử lưỡng tiện hay sao?"

Từng lời nói thốt ra từ khóe miệng mỏng dính của Lương Quảng Tài chẳng khác nào những tảng đá tảng ngàn cân ném thẳng vào lồng ngực gầy guộc của Diệp Thành, đập nát vụn tia hy vọng mong manh vừa mới nhen nhóm.

Tám lượng bạc... cho cả hai mẫu ruộng Cồn Gió!

Trời đất ơi! Dù cho đất gò Cồn Gió có cằn cỗi, sỏi đá, thiếu nước tưới tiêu đến đâu đi chăng nữa, thì ruộng đất có sổ bộ đàng hoàng trong thôn Thanh Khê này chưa bao giờ rớt giá dưới bảy, tám lượng bạc một mẫu đất thịt!

Hai mẫu ruộng ấy chính là mồ hôi, nước mắt, là hương hỏa mà đời cha ông nhịn ăn nhịn mặc, cày cuốc khai khẩn từng tấc đất từ bãi hoang vu đầy gai góc mới có được. Đó là mảnh đất duy nhất để gia đình họ Diệp dựa vào mà gieo hạt kê, trồng củ khoai củ sắn, là cái rễ duy nhất níu giữ sự sống của một gia đình sáu miệng ăn qua những mùa giáp hạt đói kém.

Vậy mà tên quản sự lòng lang dạ thú này dám mở mồm ép giá cả hai mẫu ruộng chỉ còn tám lượng bạc, lại còn trắng trợn lấp liếm tính thêm những khoản "phí tổn hao hụt, công xá đi lại" vô lý để cắn xén bớt tiền của kẻ khốn cùng!

"Tám... tám lượng... cho cả hai mẫu đất ấy ư?"

Giọng Diệp Thành nghẹn lại nơi cuống họng, hai mắt ông mở trừng trừng, lồng ngực phập phồng dữ dội dưới manh áo vá chằng vá đụp. Máu dồn lên mặt khiến vầng trán sạm đen của ông đỏ gay:

"Lương quản sự... ngài... ngài ép người quá đáng! Ruộng Cồn Gió dẫu có khô hạn, sỏi đá nhiều, nhưng là đất khai hoang hợp pháp có triện đỏ của nha môn huyện cấp từ thời cha tôi còn sống. Năm ngoái, ngay cạnh khoảnh đất nhà tôi, nhà bác Trương bán vội một mẫu đất bạc màu để lo tang ma cũng được tròn sáu lượng bạc trắng trao tay... Hai mẫu ruộng của nhà tôi, ngài ép xuống còn tám lượng, lại còn trừ ngược trừ xuôi... Ngài ép giá như thế, khác nào bóp nghẹt cổ họng, cướp đi đường sống duy nhất của cả đàn con thơ dại nhà tôi!"

"Ép giá? Mày dám bảo Lương gia ta ép giá à?"

Sắc mặt Lương Quảng Tài lập tức biến đổi, từ vẻ ngọt nhạt giả tạo chuyển sang sa sầm, dữ tợn như lang sói lộ nanh vuốt. Giọng điệu của hắn trở nên đanh ác, mang theo sự đe dọa trắng trợn không thèm che giấu:

"Diệp Thành, ông đừng có rượu mời không uống lại muốn uống rượu phạt! Đất đai của một kẻ mang nợ ngập đầu, sắp sửa bị trói lên quan phủ xiết nợ thì làm sao mà so bì được với đất đai của người lương thiện? Ông có chịu mở mắt ra mà nhìn lại cái thân phận tàn phế của mình không? Nếu hôm nay ông không ưng thuận ký giấy gán ruộng, được thôi! Cứ việc ngồi đấy mà ôm lấy hai mẫu đất cằn của ông! Đợi đến ngày rằm nửa tháng nữa, nếu thiếu một xu tiền lãi, ta sẽ dẫn đầu sai nha của huyện đường về tận cái sân này, niêm phong toàn bộ ba gian nhà nát, tịch thu từng cái nồi đồng, cái cuốc sắt, cái liềm cùn, rồi lôi luôn cả hai mẫu ruộng ấy ra công đường mà phát mại công khai!"

Hắn đứng phắt dậy, bước tới một bước, chiếc bóng béo lùn trùm kín lấy thân hình tiều tụy của Diệp Thành trên chõng tre:

"Đến lúc đó, qua tay nha dịch trên huyện trừ các khoản án phí, tiền trà nước lót tay cho quan trên, ông đừng hòng giữ lại được nửa xu sứt mẻ! Không những mất trắng ruộng đất mà cả nhà già trẻ lớn bé nhà ông sẽ bị đuổi ra khỏi cái thôn này, dắt díu nhau đi ăn mày đầu đường xó chợ! Để xem lúc ấy ai là người phải hối hận!"

Tiếng quát tháo chát chúa, hung bạo dội vào những bức vách đất mỏng manh, khiến những mảng bùn rơm khô nẻ trên tường khẽ rung lên rồi rụng lả tả xuống nền đất.

Diệp Thành ngồi chết lặng trên chõng tre. Đôi bàn tay run rẩy siết chặt lấy chiếc chân gãy đang nhức nhối buốt giá, các ngón tay cắm sâu vào lớp vải xô quấn ngoài nẹp tre đến mức trắng bệch. Một cảm giác bất lực, tủi nhục đến tê dại tràn ngập tâm can người đàn ông vốn quen lao động nặng nhọc.

Hắn nói đúng... Những lời đe dọa tàn nhẫn ấy đều là sự thật trần trụi. Ông đã tàn phế rồi. Khớp gối này đã hỏng hoàn toàn, cả đời này chỉ có thể chống nạng lê lết quanh quẩn bên cái sân đất, làm sao vác nổi chiếc cày nặng trịch leo lên dốc Cồn Gió? Làm sao gánh nổi những gánh phân chuồng, gánh nước nặng trĩu từ dưới khe suối lên để tưới tắm cho từng luống ngô luống khoai? Vợ ông thì mang bệnh phổi từ nhiều năm nay, quanh năm thuốc thang dặt dẹo. Bốn đứa con thơ, đứa lớn nhất mới mười bảy tuổi, đứa út chỉ vừa lên bảy. Một nhà toàn người già yếu, ốm đau và trẻ nhỏ nheo nhóc, lấy cái gì để chống chọi lại với gia thế nghìn trùng của nhà địa chủ Lương – kẻ có người nhà làm lại dịch trong nha môn huyện?

Nếu để bọn họ dẫn sai nha mang gông cùm về xích cổ ông lôi đi trước bàn dân thiên hạ thôn Thanh Khê, danh dự một đời thanh bạch, cần cù của ông coi như sụp đổ tan tành dưới đất bùn. Rồi vợ con ông sẽ sống sao trước những lời đàm tiếu, khinh khi?

Chi bằng... chi bằng cắn răng nuốt hận vào trong, gật đầu ký vào tờ văn tự bán rẻ mảnh ruộng ấy đi. Bán đi để giữ lại căn nhà rách nát che mưa che nắng cho đàn con, để vượt qua được cái ải sinh tử khốn cùng trước mắt này rồi sau đó tính tiếp... Dẫu có phải đi làm thuê mót lúa, nhặt củi nuôi thân, cũng còn hơn là bị bắt giam vào ngục tối...

"Tôi... tôi..."

Cổ họng Diệp Thành nghẹn ứ lại, đắng ngắt như vừa nuốt phải mật gấu. Hai dòng nước mắt đục ngầu, mặn chát từ từ ứa ra từ khóe mắt sâu hoắm, lăn dài trên đôi gò má sạm đen, nhăn nheo vì sương gió cuộc đời. Ông run rẩy nâng cánh tay khẳng khiu, từng ngón tay run lẩy bẩy như chiếc lá khô trước gió bấc, chầm chậm vươn về phía tờ văn tự bán ruộng mà Lương Quảng Tài đang đắc ý dí sát vào tầm mắt ông.

"Khụ... khụ khụ... khụ..."

Từ sau tấm rèm vải thô vá chằng vá đụp che cửa buồng giữa, một tràng ho khan kéo dài, đau đớn và xé ruột xé gan vang lên.

Cánh rèm rách nát bị một bàn tay gầy trơ xương run rẩy vén sang một bên, để lộ thân hình mảnh khảnh, tiều tụy của Lâm Tú Nương. Người đàn bà khốn khổ bám chặt lấy bậu cửa gỗ đã bị mối mọt đục khoét nham nhở, cả người run rẩy theo từng cơn ho rút ruột. Sắc mặt bà tái nhợt không còn lấy một giọt máu, chiếc áo chàm bạc màu rộng thùng thình bay phần phật theo từng cơn gió lùa qua mái hiên.

Nép chặt sau vạt áo rộng của bà là Diệp Tiểu Đậu, cậu con trai út mới vừa tròn bảy tuổi. Thằng bé gầy nhom, hai má hóp lại, đôi mắt to tròn đen láy mở to đầy vẻ khiếp hãi tột cùng. Hai bàn tay nhỏ xíu, lấm lem bùn đất của nó bấu chặt lấy mép áo mẹ đến mức các đầu ngón tay trắng bệch, run rẩy nhìn chằm chằm vào viên quản sự hung tợn đang đứng sừng sững giữa sân.

Nhìn thấy cha mình rưng rưng nước mắt, run rẩy đưa bàn tay về phía tờ giấy nợ oan nghiệt, Tiểu Đậu mếu máo muốn òa khóc nấc lên thành tiếng. Nhưng Lâm Tú Nương đã nhanh chóng đưa bàn tay khẳng khiu, lạnh ngắt của mình bịt chặt miệng con lại, ghìm chặt đầu thằng bé vào hông mình.

Lâm Tú Nương nhìn chồng, ánh mắt đong đầy nỗi đau đớn, xót xa và tuyệt vọng đến cùng cực. Bà hiểu rõ sự nhẫn nhục của ông, hiểu được cái mặc cảm tàn phế đang từng ngày từng giờ gặm nhấm, cắn xé tâm can của người bạn đời từng là trụ cột vững chãi của gia đình. Nhưng bà cũng biết rõ hơn ai hết, một khi đã ký giấy dâng hai mẫu ruộng Cồn Gió cho nhà họ Lương với cái giá rẻ mạt ấy, cả cái gia đình nghèo này sẽ vĩnh viễn rơi xuống vực thẳm bần cùng, đời đời kiếp kiếp không bao giờ có thể ngóc đầu lên nổi nữa.

Thế nhưng, một người đàn bà quanh năm chỉ biết ôm khung cửi dệt vải, lại mang thân thể bệnh tật ốm yếu như bà, trong cái khoảnh khắc ngàn cân treo sợi tóc này thì có thể làm được gì ngoài việc nghẹn ngào đứng nhìn số phận nghiệt ngã nghiền nát gia đình mình?

"Ký đi chứ, Diệp lão đệ! Mau mau điểm chỉ một cái là xong nợ nần đợt này, ta còn phải kịp cưỡi lừa về trấn trước khi trời tối hẳn," Lương Quảng Tài sốt ruột giục giã, khóe môi nhếch lên nụ cười đắc thắng tột độ. Bàn tay mập mạp của hắn đã nhanh nhảu mở sẵn nắp hộp mực đỏ thắm, đặt ngay ngắn lên mép chõng tre bên cạnh tờ văn tự.

Bàn tay chai sần, run rẩy của Diệp Thành chỉ còn cách mặt nghiên mực đỏ tươi chừng một tấc. Đầu ngón tay cái của ông đã khẽ chạm vào mép gỗ lạnh ngắt của chiếc hộp.

"Dừng tay lại!"

Một tiếng quát trong trẻo, đanh thép và bình tĩnh đến lạ thường đột ngột vang lên, xé toạc bầu không khí ngột ngạt đang bao trùm lấy gian nhà rách.

Âm thanh ấy vang lên từ phía chái bếp nhỏ. Cánh cửa liếp đan bằng nứa cũ kỹ bị đẩy bật sang một bên đánh "cạch" một tiếng dứt khoát.

Một bóng dáng thanh mảnh nhưng nhanh nhẹn sải từng bước dài kiên định tiến thẳng vào khoảng sân đất. Đó chính là Diệp Tiểu Mãn.

Cô gái mười bảy tuổi khoác trên mình bộ y phục ngắn bằng vải thô màu nâu nhạt đã ngả màu vì giặt giũ nhiều lần. Ống tay áo được xắn cao gọn gàng quá khuỷu tay, để lộ đôi cẳng tay trắng trẻo nhưng săn chắc, khỏe khoắn. Vạt tạp dề bằng vải gai buộc ngang hông còn dính vài vệt bùn đất ẩm và mùn cưa mịn – dấu tích của việc cô vừa cặm cụi suốt buổi chiều sau vườn để ủ đất mùn với tro bếp và cẩn thận nhặt nhạnh từng gốc rau khô chuẩn bị cho vụ gieo trồng mới.

Mái tóc đen nhánh, dày dặn của cô được vấn gọn gàng sau gáy bằng một chiếc trâm tre mộc mạc, làm lộ rõ gương mặt thanh tú với những đường nét thanh thoát. Nhưng nổi bật nhất trên gương mặt ấy chính là đôi mắt. Đôi mắt phượng trong veo, sáng quắc như ánh sao đêm giữa trời đông giá buốt, toát lên một vẻ kiên định, quật cường và thông tuệ phi thường, hoàn toàn khác biệt với vẻ cam chịu, sợ sệt của những người nông dân cùng quẫn quanh vùng.

Tiểu Mãn bước đi thoăn thoắt, không hề liếc nhìn nụ cười giả tạo hay bộ dạng hống hách của Lương Quảng Tài lấy nửa phần. Cô sải bước thẳng tới bên chiếc chõng tre, đưa bàn tay dứt khoát nhưng vô cùng nhẹ nhàng chặn đứng cổ tay đang run rẩy của cha mình lại, kéo bàn tay ông rời xa khỏi chiếc hộp mực đỏ thắm.

"Cha, tuyệt đối không được ký!"

Giọng nói của Tiểu Mãn không quá lớn, nhưng từng âm từng chữ thốt ra đều rành rọt, đanh gọn và chắc nịch như đinh đóng vào cột gỗ, vang vọng khắp khoảng sân tĩnh mịch.

Diệp Thành giật mình thảng thốt ngước nhìn đứa con gái lớn của mình, đôi mắt đục ngầu còn đọng những giọt nước mắt chưa kịp khô, vẻ mặt đầy hoang mang:

"Tiểu Mãn... con... con vào đây làm gì? Con không hiểu chuyện đâu... Nếu hôm nay không gán mảnh ruộng ấy đi, đến ngày rằm..."

"Con hiểu hết, cha à. Từng câu từng chữ, từng lời đe dọa ép uổng của người ta vừa nói, con đều nghe thấy rõ mồn một từ ngoài chái bếp," Tiểu Mãn dịu dàng nắm lấy bàn tay lạnh ngắt, thô ráp của cha, dùng hai bàn tay ấm áp của mình ủ chặt lấy nó, nhẹ nhàng ấn ông ngồi vững vàng lại trên mặt chõng tre.

Sau đó, cô từ từ đứng thẳng người lên, xoay người lại đối diện trực tiếp với Lương Quảng Tài. Tư thế thẳng thắn, hiên ngang của cô gái nhỏ bé dường như biến cả khoảng sân đất nghèo nàn thành một pháp đình uy nghiêm.

Nụ cười đắc thắng trên khóe môi Lương Quảng Tài lập tức đông cứng lại, méo mó một cách thảm hại. Hắn nhíu chặt đôi lông mày thưa thớt, đôi mắt ti hí đảo qua đảo lại đánh giá cô thôn nữ trước mặt từ đầu đến chân bằng một ánh nhìn khinh khỉnh, coi thường tột độ:

"Con nhóc ranh này từ cái xó xỉnh nào nhảy xổ ra thế hả? Chuyện lớn liên quan đến tiền bạc, nợ nần của người lớn trong nhà, việc hệ trọng quan hệ đến cả gia tộc họ Diệp, đến lượt một đứa con gái miệng còn hôi sữa, chưa ráo máu đầu như mày xen mồm vào dạy bảo người lớn à? Đi ngay vào bếp mà thổi lửa nấu cơm đi! Đừng có ở đây đứng chắn lối, chướng tai gai mắt làm hỏng chuyện đại sự của cha mày!"

Đối diện với lời mắng nhiếc gay gắt của tên quản sự lão luyện, Tiểu Mãn không hề lùi bước dù chỉ nửa tấc. Đôi mắt trong veo như làn nước mùa thu của cô nhìn thẳng vào đôi mắt ti hí đục ngầu của Lương Quảng Tài, khóe môi khẽ cong lên một nụ cười lạnh lùng, sắc bén:

"Lương quản sự, cha tôi vì vết thương ở chân đau đớn thấu xương tủy, lại lo lắng cho sinh kế của cả một nhà sáu miệng ăn nên tâm trí hoang mang, nhất thời mới suýt nữa bị những lời lẽ dọa dẫm mập mờ của ngài làm cho mờ mắt. Nhưng nhà họ Diệp này tuy nghèo xơ xác, cơm không đủ no, áo không đủ ấm, nhưng vẫn chưa đến mức người chết hết cả để ngài có thể tự do bài bố, đổi trắng thay đen giữa thanh thiên bạch nhật như thế này!"

"Mày... con ranh con này, mày vừa nói cái gì? Đổi trắng thay đen cái gì hả?" Mặt Lương Quảng Tài hơi biến sắc, những ngấn mỡ trên mặt co giật, giọng the thé gắt gỏng để lấp liếm sự chột dạ.

Tiểu Mãn khẽ chỉ ngón tay thon thả về phía tờ khế ước nợ gốc đang nằm trên mặt ghế đẩu, cất giọng sang sảng, từng câu từng chữ rõ ràng, mạch lạc:

"Tôi hỏi ngài, trên tờ văn tự vay nợ lập hồi đầu tháng bảy, có chữ ký của cha tôi, có dấu triện đỏ của Lương phủ và có cả chữ ký làm chứng của Trưởng thôn Phạm Đức Thuận, ghi rõ ràng kỳ hạn nộp tiền lãi đợt một là ngày nào? Là ngày rằm tháng mười, tức là ngày mười lăm tháng này! Có đúng như vậy không?"

Lương Quảng Tài hừ mạnh một tiếng, ngực ưỡn ra: "Thì sao? Chẳng phải ban nãy ta đã nói hôm nay đã là mùng một rồi hay sao? Trước sau gì chẳng phải trả!"

"Đúng vậy, hôm nay mới chỉ là mùng một!"

Tiểu Mãn cất cao giọng hơn một bậc, từng lý lẽ tuôn ra sắc bén như lưỡi gươm tuốt khỏi bao, vang rền trong không gian:

"Từ ngày mùng một cho đến ngày rằm tháng mười còn trọn vẹn nửa tháng, tức là mười lăm ngày ròng rã! Trên văn tự khế ước vay mượn ghi rõ ràng trả lãi theo từng quý, chưa từng có một dòng nào, một chữ nào quy định rằng chủ nợ có quyền tự ý kéo đến nhà người ta thúc ép gán đất, siết nhà trước kỳ hạn tận nửa tháng cả! Nhà họ Diệp chúng tôi chưa hề quá hạn một canh giờ, cũng chưa từng vi phạm nửa chữ trong bản giao kèo đã lập. Ngài lấy tư cách gì, lấy danh nghĩa gì mà dám đứng giữa sân nhà tôi đe dọa dẫn người của nha môn huyện về đây niêm phong nhà cửa? Lấy luật lệ nào của triều đình Đại Lương cho phép chủ nợ bắt bớ người phát mại ruộng đất khi chưa đến hạn trả nợ?"

Lời chất vấn đanh thép, khúc chiết, am tường lý lẽ và đánh trúng ngay vào điểm yếu chí mạng trong luật lệ khế ước khiến Lương Quảng Tài nghẹn họng trơ khấc.

Hắn há hốc mồm, trừng trừng nhìn cô gái nhỏ bé trước mặt mà không thốt nên lời. Một đứa con gái nông thôn mới mười bảy tuổi đầu, quanh năm suốt tháng chỉ biết cắm mặt vào xó bếp, cắt cỏ chăn trâu và nhổ cỏ vườn, làm sao có thể nói năng gãy gọn, khúc chiết, am hiểu từng câu chữ trên văn tự và nắm rõ luật lệ giao kèo chẳng khác nào một gã thầy đồ già hay một viên tư lại lão luyện nơi huyện đường thế này?

Thấy hắn ấp úng, sắc mặt chuyển từ trắng bệch sang tím tái, Tiểu Mãn lại tiến lên phía trước một bước, ánh mắt lạnh băng quét qua tờ giấy gán ruộng mà hắn vừa soạn sẵn:

"Chưa hết! Ngài vừa mở miệng bảo rằng Lương lão gia từ bi bác ái, rộng lượng định giá hai mẫu ruộng gò Cồn Gió của nhà tôi với giá tám lượng bạc trắng? Dân làng Thanh Khê này có ai mà không biết, đất gò Cồn Gió dẫu có khô hạn vì nằm trên dốc cao, dẫu có nhiều sỏi đá vụn, nhưng tầng đất thịt bên dưới lại rất sâu, giữ phân bón cực tốt! Chỉ cần người cày chịu khó đào mương dẫn nước từ mó nước trên sườn núi về, vun luống cao và dựng giàn che chắn gió bấc thổi từ đỉnh Thanh Lĩnh xuống, thì khoảnh đất ấy gieo trồng khoai lang, đỗ xanh, hay mạch mùa đông đều cho củ to hạt mẩy xanh tốt quanh năm!"

Tiểu Mãn dừng lại một nhịp, ánh mắt như hai tia lửa nhìn thẳng vào tâm can kẻ đối diện:

"Giá đất xấu nhất trong cái thôn Thanh Khê này, dù là đất bạc màu hay đất trũng ngập úng, tệ nhất cũng có giá năm, sáu lượng bạc trắng một mẫu! Hai mẫu ruộng Cồn Gió ấy nếu mang ra bán gấp cho bà con trong làng, bớt nước bớt cái cũng phải thu về được mười một, mười hai lượng bạc trao tay! Ngài vin vào cớ cha tôi bị thương ở chân, vin vào cảnh nhà tôi túng quẫn mùa giáp hạt mà ép giá xuống chỉ còn tám lượng bạc cho cả hai mẫu, lại còn tự tiện đặt ra những khoản 'phí tổn hao hụt, công xá đi lại' vô lý không hề có trong văn tự gốc để cắn xén tiền của kẻ bần hàn! Đây mà là giúp đỡ người gặp nạn hay sao? Đây rõ ràng là hành vi lợi dụng lúc cháy nhà đi hôi của, ép người lương thiện vào bước đường cùng để thâu tóm đất đai hương hỏa của người khác với giá rẻ mạt như bùn đất!"

"Mày... mày câm ngay cái mồm lại! Đồ con ranh nha đầu xấc xược, vô giáo dục!"

Lương Quảng Tài tức giận đến mức cả người run lên bần bật, chiếc bụng béo phệ phập phồng như chiếc ống bễ lò rèn. Hắn vung ngón tay mập mạp, run rẩy chỉ thẳng vào mặt Tiểu Mãn, giọng the the the thé lạc hẳn đi vì xấu hổ và phẫn nộ:

"Lương gia chúng ta là danh gia vọng tộc trên trấn, buôn bán làm ăn bao đời nay quang minh chính đại, ai thèm thâu tóm hai mẫu đất chó ăn đá gà ăn sỏi ấy của cái nhà rách nát nhà mày? Ta thấy cha mày tàn phế, có lòng tốt mở ra một con đường sống để gỡ nợ, mày không biết mang ơn đội nghĩa thì chớ, lại còn dám đứng đây ngậm máu phun người, bôi nhọ thanh danh của Lương phủ! Được! Khá lắm! Mày bảo còn mười lăm ngày nữa mới đến hạn chứ gì? Mày tưởng mười lăm ngày là dài lắm đấy phỏng?"

Hắn cười gằn, giọng điệu chuyển sang cay độc tột cùng:

"Hai lượng bạc trắng! Không phải hai trăm đồng tiền kẽm rỉ sét đâu con ranh ạ! Một cái nhà què quặt ốm yếu, trong bồ không có nổi nửa thúng kê lép, ngoài vườn chỉ toàn đất cằn rau dại, đến ngày rằm tháng này chúng mày lấy cái gì ra mà nộp cho đủ hai lượng bạc trắng hả? Lấy cái mạng quèn của mày ra đền cho Lương phủ ta à?"

"Việc đó không cần ngài phải nhọc lòng bận tâm lo lắng!"

Tiểu Mãn ưỡn thẳng sống lưng, lồng ngực căng tràn khí phách. Đôi mắt cô sáng rực lên một niềm tin mãnh liệt, một ý chí kiên định không gì có thể bẻ gãy, toát ra một uy thế khiến một kẻ lõi đời, gian xảo như Lương Quảng Tài cũng bất giác phải chùn chân lùi lại nửa bước:

"Trời xanh có mắt, không bao giờ triệt đường sống của những người có đủ tay chân, biết đổ mồ hôi và chăm chỉ lao động! Mười lăm ngày tới đây, cả nhà họ Diệp chúng tôi dù có phải thức thâu đêm suốt sáng, đào đất bới đá, lên rừng đốn củi, gánh rau ra chợ bán từng mớ, nhất định sẽ tự xoay xở đủ hai lượng bạc trắng để mang lên tận phủ nộp đủ tiền lãi vào đúng ngày rằm tháng mười! Nhưng hai mẫu ruộng ở Cồn Gió là mồ hôi nước mắt của tổ tiên khai khẩn để lại, là bát cơm manh áo để nuôi sống các em tôi khôn lớn sau này, chừng nào Diệp Tiểu Mãn này còn hít thở một hơi, tuyệt đối không bao giờ để bất kỳ kẻ nào cướp đoạt đi với giá rẻ mạt!"

Không khí trong khoảng sân nhỏ bỗng chốc như ngưng đọng lại hoàn toàn.

Chỉ có tiếng gió bấc rít qua những khe nứa của mái hiên và tiếng cành cây xoan khô va vào nhau lách cách.

Đứng bên bậu cửa gỗ, Lâm Tú Nương đưa vạt áo chàm lên lau những giọt nước mắt đang tuôn rơi lã chã trên đôi gò má gầy guộc. Nhưng lần này, những giọt nước mắt ấy không còn là sự cay đắng, tuyệt vọng của kẻ cùng đường, mà là sự bàng hoàng, xúc động và niềm tự hào vô bờ bến trước sự can trường, hiểu biết và dũng cảm phi thường của đứa con gái đầu lòng.

Diệp Tiểu Đậu nép chặt sau lưng mẹ, ngẩng khuôn mặt nhỏ nhắn lấm lem lên nhìn chị gái. Trong đôi mắt đen láy của đứa trẻ bảy tuổi, hình bóng mảnh mai của Diệp Tiểu Mãn lúc này chẳng khác nào một ngọn núi vững chãi che chở cho cả gia đình, khiến nỗi sợ hãi ban nãy trong lòng nó tan biến đi tự lúc nào, chỉ còn lại sự ngưỡng mộ và an tâm tuyệt đối.

Còn Diệp Thành, người đàn ông vừa mới đây thôi còn chìm đắm trong nỗi mặc cảm tội lỗi của một kẻ phế nhân, đau đớn đến mức suýt chút nữa đã ký giấy bán rẻ tương lai của các con, giờ đây ngước nhìn bóng lưng thon thả nhưng sừng sững như cây tùng trước bão tuyết của con gái lớn. Đôi vai gầy gò của ông khẽ run lên từng chặp.

Một luồng sinh khí ấm áp, mạnh mẽ từ đâu bỗng len lỏi vào lồng ngực đang băng giá của ông, quét sạch đi những đám mây đen u ám, hèn yếu vừa bủa vây lấy tâm trí. Ông từ từ thu bàn tay chai sần lại, những ngón tay gầy guộc nắm chặt lấy thanh nạng gỗ thô sơ bên sườn chõng tre. Ánh mắt ông dần lấy lại được sự cương nghị, trầm tĩnh vốn có của một người chủ gia đình, người từng trải qua bao mưa nắng dập vùi nơi rừng sâu nước độc.

Lương Quảng Tài đứng chết trân giữa sân đất, lồng ngực phập phồng dữ dội vì tức giận và bẽ bàng. Hắn nhìn chằm chằm vào đôi mắt sắc lạnh, không hề chớp lấy một cái của Tiểu Mãn, lại liếc sang Diệp Thành đã rụt tay lại, khuôn mặt không còn vẻ sợ sệt, van lơn như lúc ban đầu. Hắn thừa hiểu rằng, màn kịch ép ký giấy gán non hai mẫu ruộng Cồn Gió mà hắn dày công sắp đặt chiều nay coi như đã hoàn toàn đổ bể, không thể cứu vãn được nữa.

Hắn cười gằn một tiếng, nụ cười méo xệch chứa đầy sự hằn học, cay cú và khinh miệt:

"Khá khen cho một con nha đầu miệng còn hôi sữa mà dám nói những lời ngông cuồng bạt mạng! Được! Rất có khí phách! Ta để xem đến ngày rằm tháng này, cái nhà rách này xoay xở đâu ra hai lượng bạc trắng bằng cách đào đất bới đá! Có giỏi thì đến lúc đó đừng có dắt díu nhau quỳ gối dập đầu trước cổng Lương phủ van xin lão gia ta mua ruộng để cứu cái mạng què của cha mày!"

Dứt lời, hắn cúi gập người xuống, giật phắt lấy tờ văn tự gán ruộng chưa kịp điểm chỉ trên mặt ghế đẩu. Đôi bàn tay mập mạp bực tức vò nát tờ giấy bản thành một cục nhăn nhúm rồi nhét tọt vào trong túi ngực áo. Hắn túm lấy cuốn sổ nợ bọc giấy dầu, đập mạnh một cái vào lòng bàn tay kêu "chát" một tiếng khô khốc:

"Diệp Thành, nhớ cho kỹ lấy những lời con gái ông nói hôm nay! Đúng ngày rằm tháng mười, trước giờ ngọ, nếu không mang đủ hai lượng bạc trắng tiền lãi đợt một tới nộp tại kho thóc Lương phủ trên trấn, ta sẽ đích thân dẫn theo sai nha của huyện đường mang xiềng xích về tận đây! Đến lúc đó, đừng nói là hai mẫu ruộng Cồn Gió, ngay cả cái chái nhà nát này cùng với mấy đứa con thơ của ông cũng đừng hòng giữ lại được đứa nào!"

Nói xong một tràng đe dọa đầy nọc độc, Lương Quảng Tài hậm hực xoay người, dậm gót ủng da cồm cộp sải từng bước dài đầy tức tối ra phía cổng tre. Chiếc then cổng bằng tre cụt bị hắn dùng sức hất mạnh, đập vào cọc rào đánh "rầm" một tiếng chát chúa, làm rung rinh cả hàng râm bụt xơ xác ven ngõ đất.

Tiếng bước chân nặng nề, tiếng chùm chìa khóa đồng leng keng va đập vào nhau của viên quản sự cứ thế xa dần, xa dần trên con đường đất mấp mô dẫn ra đầu thôn Thanh Khê, rồi chìm hẳn vào màn sương chiều đang buông xuống.

Khoảng sân nhỏ của căn nhà ba gian lại chìm vào sự tĩnh lặng quen thuộc của buổi hoàng hôn nhập nhoạng.

Gió bấc từ phía rặng núi Thanh Lĩnh trùng điệp vẫn không ngừng thổi thốc về từng cơn, mang theo hơi lạnh buốt giá đặc trưng của mùa đông sắp tới gõ vào từng vách nứa, luồn qua từng khe hở của mái ngói sụt sùi.

Tiểu Mãn đứng yên tại chỗ, nhìn theo hướng cánh cổng tre đang đung đưa kẽo kẹt trong gió. Cô khẽ thở phào một hơi thật dài, bờ vai thon thả hơi chùng xuống.

Dẫu rằng vừa rồi ngoài mặt cô biểu hiện vô cùng cứng cỏi, từng lời thốt ra đanh thép, không hề tỏ ra một chút sợ hãi hay nao núng nào trước tên quản sự cáo già khét tiếng, nhưng lúc này, khi sự căng thẳng qua đi, lòng bàn tay cô giấu trong tay áo cũng đã ướt đẫm một lớp mồ hôi lạnh ngắt.

Hai lượng bạc trắng! Trong vòng mười lăm ngày ngắn ngủi!

Đối với một gia đình nông dân nghèo kiết xác, vừa trải qua một trận hạn hán mất mùa, mất đi sức lao động chính của người cha lực lưỡng, trong bồ không có nổi nửa thúng kê và trong nhà không còn lấy một đồng tích cóp như gia đình họ Diệp lúc này, con số hai lượng bạc ấy quả thực chẳng khác nào một ngọn núi đá sừng sững, nặng ngàn cân đè trĩu lên đôi vai mảnh mai của cô gái mười bảy tuổi.

"Tiểu Mãn..."

Diệp Thành cất tiếng gọi con, thanh âm run rẩy, khản đặc mang theo nỗi ân hận và xót xa tột cùng của một người cha bất lực:

"Là cha vô dụng... Cha là kẻ tàn phế làm khổ mẹ con các con... Hai lượng bạc trắng... chỉ còn có mười lăm ngày ngắn ngủi nữa thôi, chúng ta lấy đâu ra số tiền lớn như thế bây giờ hả con? Lẽ ra... lẽ ra cứ để cha bán phức hai mẫu ruộng Cồn Gió ấy đi cho rảnh nợ... Cùng lắm thì cha đi làm thuê mót lúa..."

"Cha!"

Tiểu Mãn vội vàng quay người lại, quỳ một gối xuống bên cạnh chiếc chõng tre ọp ẹp. Cô vươn hai tay nắm lấy đôi bàn tay khô ráp, chằng chịt những vết sẹo và chai sạn của cha mình. Ánh mắt cô ấm áp, chan chứa tình yêu thương ruột thịt nhưng đồng thời cũng kiên định vô cùng:

"Cha đừng bao giờ nói những lời tự trách mình như vậy nữa. Cái chân của cha bị thương, khớp gối bị dập nát là vì cha đã vất vả gánh vác miếng cơm manh áo, lo cho cả cái nhà này suốt bao nhiêu năm qua. Cha không có lỗi với bất kỳ ai cả! Hai mẫu ruộng ở Cồn Gió là gốc rễ, là hy vọng sống còn duy nhất của gia đình mình sau này. Nếu lần này chúng ta cắn răng bán rẻ cho nhà họ Lương, họ nếm được vị ngọt của sự ức hiếp, đến đợt nợ sau họ sẽ lại tìm mọi cách ép giá để siết nốt ba gian nhà đất này của chúng ta! Đến lúc đó, cả nhà ta thực sự phải ra đường đi ăn mày. Chúng ta lấy gì để cày cấy, lấy gì để lo cho Nhị Hòa, Tam Nha và Tiểu Đậu ăn học, khôn lớn thành người?"

Cô khẽ mỉm cười, một nụ cười rạng rỡ như xua tan đi cái lạnh lẽo của buổi chiều tà:

"Cha cứ tin ở con, con đã suy tính kỹ càng cả rồi. Trời không bao giờ tuyệt đường sống của những người chăm chỉ, chịu thương chịu khó. Chỉ cần cả nhà chúng ta đồng lòng, con nhất định sẽ tìm ra cách xoay xở đủ hai lượng bạc trắng để vượt qua cửa ải này!"

Lâm Tú Nương từ bậu cửa bước xuống sân, hai tay ôm chặt lấy Tiểu Đậu vào lòng, đôi mắt ngấn lệ nhưng gương mặt đã lấy lại được sự bình tâm. Bà nhìn chồng, khẽ gật đầu nói:

"Mình à, con bé Tiểu Mãn nó nói đúng đấy. Còn người là còn của, chỉ cần cả nhà chúng ta đồng lòng sát cánh bên nhau thì không có cửa ải nào mà không thể vượt qua được."

Tiểu Mãn đứng dậy, ân cần đỡ cha ngồi ngay ngắn lại trên chõng tre, kéo tấm chăn chiên rách đắp lên đôi chân đang đau nhức của ông. Xong xuôi, cô xoay người, đưa mắt nhìn ra phía cổng ngõ tre đã mở toang.

Hoàng hôn đã buông hẳn xuống rặng núi Thanh Lĩnh phía chân trời xa, nhuộm một màu đỏ rực như máu lên cả một góc trời phía tây trước khi nhường chỗ cho màn đêm đen kịt. Bóng tối nhá nhem bắt đầu bao trùm lấy con đường đất gồ ghề dẫn vào thôn xóm.

Và ngay khoảnh khắc bóng lưng béo lùn của Lương Quảng Tài vừa khuất hẳn sau khúc quanh rặng tre rậm rạp, nơi góc tường rào đất đầu ngõ, một bóng người gầy guộc chắp hai tay sau đít thong thả bước ra khỏi bóng tối.

Dưới ánh sáng nhập nhoạng cuối cùng của buổi tà dương, gương mặt nhọn hoắt với bộ ria mép lưa thưa của Diệp Đại Phúc – người bác cả ruột thịt của Tiểu Mãn – hiện lên rõ mồn một. Ông ta đứng sừng sững ở đó, đôi mắt ti hí đảo qua đảo lại quanh khoảng sân nhà em trai, khóe môi khẽ nhếch lên một nụ cười khó lường, đầy vẻ toan tính và lạnh lẽo.