Xe của cô Sương không biết chờ

Mùi cá nướng quyện với khói lò than đượm từ phía lòng chợ Hải An theo từng cơn gió sớm tạt thẳng qua mái hiên tiệm, báo hiệu một ngày làm việc tất bật của những người buôn gánh bán bưng. Vị mặn mòi nồng gắt quen thuộc của biển bám chặt vào từng thớ gió, lẩn khuất quanh những tấm tôn lượn sóng đã ngả màu nâu rỉ, lùa sâu vào tận ngóc ngách của căn xưởng cơ khí nhỏ bé nằm nép mình bên ngã ba đường cát. Mới hơn tám giờ sáng, dải đường nhựa trước cửa tiệm đã lác đác những vệt nước đá rỉ ra từ các chuyến xe thồ chở hải sản tươi từ mạn cảng cá chạy vội về chợ trung tâm, để lại những vệt ẩm ướt bốc mùi tanh nồng dưới ánh nắng vàng vọt mới chớm.

Bảo đang cầm một mảnh giẻ lau thấm đẫm dầu hỏa cũ, cần mẫn miết sạch từng lớp bụi cát bám trên thành tủ gỗ đựng cờ lê tròng và khẩu tuýp. Ngón trỏ bàn tay phải của cậu vẫn còn dán miếng băng cá nhân mỏng dính, dấu vết của vết cứa sắc lẹm từ đầu nan hoa xe đạp sắc như lưỡi dao cạo chiều hôm qua; mỗi lần cậu gập ngón tay để ghì mạnh chiếc giẻ lau vào góc tủ, một cơn nhói buốt râm ran lại giật nhẹ nơi đầu mút dây thần kinh như một lời nhắc nhở cay đắng. Bên dưới túi áo ngực bằng vải ka-ki sờn mép của Bảo, tờ giấy thỏa thuận học việc được gấp làm tư phẳng phiu, nằm ép sát bên hai tờ tiền mệnh giá hai trăm ngàn đồng còn thơm mùi mực in mà ba cậu đã dằn mạnh xuống mâm nhôm trong bữa cơm tối hôm trước. Áp lực vô hình của bốn trăm ngàn đồng tiền chi phí tạm mượn ấy đè nặng lên từng nhịp thở, từng cử động của cậu thanh niên hai mươi hai tuổi. Nó thôi thúc Bảo, tạo ra trong lồng ngực cậu một cơn khát khao cháy bỏng phải chứng minh năng lực của bản thân thật nhanh, thật rõ ràng, để tự khẳng định rằng mình không phải là một kẻ vô tích sự vừa chuốc lấy thất bại ê chề nơi giảng đường thành phố rồi quay về bấu víu lấy xóm chài quê nhà.

Tiếng lách cách kim loại khô khốc bất chợt dội lên ngoài bậc thềm xi măng lồi lõm, cắt ngang dòng suy nghĩ miên man của Bảo.

Một chiếc xe đạp thồ khung sắt dày cộp, hai bên hông gác hai cái sọt sắt đan bằng thép phi bốn to bản xù xì chuyên dùng để chở những xoong nồi ngoại cỡ và thùng nước lèo sôi sục, vừa được đẩy xộc vào góc sân cát. Hai vành bánh xe nghiến trên nền cát vụn rạo rạo, làm bắn lên những hạt sỏi li ti vào mép cửa gỗ. Người đang gồng mình đẩy chiếc xe ấy là cô Sương, một phụ nữ trung niên phố chợ với chiếc nón lá tơi tả quấn khăn rằn sờn chỉ quanh cổ, vận bộ đồ bộ hoa đã phai sạch hoa văn vì ngấm khói than tổ ong và mồ hôi muối qua năm tháng. Khuôn mặt cô bóng nhẫy dầu mỡ, hai hàng lông mày cau chặt lại vì một nỗi sốt ruột không giấu giếm, từng nếp nhăn nơi đuôi mắt co rúm lại dưới sức nặng của công việc mưu sinh.

"Mai ơi! Có nhà không Mai?" Cô Sương dộng chân chống giữa của chiếc xe thồ xuống nền ximăng một tiếng *rầm* chát chúa, đưa ống tay áo hoa lên gạt ngang vệt mồ hôi đầm đìa trên trán, cất giọng the thé sắc lẻm át cả tiếng sóng biển rì rào vọng lại từ phía xa. "Coi gấp giùm tao cái của nợ này với! Mới sáng sớm chở mớ bún tươi ra tới lưng chừng dốc chợ mà nó tuột xích tới ba bận liền, đạp một vòng thì trượt líp nửa vòng, chân tao suýt thụt luôn vào căm xe té dập mặt! Chuyến hàng rạng sáng mai bốn giờ rưỡi là tao phải đi lấy bún sớm ở lò bên kia cầu sắt rồi, không có cái xe này chạy thì coi như ngày mai cả nhà tao ngồi húp cháo trắng!"

Phía gian trong của tiệm, sâu dưới bóng râm mờ mờ của mái tôn, cô Mai đang ngồi bất động trên chiếc ghế đẩu gỗ thấp tẹt trước giá cân vành chuyên dụng. Ánh sáng vàng đục từ chiếc bóng đèn dây tóc bốn mươi oát treo lơ lửng trên sợi dây điện phủ đầy mạng nhện rọi thẳng xuống mép vành nhôm sáng loáng của một chiếc xe mini Nhật. Cô Mai đeo chiếc kính lão gọng đồi mồi trễ xuống tận cánh mũi, hai bàn tay gầy guộc nổi rõ những đường gân xanh xao đang cầm hai cây khóa siết căm nhỏ bằng ngón tay út, ánh mắt dán chặt vào khe hở hẹp giữa mép niềng và chiếc đầu kim của đồng hồ so, tuyệt nhiên không hề chớp mắt lấy một lần. Chiếc cổ tay phải của cô được quấn chặt bằng một dải băng thun co giãn màu da người đã ngả sang màu cháo lòng, dấu hiệu kín đáo nhưng quen thuộc của cơn đau nhức khớp kinh niên do hàng chục năm vặn siết kim loại mà người phụ nữ này luôn cố giấu sau vẻ mặt câng câng bất cần.

"Chị cứ dựng xe ở đó," tiếng cô Mai vọng ra từ gian trong, trầm thấp, dứt khoát nhưng phẳng lặng như một mặt hồ không gợn sóng, đầu cô không hề ngẩng lên dù chỉ một phân. "Tôi đang rút nốt cặp vành cho khách gửi từ chiều hôm qua. Lát nữa xong tay tôi mới ra xem được."

"Trời đất quỷ thần ơi, lát là lát tới chừng nào hở bà nội?" Cô Sương sốt ruột giậm mạnh gót dép nhựa tổ ong xuống nền đất, tháo phắt chiếc nón lá trên đầu ra quạt phành phạch lấy chút gió xua đi cái nóng hầm hập. "Tao còn phải chạy vội về nhóm lại cái lò than hầm nồi nước lèo xương bò cho kịp phiên trưa nay! Rồi đầu giờ chiều còn phải đạp qua bên Xóm Cồn lấy mối rau muống nữa chứ đùa hả! Chậm chân một tiếng đồng hồ là người ta cắt phăng mối giao cho đứa khác liền chớ giỡn chơi hả Mai?"

Chứng kiến vẻ mặt như lửa đốt của cô Sương cùng sự bận rộn không thể dứt ra được của người thợ già phía trong giá cân vành, lồng ngực Bảo chợt nhói lên một cảm giác thôi thúc mãnh liệt. Cậu vội vàng buông chiếc giẻ lau dầu xuống mặt bàn gỗ, nhanh chân bước thoăn thoắt ra phía bậc thềm hiên trước. Trong đầu Bảo, những suy nghĩ non nớt của tuổi trẻ lóe lên dồn dập: đây chính là thời cơ vàng để cậu thể hiện sự nhanh nhạy, gánh vác bớt phần việc giao tiếp khách hàng cho cô Mai, chứng minh cho người thợ cả thấy rằng việc tiệm nhận thêm một thanh niên học việc như cậu là một sự bổ sung giá trị, một cánh tay đắc lực biết việc chứ không phải là một gánh nặng ăn bám thừa thãi.

"Cô Sương cứ để đó cháu kiểm tra cho ạ!" Bảo bước tới bên chiếc xe thồ cồng kềnh, nở một nụ cười thật tươi tắn và hòa nhã, cố nắn giọng mình cho thật đĩnh đạc và tự tin. Cậu đưa bàn tay có ngón quấn băng cá nhân nắm lấy một bên ghi-đông sắt to bản, bàn tay còn lại thuần thục rút cuốn sổ tay bìa cứng màu xanh cùng chiếc bút bi bấm luôn cài sẵn bên mép túi áo ngực ra.

Cô Sương khựng lại, nheo đôi mắt kèm nhèm đầy bụi than nhìn chằm chằm vào cậu thanh niên trẻ măng, ánh mắt không giấu nổi sự hoài nghi sâu sắc: "Ủa, thằng Bảo con ông Lâm ngoài bến cá đó hả mầy? Bỏ học đại học trên phố về đây phụ tiệm sửa xe hồi nào vậy? Mày biết coi xe thồ không đó con? Xe này chở nặng cả tạ chứ không phải mấy chiếc xe đạp đầm học trò nhẹ hều đâu nha mầy!"

"Cháu vào học việc ở tiệm cô Mai từ hôm qua rồi cô, cô cứ yên tâm," Bảo mau mắn đáp lời, cố gắng duy trì một tác phong nhanh nhẹn, chuyên nghiệp nhất có thể để tạo dựng lòng tin nơi người đàn bà buôn bán sắc sảo. Cậu cúi khom người xuống, đưa hai ngón tay nắm lấy sợi sên xe rồi lắc nhẹ theo phương thẳng đứng. Sợi sên đã chùng võng xuống một đoạn dài, gần như chạm hẳn vào thanh càng dưới của khung xe, bám một lớp dầu luyn đen quánh đặc quện chặt với cát biển và vảy cá khô mốc meo. Bảo dùng mũi chân đẩy nhẹ bàn đạp một vòng về phía trước, lắng tai nghe cụm líp phát ra những tiếng kêu *lạch cạch... lạch cạch...* rời rạc, có những đoạn trượt khấc rỗng tuếch không bắt lực. Cậu ngẩng lên, tự tin đưa ra phán đoán: "Xe của cô chỉ bị chùng sên quá mức với lại líp lâu ngày bị khô dầu, mòn mấy con cá líp thôi cô ơi. Chỉ cần tăng sên lên một chút, tháo cụm líp ra ngâm dầu hỏa súc sạch, nắn lại lò xo cá líp là bảo đảm lại chạy mượt mà ngay thôi ạ."

"Thiệt hôn đó mầy?" Ánh mắt cô Sương hơi sáng lên một tia hy vọng giữa cơn hỏa hoạn trong lòng, nhưng bản năng của một con buôn dạn dày vẫn khiến cô gặng hỏi dồn dập: "Mà quan trọng nhứt là mấy giờ xong? Bốn giờ chiều nay là tao phải có xe đặng qua bến đò lấy mối rau muống bên kia cồn rồi, trễ hẹn là bà Bảy chủ vựa bới cho thúi đầu rồi cắt rau giao cho mối khác đó nghe chưa!"

Bảo liếc nhanh mắt nhìn lên chiếc đồng hồ tròn treo trên vách tường vôi loang lổ của tiệm. Chiếc kim ngắn mới nhích qua số tám một đoạn, kim dài dừng ở số sáu. Mới hơn tám giờ ba mươi phút sáng. Từ giờ khắc này cho đến bốn giờ chiều vẫn còn hơn bảy tiếng đồng hồ thênh thang. Dưới lăng kính của một cựu sinh viên từng quen phân bổ thời gian trên những bảng biểu kế hoạch học tập ngăn nắp, việc tăng một sợi xích chùng và mở cụm líp xe đạp ra lau chùi dầu mỡ cùng lắm chỉ tiêu tốn của người thợ lành nghề ba mươi đến bốn mươi phút đồng hồ là cùng. Cậu khao khát làm cho khách hàng an lòng, muốn cô Sương phải thốt lên lời khen ngợi sự nhanh gọn của tiệm, và trên hết, muốn cô Mai phải bất ngờ trước khả năng tự chủ giải quyết một ca tiếp nhận sửa chữa hoàn chỉnh của cậu học việc mới đến.

"Cô cứ yên tâm tuyệt đối đi ạ!" Bảo vỗ nhẹ lòng bàn tay lên chiếc yên da rách tơi tả lòi cả lớp mút xốp màu vàng ố của chiếc xe thồ, buột miệng đưa ra một lời cam đoan chắc nịch: "Công việc này đơn giản thôi cô, cháu tiếp nhận xe vào sổ rồi. Chắc chắn trước bốn giờ chiều xe của cô sẽ xong xuôi tinh tươm, chạy êm ru như mới. Bốn giờ cô cứ việc thong thả ghé qua đây lấy xe đi chở rau là vừa đẹp!"

"Mày hứa chắc như đinh đóng cột đó nha thằng Bảo!" Cô Sương thở phào một hơi dài thườn thượt, nét mặt căng thẳng giãn ra trông thấy, vội vàng chụp lại chiếc nón lá lên đầu. "Trễ hẹn của tao là tao bắt đền cả cái tiệm này đó! Thôi tao chạy về nhóm lò đây, trễ nải hết cả buổi chợ rồi!"

Nói đoạn, người đàn bà phố chợ quay ngoắt gót, bước những bước chân vội vã thoăn thoắt ra phía lòng đường lớn, chiếc khăn rằn bay phần phật theo gió về hướng khu chợ ồn ào.

Bảo đứng nhìn theo bóng lưng cô Sương khuất dần sau rặng phi lao, trong lồng ngực dâng lên một cảm giác hân hoan khó tả. Cậu mở cuốn sổ tay bìa cứng ra, đặt bút nắn nót viết từng nét chữ tròn trịa, thẳng thớm: *Khách hàng: Cô Sương chợ Cũ. Tình trạng kỹ thuật: Chùng sên, trượt líp. Hẹn trả: Trước 16:00*. Nhìn dòng chữ mực xanh ngay ngắn trên trang giấy trắng tinh khôi, Bảo tự mỉm cười hài lòng với chính mình. Cậu cảm thấy mình đã làm đúng từng quy chuẩn: tiếp đón ân cần, ghi chép tường minh, trấn an khách hàng hiệu quả và tiếp nhận công việc một cách trơn tru.

Cậu cúi xuống, dắt chiếc xe thồ sắt nặng trịch vào khu vực chờ sửa chữa dưới mái hiên, hạ chân chống nghiêng cẩn thận rồi quay lại với chiếc tủ đồ nghề, tiếp tục lau chùi những chiếc cờ lê bằng một niềm phấn chấn mới mẻ.

Ở gian trong, cô Mai vẫn không hề ngơi tay. Từng vòng xoay của chiếc khóa siết căm vẫn phát ra những âm thanh lách cách kim loại khe khẽ *tách... tách... tưng... tưng...* đều đặn và cô tịch giữa không gian xưởng thợ. Người thợ già không cất lên một lời nào trong suốt cuộc trò chuyện ngoài sân, nhưng Bảo lờ mờ cảm nhận được qua tấm gương chiếu hậu xe máy cũ treo nghiêng trên vách nứa rằng, thỉnh thoảng đôi mắt đùng đục sau cặp kính lão dày cộp của bà lại liếc nhìn về phía bóng lưng cậu với một sự im lặng lạnh lẽo đến rợn người.

***

Đến đầu giờ chiều, không khí oi nồng của vùng ven biển bắt đầu bốc lên ngùn ngụt như một cái lò xông hơi khổng lồ. Hơi nóng hầm hập từ mặt đường nhựa hắt ngược vào trong xưởng, hòa cùng mùi khen khét của cao su cũ, mùi dầu hỏa nồng nặc và vị tanh của gỉ sắt khiến bầu không khí trở nên ngột ngạt, bức bối đến nghẹt thở.

Đúng một giờ ba mươi phút chiều, cô Mai mới buông chiếc vành xe mini vừa được cân chỉnh chuẩn xác đến từng phần mười milimét xuống sàn nhà, cởi đôi găng tay bằng vải bạt thô ráp ném lên mặt bàn gỗ. Vùng da quanh khớp cổ tay phải của bà đỏ ửng lên một mảng lớn, nổi rõ những đường gân xanh ngoằn ngoèo. Cô Mai khẽ xoay tròn cổ tay hai vòng theo chiều kim đồng hồ, nén lại một cái nhăn mặt kín đáo đầy đau đớn rồi chậm rãi bước ra khoảng sân sáng lóa.

"Dắt cái xe thồ của chị Sương vào đây," cô Mai cất giọng đều đều, không một chút biểu cảm, ngón tay trỏ chai sần chỉ thẳng về phía chiếc giá đỡ sửa xe chuyên dụng bằng sắt chữ V chôn chặt giữa xưởng.

"Dạ, cháu dắt vào ngay đây cô!" Bảo hăm hở đáp lời, xốc lại ống tay áo rồi chạy nhanh ra hiên. Cậu dùng hết sức bình sinh của một chàng trai đôi mươi, nghiến răng ghì chặt lấy khung sắt nặng như một khối chì, nhấc bổng đuôi xe đặt lên hai móc treo của giá đỡ. Cậu thoăn thoắt lấy sẵn một chiếc cờ lê tròng mười bảy và khay sắt đựng ốc vít đặt ngay ngắn bên cạnh chân cô Mai, chuẩn bị tư thế sẵn sàng để phối hợp tháo bánh xe như một người phụ tá mẫn cán.

Cô Mai xỏ lại đôi găng tay bảo hộ, cầm cây cờ lê tròng nặng trịch áp miệng khóa vào con đai ốc trục sau bánh xe thồ. Nhưng bà không vội vã dùng lực siết mở ngay. Đôi bàn tay gầy guộc của người thợ già vươn ra, hai bàn tay nắm chặt lấy hai bên vành lốp cao su đen sì, lắc mạnh sang hai bên thành xe theo phương ngang.

Một tiếng *khục... khục...* khô khốc, rơ lỏng và nặng trịch vang lên từ tận sâu bên trong cối moay-ơ.

Đôi lông mày sâu róm rậm rạp của cô Mai lập tức nhíu chặt lại thành một đường rãnh sâu hoắm giữa trán. Bà quay ngoắt lại nhìn Bảo: "Cậu ghi trong phiếu tiếp nhận nói cái xe này chỉ bị chùng sên với trượt líp thôi?"

"Dạ..." Bảo chớp mắt liên hồi, sự tự tin buổi sáng bỗng chốc hụt hẫng đi đôi chút trước cái nhìn sắc lạnh của người thợ cả. "Lúc sáng cháu có quay thử bàn đạp mấy vòng, thấy sợi sên chùng nhiều quá gần chạm thanh càng, líp quay tới thì bị trượt khấc rỗng chân, nên cháu nghĩ bụng nó chỉ..."

"Tôi đã dặn cậu bao nhiêu lần về cái thói 'nghĩ bụng' hả?" Cô Mai lạnh lùng cắt ngang lời cậu, thanh âm khô khốc và sắc nhọn như một thanh thép vừa tôi nguội qua nước lạnh. "Mắt phải nhìn thấy tận cùng, tay phải sờ nắn thực tế, tháo rời từng chi tiết ra đo đạc cẩn thận mới là sự thật cơ khí. Còn một khi cái cờ lê của cậu chưa đụng tới con ốc, chưa rã được từng chi tiết bên trong ra thì mọi thứ cậu vẽ ra trong đầu chỉ là trò đoán mò của kẻ vô tri."

Dứt lời, cô Mai áp chặt miệng cờ lê vào con đai ốc trục sau. Bà hơi chùng gối lấy thế, dồn toàn bộ trọng lượng cơ thể và lực cánh tay vặn mạnh một vòng ngược chiều kim đồng hồ. Con đai ốc gỉ sét phát ra một tiếng rít *kinh kít... ken két...* chói tai đến rợn gáy, như tiếng kim loại sắc nhọn đang nghiến nát từng viên sỏi nhỏ. Từng mảng bụi gỉ sắt màu nâu đỏ sẫm lả tả rơi rụng xuống nền xi măng xám xịt. Khi con đai ốc đã được vặn hẳn ra ngoài, cô Mai cầm chiếc cảo líp chuyên dụng lồng vào rãnh cá, dùng một lực dứt khoát mở cụm líp tầng ra khỏi thân trục xe.

Khoảnh khắc cụm líp sắt đen ngòm tuột ra khỏi ren trục, để lộ toàn bộ phần cốt thép bên trong dưới ánh đèn neon vàng vọt, tim Bảo như rớt thụt xuống tận đáy vực sâu.

Toàn bộ phần rãnh ren kim loại trên thân trục sau của chiếc xe thồ đã bị ăn mòn một cách nham nhở, biến dạng hoàn toàn dưới một lớp gỉ sét dày cộp, đen sì và bết dính mỡ bò thối rữa. Hơi muối biển mặn chát cùng thứ nước đá ướp cá tanh tưởi ngấm qua các kẽ hở hở hang suốt năm này qua tháng khác trên những cung đường chợ búa đã gặm nhấm kim loại đến tận xương tủy. Những đường rãnh xoắn ốc sắc sảo bằng thép tôi ngày nào giờ chỉ còn lại những đường gờ nông choẹt, mủn ra từng mảng như mùn cưa của một thân gỗ mục. Không đơn thuần chỉ là mòn cá líp hay chùng sên như chẩn đoán nông cạn của Bảo; chính phần ren của cối moay-ơ dùng để giữ chặt cụm líp đã bị lực tải hàng tạ đè nén làm tuôn sạch trơn, biến thành một đoạn ống tròn trơn lùi xù xì.

"Thấy rõ bằng hai con mắt của cậu chưa?" Cô Mai cầm một mảnh giẻ lau quẹt mạnh một đường dứt khoát qua đoạn ren trục, để lộ ra khoảng kim loại bị tiện phẳng lì một cách tàn nhẫn. "Xe thồ buôn chuyến, cõng trên lưng hàng trăm ký lô, lại dầm nước muối mặn ròng rã suốt mấy mùa biển, rỉ sét nó đã ăn sâu vào tận lõi phôi thép. Cụm líp không bám được vào đâu nữa vì ren trục đã tuôn sạch bách thành đồ phế liệu. Giờ mà nghe theo cái trò khôn lanh của cậu, chỉ tăng sên với siết mấy con ốc bên ngoài cho căng lại, chị Sương chỉ cần chất hai thùng nước lèo sôi sùng sục đạp rướn lên con dốc cầu sắt là cá líp tuột xích trượt trơn, cả cái cụm bánh sau này nó văng tự do. Lật cả xe lẫn người, nước sôi dội thẳng vào mặt, gãy chân gãy tay người ta như bỡn!"

Từng giọt mồ hôi lạnh bắt đầu túa ra ròng ròng sau gáy Bảo, thấm ướt đẫm cả phần lưng áo bảo hộ lao động màu xanh công nhân. Cổ họng cậu nghẹn đắng, hai bàn tay bất giác run rẩy: "Dạ... vậy bây giờ... mình tháo ra thay một cây trục ren mới vào là xong phải không cô?"

"Thay trục mới?" Cô Mai ngước cặp mắt sắc lẹm lên nhìn thẳng vào khuôn mặt đang tái mét của Bảo, giọng nói khô khốc đến cay nghiệt. "Cậu mở to mắt ra mà nhìn cho kỹ! Đây là cái moay-ơ đúc liền nguyên khối đời cũ của dòng xe thồ Liên Xô nhập về từ hồi thập niên tám mươi, bước ren của nó là loại ren thô đặc chủng, khác hoàn toàn với bước ren mịn của mấy cái trục xe mini hay xe cào cào Martin bây giờ! Tiệm này đào đâu ra một cái cốt trục Liên Xô sơ-cua vừa khít với cái cối này? Giờ muốn cứu cái bánh này, một là phải rã sạch toàn bộ bốn mươi cây căm xe bằng thép dày ra để đan lại một cái moay-ơ mới tinh, hai là tôi phải mang cái cối này lên bàn tiện ren cơ khí, dùng bàn ren taro chuyên dụng cạo lại toàn bộ đường ren mới rồi tiện thêm một chiếc long-đền khóa chống trượt đặc chế. Làm cẩn thận, chuẩn xác từng đường ren cho ca này ít nhất phải mất đứt từ hai tiếng rưỡi đến ba tiếng đồng hồ làm việc liên tục, với điều kiện tiên quyết là cái cổ tay đau này của tôi không bị chuột rút cứng đờ giữa chừng!"

Bảo giật bắn mình như vừa bị điện giật, hai mắt trừng trừng nhìn ngược lên chiếc đồng hồ treo trên vách. Kim ngắn đã chỉ qua số một, kim dài đang nhích dần từng nhịp lạnh lùng đến gần số bốn. Đã là một giờ hai mươi phút chiều.

Nếu phải mất thêm tròn ba tiếng đồng hồ cặm cụi tiện ren, đan căm và cân chỉnh lại toàn bộ hệ thống truyền động, thì sớm nhất cũng phải bốn giờ rưỡi hoặc gần năm giờ chiều chiếc xe thồ này mới có thể lăn bánh an toàn ra khỏi tiệm.

"Nhưng mà... nhưng mà cô ơi..." Giọng Bảo run bần bật, từng từ phát ra lắp bắp trong khoang miệng khô khốc. "Lúc sáng... lúc sáng cháu lỡ miệng hứa chắc với cô Sương là đúng bốn giờ chiều có xe cho cô ấy rồi ạ..."

Bàn tay cô Mai đang cầm chiếc bàn chải sắt chuẩn bị cạo gỉ bỗng khựng lại ngay giữa không trung. Không gian trong xưởng cơ khí như đông cứng lại trong tích tắc. Người thợ già từ từ quay đầu lại, đôi mắt sau cặp kính lão nhìn xoáy thẳng vào tận đáy mắt Bảo, một ánh nhìn lạnh băng và trần trụi đến mức khiến da mặt cậu bỏng rát như thể vừa bị dí sát vào một thanh sắt nung đỏ.

"Cậu hứa?" Cô Mai lặp lại hai từ đó, rành rọt, chậm rãi, từng âm tiết nện xuống nền ximăng như những nhát búa đanh thép. "Cậu lấy cái tư cách gì của một người thợ ở cái tiệm này để mở miệng hứa giờ giao xe cho khách?"

"Cháu... cháu thấy lúc sáng cô đang bận dồn hết sức cân vành, cô Sương lại cứ giậm chân giục giã liên hồi... Cháu nghĩ việc chùng sên líp xe là chuyện lặt vặt nên mới muốn nhận giúp một tay để cô Sương yên tâm quay về nhóm lò làm hàng..." Bảo lí nhí phân trần, hai bờ vai sụp xuống, hai bàn tay bối rối bấm chặt vào đường chỉ may bên mép quần bảo hộ, mồ hôi trên trán chảy dài thành vệt cay xè nơi khóe mắt.

"Yên tâm?"

Cô Mai đặt mạnh chiếc cờ lê tròng mười bảy xuống mặt bàn gỗ một tiếng *cạch* vang dội. Âm thanh khô khốc của kim loại va đập vào gỗ thớ dày nổ tung giữa gian phòng tĩnh lặng như một gáo nước đá tạt thẳng vào sự tự tôn mong manh của Bảo.

"Cậu đem cái thứ an tâm giả tạo, rẻ tiền đó ra để dỗ ngọt khách hàng, trong khi chính bản thân cậu còn chưa biết cái xe đó nó đang mang mầm họa gì ở bên trong ruột gà của nó! Đó không phải là giúp đỡ người khác, đó là thứ hành vi vô trách nhiệm và hèn nhát nhất của một kẻ làm nghề! Cậu muốn chứng tỏ mình tháo vát lanh lợi, muốn người ta buông một lời khen ngợi cậu dễ dãi, rồi giờ đây cậu đẩy toàn bộ cái hậu quả nhơ nhớp đó lên đầu tôi, biến cái tiệm sửa xe gia truyền này thành một phường lừa dối khách hàng hả thằng kia?"

Bảo cúi gằm mặt xuống đất, hai vành tai nóng ran và lùng bùng như có tiếng ve kêu râm ran. Từng tế bào trong cơ thể cậu co thắt lại vì xấu hổ, nhục nhã và hối hận tột cùng. Những lời răn dạy cộc cằn của người cha tối hôm trước lại dội về văng vẳng bên tai: *Mày hai mươi hai tuổi đầu rồi, một khi chữ ký mày đã đặt xuống giấy thì mày phải tự gánh lấy toàn bộ hậu quả do mày gây ra.* Giờ đây, chỉ vì một lời hứa miệng bốc đồng, nông nổi xuất phát từ thói hiếu thắng và cái tôi muốn chứng minh bản thân, cậu đã tự dồn chính mình và cả người thợ cả vào một thế kẹt không lối thoát.

Nhìn chiếc kim giây đồng hồ vẫn nhích đều từng nấc vô tình, Bảo hoảng loạn cùng cực, buột miệng van nài trong tuyệt vọng:

"Cô Mai ơi... hay là... hay là chiều nay mình ráng làm nhanh một chút được không cô? Cháu sẽ phụ cô hết sức, cháu chà sạch gỉ sét, cháu đứng vịn cối tiện phụ cô... Bốn giờ cô Sương tới lấy xe, nếu như tiệm mình chưa xong hẳn thì... thì mình bảo cô ngồi uống chén nước chè, chờ thêm chừng mười lăm hai mươi phút nữa thôi... Cô làm ráng giúp cháu ca này một lần thôi, cháu xin cô..."

Bảo vừa nói vừa len lén nuôi một tia hy vọng hèn mọn: nếu bây giờ giấu nhẹm việc trễ hẹn đi, hai người cùng vắt kiệt sức làm cật lực tới phút chót rồi viện một lý do khách quan nào đó để giải thích khi cô Sương đến, có lẽ cơn giận của khách hàng sẽ nguôi ngoai và mọi chuyện sẽ êm thấm trôi qua. Người ta ở ngoài đời vẫn thường làm thế với nhau đấy thôi, một lời nói dối vô hại có thể cứu vãn được thể diện của bao nhiêu con người...

"Cậu câm ngay cái mồm và dẹp bỏ cái thói giấu giếm bẩn thỉu đó đi!"

Tiếng cô Mai đanh lại, sắc lạnh và nghiêm khắc đến mức làm Bảo giật nảy mình, vô thức lùi lại phía sau nửa bước. Đôi mắt người thợ già không còn ánh lên vẻ giễu cợt hay mệt mỏi thường ngày, mà rực cháy một cơn phẫn nộ chân thật, dữ dội của một người đã dành trọn cả cuộc đời cần lao bên dầu mỡ để giữ gìn phẩm giá của hai chữ "người thợ".

"Cậu định chờ người ta xách giỏ xách làn chạy tới đây đúng bốn giờ chiều, đứng trơ mắt nhìn chiếc xe kiếm cơm còn đang rã từng mảnh sắt vụn trên giá rồi mới ấp úng xin lỗi bảo 'chờ thêm mười lăm phút' hả?" Cô Mai vung cánh tay gầy guộc, ngón tay trỏ chai sạn chỉ thẳng vào mặt Bảo. "Mười lăm phút của cậu đối với một người buôn gánh bán bưng ngoài chợ cá là cả một buổi chợ chiều tan nát! Chị Sương không có chiếc xe này đạp qua Xóm Cồn lấy rau muống đúng bốn giờ chiều thì chủ vựa người ta sang đứt toàn bộ số rau đó cho mối khác! Ngày mai chị ấy lấy cái gì để bỏ vào nồi bún riêu nuôi cả gia đình năm miệng ăn? Tiền mất, mối hàng bao năm gầy dựng mất sạch, con cái người ta trông chờ vào từng bát bún sáng mai, cái mười lăm phút vô liêm sỉ của cậu có đền nổi miếng cơm manh áo cho người ta không?"

Bảo chết lặng tại chỗ. Từng lời, từng chữ của cô Mai giáng xuống tâm can cậu tựa như những nhát búa tạ giáng thẳng vào khối kim loại nguội ngắt, đập tan tành mọi sự ngụy biện hèn nhát vừa nhen nhóm trong suy nghĩ. Cậu chưa bao giờ nhìn nhận cuộc đời sâu sắc và tàn nhẫn đến mức độ ấy. Trong đầu óc của một cựu sinh viên thành phố như cậu trước đó chỉ toàn là nỗi sợ hãi bị la mắng, sợ bị mất mặt trước người khác, sợ bản thân mang tiếng là kẻ vô dụng, dở dang. Cậu chỉ biết chăm chút cho cái tôi yếu ớt của riêng mình, mà hoàn toàn mù quáng trước một thực tế trần trụi: chiếc xe đạp thồ rỉ sét, dầu mỡ nham nhở này không phải là một món đồ chơi cơ khí, mà là xương máu, là cần câu cơm sống còn của cả một gia đình lao động nghèo khó.

"Ở cái xưởng cơ khí này, hư hỏng kỹ thuật thì dùng bàn tay khối óc mà sửa lại cho chuẩn, chứ cái thói gian dối, giấu lỗi để che đậy cái sĩ diện hão huyền của bản thân thì vĩnh viễn không bao giờ có đất dung thân," cô Mai hạ giọng xuống một tông, nhưng sức nặng của từng con chữ còn khủng khiếp hơn cả tiếng thét gầm giận dữ. "Bây giờ là một giờ hai mươi lăm phút. Chiếc điện thoại bàn của tiệm nằm ngay trên góc tủ gỗ đằng kia. Cậu bước ngay ra đó, bấm số gọi cho chị Sương, nói thẳng toàn bộ sự thật cho người ta biết rằng xe không thể nào xong trước bốn giờ chiều được. Báo ngay lập tức từ giờ phút này để người ta còn liệu đường mà xoay xở thuê xe khác chở hàng cho kịp buổi chợ!"

Bảo run rẩy ngước đôi mắt đỏ hoe lên nhìn cô Mai: "Báo... phải báo ngay bây giờ luôn hả cô?"

"Ngay lập tức!" Cô Mai khoanh hai tay trước ngực, đứng sừng sững bên cạnh chiếc giá sửa xe như một cột mốc bằng thép không thể lay chuyển. "Đó là cái giá đắt nhất của một lời hứa miệng vô căn cứ. Cậu tự dùng cái miệng cậu gây ra tai họa thì chính cái miệng của cậu phải đi mà đối diện giải quyết. Đừng có hòng trông mong tôi đứng ra che chắn hay mở miệng đỡ lời cho cậu dù chỉ là nửa câu."

Từng bước chân của Bảo bước về phía chiếc bàn gỗ nhỏ đặt máy điện thoại bàn nặng nề như thể đang đeo những quả tạ gang ngàn cân. Chiếc ống nghe bằng nhựa màu đen bóng loáng, bám đầy những vệt dầu mỡ của tiệm bỗng chốc trở nên buốt lạnh như một khối băng đăng sắc nhọn. Bảo run rẩy lật cuốn sổ tay học việc bìa cứng màu xanh, tìm đến dòng số điện thoại bàn của nhà cô Sương mà cậu đã cẩn thận ghi lại bằng mực xanh hồi sáng. Những con số như đang nhảy múa, xoay vần trước mắt cậu thành một vòng xoáy trừng phạt.

Bảo nhấc ống nghe lên, áp sát vào tai. Những ngón tay run lẩy bẩy bấm từng phím số trên mặt máy.

Tiếng chuông điện thoại *tút... tút... tút...* vang lên từng hồi dài đơn điệu trong ống nghe, nghe rờn rợn như tiếng đếm ngược của một bản án công lý sắp sửa thi hành.

Một tiếng *cạch* vang lên từ đầu dây bên kia, tiếp theo là những âm thanh hỗn tạp, ồn ào của một xới bún ven chợ: tiếng dao chặt xương chan chát trên thớt nghiến, tiếng dầu mỡ sôi xèo xèo trong chảo gang và tiếng người gọi nhau ơi ới:

"Alo! Ai gọi đó? Tao đang bận chia thịt với nhóm lò bún, có việc gì thì nói lẹ lẹ lên coi!" Giọng cô Sương the thé, đanh lại đầy vẻ tất bật và nóng nảy.

Bảo cố nuốt một ngụm nước bọt khan đắng ngắt nơi cuống họng, lồng ngực cậu phập phồng dữ dội, cố hết sức kìm nén cơn run rẩy đang truyền dọc sống lưng:

"Dạ... dạ thưa cô Sương... Cháu... cháu là Bảo ở tiệm sửa xe cô Mai gọi đây ạ..."

"Ủa thằng Bảo đó hả mầy? Xe xong sớm rồi hả con? Tao đang tính đúng bốn giờ mới lật đật chạy qua mà xong sớm thì tao qua lấy liền đặng đạp đi lấy rau sớm cho kịp con nước..."

"Dạ không... không phải đâu cô ơi..." Bảo nhắm nghiền đôi mắt lại, móng tay ngón cái bấm sâu vào lòng bàn tay đến mức bật máu, đau nhói. "Cháu gọi điện để... để xin lỗi và báo với cô là... chiếc xe thồ của cô chiều nay không thể nào xong trước bốn giờ được đâu ạ..."

Một khoảng lặng chết chóc kéo dài chừng ba giây ở đầu dây bên kia. Âm thanh dao thớt bỗng dưng im bặt, rồi một tràng âm thanh bùng nổ dữ dội như thùng thuốc súng phát hỏa:

"Mày nói cái giống gì đó hả thằng Bảo?!" Giọng cô Sương rít lên lanh lảnh qua ống nghe, từng âm thanh the thé như mũi kim đâm thẳng vào màng nhĩ của cậu thanh niên. "Hồi sáng đứa nào vỗ ngực xưng tên bảo việc này đơn giản lắm, chắc chắn một trăm phần trăm bốn giờ xong xuôi tinh tươm cho tao? Giờ trưa trờ trưa trật người ta chuẩn bị đi lấy hàng thì mày vác cái mồm gọi điện bảo không xong là sao hả con?! Mày có biết bốn giờ chiều tao phải có mặt bên bến Xóm Cồn để nhận cả sọt rau muống đồng không hả?! Tao qua trễ một bước là bà Bảy chủ vựa bả sang phắt toàn bộ mối rau cho con Mận đầu chợ, rồi sáng mai tao lấy cái giống gì tao bỏ vô tô bún riêu bán cho người ta hả?!"

"Dạ cháu xin lỗi cô... cháu thành thật xin lỗi cô..." Giọng Bảo nghẹn ngào, nước mắt uất nghẹn chực trào ra khóe mi. "Tại vì lúc tháo cụm líp ra... cô Mai kiểm tra mới phát hiện cái ren trục sau bằng thép Liên Xô bị tuôn sạch gỉ sét nặng quá... Cô Mai phải đưa lên bàn tiện lại toàn bộ đường ren mới đệm long-đền chống trượt an toàn được... nên phải tốn thêm nhiều thời gian lắm ạ..."

"Xin lỗi mà nó mọc ra tiền được hả mầy?!" Tiếng cô Sương gầm lên giận dữ đến mức cô Mai đang đứng khoanh tay cách đó bốn mét cũng nghe thấy rõ mồn một từng câu từng chữ. "Tụi bây làm ăn cái kiểu chợ búa lưu manh gì vậy hả? Tiệm mang tiếng xưa nay làm ăn đàng hoàng uy tín nhất cái đất Hải An này mà giờ rước cái thứ học việc lật lọng, hứa hươu hứa vượn như mày về để phá hoại nồi cơm người khác hả? Chiều nay tao phải cắn răng tốn đứt ba chục ngàn bạc thuê thằng xe ôm đầu ngõ nó chở giùm hai sọt rau về, tiền lời còm cõi của cả buổi bún sáng mai coi như đứt mất một khúc ruột! Ba chục ngàn tiền mồ hôi nước mắt đó tụi bây có đền lại cho tao không hả?! Bực cái mình hà! Lần sau đừng có hòng con này thèm bước nửa bước chân vô cái tiệm thất đức đó nữa nghe chưa!"

*Cụp!*

Tiếng dập máy dứt khoát vang lên chát chúa như một cái tát trời giáng xuyên qua màng nhĩ Bảo. Trong ống nghe, giờ đây chỉ còn trơ trọi lại những tiếng *tút... tút... tút...* vô cảm, đều đặn và lạnh lẽo.

Bảo đứng chết trân bên chiếc bàn gỗ bụi bặm, cánh tay cầm chiếc ống nghe buông thõng xuống một cách vô lực. Hai bên gò má cậu nóng bừng bừng như bị thiêu đốt, một cảm giác nhục nhã ê chề, chua chát và cay đắng bao trùm lấy toàn bộ thể xác lẫn tâm can cậu. Ba mươi ngàn đồng tiền thuê xe ôm đối với một cậu sinh viên từng sống ung dung trên thành phố, từng dễ dãi tiêu hàng trăm ngàn cho một buổi cà phê tán gẫu với bạn bè thì chẳng đáng là bao. Nhưng đối với những người phụ nữ buôn gánh bán bưng chắt bóp từng đồng bạc lẻ nơi góc chợ cá Hải An lam lũ này, ba mươi ngàn đồng ấy là mồ hôi của cả một buổi sớm dầm sương dãi nắng, là tiền mua mớ cá vụn, bó rau, là bữa cơm chiều của những đứa trẻ nheo nhóc. Cậu đã cướp đi một phần thu nhập ít ỏi, cay cực đó của người ta chỉ bằng một lời hứa miệng ba hoa, nông nổi nhằm thỏa mãn thói háo danh của chính mình.

Bảo chầm chậm đặt chiếc ống nghe đen sì trở lại giá đỡ. Cậu quay người lại, không dám ngước đôi mắt ầng ậc nước lên nhìn thẳng vào người thợ cả.

Cô Mai đã ngồi xuống chiếc ghế đẩu từ lúc nào. Bà không nói thêm một lời chỉ trích nào nữa, đôi bàn tay gầy guộc đã cầm lấy chiếc giũa thép ba cạnh, bắt đầu cẩn trọng giũa từng đường gỉ sét cứng như đá bám trên bề mặt trục cối xe của cô Sương. Từng nhát giũa kim loại sắc gọn vang lên *xoẹt... xoẹt... xoẹt...* nhịp nhàng, kiên nhẫn, lạnh lùng và chuẩn xác giữa không gian oi nồng của buổi xế chiều.

"Để cuốn sổ học việc lên mặt bàn đồ nghề," cô Mai cất giọng phẳng lặng như tờ, hai mắt vẫn không hề rời khỏi đường ren kim loại dưới lưỡi giũa.

Bảo lầm lũi bước tới, hai bàn chân nặng như chì, run rẩy đặt cuốn sổ tay bìa cứng màu xanh lên mặt bàn gỗ loang lổ những vết dầu hỏa và mỡ bò đen quánh.

"Mở trang nhật ký sửa chữa của ngày hôm nay ra," cô Mai tiếp tục ra lệnh, thanh âm đều đều nhưng chứa đựng một uy quyền tuyệt đối. "Rút cây bút mực đen ra, ghi thẳng vào cột ghi chú của chiếc xe thồ đó: *Lỗi do nhận hẹn chưa kiểm tra. Giao trễ một tiếng ba mươi phút. Khách hàng khiếu nại.* Tự tay cậu viết vào từng chữ một, không được phép viết tắt hay thiếu sót một nét nào."

Đôi bàn tay Bảo run rẩy đến mức suýt đánh rơi cây bút bi xuống sàn ximăng. Cậu bấm đầu bút, ghì chặt ngòi kim loại xuống trang giấy trắng tinh khôi mà ban sáng chính tay cậu đã nắn nót viết những dòng chữ lạc quan. Từng nét mực đen đặc hằn sâu xuống thớ giấy, tựa như từng vết dao sắc nhọn cứa thẳng vào tận cùng lòng tự trọng của một con người:

*Lỗi do nhận hẹn chưa kiểm tra. Giao trễ một tiếng ba mươi phút. Khách hàng khiếu nại.*

Mỗi một con chữ đen đúa hiện lên là một sự trừng phạt trần trụi, nhức nhối và không thể chối cãi. Cậu không thể dùng sự giảo hoạt của ngôn từ văn vở để xóa bỏ nó, không thể dùng một nụ cười xã giao gượng gạo hay một lời phân trần dễ dãi thời sinh viên để lấp liếm lỗi lầm này như thói quen cũ. Dòng chữ nghiệt ngã ấy sẽ nằm lại vĩnh viễn trên trang nhật ký xưởng thợ, phơi bày toàn bộ sự non nớt, thói hứa liều vô căn cứ và cái giá thực tế đắt đỏ của một kẻ chưa học được cách lượng sức mình trước đòi hỏi khắt khe của đời sống lao động.

Bên ngoài, gió biển lại thổi một đợt cát mới bay xào xạc qua hiên. Dòng chữ 'Lỗi do nhận hẹn chưa kiểm tra' nằm trơ trọi trong sổ học việc, nhắc Bảo rằng cô Sương vẫn chưa quên buổi chợ bị lỡ.