Bảng tính của Lan

Tiếng quạt trần kẽo kẹt quay từng vòng nặng nề trong căn phòng kho ở Bình Thạnh vẫn không thể nào át nổi tiếng gõ phím lách cách, dồn dập của Phạm Ngọc Lan. Cô kéo lê chiếc ghế xếp bằng sắt gỉ lại gần, ngồi đối diện với Hà qua mặt bàn làm việc chật chội. Trên màn hình máy tính xách tay đang mở sẵn một bảng tính chi phí vận hành chi tiết đến từng cắc, nơi những dãy số màu đỏ chót thi nhau nhảy múa, chiếm trọn gần như mọi cột mục quan trọng nhất.

Căn phòng này có diện tích chưa đầy hai mươi mét vuông, nằm lọt thỏm sâu hun hút trong một con hẻm ngoằn ngoèo trên đường Nơ Trang Long. Bầu không khí bên trong lúc nào cũng quánh đặc, nồng nặc mùi tinh dầu thông, xà phòng sinh học lên men từ vỏ dứa và hơi ẩm ngai ngái bốc ra từ những mớ giẻ lau sàn vừa giặt xong, treo la liệt trên dây thép mà chưa kịp ráo nước. Sát vách tường ẩm mốc loang lổ, ba chiếc giá sắt sơn tĩnh điện màu ghi xám được tận dụng xếp chồng lên nhau thành ba tầng cao ngất ngưởng. Tầng dưới cùng là nơi tập kết của những chiếc xô nhựa công nghiệp hai ngăn vắt giẻ, ống dây mềm lòng thòng và thân máy hút bụi xám xịt vì bụi vôi. Tầng giữa dành riêng cho hàng chục chai lọ dung dịch tẩy rửa, chai nào cũng được dán nhãn phân loại cẩn thận bằng băng keo giấy viết tay, ghi rõ từng dải pH từ tính axit nhẹ chuyên trị cặn canxi vòi sen đến kiềm trung tính dùng cho sàn gỗ nhạy cảm. Trên tầng cao nhất, từng chồng khăn vi sợi vuông vức, phẳng phiu được phân loại theo sắc màu, nằm im lìm trong các túi zip nhựa trong suốt dán kín miệng để tránh bám bụi không khí.

Chiếc quạt trần ba cánh sắt đã tróc sơn, bám đầy một lớp màng bụi đen kịt trên trần nhà, chỉ đủ sức quấy đảo qua loa cái khối không khí hầm hập, ngột ngạt của một buổi chiều muộn Sài Gòn sau cơn mưa rào bất chợt. Thỉnh thoảng, trục quay lại phát ra một tiếng *khục* khô khốc, rùng mình giật nhẹ một cái như thể sắp sửa tuột ốc vít rồi lao thẳng xuống chiếc bàn gỗ ép đã bong tróc hết lớp dán mép mà hai người phụ nữ đang ngồi đối mặt.

Lan không hề ngước mắt lên nhìn bạn mình lấy một giây. Những ngón tay xương xẩu, gầy gò của cô lướt thoăn thoắt trên bàn phím số, rồi dứt khoát ấn mạnh một tiếng cộc khô khốc vào phím Enter. Cú nhấn ấy khiến con số tổng chi phí thực tế nằm ở dòng cuối cùng của bảng tính nhảy vọt lên, biến thành một màu đỏ thẫm chói mắt.

"Cậu nhìn thẳng vào đây đi, đừng có trốn tránh nữa," Lan dùng hai tay xoay mạnh bản lề chiếc máy tính xách tay sang góc nhìn của Hà, đồng thời đưa ngón tay trỏ đẩy gọng kính cận đồi mồi trượt dài trên sống mũi ướt đẫm mồ hôi. "Nếu cậu cứ tiếp tục giữ cái mức giá một trăm hai mươi ngàn cho mỗi mét vuông sàn đối với gói tổng vệ sinh định kỳ chuyên sâu như ca sáng nay cậu nhận ở chung cư An Phúc, thì sự thật là thế này: cứ mỗi mét vuông sàn mà thợ của cậu cúi lưng xuống lau xong, tài khoản công ty của cậu đang phải tự động bù lỗ đúng mười tám ngàn năm trăm đồng."

Hà không đáp ngay. Cô đưa tay đón lấy chiếc cốc nhựa đựng nước lọc đã nguội ngắt từ đầu giờ chiều đặt bên cạnh xấp hóa đơn bán lẻ. Miết nhẹ đầu ngón tay ráp ráp dọc theo vành cốc nhựa cáu bẩn, cô nhìn chăm chú vào ô số đỏ rực trước mặt, cổ họng nghẹn đắng: "Ca sáng nay chi phí đội lên là do sự cố khách quan ngoài ý muốn. Thang máy tải hàng của tòa nhà đột ngột hỏng mạch điều khiển, ban quản lý không cho dùng thang cư dân để chuyển máy nặng, cả đội phải cắn răng vác máy móc leo bộ mười hai tầng lầu. Thời gian chết chờ xử lý ở sảnh dưới đã ngốn mất gần một tiếng đồng hồ. Cái đó rõ ràng là tai nạn vận hành phát sinh, đâu thể tính vào chi phí chuẩn được..."

"Đó tuyệt đối không phải là tai nạn ngẫu nhiên, Hà à. Đó chính là thực tế trần trụi của công việc hiện trường mà cậu luôn cố tình nhắm mắt làm ngơ, chỉ để cố nặn ra một bảng báo giá nhìn cho êm tai, vừa mắt khách hàng nhằm giành giật hợp đồng." Lan ngắt lời bạn, giọng nói bình thản đến lạnh lùng nhưng từng lời buông ra dứt khoát chẳng khác nào nhát dao rọc giấy xẻ toạc tấm bìa carton. Cô rê chuột, kéo vệt bôi đen một dải dài các ô tính từ cột C chạy dọc xuống tận cột G. "Tớ đã thức trắng đêm qua để bóc tách lại toàn bộ sổ thu chi thực tế của hai tháng vừa rồi. Cậu làm kinh doanh dịch vụ mà cậu ngây thơ như một đứa trẻ con đi chợ hộ. Cậu chỉ biết chăm chăm tính những chi phí trực tiếp nhìn thấy được bằng mắt thường: tiền công nhật trả cứng theo ngày cho chị Hạnh với cái Vy, tiền dung dịch lau sàn đong đếm dè sẻn theo từng nắp chai, cộng thêm vài chục ngàn tiền mua mấy lon nước ngọt hay bánh mì bồi dưỡng cho thợ giữa ca. Nhưng đây, nhìn cho kỹ đi, đây mới chính là những cái lỗ rò vô hình đang âm thầm hút cạn từng đồng vốn liếng cuối cùng trong tài khoản ngân hàng của cậu mỗi ngày."

Đầu ngón tay gầy guộc của Lan gõ cộc cộc vào dòng chữ in đậm đầu tiên: *Khấu hao thiết bị động cơ.*

"Hai chiếc máy hút bụi công nghiệp loại nhỏ dung tích mười lăm lít mà cậu hí hửng vác về ba tháng trước, thực chất chỉ là dòng máy gia đình được nhà sản xuất gia cố vỏ ngoài bằng inox cho có vẻ hầm hố. Động cơ hút của nó được thiết kế dựa trên tiêu chuẩn tải ngắt quãng, chỉ chạy tối đa hai mươi phút là bắt buộc phải tắt máy để tản nhiệt cuộn dây. Thế nhưng ở căn hộ An Phúc sáng nay, cái máy tội nghiệp đó đã bị ép chạy liên tục gần ba tiếng đồng hồ không nghỉ, lại còn phải nuốt trọn cái bầu không khí mịt mù bụi mịn từ các căn hộ bên cạnh đang ốp lát gạch dở dang tràn sang. Chổi than của nó bên trong đã mòn vẹt đến tận chân đồng. Thằng Quân bên xưởng điện cơ vừa ghé qua kiểm tra hộ tuần trước, nó đã cảnh báo là lớp keo cách điện trên cuộn dây bắt đầu khét lẹt rồi. Một cái máy như thế, nếu dùng đúng quy chuẩn gia đình thì tuổi thọ danh định của nó kéo dài được mười tám tháng. Nhưng với cái cường độ làm việc dã man mà cậu đang ép thợ chạy ba ca một ngày từ sáng tới tối mịt, tớ dám chắc nó sẽ cháy đen thui sau chưa đầy năm tháng nữa. Chi phí sửa chữa, chi phí thay thế motor, tiền mua túi lọc HEPA mới để máy không xả ngược bụi mịn vào mặt khách, cậu hạch toán vào đâu? Trong bảng giá một trăm hai mươi ngàn một mét vuông kia, cậu đã trích ra nổi một đồng nào cho cái máy chưa? Hoàn toàn chưa hề có!"

Hà cúi gục đầu, bờ vai khẽ chùng xuống. Trong tâm trí cô bỗng dội về tiếng rít nghẹn ngào, the thé đầy bất lực của chiếc máy hút bụi khi chị Hạnh rà chiếc đầu hút dẹt men theo khe chân tường phòng khách sáng nay. Tiếng rít đó không phải phát ra vì túi lọc chứa đầy bụi bẩn, mà là âm thanh ma sát khô khốc của ổ bi bị thiếu mỡ bò và cánh quạt hút đã bắt đầu xô lệch trục quay sau những cú va đập khi thợ khiêng vác qua các bậc cầu thang bộ.

"Thứ hai," Lan không dừng lại để cho Hà có cơ hội thanh minh, cô di chuyển con trỏ chuột xuống hàng tiếp theo, "chính là cái quy trình giặt, sấy và bảo dưỡng khăn lau sợi microfiber chống nhiễm chéo mà đi đâu cậu cũng vỗ ngực tự hào là chuẩn mực."

Khóe môi Lan nhếch lên một nụ cười nửa miệng, không phải để mỉa mai sự ngây thơ của bạn, mà là nét chua chát xót xa của một người đang phải nắm giữ cán cân sổ sách cho một doanh nghiệp đang đứng bên bờ vực phá sản. "Cậu đặt ra quy định khắt khe, bắt nhân viên phải thuộc nằm lòng bốn mã màu khăn riêng biệt: màu đỏ chỉ được dùng duy nhất cho bồn cầu và các thiết bị sứ trong nhà vệ sinh; màu vàng gom riêng cho khu vực bếp nấu bám đầy dầu mỡ cháy khét; màu xanh dương chuyên dụng cho vách kính tắm và gương soi; còn màu trắng tinh dùng cho mặt bàn ăn và bề mặt đồ gỗ nội thất đắt tiền. Quy trình đó nghe qua thì quá sức văn minh, sang trọng, đạt đẳng cấp buồng phòng của khách sạn năm sao quốc tế. Nhưng để giữ cho sợi vi sợi không bị gãy rụng, không mất đi khả năng tích tĩnh điện hút hạt bụi siêu nhỏ và không mang vi khuẩn từ nhà vệ sinh ra bàn ăn, cậu cấm tiệt thợ không được giặt tay bằng xà phòng bột rẻ tiền ở vòi nước nhà khách hàng. Toàn bộ đống khăn sau ca làm việc đều phải gom hết vào túi ni lông chuyên dụng mang ngược về cái kho ẩm thấp này. Cậu nhìn sang góc kia xem, mỗi ngày cái kho này phải vận hành hai mẻ máy giặt lồng ngang với chế độ nước nóng sáu mươi độ C để diệt khuẩn, rồi lập tức tống sang máy sấy nhiệt để thổi khô từng sợi vải nhằm chống bết dính. Tiền nước giặt sinh học chuyên dụng không bọt, tiền điện chạy máy sấy công suất ba pha ngốn của cậu ngót nghét ba triệu đồng mỗi tháng. Cậu đã bao giờ lấy con số ba triệu đó chia ngược lại cho từng mét vuông sàn mà cậu ký với khách chưa? Cậu chưa từng tính, vì cậu sợ nếu cộng vào thì giá sẽ cao vọt lên, khách sẽ chạy mất!"

"Nhưng tớ... tớ cứ nghĩ những khoản đó có thể gộp chung vào chi phí mặt bằng và vận hành cố định của công ty..." Hà ngập ngừng lên tiếng, giọng nói của cô nhỏ dần, run rẩy và thiếu hẳn sự tự tin thường ngày.

"Công ty nào có thể nuôi nổi những chi phí cố định đó nếu như bản thân từng đơn hàng đơn lẻ không tự cõng nổi phần chi phí biến đổi của chính nó?" Lan trừng mắt nhìn thẳng vào khuôn mặt hốc hác của bạn mình. "Rồi còn tiền xăng xe hỗ trợ đi lại cho thợ thì sao? Sài Gòn này đâu phải chỉ có một cái quận Bình Thạnh bé tí tẹo này. Sáng sớm tinh mơ thợ phải lọc cọc chạy xe máy từ tuốt Gò Vấp, Hóc Môn sang đây để nhận máy móc, hóa chất; trưa từ đây lại nai lưng chở đồ nghề cồng kềnh phi sang tận quận Hai làm ca ở An Phúc; chiều tan ca đúng giờ cao điểm lại chôn chân ngửi khói xe dưới gầm cầu vượt Nguyễn Hữu Cảnh suốt cả tiếng đồng hồ. Thợ bỏ tiền túi ra tự đổ xăng hay là công ty bù? Cậu thương thợ vất vả, cậu tự rút tiền túi bù cho họ hai mươi ngàn, ba mươi ngàn cho mỗi lượt di chuyển giữa các điểm làm. Cái số tiền vụn vặt gom lại thành tiền triệu đó móc từ đâu ra hả Hà? Móc từ chính cái phần lợi nhuận cỏn con, mỏng dính như lưỡi dao cạo mà cậu ngỡ là mình kiếm được sau mỗi công trình!"

Lan ngừng lại vài giây để lấy hơi. Cô đưa ngón tay gõ nhẹ từng nhịp đều đặn lên cạnh bàn phím, ánh mắt sau tròng kính cận trở nên nghiêm nghị, lạnh lùng hơn bao giờ hết: "Và điều tệ hại nhất, nguy hiểm nhất nằm ở dòng này: quỹ dự phòng rủi ro và tổn thất tài sản tối thiểu năm phần trăm. Cậu hoàn toàn để trống trơn ô này bằng một con số không tròn trĩnh."

Hà chớp mắt liên tục, lồng ngực phập phồng, toan mở miệng phân bua thì Lan đã dứt khoát giơ một bàn tay lên phía trước, chặn đứng lời cô lại.

"Hà, đừng nói dối tớ nữa. Tớ biết thừa tuần trước cậu đã tự ý trích hơn hai triệu đồng từ tài khoản ngân hàng của Sạch Nhà để chạy đi mua thêm bộ cây gạt kính nối dài cán carbon và bốn cái đầu hút khe hẹp bằng nhựa chống trầy. Trong cuốn sổ tay ghi chép tạm bợ của cậu, cậu ghi một dòng chữ nắn nót là 'chi phí bổ sung công cụ dụng cụ'. Nhưng thực chất thì sao? Hai triệu đồng đó chính là toàn bộ số tiền còn sót lại của khoản quỹ dự phòng đền bù hư hỏng mà hai đứa mình đã thống nhất trích lại từ tháng trước. Cậu đang làm cái trò giật gấu vá vai, lấy vốn lưu động và quỹ quản trị rủi ro khẩn cấp ra để mua sắm thiết bị mà không hề có kế hoạch trích khấu hao tài sản cố định. Cậu thử nghĩ xem, nếu ngày mai một đứa thợ mới lỡ tay trượt chân làm rơi vỡ toang một tấm gương phòng tắm nhập khẩu của khách, hoặc làm ố vàng vĩnh viễn một mặt bàn đá cẩm thạch tự nhiên như cái sự cố suýt nữa xảy ra ở An Phúc sáng nay, thì cậu lấy tiền đâu ra để bồi thường thiệt hại cho người ta? Cậu sẽ lại cắn răng rút nốt mấy đồng bạc tiết kiệm cá nhân còm cõi mà cậu tích cóp bao năm đi làm thuê ra để đắp vào lỗ hổng đó đúng không?"

Căn phòng kho nhỏ hẹp bỗng chốc rơi thọt vào một khoảng im lặng ngột ngạt đến nghẹt thở. Tiếng quạt trần lại rên rỉ rít lên một tiếng *khục* khô khốc, chậm rãi đảo từng luồng gió nóng ran qua đầu hai người. Hà ngồi bất động, ánh mắt dán chặt vào những dòng chữ số màu đỏ lòm đang nhảy múa trên màn hình máy tính. Chúng trần trụi, lạnh lùng và tàn nhẫn, tước đoạt đi toàn bộ cái vẻ lãng mạn, mộng mơ của cái triết lý "làm nghề bằng sự tử tế" mà cô vẫn luôn ấp ủ bấy lâu nay. Đằng sau một ngôi nhà tinh tươm, thơm tho, sáng bóng được bàn giao trọn vẹn cho chủ nhà không chỉ có những giọt mồ hôi mặn chát của chị Hạnh hay đôi bàn tay trầy xước của cái Vy, mà còn có cả một dòng tiền sinh mệnh đang âm thầm rỉ máu từng ngày, từng giờ bởi sự non nớt và yếu kém trong tư duy quản trị tài chính của chính bản thân cô.

"Còn một chuyện này nữa, tớ bắt buộc phải nói thẳng hôm nay," Lan thở dài thườn thượt, giọng nói cô bỗng chùng hẳn xuống, mất đi vẻ gay gắt ban nãy, chỉ còn lại sự chân thành pha lẫn chút mệt mỏi của một tình bạn bền chặt đã kéo dài suốt mười năm qua. "Tớ nhận lời làm kế toán bán thời gian hỗ trợ cậu suốt hai tháng nay, tớ chưa từng mở miệng đòi cậu một đồng thù lao nào cả. Tớ không tính phí dịch vụ sổ sách với cậu vì tớ thương cậu, tớ muốn cùng cậu gầy dựng cái thương hiệu Sạch Nhà này thành hình thành khối. Nhưng Hà ơi, cậu không bao giờ có thể xây dựng một mô hình kinh doanh bền vững dựa trên sự giúp đỡ miễn phí và lòng thương hại của bạn bè hay người thân được. Nếu ngày mai tớ bận việc gia đình, cậu buộc phải thuê một đơn vị dịch vụ kế toán bên ngoài, mỗi tháng cậu sẽ phải chi trả cho họ ít nhất hai triệu rưỡi đến ba triệu đồng chỉ để họ kê khai thuế và đối soát hóa đơn chứng từ. Nếu trong cơ cấu giá bán của cậu không chịu cộng cả khoản chi phí quản lý doanh nghiệp tối thiểu đó vào để tính ra giá thành sản phẩm thực tế, thì cậu chỉ đang tự lừa dối bản thân mình rằng Sạch Nhà đang sống sót khỏe mạnh mà thôi."

Hà ngước mắt lên, hai hốc mắt cay xè, lồng ngực cô thắt nghẹn lại vì cảm giác bất lực và xấu hổ. "Lan, tớ thực sự..."

"Tớ nói ra những điều này không phải để đòi nợ hay làm khó cậu ngay lúc này," Lan ngắt lời bạn, bàn tay cô với tới, gập nhẹ một nửa màn hình máy tính lại để che đi những con số đỏ thẫm chướng mắt. "Điều tớ muốn cậu phải khắc cốt ghi tâm là: lòng tốt, sự nhiệt tình và đạo đức nghề nghiệp không bao giờ có thể thay thế được biên lợi nhuận ròng. Cậu muốn những người thợ nghèo như chị Hạnh, cái Vy có mức thu nhập đủ sống để nuôi con, cậu muốn họ bước chân vào nhà người ta làm việc một cách đàng hoàng, ngẩng cao đầu và giữ được lòng tự trọng nghề nghiệp, thì trước hết cậu phải buộc khách hàng phải trả đúng, trả đủ giá trị thực của sự đàng hoàng đó. Bây giờ, ngồi thẳng lưng dậy và tính toán lại toàn bộ bảng giá đi. Khung đơn giá mới bắt buộc phải tăng tối thiểu ba mươi phần trăm trên mỗi mét vuông sàn, hoặc chuyển đổi dứt khoát sang mô hình tính giá kết hợp: diện tích sàn cộng thêm hệ số bẩn thực tế và chi phí vật tư đặc thù. Ngay bây giờ, cậu có dám cầm điện thoại lên, gọi thẳng cho những khách quen lâu năm để thông báo biểu giá mới này không?"

Hà phóng tầm mắt nhìn ra phía chiếc kệ sắt ở góc kho, nơi những xấp khăn microfiber màu xanh dương và trắng tinh khôi đã được sấy khô, xếp ngay ngắn thành từng cọc thẳng tắp. Hình ảnh khuôn mặt tái nhợt, ướt đẫm mồ hôi của chị Hạnh khi phải oằn lưng vác chiếc máy hút bụi nặng mười lăm ký lầm lũi bước bộ xuống mười hai tầng cầu thang thoát hiểm trưa nay bỗng hiện về rõ mồn một trong tâm trí cô. Bàn tay của người phụ nữ luống tuổi ấy nổi chằng chịt những đường gân xanh ngoằn ngoèo, các kẽ móng tay cáu bẩn và nứt nẻ vì bao năm trời tiếp xúc với hóa chất tẩy rửa công nghiệp rẻ tiền ở những nơi làm cũ. Nếu bản thân cô — người đứng đầu một dịch vụ — không đủ dũng khí để đứng ra bảo vệ giá trị mồ hôi nước mắt của họ bằng những con số sòng phẳng và kiên định, thì tất cả những lời hứa hẹn về sự tôn trọng con người mà cô luôn miệng rao giảng thực chất chỉ là thứ đạo đức giả dối, hèn nhát không hơn không kém.

"Tớ gọi," Hà cất tiếng, thanh âm ban đầu hơi khẽ khàng nhưng càng về sau càng trở nên đanh lại, chắc nịch. Cô đưa tay nắm lấy chiếc điện thoại thông minh cũ kỹ đang nằm chơ vơ trên mặt bàn gỗ ép loang lổ. "Tớ sẽ gọi cho họ ngay bây giờ, không chần chừ nữa."

***

Cái tên đầu tiên hiện lên trên đầu danh bạ khách hàng thân thiết là bà Phương, chủ nhân một căn biệt thự sân vườn bề thế nằm trong khu dân cư Thảo Điền cao cấp. Suốt hai tháng qua, Sạch Nhà đã nhận gói chăm sóc định kỳ cho cơ ngơi ba tầng lầu của bà, đều đặn mỗi tuần hai buổi cố định vào các buổi chiều thứ Ba và thứ Sáu. Đó từng được xem là một nguồn doanh thu cố định đáng mơ ước đối với một công ty dịch vụ mới chập chững bước vào nghề, nhưng đồng thời cũng là nơi khiến cho những người thợ của Hà kiệt quệ cả về thể xác lẫn tinh thần nhiều nhất, bởi vô số những yêu cầu phát sinh vô lý chưa từng được thỏa thuận trong hợp đồng dịch vụ ban đầu.

Hà hít một hơi thật sâu, nén chặt sự căng thẳng đang cuộn trào trong dạ dày, bấm nút gọi rồi lập tức bật loa ngoài, đặt chiếc điện thoại nằm ngay ngắn giữa mặt bàn. Lan ngồi thẳng lưng ở phía đối diện, khoanh hai tay trước ngực, đôi mắt sau cặp kính cận chăm chú quan sát từng cử chỉ của bạn mình trong sự im lặng tuyệt đối.

Tiếng chuông tút dài vang lên đến hồi thứ tư thì đầu dây bên kia mới có người nhấc máy. Tiếng nhạc giao hưởng cổ điển êm dịu vang lên nhè nhẹ từ một dàn âm thanh đắt tiền nào đó, hòa lẫn với chất giọng đều đều, sang trọng nhưng mang một vẻ kẻ cả, ban ơn đặc trưng của bà Phương.

"A, cô Hà bên dịch vụ dọn dẹp đấy phải không? May quá cô gọi, mai nhớ nhắc hai cô bé tuần trước tới sớm hơn tầm ba mươi phút nhé. Tối mai nhà tôi có một bữa tiệc đãi khách quan trọng ngoài trời, bảo hai đứa nó mang đồ nghề lau lại toàn bộ bộ bàn ghế gỗ gõ đỏ kê ngoài sân vườn với đánh bóng lại mấy cái chậu cây cảnh giùm tôi đấy."

Hà cố gắng giữ cho nhịp thở của mình thật đều đặn, ngón tay cô đặt hờ lên tờ giấy nháp ghi chi tiết bảng bóc tách giá mới mà Lan vừa in ra: "Dạ, em kính chào chị Phương. Chiều nay em chủ động gọi điện cho chị trước hết là để trao đổi lại về lịch làm việc của tuần tới, đồng thời em cũng xin phép được thông báo với chị về một số điều chỉnh cần thiết trong hợp đồng cung cấp dịch vụ của bên em ạ."

"Điều chỉnh cái gì nữa? Lịch làm việc thì cứ đúng chiều thứ Ba với chiều thứ Sáu hàng tuần như cũ mà làm thôi chứ có cái gì đâu mà phải điều chỉnh với chả hợp đồng cho rườm rà?" Giọng bà Phương bắt đầu thoáng chút gắt gỏng vì bị ngắt mạch chỉ đạo.

"Dạ thưa chị Phương, bắt đầu từ tháng này, Sạch Nhà chính thức áp dụng khung đơn giá mới cho gói dịch vụ vệ sinh định kỳ chuyên sâu ạ. Căn biệt thự của gia đình mình có diện tích mặt sàn thực tế rất lớn, lại sở hữu nhiều hạng mục nội thất bằng gỗ tự nhiên và mặt sàn đá tự nhiên cao cấp, vốn là những chất liệu cực kỳ nhạy cảm, đòi hỏi phải sử dụng các loại dung dịch dưỡng sinh học chuyên biệt chứ tuyệt đối không thể dùng các loại hóa chất tẩy rửa công nghiệp thông thường bừa bãi được. Căn cứ theo biểu phí mới đã được bóc tách toàn bộ chi phí vật tư enzyme sinh học không mùi nhập khẩu và khấu hao các dòng máy móc chuyên dụng, đơn giá cho mỗi ca làm việc bốn tiếng gồm hai nhân viên phụ trách tại nhà mình sẽ được điều chỉnh từ mức sáu trăm ngàn lên tám trăm năm mươi ngàn đồng mỗi buổi ạ."

Đầu dây bên kia đột ngột im bặt. Bản nhạc cổ điển dường như cũng bị hạ âm lượng xuống, nhường chỗ cho một tiếng thở hắt ra thật mạnh, tràn ngập vẻ khó chịu và trịch thượng.

"Cô vừa nói cái giá bao nhiêu cơ? Tám trăm năm mươi ngàn một buổi á?" Giọng bà Phương bất ngờ the thé vút lên một tông, hoàn toàn rũ bỏ lớp vỏ bọc hòa nhã, lịch thiệp ban nãy. "Tăng một mạch gần năm mươi phần trăm à? Này cô Hà, cô có đang tỉnh táo không đấy, hay là cô nghĩ tôi rỗi hơi ngồi nghe cô đùa cợt?"

"Dạ thưa chị, em hoàn toàn nghiêm túc và cân nhắc rất kỹ lưỡng ạ. Mức giá sáu trăm ngàn trước đây thực chất là mức giá hỗ trợ ban đầu, bên em chưa hề tính toán đủ chi phí vật tư sinh học đặc thù cũng như chi phí bảo dưỡng máy móc. Với khung giá mới tám trăm năm mươi ngàn này, bên em cam kết toàn bộ hệ thống khăn lau phục vụ tại biệt thự của chị đều được xử lý giặt nước nóng và sấy tiệt trùng tuyệt đối sau mỗi ca làm việc, đảm bảo không bao giờ mang mầm bệnh hay bụi bẩn từ bất kỳ công trình nào khác vào không gian sống của gia đình mình. Toàn bộ hóa chất sử dụng đều là dòng enzyme hữu cơ lên men tự nhiên, đạt chứng nhận an toàn tuyệt đối cho đường hô hấp và làn da của người già lẫn trẻ nhỏ. Đồng thời, các bạn nhân viên của em đều được đóng bảo hiểm tai nạn lao động và hưởng phụ cấp trách nhiệm đầy đủ, nhằm đảm bảo sự an tâm tối đa về mặt an toàn tài sản cho gia đình mình trong suốt quá trình làm việc ạ..."

"Thôi thôi thôi! Cô làm ơn cất ngay mấy cái mớ lý thuyết suông với từ ngữ hoa mỹ đó đi để khỏi phải lòe bịp tôi!" Bà Phương gắt gỏng cắt ngang lời giải thích của Hà, trong điện thoại vang lên tiếng lách cách chói tai của một chiếc thìa bạc va đập mạnh vào thành tách sứ. "Dọn dẹp nhà cửa thì muôn đời nay nó vẫn chỉ là cái việc chân tay quét cái nhà, lau cái sàn, cọ cái bồn cầu chứ có phải công trình nghiên cứu khoa học vũ trụ gì đâu mà các cô cứ bày đặt mở miệng ra là enzyme với lại tiệt trùng! Tôi nói cho cô biết, ngoài kia người ta nhận dọn nhà theo giờ đầy rẫy ra đấy, chỉ có năm mươi ngàn, sáu mươi ngàn một tiếng người ta tranh nhau làm. Tôi trả cho bên cô sáu trăm ngàn một buổi là vì tôi thấy mấy đứa nhỏ làm việc cũng chịu khó, sạch sẽ, tôi thương tình tôi tạo điều kiện cho có việc làm đều đặn hàng tuần. Bây giờ có chút khách rồi thì các cô lại sinh tật, ảo tưởng tưởng mình là dịch vụ buồng phòng khách sạn năm sao quốc tế chắc? Đắt đỏ một cách vô lý và trơ trẽn!"

"Chị Phương ơi, em rất hiểu những băn khoăn của chị, nhưng chất lượng hoàn thiện công việc thực tế và sự an toàn tuyệt đối cho các món đồ nội thất đắt tiền của gia đình..."

"Khỏi cần phải thanh minh giải thích thêm một lời nào nữa cho mất công! Tám trăm năm mươi ngàn thì cô dẹp ngay đi. Chiều mai không cần đứa nào vác mặt qua đây nữa hết. Để tôi gọi bên khác tới làm cho rảnh nợ, cái đất Sài Gòn này thiếu gì người cần việc mà cô bày đặt làm giá với tôi!"

*Tút... tút... tút...*

Cuộc gọi bị cắt đứt cái rụp một cách tàn nhẫn. Những âm thanh báo bận vô hồn vang lên khô khốc, dội vào bốn bức tường ẩm mốc của căn phòng kho chật chội.

Hà từ từ hạ cánh tay đang cầm điện thoại xuống, đặt nhẹ thiết bị lên mặt bàn gỗ ép thô ráp. Hai bên gò má cô nóng bừng lên như vừa bị ai tát một cái thật mạnh, cảm giác ê chề và nhục nhã chạy dọc từ gáy xuống tận sống lưng. Mặc dù trước khi bấm số, cô đã lường trước được phần nào sự phản kháng gay gắt từ một vị khách hàng thực dụng như bà Phương, nhưng khi chính tai phải nghe những lời miệt thị cay độc — coi nghề nghiệp của mình chỉ là "việc chân tay quét cái nhà mà bày đặt", coi sự tỉ mỉ, cẩn trọng và khoa học của cả một đội ngũ như một trò vòi vĩnh tiền bạc bẩn thỉu — lòng tự trọng của một cựu giám sát buồng phòng từng gắn bó nhiều năm với tiêu chuẩn khách sạn cao cấp trong cô vẫn bị bóp nghẹt, tổn thương sâu sắc.

Lan nhìn thẳng vào đôi mắt đang ngấn nước của bạn mình. Cô không thốt ra một lời an ủi sáo rỗng hay thương hại thừa thãi nào. Bàn tay cô khẽ vỗ nhẹ lên mu bàn tay đang run rẩy của Hà, gật đầu một cái thật dứt khoát: "Một người rời đi. Tớ đã nói trước với cậu rồi mà, những kẻ chỉ coi sự tử tế và chuyên nghiệp của cậu là thứ lao động giá rẻ mạt để họ mặc sức sai vặt thì sớm muộn gì họ cũng sẽ quay lưng giãy nảy lên khi cậu đòi lại đúng giá trị thật của nó. Đừng mất thời gian tiếc nuối những mối quan hệ độc hại đó nữa. Cầm máy lên, gọi tiếp cho người thứ hai đi."

Hà nuốt một ngụm nước bọt cay đắng xuống cổ họng khô khốc. Cô quệt vội giọt mồ hôi đọng trên trán, đưa mắt nhìn vào dòng tên tiếp theo trong danh sách: anh Khoa, một kỹ sư phần mềm đang sống cùng vợ và con nhỏ tại một căn hộ cao cấp bên quận Bảy. Đứa con gái đầu lòng của anh mới tròn mười bốn tháng tuổi, từ lúc lọt lòng đã mắc chứng viêm da cơ địa bẩm sinh và đặc biệt mẫn cảm, dễ co thắt đường thở mỗi khi hít phải các loại hương liệu nhân tạo hay hóa chất có gốc clo.

Cô bấm dãy số quen thuộc. Lần này, tiếng chuông chờ chỉ kịp reo lên hai hồi ngắn ngủi là đầu dây bên kia đã có người nhấc máy.

"Alo, Hà đấy à em? Đã có lịch xếp ca dọn nhà cho tuần này của bên em chưa?" Giọng anh Khoa vang lên trầm ấm nhưng lộ rõ vẻ mệt mỏi sau một ngày dài làm việc căng thẳng với máy tính, xen lẫn trong nền âm thanh là tiếng bi bô ê a của một đứa trẻ con đang biếng ăn đòi mẹ dỗ.

"Dạ, em chào anh Khoa ạ. Em rất xin lỗi vì đã làm phiền anh vào khung giờ cơm tối của gia đình," Hà hít một hơi thật sâu, lấy lại phong thái điềm tĩnh, mực thước của một người làm dịch vụ chuyên nghiệp. "Em chủ động gọi điện cho anh là để thông báo về việc Sạch Nhà bắt đầu điều chỉnh lại khung giá dịch vụ tiêu chuẩn áp dụng từ tuần sau ạ."

"À, bên em tăng giá dịch vụ đấy à? Cụ thể thì điều chỉnh thế nào hả em?" Giọng anh Khoa vẫn giữ được sự bình thản của một người làm kỹ thuật, không hề tỏ ra khó chịu hay phán xét vội vã.

Hà trình bày một cách rành mạch, ngắn gọn, không một lời vòng vo giấu giếm, cũng tuyệt đối không dùng giọng điệu than nghèo kể khổ để cầu xin sự cảm thông: "Dạ thưa anh, căn hộ của gia đình mình có tổng diện tích sàn là chín mươi lăm mét vuông. Trước đây, bên em áp dụng mức giá ba trăm năm mươi ngàn đồng cho một ca làm việc ba tiếng do một nhân viên đảm nhiệm. Kể từ tuần sau, để tiếp tục duy trì và nâng cao cam kết chất lượng: toàn bộ dung dịch dùng để lau sàn gỗ, lau các bề mặt tiếp xúc như bàn ăn, ghế ăn dặm và đồ chơi của bé đều là dòng enzyme lên men tự nhiên hoàn toàn không mùi, không chứa cồn công nghiệp hay các gốc tẩy clo độc hại; đồng thời toàn bộ khăn lau được giặt sấy theo quy trình vô trùng riêng biệt nhằm tránh tạp chất, bên em xin phép điều chỉnh giá lên mức năm trăm ngàn đồng cho mỗi ca làm việc ạ."

Đầu dây bên kia bỗng rơi vào khoảng lặng trong vài giây ngắn ngủi. Qua chiếc loa ngoài của điện thoại, Hà có thể nghe thấy rất rõ tiếng anh Khoa quay đầu sang phía sau, nói nhỏ với vợ mình: *"Em ơi, bên chỗ cô Hà dọn dẹp báo giá mới, từ tuần sau họ tăng lên năm trăm ngàn một buổi đấy."*

Ngay sau đó là tiếng người vợ đáp lại với giọng điệu nhẹ nhàng nhưng rất dứt khoát: *"Năm trăm ngàn cũng được anh à. Bên mấy cô bé đó làm việc kỹ tính lắm, từ hôm họ qua làm quy trình không mùi tới giờ, trộm vía con bé nhà mình bò khắp sàn nhà chơi mà không hề bị nổi mẩn đỏ quanh hai cái cổ chân nữa."*

Tiếng bước chân của anh Khoa tiến lại gần điện thoại hơn, giọng anh cất lên một cách chân thành và thẳng thắn: "Hà này, anh muốn hỏi thật em một câu nhé. Mức giá năm trăm ngàn này đưa ra, là để các em cam đoan vẫn tiếp tục dùng đúng cái loại dung dịch enzyme sinh học không mùi nhập khẩu từ Đức mà đợt trước em mang chai mẫu sang tận nhà chỉ cho vợ chồng anh xem đúng không? Bên em có chắc chắn là không phải lúc cần tăng giá thì hứa hẹn cam kết cho hay, rồi đến lúc làm thực tế lại lén lút pha thêm mấy loại nước lau sàn hương liệu nồng nặc ngoài chợ vào cho đỡ tốn kém không đấy?"

"Em xin cam đoan bằng toàn bộ uy tín nghề nghiệp của bản thân em và danh dự của Sạch Nhà, anh Khoa ạ," Hà trả lời, ánh mắt cô nhìn thẳng tắp vào chiếc kệ sắt trước mặt, nơi từng chai dung dịch sinh học nguyên chất được niêm phong cẩn thận. "Toàn bộ các chai dung dịch mang đến nhà anh đều là hàng nguyên tem niêm phong và được định lượng bằng cốc đong trước mặt gia đình. Tất cả khăn lau sau khi sấy nhiệt ở kho đều được đóng gói hút chân không trong từng túi zip vô trùng riêng biệt, chỉ mở ra ngay trước mặt anh hoặc chị nhà

khi bắt đầu ca làm việc. Nếu anh phát hiện có bất kỳ mùi hương liệu tổng hợp nào, bên em xin hoàn tiền toàn bộ tháng đó.”

Tiếng anh Khoa thở phào qua màng loa điện thoại, một tiếng thở dài trút bỏ sự ngờ vực tích tụ bấy lâu. Âm thanh ấy kéo theo tiếng sột soạt của chiếc ghế xoay bọc da, tiếng giấy tờ được lật vội trên bàn làm việc của một người đàn ông vốn quen với các hợp đồng thương thảo chặt chẽ.

“Được rồi, thế thì anh đồng ý ký tiếp hợp đồng quý tới,” giọng anh chùng xuống, rũ bỏ hoàn toàn sự phòng thủ ban đầu, chỉ còn lại nỗi trăn trở rất đỗi đời thường của một người làm cha. “Nói thật với em, đợt trước vợ anh thuê một bên giúp việc theo giờ trên ứng dụng điện tử. Họ mang đến cái chai nước lau sàn màu xanh lè, nồng nặc mùi hoa nhài hóa học xịt thẳng khắp sàn gỗ phòng khách. Con bé nhà anh mới mười bốn tháng, nó bò lê la khắp nơi rồi đỏ rực hết cả hai đầu gối, hai cổ chân nổi mụn nước li ti. Đưa đi bệnh viện Da liễu khám, xét nghiệm rồi mua thuốc bôi hết gần ba triệu bạc. Tiền thuốc quá tiền thuê người dọn. Anh cần sự an toàn tuyệt đối cho đứa nhỏ, chỉ cần các em giữ đúng quy trình không mùi, không hóa chất trôi nổi đó thì năm trăm ngàn một ca anh thấy hoàn toàn xứng đáng. Cứ xếp lịch cố định vào sáng thứ Bảy hàng tuần cho nhà anh nhé.”

“Dạ, em cảm ơn anh Khoa rất nhiều vì đã tin tưởng dịch vụ của Sạch Nhà,” Hà đáp, thanh âm điềm tĩnh nhưng từng chữ đều mang sức nặng của sự cam kết. “Sáng thứ Bảy tuần này, đúng tám giờ, em sẽ đích thân đi cùng bạn nhân viên phụ trách ca để bàn giao lại toàn bộ biên bản kiểm tra bề mặt và quy chuẩn vật tư cho anh chị nghiệm thu tận mắt ạ.”

“Nhất trí thế nhé Hà. Cứ làm việc chuẩn chỉ thì không lo thiếu khách đâu.”

Hà cúp máy. Tiếng tút dài ngắt quãng trả lại không gian tĩnh lặng cho góc kho chứa đồ ẩm mùi xà phòng sinh học. Cô buông cánh tay cầm điện thoại xuống mặt bàn gỗ ép, ngả lưng vào thành ghế nhựa và thở ra một hơi thật dài, cảm giác như một tảng đá vô hình đè nặng trên lồng ngực vừa được nhấc ra. Khớp các ngón tay cô mỏi nhừ sau chuỗi ngày gồng mình xử lý khủng hoảng chi phí.

Lan ngồi đối diện, mắt vẫn không rời khỏi bảng tính Excel chi chít những cột số màu xanh đỏ, nhưng khóe môi đã cong lên một nụ cười kín đáo. Cô gập nhẹ một phần màn hình máy tính xách tay, đưa ngón trỏ gõ lách cách hai nhịp lên mép bàn:

“Thấy chưa? Tớ đã bảo rồi mà. Khách hàng thực sự có điều kiện họ không mua ba tiếng quét nhà lau bụi đơn thuần, họ mua sự an tâm tuyệt đối cho sức khỏe của người thân họ. Khi cậu giải thích được tại sao cái chai nước lau sàn của cậu có giá gấp bốn lần chai nước ngoài chợ, và khi cái khăn của cậu được lấy ra từ túi hút chân không vô trùng, họ sẵn sàng trả tiền cho sự tin cậy đó. Vấn đề cốt lõi không nằm ở túi tiền của khách, mà nằm ở chỗ cậu có dám tự tin định giá đúng giá trị sức lao động và sự kỹ tính của bên mình hay không.”

Hà chưa kịp tiếp lời thì bên ngoài, cánh cửa sắt kéo cũ kỹ của kho hàng bỗng rung lên bần bật, kéo theo tiếng kim loại rít chói tai và tiếng then cài lách cách va vào khung sắt.

Một bóng người cao ráo bước qua bậu cửa. Người phụ nữ trạc ngoài bốn mươi tuổi, khoác chiếc áo sơ mi kaki bốn túi bạc phếch màu nắng gió công trình bên ngoài chiếc áo thun đen bó sát. Đôi ủng bảo hộ mũi thép lấm lem vệt bụi xi măng khô khốc nện từng bước chắc nịch xuống nền gạch tàu. Mái tóc cắt ngắn sắc sảo được túm gọn thành một búi củ tỏi sau gáy bằng chiếc kẹp kim loại hoen gỉ. Trên vai chị vắt vẻo một chiếc túi da bò thô ráp, miệng túi há rộng để lộ những lưỡi dao cạo chuyên dụng, thước cuộn thép và chiếc búa cao su gõ đá.

Trần Mỹ Dung xuất hiện, mang theo luồng phong trần đặc quánh của những đại công trường hoàn thiện nội thất.

***

“Hai cô trò lại ngồi tụng kinh gõ mõ với mấy con số à?”

Dung cất giọng, chất giọng khàn đặc, khô khốc như vách tường vôi mới trát của một người đã hít quá nhiều bụi mịn và hơi hóa chất phục hồi đá suốt hai mươi năm ròng. Chị tháo chiếc túi da nặng trịch ném phịch lên chiếc ghế đẩu trống cạnh cửa, khiến lớp bụi mỏng trên mặt ghế bay mù lên trong luồng sáng đèn neon.

Dung từng là người hướng dẫn kỹ thuật sàn đầu tiên của Hà từ những ngày cô mới tốt nghiệp đại học, chập chững bước vào bộ phận Quản lý Buồng phòng tại khu nghỉ dưỡng ven biển. Về sau, Dung không chịu nổi những quy chuẩn hành chính gò bó chốn văn phòng nên tách ra ngoài, lập một đội chuyên xử lý sàn đá cao cấp, mài bóng bê tông nghệ thuật và phục hồi các bề mặt hoàn thiện sau xây dựng. Trong giới dịch vụ vệ sinh và xử lý bề mặt khắt khe bậc nhất Sài Gòn, Dung nổi tiếng là người thực chiến tột bậc, con mắt tinh tường đến mức chỉ cần liếc qua ánh phản chiếu của bóng đèn trên mặt đá là biết thợ đã mài đến đầu số bao nhiêu, nhưng đồng thời cũng là người cay nghiệt nhất với những thứ lý thuyết buồng phòng sáo rỗng.

“Chị Dung,” Hà đứng dậy, kéo vội chiếc ghế nhựa lành lặn nhất trong góc phòng, đon đả mời người đàn chị. “Chị vừa đi nghiệm thu công trình biệt thự bên Sala về đấy à?”

“Ừ, vừa cạo xong ba trăm mét vuông sàn đá travertin tự nhiên bị mấy ông tướng thợ sơn bả làm rớt sơn lót epoxy xuống,” Dung không ngồi xuống ghế mà bước thẳng đến bàn làm việc, tiện tay với lấy chai nước khoáng chưa bóc nắp của Lan, vặn mạnh rồi tu một hơi hết nửa chai. Chị dùng mu bàn tay thô ráp quẹt ngang miệng, thở hắt ra một hơi đầy vẻ mệt mỏi. “Nghiệm thu xong là tao phi xe máy qua đây luôn. Tiện đường ghé xem cái gọi là ‘trung tâm huấn luyện nghề năm sao’ của cô giám sát buồng phòng hoạt động ra ngô ra khoai thế nào rồi. Chiều nay nghe con bé Hạnh nhắn tin méch, bảo sáng nay suýt nữa thì thợ mới bên mày lấy cước xanh chà nát mặt bàn đá thạch anh nhân tạo bên dự án An Phúc hả?”

Hà khựng lại một nhịp, sống lưng hơi cứng lại rồi cô cười trừ, giọng ngập ngừng: “Chuyện mới xảy ra lúc chín giờ sáng mà tin đi nhanh thế hả chị?”

“Ở cái đất Sài Gòn này, dân chuyên đi xử lý mặt sàn mặt đá đếm chưa đầy hai bàn tay, có cái rắm gì lọt qua mắt được tao!” Dung đảo mắt nhìn lướt qua những kệ hàng xếp ngay ngắn, lướt qua những chiếc giỏ nhựa phân loại khăn lau theo mã màu xanh, đỏ, vàng, trắng. Ánh mắt sắc như dao cạo của chị dừng lại ở khoảng không gian thực hành nằm sâu phía góc trong cùng của nhà kho.

Đó là góc mô phỏng hiện trường mà Hà đã thức trắng ba đêm tuần trước để dựng lên: một khung sàn gỗ công nghiệp ghép mẫu rộng chừng hai mét vuông đặt sát chân tường, bên cạnh là một phiến đá granite nhân tạo màu xám vân mây gắn trên bệ sắt, và một ô cửa kính cường lực cũ gắn trên khung nhôm để thợ mới tập thao tác gạt nước. Trên bề mặt mẫu sàn gỗ công nghiệp, một dải bóng loáng phản chiếu ánh sáng trắng của bóng đèn tuýp neon kéo dài từ mép chân tường ra tận mép ngoài.

Dung nheo mắt lại, đôi mày rậm nhíu chặt. Chị sải bước dài tiến lại gần góc thực hành, đôi ủng bảo hộ nặng trịch gõ cồm cộp trên nền gạch. Chị cúi gập người xuống, đưa ngón tay trỏ miết một đường thật dài, thật mạnh trên bề mặt tấm ván gỗ bóng loáng, tạo ra một vệt mờ đục trên lớp màng phủ.

Dung rút ngón tay lại, đưa lên sát chóp mũi ngửi một cái thật sâu, rồi chà xát đầu ngón cái và ngón trỏ vào nhau để kiểm tra độ nhớt của hóa chất.

“Mày vừa cho thợ tập lau bóng sàn gỗ ván ép bằng cái của nợ gì đây?” Dung quay phắt lại, giọng chùng hẳn xuống, gằn từng tiếng đầy nguy hiểm.

Hà vội bước lại gần, đứng nép một bên khung mẫu để giải thích: “Dạ, em cho các bạn dùng dung dịch nhũ tương phủ bóng bảo vệ gỗ gốc acrylic, áp dụng kỹ thuật lau số tám chồng mép ba mươi phần trăm, kết hợp khăn sợi vi sợi ẩm mười phần trăm. Cách này trước đây bọn em vẫn dùng định kỳ hàng tháng cho các phòng suite tổng thống ở khách sạn, vừa bảo vệ bề mặt vừa tạo độ sâu cho vân gỗ, giúp không gian có độ bóng bảy sang trọng.”

Dung bật cười. Một tiếng cười khẩy khan khốc, sắc lẹm và không chứa đựng một chút nể nang nào. Chị đứng thẳng người dậy, hai tay chống nách, phủi mạnh vạt áo kaki dính bụi vào không khí.

“Hà ơi là Hà! Mày làm quản lý buồng phòng năm sao riết rồi cái đầu mày bị đóng đinh chặt cứng trong cái hộp nhung bọc lụa rồi!”

Dung giơ mũi giày bảo hộ bọc thép, chỉ thẳng tắp vào đường tiếp giáp giữa hai thanh ván sàn công nghiệp.

“Mày mở to mắt ra mà nhìn kỹ xem cái của nợ dưới chân mày là cái giống gì? Đây là sàn gỗ công nghiệp ván ép HDF lõi xanh giá rẻ của nhà dân dụng! Loại hèm khóa phổ thông không có phủ sáp nến chống nước ở rãnh, cốt gỗ ép từ bột dăm gỗ với keo ure-formaldehyde rẻ tiền! Nó không phải là sàn gỗ tếch tự nhiên xẻ nguyên khối, cũng không phải gỗ sồi Nga xuất khẩu được sấy buồng chân không và phủ ba lớp sơn sấy tia cực tím dày cộp như trong mấy cái khách sạn sáu trăm đô một đêm của mày!”

Hà sững sờ. Đôi môi cô mấp máy nhưng không thốt nên lời, ánh mắt bất giác nhìn theo đầu ngón tay khẳng khiu, đầy sẹo của Dung đang dí sát xuống mặt sàn.

“Mày nhìn kỹ vào mấy cái đường nối hèm này đi,” Dung gõ mũi ủng cồm cộp lên mép thanh gỗ, âm thanh đanh khô vang lên trong góc kho. “Cái thứ dung dịch nhũ tương bóng lộn mà mày đem từ quy trình buồng phòng sang, nó tạo ra một cái màng polyme mỏng dính trên bề mặt. Ở khách sạn năm sao, nhiệt độ phòng lúc nào cũng giữ ở mức hai mươi mốt độ nhờ điều hòa trung tâm chạy thông ngày đêm, khách đi chân trần trên thảm lông cừu hoặc mang dép bông đế xốp, sàn lại có cả một đội tạp vụ cầm máy đánh bóng tốc độ cao một nghìn năm trăm vòng mỗi phút đi bảo dưỡng hàng tuần. Mày làm bóng kiểu đó thì đẹp, tao không cãi. Nhưng ở nhà dân bình thường thì sao?”

Dung bước một bước mạnh, xoay người lại đối diện với Hà, ngón tay chọc thẳng vào không khí:

“Ở xứ nhiệt đới gió mùa này, độ ẩm không khí trung bình tám mươi phần trăm, nhà người ta mở cửa sổ đón gió tươi, người lớn đi làm về mồ hôi chân nhễ nhại, trẻ con chạy nhảy chân trần. Mồ hôi dầu quyện với cái màng nhũ tương polyme của mày sẽ biến toàn bộ mặt sàn thành một cái bẫy trượt ngã cực kỳ nguy hiểm! Người già trượt chân một cái là gãy xương háng, đứa nhỏ chạy vấp một cái là đập trán vào cạnh bàn. Lúc đó mày giải thích thế nào về cái sự ‘sang trọng năm sao’ của mày?”

Chưa dừng lại ở đó, Dung quỳ một chân xuống sàn xi măng, thọc tay vào chiếc túi da thô ráp móc ra một chiếc thước kẹp kim loại sáng loáng. Chị mở ngàm kẹp, dí sát phần mũi nhọn vào khe tiếp giáp giữa hai thanh ván ép.

“Và đây mới là cái lỗi chết người nhất về mặt vật liệu học: hóa chất dạng lỏng và nước đọng ở mép hèm! Ván ép công nghiệp kỵ nhất là bị ẩm ngấm qua đường cắt. Cái kỹ thuật lau ướt miết bóng của mày đang vô tình dùng áp lực khăn ép dung dịch lọt qua các khe hèm khóa không có keo bảo vệ. Mày nhìn thấy cái mép gỗ này bắt đầu gờ nhẹ lên chưa? Sờ tay vào đây!”

Dung túm lấy cổ tay Hà, kéo mạnh xuống mép sàn. Đầu ngón tay Hà chạm vào đường nối giữa hai tấm gỗ. Quả thực, một gờ nổi li ti, chỉ cao chưa đầy nửa milimet nhưng ráp ráp và cưng cứng, đã bắt đầu đội lên dọc theo đường ghép nối.

“Nó đang hút nước và trương nở lõi gỗ đấy!” Giọng Dung vang lên như tiếng sét đánh ngang tai. “Mày cho thợ lau nhà cho khách theo cái bài bản này, chỉ cần ba tháng sau, toàn bộ sàn phòng khách nhà người ta sẽ đội hèm lên, phồng rộp mép nối cong vênh như bánh đa nướng trên than hồng! Đến lúc đó, người ta không có rảnh rỗi mà khen mày lau sạch không bụi đâu. Người ta sẽ túm cổ mày, bắt đền toàn bộ năm chục, một trăm mét vuông sàn gỗ, đền cả tiền tháo dỡ lẫn tiền lát mới! Mày kiếm được năm trăm ngàn một ca dọn dẹp, mà mày phải ôm cục nợ đền sàn tám chục triệu thì mày lấy cái gì bù vào?”

Từng câu, từng chữ của Dung nện xuống như những gáo nước lạnh buốt tạt thẳng vào sự tự tôn nghề nghiệp của Hà. Cảm giác bàng hoàng xen lẫn xấu hổ dâng lên làm sống mũi cô cay xè. Những kiến thức buồng phòng chuẩn mực quốc tế mà cô tích lũy suốt cả thập kỷ, những bảng quy trình tỉ mỉ từng milimet mà cô nâng niu như cẩm nang vàng, hóa ra khi bê nguyên xi vào không gian dân dụng lại biến thành một lỗi kỹ thuật sơ đẳng, nguy hại và đầy rủi ro. Môi trường khách sạn là một thế giới nhân tạo hoàn hảo với vi khí hậu được kiểm soát bằng máy móc tối tân; còn nhà ở của người dân là một thực thể sống động, biến thiên liên tục theo thời tiết, theo chất lượng vật liệu thi công chắp vá và thói quen sinh hoạt trần trụi hàng ngày.

“Chị Dung…” Hà khẽ hắng giọng, cố gắng nuốt khan để lấy lại bình tĩnh, ánh mắt nhìn Dung chan chứa sự cầu thị chân thành. “Vậy… với cái loại sàn ván ép HDF dân dụng này, tụi em phải xử lý thế nào mới đúng kỹ thuật?”

Dung đứng dậy, cất chiếc thước kẹp vào túi da rồi khoanh hai tay trước ngực. Đôi mắt chị dịu đi đôi phần khi thấy thái độ lắng nghe không hề tự ái của cô đàn em:

“Quy tắc số một: Hút bụi khô tuyệt đối trước khi đụng một giọt nước nào vào sàn. Phải dùng đầu hút có gắn bàn chải sợi mềm tự nhiên, nghiêm cấm thợ dùng đầu hút nhựa cứng kéo lê trên mặt sàn vì hạt cát thô sẽ biến cái đầu nhựa thành lưỡi cưa làm xước lớp màng oxit nhôm bảo vệ. Quy tắc số hai: Khăn lau sàn chỉ được dùng loại sợi vi sợi dệt phẳng, tuyệt đối không dùng loại khăn lông xù chứa nhiều nước. Sau khi giặt, phải đưa vào máy vắt ly tâm quay kiệt đến mức độ ẩm dưới mười lăm phần trăm — nghĩa là mày cầm cái khăn áp thật mạnh vào mặt gương kính mà không được phép để lại bất kỳ một hạt nước li ti hay vệt ẩm nào đọng lại.”

Dung bước lại gần chiếc kệ đựng hóa chất, chỉ ngón tay vào dãy chai lọ:

“Về hóa chất, dẹp hết mấy chai nhũ tương phủ bóng đắt tiền đi. Với sàn HDF dân dụng, chỉ cần dùng cồn y tế bảy mươi độ pha loãng với nước cất khử khoáng theo tỷ lệ một - mười, thêm đúng một giọt chất hoạt động bề mặt trung tính không bọt. Cồn sẽ giúp dung dịch bay hơi hoàn toàn khỏi bề mặt trong vòng mười lăm giây sau khi lau qua, không kịp ngấm xuống khe hèm, đồng thời khử sạch khuẩn và mồ hôi dầu. Lau xong là sàn khô cong, sạch mát chân, không trơn trượt, không màng bóng bẩy giả tạo. Người ta sống trong nhà mình, người ta cần cảm giác sạch sẽ, khô ráo và an toàn dưới bàn chân trần, chứ không ai cần một cái sàn diễn trơn tuột như sân trượt băng!”

Dung thở dài một hơi, ánh mắt lướt qua những chồng xô chậu, cây lau nhà được đánh dấu cẩn thận trong kho, rồi dừng lại trên gương mặt còn vương nét bàng hoàng của Hà. Giọng chị trầm xuống, không còn gay gắt nhưng lại mang sức nặng trĩu của một người từng nếm trải đủ đắng cay trong nghề dịch vụ:

“Mày có tâm với nghề, cái đó tao biết rõ từ hồi mày còn làm dưới trướng tao. Mày muốn chuẩn hóa quy trình cho người lao động, tao rất nể. Nhưng cái bệnh của mày là ôm đồm quá nhiều ảo tưởng sách vở mà quên mất bài toán thực tế của đồng tiền và sức người. Mày đặt ra tiêu chuẩn kỹ thuật cao chót vót, bắt công nhân phải phân biệt mười loại bề mặt, ghi nhớ năm loại nồng độ pH, nhưng mày đã tính xem mày trả cho họ được bao nhiêu tiền trên một giờ làm việc chưa?”

Dung bước lại gần bảng phân công ca trực treo trên tường, gõ ngón tay thô ráp vào cái tên Nguyễn Thị Hạnh:

“Con Hạnh là thợ cứng, tay nghề nó khéo, tính nó chịu khó, nó theo mày từ những ngày đầu lập nghiệp là vì nó nể cái danh quản lý năm sao của mày. Nhưng nếu mày cứ bắt nó gánh những quy trình phức tạp như nghệ sĩ xiếc đi trên dây, bắt nó phải chịu trách nhiệm bồi thường từng vết xước trên mặt đá của khách, trong khi tiền công mày trả cho nó chỉ nhỉnh hơn mấy bà giúp việc truyền thống ngoài chợ hai mươi ngàn một buổi… không có phụ cấp tay nghề, không có phụ cấp rủi ro bề mặt… thì tao nói thật lòng với mày một câu: nó sẽ sớm kiệt sức mà bỏ đi thôi. Người thợ giỏi, người ta cần được tôn trọng bằng tiền tươi thóc thật và sự an toàn về mặt sinh kế, chứ không ai sống mãi được bằng những lời khen hoa mỹ hay mấy cái chứng chỉ nội bộ vô thưởng vô phạt.”

Dung vỗ một cú thật mạnh vào bả vai Hà. Cú đập dứt khoát khiến vai cô chùng xuống, đau điếng nhưng làm đầu óc cô bừng tỉnh:

“Nghĩ cho chín chắn đi cô giám sát buồng phòng. Muốn xây được cái tháp cao thì cái móng dưới bùn phải thật vững. Tao về đây, năm giờ sáng mai tao còn phải dẫn quân xuống tận Bình Chánh mài một nghìn mét vuông sàn bê tông cho xưởng may.”

Nói rồi, Dung xốc lại chiếc túi da nặng trịch lên vai, quay lưng bước thoăn thoắt ra cửa. Tiếng đế giày bảo hộ nện những bước nặng nề, dứt khoát trên con hẻm trải nhựa rồi chìm dần vào màn đêm tĩnh mịch của khu Bình Thạnh.

Trong phòng, Lan cũng lặng lẽ thu dọn đống dây sạc, gấp chiếc máy tính xách tay nhét vào ba lô. Cô đứng dậy, bước đến vỗ nhẹ vào cánh tay Hà:

“Tớ gửi toàn bộ file bảng tính định mức chi phí mới và kịch bản phân bổ phụ cấp tay nghề qua email cho cậu rồi đấy. Đêm nay đừng thức khuya quá. Nghĩ kỹ những gì chị Dung nói đi, rồi mai chúng mình tính tiếp. Khóa cửa cẩn thận nhé.”

Cánh cửa sắt một lần nữa kéo lại, then cài sập xuống. Kho hàng chỉ còn lại một mình Hà.

***

Mười một giờ đêm.

Bầu không gian bên trong căn phòng kho rộng bốn mươi mét vuông chìm vào sự tịch mịch tuyệt đối. Tiếng dế rỉ rả không ngừng dưới gầm những chiếc kệ sắt chứa hàng. Xa xa ngoài đường Điện Biên Phủ, tiếng còi xe máy rách màn đêm thỉnh thoảng vọng lại từng hồi rời rạc, nhắc nhở về một thành phố không bao giờ ngủ.

Chiếc bóng đèn tuýp neon duy nhất treo trên xà gồ thép tỏa ra luồng ánh sáng trắng xanh lạnh lẽo, hắt bóng chiếc bàn gỗ ép và bóng hình Hà in đậm lên bức tường quét vôi vàng ố.

Hà ngồi bất động bên bàn, trước mặt cô là một tập giấy A4 trắng tinh và một cây bút bi bấm vỏ đen. Những lời cảnh báo của Lan về bảng cân đối tài chính nghiệt ngã và những lời mắng mổ xẻ thực tế của Dung như hai dòng nước xoáy cuộn trào trong tâm trí cô. Một bên là sự khắc nghiệt của bài toán kinh tế thị trường, nơi từng giọt hóa chất sinh học nhập khẩu, từng độ mòn của chổi than máy hút bụi công nghiệp đều đòi hỏi phải được hạch toán sòng phẳng vào giá thành. Một bên là sự phức tạp, muôn hình vạn trạng của vật liệu nội thất dân dụng, nơi những tiêu chuẩn khách sạn lộng lẫy trở thành thứ giáo điều nguy hiểm nếu áp dụng một cách mù quáng.

Cô nhìn xuống đôi bàn tay mình đặt trên mặt bàn. Những ngón tay thon dài từng ký duyệt hàng trăm biên bản kiểm tra phòng tổng thống, từng cầm khăn lụa trắng soi từng hạt bụi trên khung tranh mạ vàng, nay đang chai sạn dần sau những tháng ngày trực tiếp cọ rửa từng vết dầu mỡ đóng cặn ở gầm bếp ga nhà dân. Đôi bàn tay ấy đang phải lèo lái một doanh nghiệp non trẻ đứng giữa lằn ranh: hoặc là thỏa hiệp để trở thành một dịch vụ dọn dẹp giá rẻ, xập xệ và chộp giật; hoặc là phải tự mình khai sinh ra một bộ tiêu chuẩn thực chiến hoàn toàn mới, vừa đáp ứng được sự an toàn vật liệu, vừa đảm bảo sinh kế đàng hoàng cho người lao động.

Hà đưa tay bấm mạnh đầu bút bi. Một tiếng *cạch* vang lên dứt khoát trong đêm vắng.

Ngòi bút chạm vào mặt giấy trắng ngần. Bằng những nét chữ nắn nót, dứt khoát và thẳng hàng, cô viết lên dòng tiêu đề đầu tiên:

**CẨM NANG NHẬN DIỆN VÀ XỬ LÝ NĂM BỀ MẶT DÂN DỤNG CƠ BẢN — SẠCH NHÀ (DỰ THẢO NỘI BỘ)**

Suốt đêm dài đặc quánh, Hà không hề chợp mắt. Cô huy động toàn bộ kho tàng kiến thức buồng phòng tích lũy suốt mười năm thanh xuân, bóc tách từng nguyên lý cơ bản nhất về hóa học tẩy rửa, về sức căng bề mặt chất lỏng, về mật độ phân tử của sợi dệt vi sợi, rồi dùng chiếc đe thực tế và chiếc búa gai góc từ những lời chỉ trích của Trần Mỹ Dung để rèn giũa lại từng thao tác, biến chúng thành những quy tắc sinh tồn có thể áp dụng ngay lập tức trên hiện trường.

Tờ giấy thứ nhất cô dành trọn cho bài học xương máu vừa lĩnh hội:

**1. Sàn gỗ công nghiệp (Cốt ván ép HDF/MDF, bề mặt phủ Melamine)** * *Bản chất vật liệu:* Cốt gỗ ép nhạy cảm cực độ với độ ẩm cục bộ. Hèm khóa dân dụng không có sáp nến chống thấm nước, dễ trương nở vĩnh viễn nếu dung dịch ngấm qua khe nối. * *Nguyên tắc sống còn:* Tuyệt đối không tạo màng bóng nhân tạo, không để đọng chất lỏng tại hèm khóa. Nghiêm cấm sử dụng các loại nhũ tương phủ bóng gốc acrylic hoặc sáp bảo dưỡng của khách sạn. * *Quy trình làm sạch:* * Bước một: Hút bụi khô bằng đầu hút có gắn bàn chải lông mềm tự nhiên. Thao tác di chuyển đầu hút tịnh tiến song song, tuyệt đối không miết nghiêng đầu hút nhựa làm xước lớp melamine. * Bước hai: Chuẩn bị dung dịch cồn y tế bảy mươi độ pha loãng với nước cất theo tỷ lệ 1:10, bổ sung một giọt chất hoạt động bề mặt trung tính (pH 7.0). Dung dịch phải đảm bảo tốc độ bay hơi hoàn toàn dưới mười lăm giây. * Bước ba: Sử dụng khăn vi sợi dệt phẳng (flat-weave microfiber), vắt khô qua máy ly tâm đạt độ ẩm dưới 15% (thử nghiệm: áp chặt khăn vào gương kính không để lại giọt nước đọng). * Bước bốn: Thao tác lau đẩy một chiều dọc theo chiều dài của vân gỗ, không lau xoay vòng số tám để tránh dồn nước vào các khe hèm khóa ngang.

Tờ giấy thứ hai, ngòi bút của Hà lia nhanh sang lỗi kỹ thuật suýt gây hậu quả nghiêm trọng sáng nay:

**2. Đá nhân tạo gốc thạch anh pha keo Polyester (Mặt bàn bếp, bàn đảo, bồn rửa)** * *Bản chất vật liệu:* Chứa hơn chín mươi phần trăm bột thạch anh tự nhiên nhưng liên kết bằng mười phần trăm nhựa polymer. Bề mặt nhẵn bóng nhưng dễ bị xước mờ do ma sát cơ học thô bạo và mất màu bởi hóa chất có tính axit hoặc kiềm mạnh. * *Nguyên tắc sống còn:* Bảo tồn nguyên trạng độ bóng của lớp keo bề mặt. Nghiêm cấm bùi nhùi kim loại, miếng cọ rửa tổng hợp sợi thô màu xanh lá cây, dung dịch tẩy cặn vôi bồn cầu, giấm ăn hoặc chanh đậm đặc. * *Quy trình làm sạch:* * Bước một: Quét dọn vụn thức ăn khô bằng chổi mềm chuyên dụng. * Bước hai: Phun sương dung dịch enzyme sinh học trung tính có độ pH 7.2 đã được định lượng sẵn. Ủ bề mặt trong hai phút để enzyme tự phân hủy màng dầu mỡ hữu cơ. * Bước ba: Kỹ thuật gập khăn vi sợi tám mặt. Đặt lòng bàn tay phẳng lên mặt khăn, lau nhẹ nhàng theo một hướng tịnh tiến duy nhất. Sau mỗi mét vuông bề mặt, lật sang một mặt khăn sạch mới để gom triệt để cặn bẩn, tuyệt đối không miết qua lại làm các hạt bụi mịn cào xước mặt đá. * Bước tư: Lau khô lại ngay lập tức bằng khăn vi sợi khô chuyên dụng để triệt tiêu các vệt khoáng ố do nước bay hơi để lại.

Tờ giấy thứ ba được Hà viết với những quan sát sâu sắc về chi phí vật tư:

**3. Gạch men mờ và gạch nhám chống trượt (Khu vực ban công, sàn phòng tắm)** * *Bản chất vật liệu:* Bề mặt có độ nhám cao tạo ma sát chống trơn trượt, nhưng các lỗ xốp li ti khiến độ hao hụt dung dịch làm sạch cao hơn ít nhất mười lăm phần trăm so với gạch men bóng. * *Nguyên tắc sống còn:* Không dùng khăn vi sợi sợi dài thông thường vì ma sát lớn sẽ giằng đứt sợi vải, để lại xơ bụi bám đầy mặt sàn. * *Quy trình làm sạch:* * Bước một: Xịt bọt enzyme hoạt tính nồng độ tiêu chuẩn lên toàn bộ bề mặt sàn. Không đổ trực tiếp hóa chất tẩy rửa đậm đặc lên đường ron gạch chà bằng xi măng trắng để tránh hiện tượng ăn mòn và bở ron. * Bước hai: Sử dụng bàn chải sợi cước mềm chà nhẹ nhàng theo các đường rãnh ron gạch, đánh tan cặn xà phòng và tế bào chết tích tụ. * Bước ba: Dùng vòi xịt nước áp lực vừa phải xả trôi chất bẩn, sau đó lập tức dùng cây gạt nước bằng lưỡi cao su non miết dứt khoát toàn bộ lượng nước thừa về phễu thu sàn. * Bước bốn: Dùng khăn sợi tổng hợp dệt thô lau khô các góc chết và chân tường nơi lưỡi gạt cao su không chạm tới.

Tờ giấy thứ tư dành cho bề mặt dễ bộc lộ khuyết điểm nhất dưới ánh sáng:

**4. Kính cường lực và gương tráng bạc phòng tắm** * *Bản chất vật liệu:* Bề mặt phản chiếu quang học nhạy cảm. Mặt sau của gương là lớp tráng bạc hoặc thủy ngân rất dễ bị ố mép (hiện tượng oxy hóa chân gương) nếu tiếp xúc với hơi hóa chất bay lên. * *Nguyên tắc sống còn:* Tuyệt đối không dùng chung khăn lau kính với khăn lau các bề mặt nội thất khác. Cấm xịt trực tiếp hóa chất chứa amoniac hoặc dung dịch có tính kiềm vào mép viền của gương soi. * *Quy trình làm sạch ba bước chuẩn hóa:* * Bước một: Dùng khăn dệt tổ ong (waffle-weave microfiber) thấm ẩm dung dịch cồn khử khoáng để bóc tách lớp dầu mỡ và vết vân tay bám trên bề mặt. * Bước hai: Sử dụng cây gạt kính lưỡi cao su mềm, đặt nghiêng một góc bốn mươi lăm độ so với mặt phẳng, miết từ trên đỉnh xuống dưới theo đường zíc-zắc liên tục không ngắt quãng. Lau khô lưỡi cao su bằng khăn riêng sau mỗi đường gạt. * Bước ba: Dùng khăn vi sợi khô chuyên dụng dệt phẳng miết cẩn thận dọc theo bốn cạnh mép kính và góc chân gương, đảm bảo không còn một giọt nước li ti nào đọng lại gây ố chân tráng bạc.

Tờ giấy thứ năm hoàn thiện quy trình cho các đồ nội thất đắt tiền:

**5. Gỗ tự nhiên sơn phủ mờ hoặc đánh véc-ni (Bàn ăn, cánh tủ, kệ tivi)** * *Bản chất vật liệu:* Gỗ thịt có tính co ngót tự nhiên theo độ ẩm môi trường, bề mặt phủ lớp màng sơn mỏng hoặc lớp véc-ni truyền thống rất dễ phản ứng với hóa chất tẩy rửa mạnh. * *Nguyên tắc sống còn:* Giữ độ ẩm khăn ở mức tối thiểu. Tuyệt đối không để chân bàn, chân tủ tiếp xúc trực tiếp với nước ướt đọng trên sàn nhà trong suốt quá trình dọn dẹp. * *Quy trình làm sạch:* * Bước một: Hút sạch bụi bẩn bám trên các đường phào chỉ và khe rãnh bằng đầu cọ lông mềm. * Bước hai: Chỉ sử dụng khăn vi sợi màu trắng (để kiểm soát trực quan độ sạch của bề mặt và loại trừ hoàn toàn nguy cơ phai màu nhuộm từ khăn sang thớ gỗ). Khăn chỉ làm ẩm nhẹ bằng dung dịch xà phòng dầu dừa sinh học pha cực loãng. * Bước ba: Lau nhẹ nhàng theo chiều xuôi của thớ gỗ tự nhiên, sau đó lập tức đi lại một lượt bằng khăn khô sạch để thấm hút toàn bộ hơi ẩm còn sót lại trên bề mặt sơn. * Bước bốn (Quy chuẩn an toàn hiện trường): Trước khi tiến hành lau sàn nhà, nhân viên bắt buộc phải kê các miếng đệm mút cao su tạm thời có độ dày một centimet dưới tất cả các chân bàn ghế gỗ để ngăn nước từ sàn ngấm ngược lên chân gỗ thịt.

Dưới đáy của mỗi trang tài liệu, Hà dừng bút vài giây, suy ngẫm sâu sắc về lời cảnh báo của Trần Mỹ Dung và bài toán nhân sự của Lan. Sau đó, cô đổi sang cây bút mực đỏ, nắn nót viết thêm một điều khoản bổ sung bằng những dòng chữ đỏ tươi nổi bật:

*“Quy chế đãi ngộ và trách nhiệm: Áp dụng phụ cấp trách nhiệm bề mặt — Trích đúng 10% trên tổng doanh thu của mỗi ca làm việc để chi trả trực tiếp cho thợ chính phụ trách kiểm soát vật liệu. Người thợ nhận phụ cấp có nghĩa vụ kiểm tra, lập biên bản ghi nhận hiện trạng vật liệu trước khi làm và chịu trách nhiệm kỹ thuật cao nhất trên hiện trường. Không thể đòi hỏi sự cẩn trọng của một kỹ sư nếu chỉ trả mức lương của một người cửu vạn.”*

Khi dấu chấm câu cuối cùng trên trang giấy thứ năm vừa hạ xuống, bên ngoài con hẻm nhỏ, một âm thanh quen thuộc bắt đầu vang lên phá tan màn sương sớm: tiếng chổi tre quét đường của người công nhân vệ sinh môi trường kêu sàn sạt, đều đặn trên mặt đường nhựa lồi lõm.

Hà ngước mắt nhìn lên. Qua ô cửa thông gió bọc lưới thép trên vách tường cao, những tia sáng rạng đông đầu tiên của ngày mới mang màu xám bạc đang từ từ rọi xuống căn phòng kho. Ánh sáng non nớt ấy chiếu thẳng vào chiếc kệ sắt nhiều tầng, nơi những chồng khăn vi sợi bốn màu xanh lam, vàng nghệ, đỏ tươi và trắng muốt được giặt sạch, sấy nhiệt và đóng gói hút chân không ngay ngắn, nằm im lìm như những người lính chờ lệnh xuất quân.

Hà buông rơi cây bút bi xuống bàn. Hai hốc mắt cô cay xè, mi mắt nặng trĩu sau một đêm dài căng thẳng tột độ, các khớp xương ngón tay cứng đờ vì cầm bút liên tục. Nhưng trong lồng ngực cô, sự hỗn loạn và hoang mang ban chiều đã biến mất hoàn toàn, nhường chỗ cho một sự sáng tỏ đến kỳ lạ.

Cô biết mình vừa bước qua một khúc quanh định mệnh. Cô không còn là một người giám sát buồng phòng mơ mộng mang nguyên xi những tiêu chuẩn xa hoa của khách sạn năm sao vào áp đặt cho đời sống bình dân. Cô cũng không phải là một kẻ làm dịch vụ chụp giật, sẵn sàng hạ giá để giành giật từng ca làm việc bằng cách bòn rút sức lao động của công nhân và tàn phá tài sản của khách hàng. Năm trang giấy viết tay trước mặt cô chính là bản tuyên ngôn của sự chuyên nghiệp thực chiến — một sự chuyên nghiệp được nhào nặn từ chính những va đập thô ráp của cuộc sống lao động hàng ngày.

*Bíp.*

Chiếc điện thoại thông minh đặt úp trên bàn bỗng rung lên một tiếng ngắn ngủi, phá vỡ sự tĩnh lặng của kho hàng. Màn hình điện thoại sáng bừng lên trong luồng sáng tranh tối tranh sáng của buổi sớm mai.

Hà với tay cầm lấy điện thoại, mở khóa màn hình. Đó là tin nhắn từ số điện thoại cá nhân của bà Phương ở khu biệt thự Thảo Điền — người phụ nữ giàu có chiều qua đã gay gắt từ chối mức giá điều chỉnh của cô rồi cúp máy ngang xương.

Dòng tin nhắn hiện lên, ngắn gọn, lạnh lùng và không giấu giếm sự mỉa mai:

*“Tôi đã tìm được bên dọn nhà mới cho căn biệt thự rồi nhé cô Hà. Người ta nhận làm trọn gói cả nhà tôi có bốn trăm ngàn một buổi thôi, lại còn bao luôn cả việc giặt rèm cửa với lau toàn bộ kính mặt ngoài trời. Thời buổi này làm ăn khó khăn mà bên cô cứ ảo tưởng giá cả trên trời như thế thì tôi nói thật, sớm muộn gì công ty của cô cũng dẹp tiệm thôi.”*

Phía dưới dòng tin nhắn là một đường liên kết dẫn tới bài đăng quảng cáo được tài trợ rầm rộ trên mạng xã hội Facebook:

*“DỊCH VỤ DỌN NHÀ SIÊU TỐC GIÁ RẺ NHẤT TOÀN SÀI GÒN — CHỈ 50K/GIỜ — CAM KẾT SẠCH BÓNG KIN KÍT — GỌI LÀ CÓ MẶT SAU 15 PHÚT!”*

Hà nhìn chằm chằm vào dòng chữ và con số năm mươi ngàn một giờ đang nhấp nháy trên màn hình điện thoại.

Con số năm mươi ngàn ấy chỉ bằng đúng một nửa chi phí tối thiểu mà Lan vừa tính toán trên bảng cân đối tài chính chiều qua. Đó là một con số hoang đường, một mức giá chỉ có thể tồn tại được bằng cách bóc lột đến giọt mồ hôi cuối cùng của những người phụ nữ nghèo khổ không có tiếng nói, bằng cách ép họ làm việc cật lực trong môi trường ngập ngụa những can hóa chất công nghiệp độc hại mua theo can mười lít trôi nổi ngoài chợ Kim Biên, và bằng cách đánh cược toàn bộ sự an toàn của những sàn gỗ, mặt đá đắt tiền của chủ nhà dưới những lưỡi cước chà sàn tàn nhẫn.

Cơn giận không bùng lên trong lòng Hà. Ngược lại, một sự điềm tĩnh sâu sắc lắng đọng lại trong tâm trí cô.

Cô không bấm phím trả lời, cũng không nhấn vào đường link quảng cáo rẻ tiền kia. Hà nhẹ nhàng đặt chiếc điện thoại úp mặt xuống chiếc bàn gỗ ép cũ kỹ, cắt đứt hoàn toàn luồng thông tin hỗn tạp từ thế giới bên ngoài.

Sau đó, cô đưa cả hai bàn tay ra, cẩn thận xếp ngay ngắn năm tờ giấy dự thảo quy chuẩn vừa ráo mực, vuốt phẳng từng nếp gấp mép giấy dưới ánh bình minh rạng rỡ đang dần tràn ngập khắp căn phòng kho.