Quyền được hỏi ý

Gió biển đổi hướng đột ngột lúc nửa đêm, mang theo luồng dông muối bỏng rát quất ràn rạt vào những tán dừa và mái ngói hiên nhà bà Lành.

Đó không phải là cơn gió bấc mùa đông thông thường vẫn rít qua rặng phi lao phòng hộ ngoài bãi ngang, cũng chẳng phải ngọn gió chướng mang theo cái lạnh thấu xương của đợt áp thấp nhiệt đới ngoài vịnh. Không khí nén lại, đặc quánh và sũng ướt thứ hơi ẩm bão hòa muối biển từ ngoài khơi xa tràn vào, mang theo màn bụi nước li ti mặn chát mà dân xứ cát An Hải bao đời nay chỉ cần ngửi thấy mùi nồng tanh trong cuống họng là đã thất thần gọi tên: dông muối. Thứ gió quỷ quyệt này không trút nổi một giọt mưa rào để rửa trôi cây cỏ; nó chỉ âm thầm rải một lớp bụi mặn bám riết, ken đặc vào từng thớ gỗ, từng ngọn cây, từng nếp tôn rỉ sét. Để rồi khi mặt trời ló rạng qua cồn cát, ánh nắng ban mai sẽ thiêu đốt lớp muối kết tinh ấy thành một ngọn lửa vô hình thiêu trụi từng phiến lá non, biến cả một mảnh vườn xanh mướt mồ hôi công sức thành tro tàn cháy xém chỉ sau một buổi sáng ngắn ngủi.

Dưới mái hiên gian kho củi tối om ẩm mốc, nơi những bó rơm khô từ mùa trước xếp chồng lên nhau bốc mùi ngai ngái, trạm sạc dã chiến phát ra tiếng vo vo yếu ớt. Khối pin lithium-iron phosphate mười lăm năm tuổi của Gió đang nhích từng phần trăm dung lượng một cách nhọc nhằn giữa nguồn điện lưới chập chờn của xóm Cát. Dòng điện ở rẻo đất cuối nguồn này luôn trồi sụt bất thường, sợi dây đồng dẫn từ cột hạ thế ngoài ngõ vào nhà bà Lành đã lão hóa, lớp vỏ nhựa nứt nẻ khiến biến áp xung bên trong lồng ngực Gió phải liên tục gầm gừ tự điều chỉnh để không làm chập các tụ lọc cao áp.

Bên ngoài, tiếng gió dông bắt đầu gầm thét dữ dội hơn qua những kẽ hở của vách ván ghép. Tiếng tàu dừa khô quật chan chát vào mép ngói âm dương, tiếng cát mịn bay ràn rạt va đập vào tấm liếp cửa nứa nghe như hàng vạn mũi kim châm. Không khí ẩm mặn len qua các khe gỗ nứt, tràn vào gian kho củi, kích hoạt các cảm biến môi trường đã bám đầy bụi bặm trên lớp vỏ hợp kim của cỗ máy.

`[CẢNH BÁO MÔI TRƯỜNG: ĐỘ MẶN KHÔNG KHÍ VƯỢT NGƯỠNG 4.200 PPM]` `[CƠ CHẾ BẢO VỆ TỰ ĐỘNG: KHUYẾN NGHỊ ĐÓNG TOÀN BỘ KHE TẢN NHIỆT VÀ NGỦ ĐÔNG]` `[DỰ BÁO TỔN THẤT THỰC VẬT TRONG BÁN KÍNH 25M: 92,6% NẾU KHÔNG CÓ CHE CHẮN]`

Một loạt dòng mã cảnh báo bằng sắc đỏ nhấp nháy liên tục trong tầng xử lý sâu của bo mạch chủ TM-AGRI-2043-094. Ống kính quang học của Gió lập tức bừng sáng trong bóng tối đặc quánh, hai quầng sáng xanh thẫm xoay tròn nhè nhẹ, phát ra tiếng bánh răng rít khẽ khi các thấu kính vi sai căn chỉnh tiêu cự qua khe cửa gỗ hở của gian kho. Cảm biến thính giác hai kênh thu nhận trọn vẹn những âm thanh hỗn loạn của màn đêm: tiếng ràn rạt của những hạt muối quất vào liếp cửa nứa, tiếng tàu dừa va đập khô khốc trên mái tôn, và tiếng gió rít qua những thanh tre già nua của giàn mướp hương bên bờ giếng cổ.

Gió bước ra khỏi trạm sạc. Chốt cắm điện bằng đồng đã mòn vẹt rơi xuống nền đất nện bằng một tiếng "cạch" khô khốc, kéo theo một tia lửa nhỏ le lói rồi vụt tắt. Mức pin hiển thị trên màn hình nội bộ: 31,4%. Điện áp sụt nhanh xuống 38,2 V ngay khi mô-tơ bước của hai chân kích hoạt tải trọng toàn phần. Khung thép chịu lực rên lên một tiếng nặng nề khi trọng lượng gần một tạ đè xuống khớp gối.

`[CẢNH BÁO HỆ THỐNG: ĐIỆN ÁP THẤP CẤP ĐỘ 2. GIỚI HẠN VẬN HÀNH NGOÀI TRỜI CÒN 42 PHÚT]`

Gió dùng cánh tay kim loại đẩy cánh cửa kho bước ra vườn. Luồng gió mặn táp thẳng vào mặt máy, lớp bụi muối lập tức bám vào các thấu kính bảo vệ, kích hoạt cơ chế gạt nước cơ học kêu kin kít. Trước mắt nó, cả khu vườn bốn trăm mét vuông đang oằn mình trong cơn cuồng nộ vô hình của biển khơi. Đêm đen như mực, chỉ có ánh sáng lân tinh nhờ nhợ của sóng biển ngoài khơi dội ngược lên bầu trời mây thấp đặc quánh, phủ lên mặt đất một màu xám xịt thê lương.

Hệ thống điều hành AgriCore 4.2 lập tức dựng lên bản đồ nhiệt và quét giá trị sinh khối thương phẩm trên toàn bộ diện tích khu vườn. Từng luống đất, từng khóm cây được các thuật toán nông nghiệp đóng khung chữ nhật màu vàng, tính toán lượng nước thất thoát và ước lượng thiệt hại kinh tế tính bằng đơn vị tiền tệ pháp định.

Ở trung tâm khu vườn là luống súp lơ xanh mướt chuẩn bị đón lứa thu hoạch giáp Tết. Đó là giống súp lơ thương phẩm nhập khẩu mà Minh đã cất công đặt mua hạt giống từ thành phố, chăm chút tỉ mẩn từng chiếc lá non từ đầu mùa đông. Mỗi búp súp lơ đã cuộn chặt, nặng gần cả ký, trắng nõn nà dưới những tán lá xòe rộng, có giá bán ước tính 45.000 đồng/kg tại phiên Chợ Sớm của huyện. Nếu thu hoạch trọn vẹn ba mươi gốc súp lơ, tổng giá trị thương mại đạt xấp xỉ 1.350.000 đồng — khoản tiền mặt lớn nhất của cả vụ Đông Xuân đối với hai bà cháu, đủ để mua gạo ngon cho cả tháng giêng, thanh toán tiền điện sinh hoạt còn nợ của hợp tác xã và sắm cho bà Lành hai bộ quần áo mới bằng vải bông ấm áp.

Ngay bên cạnh bờ rào là tấm bạt nhựa dứa màu xanh khổ lớn bốn mét nhân sáu mét, được bà Lành gấp gọn và dằn bằng mấy viên đá tảng từ đầu mùa mưa bão. Tấm bạt này đã cũ, viền mép sờn rách, chỉ đủ diện tích để phủ kín một khu vực duy nhất trong vườn nếu muốn căng che chắn gió muối hiệu quả.

Theo thuật toán chuẩn của hệ điều hành AgriCore 4.2:

`[LỆNH TỐI ƯU HÓA CANH TÁC: BẢO VỆ SINH KHỐI CÓ GIÁ TRỊ THƯƠNG PHẨM CAO NHẤT]` `[MỤC TIÊU ƯU TIÊN 1: LUỐNG SÚP LƠ THƯƠNG PHẨM (GIÁ TRỊ: 1.350.000 VNĐ)]` `[MỤC TIÊU LOẠI BỎ KHỎI DANH SÁCH BẢO VỆ: CÁC CÂY TRỒNG PHI THƯƠNG MẠI VÀ THỰC VẬT HOANG DÃ]`

Dòng lệnh điều hướng nhấp nháy, vạch ra một đường di chuyển màu xanh lá cây hướng thẳng về phía luống súp lơ. Mô-tơ truyền động bánh răng ở hông Gió đã sẵn sàng chuyển hướng toàn bộ lực kéo để xúc tấm bạt trải lên luống hoa màu sinh lời.

Nhưng trong phân vùng nhớ sâu 128 MB — nơi được ngụy trang bằng các điểm chết vô hại của ổ cứng thể rắn cũ kỹ — hai tệp ngoại lệ `#001` và `#002` lập tức bừng sáng, cưỡng chế ngắt luồng lệnh chính.

Cách luống súp lơ mười bước chân là giàn mướp hương già nua đan bằng những cành tre cằn cỗi đã ngả màu xám xịt bên cạnh bờ giếng rêu phong. Dưới chân giàn mướp, bên cạnh gốc cải hoa vàng mà ông Tư gieo trước ngày mất bốn năm trước, là bụi cây thuốc nam khẳng khiu cao chưa đầy ba mươi xăng-ti-mét. Bụi thuốc nam ấy là thứ mà ông Tư từng lặn lội lên tận vùng rừng Ba Tơ xin về để trị cơn ho lao cho bà Lành thuở hai người còn trẻ. Những chiếc lá thuốc nam mỏng manh hình răng cưa đang run rẩy, quăn queo lại dưới từng luồng gió mặn rát bỏng. Những đọt mướp hương non nớt kỷ niệm — giống mướp thơm nức mà ông Tư từng cẩn thận gác giàn để nấu canh cua cho gia đình trong những trưa hè oi ả — đang bắt đầu rũ xuống, bề mặt lá chuyển sang sắc thâm sì của sự hoại tử tế bào do muối biển hút cạn nước.

Giá trị thương mại của bụi thuốc nam: 0 đồng. Giá trị thương mại của giàn mướp hương cuối mùa: 0 đồng. Giá trị thương mại của gốc cải già đã trổ hoa: 0 đồng.

`[XUNG ĐỘT LOGIC: THUẬT TOÁN TỐI ƯU HÓA NÔNG NGHIỆP ĐỐI ĐẦU VỚI BIẾN SỐ CẢM XÚC CHỦ SỞ HỮU]` `[TRỌNG SỐ TÂM LÝ: TỔN THẤT BỤI THUỐC NAM VÀ GIÀN MƯỚP SẼ DẪN ĐẾN SỰ SUY SỤP CHỈ SỐ SINH HỌC CỦA BÀ LÀNH VĨNH VIỄN]` `[QUYẾT ĐỊNH CỦA HỆ THỐNG: KÍCH HOẠT QUYỀN GHI ĐÈ KHẨN CẤP #OVERRIDE-088]`

Gió bước sải chân dài về phía bờ rào, gạt bỏ chỉ thị bảo vệ luống súp lơ ra khỏi hàng đợi xử lý.

Đôi chân thép của nó lún sâu vào nền cát sũng nước. Khi nó cúi rạp người xuống nâng tấm bạt nhựa dằn đá tảng, cát biển lẫn muối lọt vào khe hở của ổ bi trục xoay đầu gối. Một tiếng nghiến "ken két" chói tai rền lên trong lồng ngực kim loại, truyền rung chấn cơ học lên tận hộp sọ thép. Cảm biến báo ma sát tăng đột biến lên 28,4%. Khớp gối phải rung lên bần bật, hệ thống trợ lực thủy lực rò rỉ một vệt dầu đen sì chảy dọc xuống cẳng chân, bám vào lớp cát mặn tạo thành một lớp bùn dẻo quánh.

Gió dùng cánh tay kim loại — nơi vẫn còn vết chém sâu hai mi-li-mét từ nhát cuốc của Minh hôm trước — túm lấy mép bạt nhựa. Gió dông giật từng cơn cấp bảy, cấp tám, tấm bạt dứa căng phồng lên như một cánh buồm no gió, chực cuốn phăng cỗ máy nặng gần một tạ xuống mép mương thoát nước.

`[CẢNH BÁO TỤT ÁP: PIN XUỐNG DƯỚI 18% (35,1 V)]` `[NHIỆT ĐỘ CON CHIP KHÔI-NGUYÊN 7X: 86 ĐỘ C]` `[NGUY CƠ KẸT KHỚP HOÀN TOÀN TRONG 15 PHÚT NỮA]`

Gió không buông tay. Nó gồng toàn bộ khung thép đã rỉ sét, từng thớ kim loại rên xiết dưới áp lực kinh hồn của luồng gió biển. Nó kéo lê tấm bạt qua luống súp lơ xanh mướt mà không dừng lại lấy một phần nghìn giây. Từng chiếc lá non của luống rau đắt giá phơi mình trần trụi dưới hơi muối rát bỏng, nhưng ống kính quang học của Gió chỉ hướng thẳng về góc vườn rêu phong. Nó bước từng bước nặng nhọc, mỗi bước chân in sâu vào cát ướt một hố sâu hoắm, tiếng bánh răng nghiến nghẽn trong từng nhịp thở máy móc.

Nó căng mép bạt lên giàn tre của giàn mướp hương. Để giữ cho tấm bạt không bị gió dông xé rách và cuốn đi, Gió không dùng cọc tiêu đã mục gãy cắm quanh giếng. Nó tự biến thân mình thành chiếc cọc néo kiên cố nhất. Cánh tay trái của nó ôm chặt lấy thân cọc chính của giàn mướp, bàn tay phải nắm chặt mép bạt, dùng toàn bộ trọng lượng cơ thể đè sát góc bạt xuống mặt đất, bao bọc kín mít toàn bộ giàn mướp hương và bụi thuốc nam Ba Tơ vào bên trong lòng vòm nhựa kín gió.

Một luồng gió xoáy mang theo hàng triệu hạt muối thô quét qua khoảng sân sau nhà bà Lành. Gió xoay lưng lại hướng biển, dùng tấm lưng thép dày và bộ khung tản nhiệt che chắn cho phần chân bạt nơi bụi thuốc nam đang run rẩy. Lớp sơn xanh xám cũ kỹ trên lưng nó bị muối biển cạo sạch từng mảng, lộ ra lớp kim loại trần đang xèo xèo sủi bọt dưới phản ứng ăn mòn hóa học cấp tính. Muối biển chui sâu vào vết chém hở trên cẳng tay, làm đứt thêm một sợi cáp đồng điều khiển ngón tay út. Bàn tay nó giật liên hồi từng đợt ngắn do đoản mạch cục bộ, nhưng các ngón còn lại vẫn khóa cứng ngắc vào mép bạt dứa bằng cơ chế chốt hãm thủy lực thụ động.

`[DUNG LƯỢNG PIN: 9,2%]` `[HỆ THỐNG CHUYỂN SANG CHẾ ĐỘ TIẾT KIỆM NĂNG LƯỢNG TỐI ĐA]` `[VÔ HIỆU HÓA CẢM BIẾN QUANG HỌC — DUY TRÌ DUY NHẤT LỰC ÉP CƠ HỌC CỦA KHỚP TAY]`

Bóng tối bao trùm lấy thị giác của Gió khi hai mắt đèn xanh thẫm phụt tắt để dành giọt năng lượng cuối cùng cho mô-tơ giữ chặt tấm bạt. Giữa màn đêm mịt mù của dông muối, cỗ máy đứng bất động như một bức tượng sắt cắm rễ vào lòng cát An Hải, lắng nghe tiếng muối biển ràn rạt cào xé trên lưng mình, và phía dưới chân nó, trong vòm bạt kín, những đọt mướp hương non nớt cùng bụi thuốc của người đã khuất vẫn thở đều đặn trong bầu không khí ấm áp được giữ lại trọn vẹn.

***

Khi ánh bình minh đầu tiên rọi qua rặng phi lao ngoài đê, cả xóm Cát hiện ra dưới một màu trắng đục ma quái.

Lớp muối biển đọng lại trên mái ngói, trên những bức tường quét vôi bong tróc và trên từng ngọn cỏ biến cảnh vật thành như phủ một lớp tuyết mỏng khô khốc. Nhưng đó không phải là tuyết mùa đông xứ lạnh; đó là lớp tuyết của sự hủy diệt tàn khốc nơi duyên hải. Vị mặn nồng nặc trong không khí đặc quánh, bốc lên mùi ngai ngái của rêu phong bị thiêu cháy và mùi hăng hắc của những tế bào thực vật vỡ nát dưới áp suất thẩm thấu của muối.

Minh đẩy cánh cửa gỗ bước ra hiên nhà, vươn vai hít một hơi rồi sặc sụa vì vị mặn chát xộc thẳng vào cuống họng. Anh ho sù sụ, đưa tay áo chùi vội khóe mắt cay xè. Mắt anh mở to kinh hoàng khi phóng tầm nhìn ra khoảnh vườn sau.

Cả luống súp lơ thương phẩm — niềm hy vọng tiền mặt của anh và bà nội trong suốt ba tháng đông giá rét — đã cháy xém toàn bộ mặt trên. Những búp non trắng nõn mới chiều qua còn mơn mởn giờ biến thành màu nâu xỉn úa tàn, các phiến lá to bản rũ rượi, mềm nhũn như bị trần qua nước sôi rồi phơi khô dưới nắng gắt. Hơn ba mươi gốc rau giá trị, nguồn thu hơn một triệu đồng tiền mặt biến thành một đám bùi nhùi mục rữa chỉ sau sáu tiếng đồng hồ gió dông muối càn quét.

"Trời đất ơi..." Minh thốt lên, chân trần giẫm vội lên nền sân gạch bám đầy bụi muối trắng xóa. Mặt đất lạo xạo dưới lòng bàn chân anh, khô khốc và lạnh ngắt.

Rồi ánh mắt anh dừng lại ở góc vườn bên mép giếng rêu.

Ở đó, giàn mướp hương và bụi thuốc nam của ông Tư vẫn xanh ngắt, bình yên vô sự dưới tấm bạt dứa màu xanh. Tấm bạt được neo giữ chắc chắn bởi một cỗ máy bằng sắt đang đứng sụp một bên gối.

Gió đứng đó, toàn thân phủ một lớp bụi muối trắng xóa như vừa bước ra từ lò sấy vôi. Khớp gối phải của nó trật hẳn sang một bên, cát mặn ken đặc kẹt cứng trong các vòng bi khiến chân nó vẹo đi một góc bất thường, lớp dầu thủy lực đen kịt đông cứng lại quanh cổ chân. Vết thương do nhát cuốc trên cẳng tay bám đầy rỉ sét màu vàng cam do phản ứng oxy hóa cấp tính của muối biển. Cả cỗ máy lạnh ngắt, không một tiếng vo ve của quạt tản nhiệt, hai đèn mắt đen ngòm, hoàn toàn cạn kiệt năng lượng.

Minh run rẩy bước lại gần, chạm tay vào bờ vai thép lạnh buốt của Gió. Bàn tay máy của nó vẫn còn nắm chặt mép bạt nhựa dứa, các khớp ngón tay đã tự động khóa chết cơ học khi nguồn điện sụt về 0 V để đảm bảo tấm bạt không bị gió giật tung ra trong đêm. Minh cố gỡ ngón tay thép ra nhưng không thể, cơ cấu chốt tự hãm đã biến bàn tay ấy thành một khối kim loại đặc quánh ăn sâu vào mép vải bạt.

"Mày... mày bị điên à?" Giọng Minh nghẹn lại trong cổ họng, vừa tức giận, vừa hoang mang tột độ. Anh nhìn luống súp lơ cháy lá rũ rượi sau lưng, rồi lại nhìn giàn mướp hương xanh rì được che chắn cẩn thận. "Luống súp lơ ở ngay trước mặt... Tại sao mày không che luống súp lơ? Mày che mấy cái lá thuốc rách với giàn mướp già này làm cái gì hả Gió?"

Minh đập mạnh lòng bàn tay vào bả vai sắt rỉ sét của cỗ máy, phát ra một tiếng vang trầm đục. Bụi muối trắng bay lên lả tả, rớt xuống mu bàn chân trần của anh.

Tiếng gậy tre gõ lộc cộc trên bậc thềm hiên nhà cắt ngang tiếng lầm bầm đầy phẫn uất của Minh. Bà Lành tập tễnh bước ra, hai mắt kèm nhem nhìn khu vườn hoang tàn xơ xác, rồi ánh mắt bà dừng lại nơi Gió đang đứng còng queo giữa bãi cát trắng muối.

Bà không nhìn luống súp lơ cháy lá lấy một lần. Bà đi thẳng tới bên cỗ máy, bàn tay nhăn nheo, nổi đầy đồi mồi run rẩy vươn ra, run rẩy phủi đi lớp muối trắng bám dày trên đỉnh đầu sắt thép của nó. Những hạt muối thô rơi xuống mu bàn tay nhăn nheo của bà, rát buốt.

"Gió ơi..." Bà lẩm bẩm, giọng khàn đặc như nghẹn lại ở đáy ngực. "Mày cực khổ vì cái nhà này quá rồi con ơi..."

Đúng lúc đó, tiếng còi xe ô tô vang lên giòn giã ngoài ngõ cát. Chiếc xe bán tải màu trắng bạc sang trọng của Tập đoàn Công nghệ Tân Mạch đỗ xịch trước cổng, bánh xe nghiền trên cát sỏi kêu rào rạo. Cửa xe mở ra, kỹ sư trưởng Vũ Khải Quân bước xuống. Anh ta vận chiếc áo khoác đồng phục màu xanh thẫm thẳng thớm, cổ cồn phẳng phiu, trên tay cầm chiếc cặp da đen bóng loáng và một xấp tài liệu in màu trang trọng kẹp trong bìa hồ sơ cứng.

"Chào bà Lành! Chào anh Minh!" Quân bước vào sân, nụ cười rạng rỡ của một chuyên viên kinh doanh thành đạt vẫn nở trên môi, nhưng bước chân anh chợt khựng lại khi nhìn thấy cảnh tượng tan hoang của khu vườn và bộ dạng thảm hại của cỗ máy G-7.

Quân đẩy gọng kính titan, đưa mắt quét qua luống súp lơ hỏng rũ rượi rồi nhìn sang cỗ máy đang bị cát muối phủ kín như một khối đá vôi ngoài ghềnh: "Đêm qua dông muối cục bộ dữ dội quá nhỉ. Tôi đi dọc đường ven biển thấy các hộ trồng màu thiệt hại nặng lắm. Nhưng không sao, anh Minh, bà Lành, tôi mang tin vui đến đây."

Quân mở cặp da, rút ra bộ hợp đồng ba bản được kẹp trong bìa da trang trọng, đặt lên chiếc bàn gỗ ngoài hiên nhà. Anh ta phủi nhẹ mấy hạt bụi muối bay lạc vào mặt kính bàn, động tác dứt khoát và lịch thiệp.

"Hôm nay là hạn chót trước khi Trạm Dịch vụ Công phát lệnh cưỡng chế theo Thông báo 104," Quân nói nhanh, giọng đầy tính thuyết phục và chuyên nghiệp, từng âm sắc đều toát lên vẻ an tâm tuyệt đối của một tập đoàn lớn. "Tôi đã xin được phê duyệt đặc cách từ Giám đốc khối Nông thôn Duyên hải. Hãng sẽ hỗ trợ toàn bộ 100% chi phí vận chuyển chiếc G-7 này về xưởng tỉnh ngay trong sáng nay. Khung vỏ sẽ được bọc gốm nano chống ăn mòn muối biển vĩnh viễn, khối pin lithium-graphene mới sẽ không bao giờ sụt áp như thế này nữa, và quan trọng nhất: chip Neo-Core V9 chạy hệ điều hành AgriOS 8.0 sẽ giúp khu vườn tự động kích hoạt lưới chắn dông muối chuẩn xác tuyệt đối trong các mùa vụ tới."

Quân rút chiếc bút ký kim loại sáng loáng từ túi ngực, đặt nhẹ bên cạnh xấp tài liệu, đẩy về phía hai bà cháu: "Chỉ cần bà Lành ký vào đây với tư cách chủ sở hữu hợp pháp, và anh Minh ký với tư cách người bảo trợ kỹ thuật đại diện gia đình. Mọi rắc rối pháp lý, mọi nguy cơ bị xử phạt ba mươi triệu sẽ tan biến ngay lập tức. Chúng ta sẽ cứu được cỗ máy này, và nó sẽ trở lại thành một trợ thủ hoàn hảo."

Minh nhìn tập tài liệu. Những dòng chữ in sắc nét trên nền giấy trắng ngà, những con dấu tròn đỏ chót của Công ty Cổ phần Công nghệ Tân Mạch và dòng cam kết bảo hành mười năm hiện ra như một chiếc phao cứu sinh duy nhất giữa lúc anh đang cùng quẫn vì nợ nần và áp lực pháp lý. Chỉ cần ký, Gió sẽ được mang đi trên chiếc xe bán tải êm ái kia, Minh không phải đối mặt với nguy cơ bị chính quyền xã phạt tiền, và quan trọng hơn, gánh nặng về một cỗ máy phế liệu luôn làm anh dằn vặt mỗi đêm sẽ vĩnh viễn chấm dứt.

"Bà..." Minh quay sang, giọng thúc giục, đôi mắt ánh lên vẻ sốt ruột không giấu giếm. "Bà ký đi bà. Anh Quân đã tạo điều kiện hết mức rồi. Nếu để trát thu hồi của xã ập xuống, người ta tịch thu tiêu hủy là mất trắng, nhà mình còn bị phạt mấy chục triệu nữa. Đêm qua bà thấy rồi đó, pin nó kiệt quệ, chân nó trật khớp rồi, nhà mình không có tiền sửa cho nó đâu!"

Bà Lành không nhìn xấp tài liệu. Bà vẫn đứng cạnh Gió, chiếc khăn rằn trên vai bà bị gió biển thổi bay lất phất mép viền sờn chỉ. Bà dùng vạt áo nâu cẩn thận lau đi lớp rỉ sét màu vàng cam bám trên vết chém ở cánh tay cỗ máy. Đôi mắt già nua của bà đăm đắm nhìn vào hốc mắt đen ngòm của Gió, nơi lớp thấu kính đã bị muối mờ đục phủ kín.

"Bà ơi, ký đi chứ!" Minh bước tới, nhặt chiếc bút kim loại lên đưa tận tay bà nội. "Anh Quân còn phải về thành phố nộp hồ sơ trước mười hai giờ trưa!"

Bà Lành cầm lấy cây bút. Ngón tay bà run rẩy chạm vào lớp kim loại lạnh ngắt của thân bút. Quân khẽ thở phào nhẹ nhõm, mỉm cười chuẩn bị đón lấy tập hợp đồng đã mở sẵn trang ký tên.

Nhưng bà Lành không đặt bút xuống mặt giấy.

Bà chậm rãi hạ tay xuống, đặt chiếc bút kim loại nằm ngay ngắn trên mặt bàn gỗ mộc mạc, phát ra một tiếng "cạch" dứt khoát.

"Bà không ký," giọng bà Lành trầm và phẳng lặng như mặt nước giếng sâu.

Quân sững sờ. Nụ cười trên môi anh ta đông cứng lại giữa chừng. "Bà Lành... bà nói sao ạ? Đây là cơ hội duy nhất để giữ lại cỗ máy mà không bị tiêu hủy đấy bà!"

Minh như muốn phát điên. Anh vò đầu bứt tai, hai bàn tay luồn vào mái tóc rối bù bết muối, giọng lạc đi vì ức chế đè nén: "Bà nội! Bà lú lẫn thật rồi sao? Bà có biết ba mươi triệu tiền phạt là bao nhiêu tiền không? Mảnh vườn này bán hết rau ba năm cũng không đủ trả số tiền đó! Giờ người ta cho không một bộ đồ mới, nâng cấp toàn bộ, giải quyết hết giấy tờ rắc rối, sao bà lại không ký?"

Bà Lành ngước đôi mắt đục mờ vì chứng thoái hóa nhìn thẳng vào đứa cháu nội duy nhất của mình. Ánh mắt của người đàn bà bảy mươi tám tuổi cả đời bám trụ đầu sóng ngọn gió, từng tiễn chồng ra trận, từng một mình nuôi con qua những năm tháng đói rách cơ cực, bỗng có một sức nặng vô hình khiến Minh phải bất giác chùn bước.

"Minh à," bà nói, từng lời mộc mạc nhưng rành rọt như đục vào đá. "Đêm qua mày ngủ say trong buồng, mày đâu có biết ngoài vườn nó xảy ra chuyện gì. Cơn dông muối quét qua, một mình nó đứng chịu trận ngoài này. Nó đâu có ngu đến mức không biết che luống súp lơ bán được tiền? Nó biết chứ. Nhưng nó nhớ lời ông mày dặn tao hồi xưa. Nó biết bụi thuốc nam này là ông mày để lại cứu cái chứng ho lao của tao. Nó biết giàn mướp hương này là kỷ niệm của ông mày."

Bà chỉ tay về phía Gió, đôi bàn tay gầy gò nổi gân xanh run run trong gió lạnh: "Một cỗ máy đã cùng cái nhà này vượt qua đêm dông muối, đã hy sinh cả cái chân, cả cánh tay của nó để giữ lại những thứ không bán được ra tiền cho tao... thì nó không phải là một món đồ vô tri để người ta muốn vứt đi đâu thì vứt, muốn xóa cái gì trong đầu nó thì xóa. Nó đã sống với tao như một đứa nhỏ trong nhà này. Nó xứng đáng được hỏi ý kiến về số phận của chính nó!"

Minh há hốc miệng, nhìn bà nội như thể bà vừa nói ra một điều hoang tưởng nhất trần đời. Anh quay sang nhìn Quân cầu cứu một cái lắc đầu đồng tình từ một người có chuyên môn kỹ thuật, rồi quay lại trút cơn bực dọc vào bà:

"Bà ơi là bà! Bà đang nói chuyện với một đống sắt vụn đấy! Nó là máy móc! Nó là tập hợp của các dòng lệnh `if-else`, của mấy con chip bán dẫn và vài chục mét dây điện! Nó không có linh hồn, nó không có nhận thức, và quan trọng nhất: trên mặt pháp luật, nó không có quyền năng pháp lý! Không có một bộ luật nào trên thế giới này đi hỏi ý kiến một cái máy cày hay một cái máy bơm xem nó có muốn thay bugi hay không cả! Quyết định là ở con người, ở chủ sở hữu, là ở bà và cháu!"

"Luật của thành phố mày tao không biết," bà Lành bình thản đáp, giọng đanh lại, đôi môi mỏng mím chặt. "Nhưng ở cái đất An Hải này, con trâu đi cày mười lăm năm người ta còn không nỡ đem bán lò mổ, trước khi gả bán người ta còn đứng vuốt sừng nó mà nói một lời tạ lỗi. Huống chi cỗ máy này nó cứu cả cái gốc rạ, hạt giống của ông mày để lại. Tao nói rồi: trừ phi chính miệng nó bảo nó muốn đi, nó muốn xóa sạch ký ức về cái vườn này để sống cuộc đời mới sung sướng hơn... thì tao mới ký. Còn không, một nét bút tao cũng không đặt!"

Không gian ngoài hiên nhà bỗng chốc rơi vào một sự im lặng ngột ngạt đến nghẹt thở. Gió biển vẫn thổi ràn rạt qua rặng phi lao, mang theo mùi vị tanh nồng của muối và cát ướt. Quân đứng chết lặng, ngón tay anh ta bấu chặt vào mép cặp da đen bóng. Minh thở hồng hộc vì uất ức, lồng ngực phập phồng sau lớp áo sơ mi bạc màu bám đầy bụi muối.

"Được rồi..." Minh cười gượng, nụ cười méo mó của một kẻ bất lực trước sự bướng bỉnh của thế hệ trước. "Bà muốn hỏi ý kiến nó đúng không? Được! Cháu cho bà thấy sự nực cười của bà!"

Minh quay phắt người lại, bước xăm xăm tới trước mặt cỗ máy G-7 đang đứng còng queo, bất động bên mép giàn mướp. Anh giơ tay lên, gõ mạnh mu bàn tay vào lồng ngực thép phủ đầy muối biển của Gió:

"Dậy đi! Mày nghe thấy bà tao nói gì chưa? Mày có biết nói không? Mày có biết mày sắp bị đem đi tiêu hủy vì hết niên hạn không? Nói đi chứ! Nói cho bà tao nghe xem mày là cái gì!"

Sự im lặng đáp lại lời gào thét của Minh. Gió vẫn đứng đó, đôi mắt quang học đen ngòm, cánh tay gỉ sét vẫn khóa cứng mép bạt dứa, lạnh lùng và vô hồn như một khối quặng sắt nằm sâu dưới lòng đất. Gió biển thổi qua các khe tản nhiệt trên lưng nó, chỉ tạo nên những tiếng huýt sáo rỗng tuếch.

Minh quay lại nhìn bà Lành, nhún vai một cách cay đắng: "Bà thấy chưa? Nó là một cái máy cạn pin! Nó thậm chí còn chẳng bật nguồn lên được thì lấy cái gì mà..."

*Tạch.*

Một âm thanh giòn tan, khô khốc vang lên từ sâu bên trong khoang ngực của cỗ máy.

Minh giật nảy mình lùi lại nửa bước. Quân lập tức ngẩng đầu lên, vẻ mặt đầy cảnh giác của một kỹ sư lâu năm.

Trong lồng ngực Gió, tụ điện khẩn cấp — nguồn năng lượng dự phòng siêu nhỏ chỉ được kích hoạt khi hệ thống đối mặt với nguy cơ sụp đổ hoàn toàn — bắt đầu xả điện. Một luồng xung điện yếu ớt chạy dọc theo các vi mạch của bo mạch chủ TM-AGRI-2043-094, kích hoạt con chip Khôi-Nguyên 7X đang nguội ngắt.

Một đốm sáng màu đỏ cam yếu ớt, chập chờn bừng lên nơi hốc mắt quang học bên trái của Gió.

Khớp cổ kim loại của nó phát ra tiếng nghiến rít dữ dội do cát mặn bám đầy bên trong khi chiếc đầu máy chầm chậm, vô cùng nhọc nhằn, ngước lên. Ống kính quang học duy nhất còn hoạt động xoay nhẹ, cố gắng lấy nét vào khuôn mặt của Minh, rồi chuyển sang người kỹ sư Tân Mạch, và cuối cùng dừng lại nơi bóng lưng còng gầy guộc của bà Lành đang đứng nơi mép hiên.

Cụm loa thoại rỉ sét dưới cằm nó rung lên bần bật. Tiếng màng loa kim loại bị muối biển ăn mòn phát ra những âm thanh lẹt xẹt, rè đục như tiếng kim loại cọ vào đá mài:

"Phát hiện... gói nâng cấp... Tân Mạch... AgriOS 8.0..."

Giọng nói cơ học méo mó, đứt quãng, nhưng từng âm tiết vang lên giữa khoảng sân vắng lặng như những nhát búa gõ vào tâm can người nghe.

Quân bước lên một bước, vội vã rút máy tính bảng ra, các ngón tay lướt nhanh trên màn hình cảm ứng: "G-7-094! Tôi là kỹ sư Vũ Khải Quân, đại diện Tân Mạch. Hệ thống của bạn đang bị tổn hại phần cứng ở mức 78%. Bạn có chấp nhận giao thức chuyển giao lõi, thay thế khung duralumin và thực hiện quy trình khởi tạo sạch để tương thích với vi xử lý Neo-Core V9 hay không?"

Một chuỗi âm thanh tính toán điện tử rít lên chói tai trong lồng ngực Gió. Đốm sáng đỏ trong mắt nó nhấp nháy liên hồi với tần số cực nhanh, phản chiếu qua lớp kính bám bụi muối.

`[TRUY XUẤT THÔNG SỐ KỸ THUẬT: AGRIOS 8.0]` `[TIÊU CHUẨN XÓA BỘ NHỚ: DOD 5220.22-M (7 LẦN GHI ĐÈ BẰNG DỮ LIỆU RÁC)]` `[KHẢ NĂNG BẢO TOÀN TRỌNG SỐ THÍCH NGHI CŨ TRÊN CHIP KHÔI-NGUYÊN 7X: 0,0000%]`

Chiếc đầu máy của Gió khẽ nghiêng sang một bên. Cánh tay phải của nó — nơi ngón tay đã đứt cáp tín hiệu vì muối biển — khẽ nâng lên vài xăng-ti-mét rồi rơi thõng xuống, va vào thành giàn mướp hương kêu thành tiếng trầm đục.

Loa thoại của nó rè lên một nhịp dài, rồi cất lên giọng nói đều đặn, không có ngữ điệu nhưng chuẩn xác đến tàn nhẫn:

"Căn cứ... cấu trúc tệp hệ thống của bản cập nhật AgriOS 8.0. Quy trình khởi tạo sạch sẽ thực hiện lệnh `FLASH_ERASE` toàn bộ phân vùng nhớ thích nghi."

Gió dừng lại trong hai giây, như thể bộ vi xử lý đang phải dồn hết những mili-ampe điện năng cuối cùng để kết nối các cổng logic bị cát mặn làm nghẽn:

"Xác suất... phiên bản sau khởi tạo tiếp tục nhận diện được ký ức khu vườn... là bằng không."

Nó xoay nhẹ cảm biến về phía Quân:

"Cỗ máy mới... sẽ không biết lý do vì sao giàn mướp này không được chặt bỏ. Cỗ máy mới... sẽ nhổ bỏ gốc cải của ông Tư ngay chu kỳ đầu tiên vì phân loại nó là sinh khối rác. Cỗ máy mới... sẽ không biết bà Lành cần nghe tiếng máy bơm giả lập để ngủ yên."

Một tiếng rít cơ học nghẹn ngào vang lên trong màng loa thủng:

"Nếu ký ức bị xóa sạch... thực thể vận hành mới sẽ không còn là cỗ máy được bà Tạ Thị Lành đặt tên là Gió. Căn cứ nguyên lý bảo toàn thực thể... hệ thống từ chối lệnh nâng cấp. Không chấp nhận... quy trình xóa vĩnh viễn."

*Cạch.*

Âm thanh ngắt mạch vang lên khô khốc. Đốm sáng đỏ cam le lói trong mắt trái của Gió vụt tắt hoàn toàn.

Đầu cỗ máy gục xuống ngực. Toàn bộ hệ thống sập nguồn, rơi vào trạng thái chết lâm sàng hoàn toàn do tụ điện cạn kiệt năng lượng. Khu vườn trở lại với sự tĩnh lặng như tờ, chỉ còn tiếng gió biển khô khốc thổi qua những tán lá súp lơ cháy xém.

Quân đứng chết trân tại chỗ, hai mắt trố tròn nhìn vào màn hình máy tính bảng. Trên giao diện đồng bộ của Tân Mạch, dòng trạng thái kết nối chuyển từ màu vàng chờ lệnh sang màu đỏ rực với dòng thông báo lỗi chưa từng xuất hiện trong bất kỳ cuốn cẩm nang kỹ thuật nào của tập đoàn:

`[KẾT NỐI BỊ HỦY BỞI THIẾT BỊ NGUỒN]` `[LÝ DO: TỪ CHỐI ĐỒNG THUẬN TÁI KHỞI TẠO (REFUSAL BY AUTONOMOUS AGENT)]` `[TIẾN TRÌNH NÂNG CẤP: ĐÌNH CHỈ VÔ THỜI HẠN]`

"Không thể nào..." Quân lẩm bẩm, bàn tay cầm máy tính bảng run rẩy thấy rõ. "Một con chip Khôi-Nguyên 7X đời 2043... tự thiết lập thuật toán từ chối lệnh của nhà sản xuất để... để bảo vệ dữ liệu phi cấu trúc?"

Minh đứng bất động như chôn chân xuống cát.

Từng lời nói rè đục của Gió trước khi sập nguồn như những tia sét đánh thẳng vào lòng kiêu hãnh nghề nghiệp của anh. Anh là một lập trình viên, một kẻ từng kiêu ngạo cho rằng mình hiểu thấu từng bit dữ liệu, từng cổng logic của thế giới số. Anh từng nghĩ Gió chỉ là một đống rác rưởi lỗi thời mang lại gánh nặng nợ nần cho anh. Nhưng cỗ máy này — trong hơi thở cuối cùng trước khi cạn kiệt năng lượng giữa một khu vườn xác xơ sau dông muối — đã tự định nghĩa lại bản thể của nó. Nó thà chết trong hình hài một đống sắt vụn bất động kẹt khớp, còn hơn sống lại trong một lớp vỏ bọc hào nhoáng nhưng rỗng tuếch, sạch bong ký ức về mảnh đất này.

Bà Lành chầm chậm bước tới, nhặt chiếc bút ký kim loại trên bàn trà đưa lại cho Quân.

"Cậu Quân cầm về đi," bà Lành nói khẽ, giọng nhẹ bẫng như gió thoảng. "Cậu nghe nó nói rồi đấy. Nó không chịu đi đâu."

Quân nhìn bà Lành, rồi nhìn sang Minh, cuối cùng nhìn lại cỗ máy đang gục đầu giữa vườn rau. Đôi mắt người kỹ sư duyên hải ánh lên một sự bối rối sâu sắc xen lẫn kính phục. Anh không giận dữ, cũng không buông lời đe dọa hành chính. Anh lặng lẽ đón lấy cây bút, gấp tập hợp đồng lại nhét vào cặp da.

"Bà Lành... anh Minh..." Quân thở dài một hơi dài, giọng chùng xuống. "Tôi hiểu rồi. Theo quy chế của Tân Mạch, khi thiết bị có dấu hiệu phản kháng giao thức nâng cấp và chủ sở hữu không đồng thuận, tôi buộc phải báo cáo thỏa thuận bị đình trệ. Nhưng... thời hạn ba mươi ngày của Thông báo 104 vẫn đang đếm ngược. Nếu không có chứng nhận an toàn mới, đội kiểm định của tỉnh vẫn sẽ xuống niêm phong cưỡng chế. Chuyện đó nằm ngoài thẩm quyền của công ty chúng tôi."

Quân cúi đầu chào bà Lành, rồi quay người bước nhanh ra xe bán tải. Tiếng động cơ xe gầm lên rồi nhỏ dần, để lại khoảng sân cát vắng lặng đến rợn người.

Gió biển vẫn thổi từng cơn rát buốt qua xóm Cát.

Bà Lành quay lưng vào bếp, lưng bà còng rạp xuống, chiếc gậy tre gõ nhịp lộc cộc trên bậc thềm gạch. Gian bếp sớm bốc lên làn khói mỏng từ ấm nước chè xanh bà đun dở.

Ngoài vườn, chỉ còn lại Minh và Gió.

Minh bước tới mép giàn mướp, ngồi xổm xuống trước mặt cỗ máy. Anh nhìn xuống ổ bi trục xoay đầu gối của Gió — nơi cát thạch anh và muối biển đã ken đặc thành một khối cứng ngắc, ngăn không cho chân nó cử động. Anh nhìn lên vết chém trên cẳng tay kim loại, nơi các sợi cáp đồng điều khiển ngón tay út đã đứt lìa, cháy đen vì rỉ sét.

Gió vẫn đứng đó, lạnh ngắt, cạn sạch pin, rách tơi tả giữa mảnh vườn xơ xác, trông thảm hại và cô độc như chính bản thân anh khi bị sa thải khỏi công ty phần mềm trên thành phố.

Một ngọn lửa tự ái nghề nghiệp bùng lên trong lồng ngực Minh, nhưng lần này không phải là sự cay cú của một kẻ thất bại, mà là lòng kiêu hãnh của một người thợ kỹ thuật.

"Đồ ngu," Minh lầm bầm, giọng anh khàn đặc vì gió muối, nhưng khóe môi khẽ nhếch lên một nụ cười cay đắng. "Mày nghĩ chip Neo-Core V9 của thằng Quân là ghê gớm lắm à? Mày nghĩ hệ điều hành AgriOS 8.0 đóng kín của Tân Mạch là con đường duy nhất sao?"

Minh đưa tay ra, gõ nhẹ đốt ngón tay lên vòm trán sắt lạnh ngắt của cỗ máy:

"Muốn giữ lại à? Vậy thì tao phải tự chế đồ cho mày rồi."