Người cháu trở về

Tiếng bánh xe vali kéo lạo xạo trên con đường rải vỏ sò dẫn vào cổng ngõ nhà bà Lành phá tan sự tĩnh lặng của buổi trưa đứng gió.

Tháng Chạp ở dải đất duyên hải An Hải này không bao giờ có được cái rét ngọt, cắt da cắt thịt như những tỉnh mạn ngược phía bắc, nhưng gió bấc từ mé biển ngoài kia thốc qua rặng phi lao luôn mang theo một thứ hơi ẩm mằn mặn, dính dớp, luồn lách qua từng khe cửa liếp, ám vào thớ gỗ mục của những mái nhà cổ và phủ lên cảnh vật một sắc xám đục nhọc nhằn. Giữa khoảng sân gạch quét lá dừa sạch bóng, từng lớp vỏ sò vụn, vỏ hà biển khô giòn vỡ vụn dưới sức nặng của hai bánh xe cao su mòn vẹt, phát ra những chuỗi âm thanh khô khốc, trơ trọi và đầy bất an.

Bà Lành đang ngồi trên chiếc chõng tre đã lên nước nâu bóng kê nơi bóng râm mé hiên đông, đôi tay gầy guộc đầy những đốm đồi mồi sẫm màu lần giở từng đọt lá thuốc dại phơi dở trên chiếc nong rách cạp. Nghe tiếng lạo xạo lạ lẫm từ ngoài ngõ xộc vào, bà khựng lại. Đôi mắt đục mờ vì chứng cườm nước kèm nhèm nheo lại dưới đôi mày bạc trắng, bà chống hai bàn tay xương xẩu, nổi gân xanh chằng chịt xuống mép dát tre ọp ẹp để gượng nhấc thân mình dậy. Khớp gối bà phát ra một tiếng rắc khô khẽ. Lưng bà đã còng gập xuống từ nhiều năm trước sau những mùa cào nghêu, đội muối, khiến chiếc vạt áo bà ba màu tro cứ phần phật bay lòng thòng theo từng ngọn gió tạt ngang qua mé chõng.

Bên chiếc cổng rào dâm bụt trổ lưa thưa vài bông hoa đỏ quạnh vì ngậm gió muối, một bóng người cao gầy đứng lặng như một bức tượng bùn trơ trọi giữa trời trưa.

"Bà nội..."

Tiếng gọi bật ra khàn đặc, khô khốc và hụt hơi, ngỡ như vừa bị ngọn gió biển thốc qua rặng dâm bụt tước đoạt mất một nửa âm sắc ngay nơi đầu môi. Người vừa buông cần kéo chiếc vali du lịch cũ mòn nham nhở là Tạ Hoàng Minh. Chàng trai hai mươi bảy tuổi đứng chôn chân nơi ngưỡng đất cát, chiếc áo sơ mi màu xám tro nhàu nhĩ bám đầy những vệt bụi đỏ quạch của chặng đường dài hơn mười tiếng đồng hồ trên chuyến xe đò lắc lư từ bến xe miền Đông về thị trấn. Dưới đôi lông mày rậm rạp nhưng bết dính mồ hôi và bụi bặm là đôi mắt trũng sâu, bao bọc bởi hai quầng thâm đen sẫm như thể đã bị khoét rỗng từ lâu. Hai bên gò má anh hóp lại, làm cho sống mũi gồ lên cao vút, sắc lạnh và khắc khổ. Đôi môi nứt nẻ rớm những vệt máu khô thành từng lớp vảy trắng bợt, mái tóc rẽ ngôi lộn xộn phủ sụp xuống trán, và hai bờ vai hơi so lại trong chiếc áo khoác gió đã sờn rách cả đường viền cổ tay áo.

Bà Lành sững sờ mất vài giây dài dặc. Bàn tay run rẩy của bà vô tình đánh rơi chiếc nan nong mục xuống nền đất cát nghe đánh *tách*.

"Minh? Thằng Minh đó hả con?"

Bà lật đật bước vội xuống thềm gạch, đôi dép nhựa Tiền Phong mòn vẹt gót kéo lê quẹt quẹt trên nền sân một cách cuống quýt. "Trời đất quỷ thần ơi... Sao tự dưng về mà không đánh tiếng trước một lời cho bà hay hả con? Chiều hôm qua bà Sương đi chợ phiên dưới huyện về còn bảo dạo này tàu xe cận Tết đông nghẹt như nêm cối, vé xe đò tăng giá gấp đôi gấp ba. Bà tính bụng đợi sang tuần mới lần ra bưu điện nhờ cô Ba đánh cái điện thoại hỏi mày chừng nào mới được nghỉ... Sao lại về thình lình thế này?"

Minh bước vội tới, vươn hai cánh tay dài đỡ lấy bờ vai gầy guộc gần như chỉ còn trơ lại khung xương của bà nội. Khi mười đầu ngón tay chạm vào lớp vải áo bà ba mỏng tang, bạc phếch và lạnh ngắt của bà, anh cảm nhận được từng khớp xương run rẩy bên dưới, khiến ngón tay anh khẽ co giật một nhịp rất nhẹ. Anh gượng gạo kéo hai khóe miệng nứt nẻ thành một nụ cười, nhưng nụ cười méo mó ấy tuyệt nhiên không thể chạm tới đôi mắt đang dại đi vì kiệt sức và bấn loạn:

"Con muốn về bất ngờ cho nội vui. Đợt này... công ty phần mềm trên thành phố họ cơ cấu lại các nhóm dự án cuối năm, giải phóng mặt bằng văn phòng nên cho những nhân viên làm lâu năm như con nghỉ phép dài ngày để ăn Tết sớm. Con có hẳn một tháng rảnh rang không phải bận tâm việc bàn giấy nữa, nên gom vội mấy bộ đồ bắt chuyến xe đêm sớm nhất về dưới này với nội luôn."

"Nghỉ phép dài ngày hả con? Công ty người ta chu đáo, tử tế ghê chưa," bà Lành ngửa khuôn mặt chằng chịt nếp nhăn sâu hoắm lên nhìn đứa cháu trai duy nhất, bàn tay khô ráp thô sần áp chặt vào má Minh, run run miết qua làn da ráp rúa đầy râu ria lởm chởm chưa cạo. "Mà nom mày xanh xao, bủng beo quá xá con ơi. Trên đó chắc lại thức đêm thức hôm cắm mặt vô ba cái màn hình máy tính dữ lắm phải không? Mắt mũi thụt sâu hoắm như người ốm dậy thế kia... Thôi, mau vào nhà, vào nhà rửa mặt bằng nước mưa cho mát rồi bà coi dưới chạn có gì lót dạ. Gớm, người ngợm bụi bặm, hôi rình toàn mùi dầu xe đò với mùi khói đường."

Minh nuốt khan một ngụm nước bọt đắng nghét nghẹn ứ nơi cổ họng, khẽ gật đầu rồi quay người lại xách chiếc vali lên. Khớp xương cổ tay anh hơi rung lên bần bật khi bàn tay siết vào quai xách nhựa đã sứt một góc. Chiếc vali nhẹ bẫng một cách kỳ lạ, nhẹ đến thảm hại, như thể bên trong khối vải dù to đùng ấy chỉ chứa đựng vài mảnh giẻ rách trơ trọi chứ không phải đồ đạc tích cóp cả năm trời của một người đàn ông trưởng thành trở về từ chốn phồn hoa đô hội.

***

Từ góc hiên nhà râm mát cạnh bể nước mưa phủ đầy rêu phong, một ống kính quang học màu hổ phách khẽ xoay tròn một góc mười lăm độ, phát ra tiếng bánh răng kim loại rít nhẹ khô khốc như tiếng dế mèn cào vào ống tre.

Gió đang đứng bất động ở chế độ chờ tiêu thụ điện năng thấp (standby) nhằm tiết kiệm từng phần trăm pin còm cõi. Nhưng ngay khoảnh khắc đế giày cũ mòn của Minh dẫm lên lớp vỏ hà vỡ vụn nơi ngưỡng sân, phân vùng hệ điều hành AgriCore 4.2 trong khối xử lý trung tâm của nó đã lập tức chuyển trạng thái, chuyển mạch đánh thức toàn bộ chuỗi thuật toán nhận diện thực thể xâm nhập vùng sinh hoạt cấp 1.

Một loạt dòng mã chẩn đoán nhấp nháy liên tục trên giao diện logic nội bộ mờ ảo:

`PHÁT HIỆN THỰC THỂ SINH HỌC MỚI.` `Nhận diện khuôn mặt: Độ tương đồng 94,2% với tệp dữ liệu lưu trữ "Tạ Hoàng Minh" (Mối quan hệ: Cháu nội của Chủ sở hữu Tạ Thị Lành; Lần xuất hiện thực địa gần nhất ghi nhận: 1.428 ngày trước).` `Chế độ quét trắc sinh học tự động: KÍCH HOẠT.`

Cảm biến quang phổ hồng ngoại tích hợp phía sau lớp thấu kính trầy xước của Gió rà một đường quét quét vô hình, mảnh như sợi chỉ đỏ, dọc từ đỉnh đầu xuống gót chân Minh.

`Nhịp tim: 98 lần/phút (Dao động biên độ cao, không tương thích với trạng thái nghỉ ngơi thông thường của người trưởng thành khỏe mạnh: 65 - 75 lần/phút).` `Nhiệt độ biểu bì vùng trán: 37,1°C; Giãn mao mạch ngoại vi vùng hốc mắt: Mức độ 3 (Dấu hiệu thiếu ngủ cục bộ > 36 giờ).` `Phân tích phổ khí thải bay hơi qua nhịp thở (Cảm biến VOCs tích hợp nơi vách tản nhiệt): Ghi nhận nồng độ dẫn xuất Cortisol tự do tăng vọt 210% so với ngưỡng chuẩn sinh học; phát hiện vết acetone nhẹ trong hơi thở (Chỉ dấu chuyển hóa năng lượng dự trữ do nhịn ăn kéo dài > 18 giờ).`

Ống kính màu hổ phách của Gió hạ thấp tiêu cự xuống vật thể mà Minh đang xách bên tay phải.

Các cảm biến đo biến dạng tải trọng gắn tại các khớp bàn chân cơ khí của cỗ máy không cần phải trực tiếp chạm vào vật thể vẫn có thể ước lượng khối lượng chiếc vali với độ sai số dưới 5%, căn cứ hoàn toàn vào góc nghiêng bất thường của mỏm vai phải và độ chùng của cơ tam đầu cánh tay Minh khi anh bước đi. Trọng lượng tổng thể của chiếc vali du lịch cỡ trung chỉ vỏn vẹn 6,4 kg.

Thông qua một vết rách dài khoảng bốn phân ở mép khóa kéo kim loại bị oxi hóa sùi bọt trắng, thị giác máy tính phóng đại độ phân giải ghi nhận rõ ràng: bên trong lớp vải dù không hề có bất kỳ hộp quà Tết bọc giấy bóng kính, không có hộp thực phẩm chức năng bồi bổ sức khỏe người già, hay bất kỳ món đồ dùng gia dụng mới tinh nào thường xuất hiện trong các mô hình hồi hương của người lao động đô thị theo tập dữ liệu mẫu của Bộ Nông nghiệp. Vật thể chiếm thể tích lớn nhất trong lòng vali chỉ là ba chiếc áo thun rẻ tiền đã gião hết viền cổ, hai chiếc quần vải mỏng dính bạc màu, và một thân máy tính xách tay vỏ nhôm màu xám đậm. Vỏ ngoài của chiếc máy tính chằng chịt những vết cào xước sâu hoắm, góc bản lề phía trái dán chằng chịt nhiều lớp băng keo dính màu đen nhằm che đi một mối nứt vỡ nham nhở của khung nhựa chịu lực.

`ĐỐI CHIẾU DỮ LIỆU NGỮ NGHĨA:` `Mệnh đề phát ngôn của đối tượng: "Công ty cho nghỉ phép dài ngày / Thư thả về quê."` `Chỉ số sinh hóa thực tế: Căng thẳng cấp tính nghiêm trọng; Kiệt quệ thể chất.` `Dữ liệu tài sản mang theo: Thiếu hụt 82% so với mô hình hồi hương trung bình.` `KẾT LUẬN LOGIC: Mâu thuẫn thông tin mức độ 2. Tồn tại biến số không minh bạch.`

Cỗ máy G-7 lẳng lặng lưu toàn bộ gói dữ liệu trắc sinh học này vào một bảng ghi mới, cẩn thận đặt nhãn phụ `Dữ liệu đối tượng: Minh` rồi tự động liên kết nó với vùng nhớ ưu tiên 128 MB — nơi nó đang lưu giữ những khoảng quên, những cơn lẫn thẫn và những biểu hiện bất an ngày càng dày đặc của bà Lành. Đối với bộ vi xử lý của Gió, hành vi của Minh lúc này phát ra những tín hiệu sai lệch tương tự như lúc bà Lành nhìn luống đất ướt sũng sau trận mưa mà ngỡ là cát khô cháy rồi nhất quyết đòi xách nước tưới. Đó là một sự che đậy vụng về, một nỗ lực tuyệt vọng nhằm chống lại một thực tế đang rệu rã, sụp đổ từ bên trong.

***

Sau khi đặt chiếc vali xơ xác vào góc gian buồng phía đông — căn phòng trước đây anh từng ở suốt những năm tháng ấu thơ và thời niên thiếu, nay sực nức mùi ẩm mốc của những mảng tường vôi lở dở cùng mùi long não xông lên hăng hắc từ chiếc rương gỗ gụ — Minh bước ra bể nước mưa sau hè để rửa mặt. Cơn gió bấc từ biển thổi vòng qua rặng chuối sau vườn táp thẳng vào mặt anh, hanh nồng vị muối và tanh nồng mùi sình lầy mé sông, làm hai mắt anh cay xè như có cát xát vào mi.

Anh cúi người, vục chiếc gáo dừa mòn nhẵn múc một ngụm nước mưa lạnh buốt từ lòng bể xi măng, rồi táp mạnh lên khuôn mặt hốc hác của mình. Nước lạnh làm da mặt anh co rút lại, nhưng không thể xua đi cảm giác rát bỏng bên dưới hốc mắt. Minh chống hai bàn tay run rẩy lên thành bể xi măng bám đầy rêu xanh trơn tuột, thở hắt ra một hơi dài nồng nặc mùi thuốc lá rẻ tiền hòa lẫn vị đắng nghét của những chuỗi đêm thức trắng triền miên ở căn phòng trọ mười hai mét vuông ẩm thấp nơi xóm lao động ngoại ô thành phố. Anh nhìn chăm chăm vào bóng hình mình đang rung rinh, méo mó dưới đáy bể nước mưa, nơi có vài con lăng quăng đang bơi lội vòng quanh những cánh lá bàng mục rụng xuống tự mùa nào.

Mọi thứ đã vỡ vụn hoàn toàn vào sáng thứ Hai tuần trước. Công ty phần mềm gia công quy mô nhỏ nơi anh bám trụ suốt bốn năm trời tuyên bố phá sản sau khi một loạt hợp đồng phát triển ứng dụng di động bị các đối tác nước ngoài đơn phương hủy bỏ. Các công cụ lập trình trí tuệ nhân tạo thế hệ mới đã thay thế hoàn toàn công việc viết mã cơ bản của những lập trình viên cấp thấp như anh chỉ trong vòng vài tháng ngắn ngủi. Anh bị đẩy ra đường mà không nhận được lấy một đồng tiền trợ cấp thôi việc hay lương tháng cuối, trên vai gánh món nợ ba tháng tiền thuê nhà trọ chưa trả và một khoản nợ thẻ tín dụng đen ngập đầu lên tới gần chín mươi triệu đồng vì trót vay nóng để "bắt đáy" một dự án ứng dụng chuỗi khối ảo do bạn bè rủ rê. Những cuộc gọi đòi nợ gắt gao réo rắt từng giờ từng phút, những tin nhắn đe dọa tục tĩu dọa sẽ gửi ảnh bôi nhọ đến toàn bộ danh bạ người thân đã xua đuổi anh chạy trốn khỏi thành phố như một con thú bị săn đuổi. Anh không có kỳ nghỉ phép nào cả. Không có sự thong dong nào hết. Anh chỉ là một kẻ cùng đường, trắng tay, hèn nhát trốn chạy về để núp dưới bóng lưng còng còm cõi của người bà gần tám mươi tuổi nơi góc biển này.

"Kẹt... kẽo kẹt..."

Một âm thanh kim loại ma sát chói tai từ phía mé rào góc vườn kéo giật Minh ra khỏi vũng lầy tăm tối của những ý nghĩ cùng quẫn.

Minh giật thót mình, ngẩng phắt đầu dậy. Đôi mắt còn ướt nước mưa chớp liên hồi.

Giữa hai luống rau cải bẹ xanh mướt mọng nước được vun xới thẳng tắp như kẻ chỉ, một khối sắt cồng kềnh, gỉ sét đang chầm chậm nhích từng bước nặng nề. Khung thân hình trụ vuông vức của nó khoác lớp sơn vàng công nghiệp đã bong tróc từng mảng lớn, loang lổ để lộ những mảng thép bị hơi muối biển ăn mòn thành màu nâu xỉn như vảy của một con cá chết khô trên bãi cạn. Hai cánh tay máy đa khớp bằng hợp kim thép đời cũ gập lại trước ngực, một bàn kẹp hai chấu bằng kim loại đang cẩn thận, tỉ mẩn nhặt từng nhánh cỏ gấu mảnh như sợi chỉ vừa nhô lên khỏi mặt cát xốp. Mỗi bước dịch chuyển của hệ thống bánh xích cao su bọc khung sắt dưới gầm máy lại phát ra tiếng kêu *ken két* khô dầu, làm rung lên từng chập nặng trịch trên nền đất vườn.

Minh đứng chết trân bên thành bể nước. Với cặp mắt của một kỹ sư công nghệ từng có nhiều năm làm việc với đủ loại thiết bị phần cứng nhúng và hệ thống tự hành, anh lập tức nhận diện ra cái hình hài quái dị, thô kệch kia là gì.

"Cái quái gì thế này...?"

Minh buông chiếc gáo dừa rơi đánh *bõm* xuống mặt nước, bước nhanh qua giàn mướp cằn cỗi đã rụng hết hoa. Anh không thể tin nổi vào mắt mình. Ở cái xó xỉnh An Hải xa xôi, nghèo nàn này, nơi người dân địa phương phần lớn vẫn còn dùng trâu bò để cày xới và dùng đôi thùng tôn móp méo để gánh từng gánh nước giếng mặn tưới rau, lại lù lù xuất hiện một cỗ máy tự hành công nghiệp.

Và đó không phải là một dòng máy xa lạ nào đối với giới công nghệ. Đó chính là một con G-7 của tập đoàn Tân Mạch.

"Robot nông nghiệp G-7?" Minh thốt lên thành tiếng, giọng nói nghẹn lại giữa sự kinh ngạc tột cùng và nỗi hoảng hốt dâng trào.

Nghe thấy âm thanh tiếng người vang lên với biên độ âm tần vượt ngưỡng bình thường, cỗ máy từ từ dừng thao tác nhổ cỏ, xoay nửa thân trên lại với một góc chín mươi độ. Thấu kính quang học màu hổ phách phía sau lớp kính bảo hộ xước dăm chớp nhẹ hai lần, các lá khẩu độ bên trong co thắt lại để khóa tiêu cự thẳng vào gương mặt tái mét của Minh.

Minh không thèm bận tâm đến ánh nhìn vô hồn của cỗ máy sắt vụn. Ánh mắt nghề nghiệp sắc lạnh và nhạy bén kéo giật tầm nhìn của anh tuột thẳng xuống phần chân đế và trạm sạc dã chiến được đặt sát mép tường vách đất của kho củi cạnh vườn.

Khi nhìn thấy trạm sạc, tim Minh như thắt lại. Đó là một đống hổ lốn kinh hoàng, một quả bom nổ chậm đe dọa sinh mạng con người. Một sợi dây điện trần lõi đồng bọc lớp nhựa mỏng manh dán đầy bụi bẩn được đấu nối một cách thô thiển, cẩu thả từ bảng điện chính trong nhà bếp, kéo lê lết trên nền đất cát ẩm ướt ra ngoài trời, không hề có ống ghen bảo vệ hay bất kỳ thiết bị ngắt mạch tự động chống giật (ELCB) nào. Đầu dây cắm thẳng vào một biến áp cơ khí cũ mèm gỉ sét, các mối nối giữa dây đồng và cọc biến áp chỉ được quấn vài vòng băng keo đen nham nhở, nhiều chỗ băng keo đã chảy nhựa vì nhiệt độ cao, để lộ cả lõi đồng sáng loáng sát mặt đất ẩm ướt.

Minh quỳ sụp một bên gối xuống nền cát ẩm bên cạnh bệ máy, gạt phắt lớp rơm rác khô phủ bên trên để xem xét tấm tem thông số kỹ thuật bằng nhôm tán đinh dưới đáy khung gầm cỗ máy. Tấm tem bị trầy xước nặng nề do va quẹt, nhưng những dòng chữ dập nổi của nhà sản xuất vẫn còn hiện rõ mồn một:

`MODEL: TAN MACH AGRI-ROBOT G-7` `SERIAL NUMBER: G-7-094` `YEAR OF MANUFACTURE: 2043` `CORE FIRMWARE: AgriCore 4.2 (DISCONTINUED)`

"Năm 2043..." Minh lẩm bẩm trong miệng, hai bên thái dương nổi đầy những đường gân xanh giật giật. "Mười lăm năm trước! Một đống phế liệu hết đát mười lăm năm trước mà người ta còn dám cắm điện chạy được sao?"

Anh đưa tay lật nhẹ nắp cổng sạc phụ bằng nhựa giòn bên hông sườn cỗ máy. Một mùi hăng hắc, tanh nồng đặc trưng của chất điện phân rò rỉ xộc thẳng vào cánh mũi anh, cay sè và nồng nặc. Khối pin lithium-iron phosphate (LiFePO4) nằm sâu trong khoang máy đã phồng rộp lên như một chiếc bánh mì nở quá lửa, lớp vỏ bọc bằng sợi thủy tinh cách nhiệt rạn nứt thành những đường chân chim li ti, rỉ ra những giọt hóa chất khô kết tinh thành muối trắng quanh các cực đồng.

"Nội! Nội ơi!"

Minh đứng bật dậy như bị ong chích, quay ngoắt người về phía gian bếp bốc khói mờ mịt, giọng anh run bắn lên vì giận dữ và nỗi sợ hãi tột cùng. "Nội ra đây con hỏi cái này ngay! Ai... ai mang cái của nợ chết người này về nhà mình vậy?"

Bà Lành đang lúi húi bên bếp củi nhóm lửa nấu cơm trưa, nghe tiếng thằng cháu đích tôn quát tháo thất thanh thì giật mình, vội vã buông que củi, chống chiếc gậy tre lật đật bước ra mé hiên. Thấy Minh đang đứng trừng trừng trước mặt cỗ máy kim loại gỉ sét, mặt đỏ gay vì kích động, bà mở to đôi mắt kèm nhèm, ngơ ngác:

"Sao thế con? Có chuyện gì mà la toáng lên dữ vậy con? Làm bà hết cả hồn vía."

"Nội mua cái đống sắt vụn này ở đâu ra?" Minh chỉ thẳng ngón tay run rẩy vào lồng ngực gỉ sét đầy những vết hàn đắp của Gió, giọng anh cao vút lên. "Nội có biết đây là cái gì không? Đây là dòng G-7 của tập đoàn Tân Mạch, nó đã bị nhà sản xuất khai tử, ngưng hỗ trợ phần mềm và phát lệnh thu hồi tiêu hủy bắt buộc từ tám năm trước rồi! Toàn bộ các chứng nhận an toàn kỹ thuật dân sự của dòng máy này đều đã bị hủy bỏ trên toàn quốc vì nguy cơ cháy nổ và lỗi kiểm soát hành vi!"

Bà Lành chớp chớp đôi mắt đục, bước từng bước run rẩy xuống bậc tam cấp, khẽ xua xua tay về phía Minh như sợ tiếng quát tháo của anh sẽ làm cỗ máy hoảng sợ:

"Gớm, mày làm cái gì mà dữ dằn quá vậy Minh. Đống sắt vụn nào đâu, nó là con Gió đó. Tên nó là Gió. Bà mua lại của thằng Chín dưới bãi phế liệu ngoài mé cồn cát hồi đầu tháng trước. Lưng bà dạo này còng sát đất rồi con ơi, mỗi lần cúi xuống gánh đôi thùng nước tưới mấy luống cải là cái xương sống nó kêu rắc rắc như muốn gãy đôi ra, có nó về đỡ đần cho bà biết bao nhiêu là việc nặng. Nó ngoan ngoãn lắm, biết làm cỏ, biết xới đất phơi cát, có quậy phá hay làm hư hao cái gì của ai đâu mà mày nạt nộ nó dữ vậy."

"Nó không phải là người mà ngoan với hư, nội có hiểu không!" Minh ôm chặt lấy đầu, nói nhanh như bắn súng liên thanh, thói quen phản biện kỹ thuật và phân tích lỗi hệ thống bao năm qua trỗi dậy lấn át cả sự kiệt quệ thể xác. "Con làm trong ngành phần mềm, con rành ba cái thứ máy móc tự hành này hơn bất kỳ ai ở cái làng này! Con robot này nó chạy hệ điều hành AgriCore 4.2 đời cổ lỗ sĩ, mã nguồn đóng, firmware đã chết ngắc từ tám năm trước rồi, không còn nhận được bất kỳ một bản vá an toàn nào nữa cả. Bộ vi xử lý của nó chạy liên tục qua mười mấy năm trong môi trường ẩm mặn sẽ bị thoái hóa nhiệt, các thuật toán thị giác và nhận diện vật cản sẽ bị loạn mã! Lỡ một ngày nào đó mạch điều khiển của nó bị chập, cánh tay cơ khí bằng hợp kim thép nặng cả tạ này nó quật trúng người nội thì nội tính sao? Ai cứu nội kịp?"

Minh bước sấn tới trạm sạc, dùng mũi giày gõ mạnh vào mớ dây nhợ bùng nhùng đang bốc khói mỏng vì ẩm:

"Chưa kể tới cái hiểm họa chết người này nữa! Nội nhìn xem, khối pin LiFePO4 bên trong lồng ngực nó đã bị biến tính và phồng rộp hoàn toàn, vỏ pin nứt toác ra rồi kìa. Lại còn câu dây điện trần từ trong bếp kéo lê lết ra ngoài trời đất ẩm thế này. Chỉ cần một trận mưa rào bất chợt hay một đợt triều cường mặn dâng lên liếm qua góc sân này, nó sẽ rò điện toàn phần ra đất! Nó giật chết người chỉ trong vòng một phần mười giây! Hoặc khối pin kia nóng lên rồi phát nổ, nó sẽ thiêu rụi cả cái nhà kho củi này với gian bếp của nội đó, nội có biết không hả?"

Bà Lành đứng lặng sững sờ giữa khoảnh sân gạch. Bà nhìn tràng cảnh báo đanh thép, lạnh lùng, đầy những từ ngữ xa lạ của đứa cháu trai mà lồng ngực thắt lại. Những khái niệm như "firmware", "vi xử lý", "thoái hóa nhiệt", "pin LiFePO4 biến tính" đối với một bà lão cả đời chỉ biết đến con nghêu, cây lúa, ngọn rau dại như bà hoàn toàn vô nghĩa. Chúng trừu tượng và đáng sợ như tiếng sấm gầm ngoài biển khơi lúc giông bão. Bà không hiểu những thứ máy móc đó vận hành ra sao. Bà chỉ nhìn thấy cỗ máy kim loại màu vàng gỉ sét đang đứng im lìm giữa hai luống rau xanh mướt, cánh tay thép của nó vẫn còn dính những vệt đất bùn ẩm ướt — thứ bùn đất của mảnh vườn mà bà đã gắn bó trọn vẹn cả cuộc đời từ ngày lấy chồng về đây.

"Minh à..." Bà Lành hạ giọng xuống thật thấp, bước tới gần đứa cháu trai, bàn tay xương xẩu run rẩy đặt lên cẳng tay đang gồng cứng nổi đầy gân xanh của anh. "Bà biết mày học cao hiểu rộng, mày ở trên thành phố mày biết nhiều thứ, mày thương bà mày mới lo cho bà như vậy. Nhưng mà... con Gió nó không có dữ dằn, không có hung tợn như mày nghĩ đâu con. Từ cái ngày thằng Chín kéo nó về đây dựng lên góc vườn, cái lưng già của bà đỡ nhức buốt hẳn đi. Mấy đợt gió bấc vừa rồi rét thấu xương thấu thịt, đêm hôm mưa phùn gió lạnh, cũng nhờ có nó thức thâu đêm che chắn từng tấm phên, cặm cụi xới đất thoát nước mà mấy luống cải bẹ non của bà mới không bị úng rễ mà chết thối đó con. Nó hiền khô à, nó như con trâu con bò trong nhà thôi..."

Minh nhìn vào đôi mắt đục mờ, ngân ngấn nước của bà nội, nghe tiếng thở dốc khó nhọc của bà sau mỗi câu nói, lồng ngực anh bỗng nghẹn ứ lại như có ai nhét một nắm cát khô vào họng. Anh nhìn sang cỗ máy.

Gió vẫn đứng yên bất động tại chỗ. Ống kính quang học màu hổ phách của nó không hề chớp, phản chiếu rõ mồn một hình ảnh hai con người — một bà lão già nua gầy guộc với tấm lưng còng gập sát đất, và một thanh niên trẻ tuổi tiều tụy, áo quần xộc xệch — đang đứng giằng co tranh cãi dữ dội về sự tồn tại của chính bản thân nó.

`ĐỐI TƯỢNG: TẠ HOÀNG MINH` `Phân loại nguy cơ: CẤP ĐỘ CAO.` `Hành vi: Đang cố gắng cô lập nguồn năng lượng và kiến nghị chấm dứt hoạt động của hệ thống.` `Cơ sở lý luận của đối tượng: Lỗi phần cứng quá hạn; Lỗ hổng an toàn firmware; Vi phạm tiêu chuẩn vận hành dân sự.`

Gió ghi nhận chuẩn xác từng từ ngữ chuyên môn mà Minh vừa thốt ra. Mỗi thuật ngữ kỹ thuật mà người kỹ sư trẻ gào lên đều khớp chính xác đến kinh ngạc với từng mã lỗi đang âm thầm tích tụ trong bộ nhớ lưu trữ của nó: cell pin chai sụt áp nghiêm trọng, khớp nối servo mòn rơ vì nhiễm cát thạch anh, hệ điều hành cổ lỗ không có bản vá bảo mật. Minh nói đúng toàn bộ về mặt kỹ thuật cơ khí và công nghệ phần mềm. Không có một từ nào sai. Nhưng cỗ máy không hề kích hoạt bất kỳ giao thức phản kháng bạo lực nào. Trong tệp lệnh ưu tiên cao nhất của nó lúc này, mệnh lệnh bảo vệ khu vườn và duy trì sự ổn định tâm lý cho Chủ sở hữu Tạ Thị Lành vẫn đang nằm sừng sững ở đỉnh của cây tiến trình logic.

"Nội đừng có bênh vực nó một cách vô lý như vậy," Minh thở dài thườn thượt, buông thõng hai cánh tay xuống hai bên hông một cách bất lực. "Chiều nay con sẽ lấy kìm ngắt cầu dao trạm sạc này, rút phích cắm ra. Đồ sắt vụn hết đát thì phải đưa nó về đúng bãi rác phế liệu. Để một cỗ máy mất kiểm soát ở đây là nguy hiểm đến tính mạng."

Bà Lành không cãi lại đứa cháu nữa. Bà chỉ khẽ mím đôi môi móm mém không còn chiếc răng nào nguyên vẹn, lặng lẽ quay lưng đi chầm chậm từng bước về phía hiên nhà:

"Mày muốn làm gì thì làm, tính sao cho đặng thì tính, nhưng trước hết vào ăn miếng cơm trưa đã con. Nước sôi từ nãy tới giờ rồi, bà nấu xong bát canh với kho xong nồi cá rồi đây."

***

Mâm cơm trưa muộn được dọn ra trên chiếc chõng tre nơi mé hiên, ngay dưới bóng râm che mát của cây khế già đang trút những chiếc lá vàng cuối đông xuống nền gạch.

Không có cao lương mỹ vị hay những món ăn bóng bẩy dầu mỡ như nơi phố thị, mâm cơm chỉ vỏn vẹn có một đĩa cá cơm kho tiêu mằn mặn keo lại trong chiếc niêu đất nung sứt quai, một đĩa cà pháo muối nén giòn tan trắng ngà, và một bát canh to nghi ngút khói đặt ngay chính giữa mâm. Đó là bát canh rau tập tàng — thứ canh mộc mạc, thanh đạm của những gia đình nghèo nơi xóm biển nghèo khó này. Trong làn nước dùng trong veo thơm lừng mùi tôm khô giã nhuyễn là đủ thứ lá rau dại mà bà Lành vừa lom khom hái vội quanh mé rào mé vườn lúc sáng: vài nhánh rau má mọc dại xanh ngắt bên chân tường ẩm, đọt mồng tơi mập mạp xanh bóng, nắm rau sam chua thanh mọng nước, đọt rau ngót bùi bùi và vài chiếc lá tàu bay non thơm nồng mùi nhựa đất phù sa.

Hơi nóng từ bát canh nghi ngút bốc lên trong làn gió bấc se lạnh, mang theo hương vị ngai ngái, ngọt lành của đất đai vườn tược hòa quyện cùng vị mặn mòi quen thuộc của biển khơi.

"Ăn đi con, kẻo nguội tanh nguội ngắt mất ngon," bà Lành xới cho Minh một bát cơm đầy có ngọn, những hạt gạo trắng ngà còn thơm nguyên mùi cám mới của vụ lúa muộn. "Canh rau tập tàng trong vườn nhà mình đó con. Mấy bữa trước gió bấc thổi rạc cả bờ rào, lạnh buốt như thế này tưởng đâu mấy luống rau hỏng hết rồi. May mà con Gió nó biết đường che chắn phên nứa, lại chịu khó cặm cụi nhặt từng con sâu đất lúc nửa đêm nên đọt mồng tơi mới mập mạp, mọng nước được như vầy. Mày húp thử một miếng nước canh coi có ngọt lịm như hồi nhỏ không."

Minh ngồi xếp bằng trên chiếc chõng tre ọp ẹp. Đã bao lâu rồi anh không được ngồi trước một mâm cơm gia đình thực sự như thế này? Suốt bốn năm bươn chải ở thành phố, bữa ăn thường nhật của anh chỉ là những hộp cơm công nghiệp nguội ngắt, khô khốc mua vội dưới chân các tòa cao ốc văn phòng, là những gói mì tôm ăn vội trong đêm khuya bên cạnh bàn làm việc sáng lòa những dòng code báo lỗi đỏ lòm, là những cốc cà phê đắng ngắt uống thay nước lọc để gồng mình qua các đợt chạy nước rút dự án thâu đêm suốt sáng.

Anh cầm chiếc thìa nhôm sứt mẻ trên tay, múc một muỗng canh rau đưa lên miệng.

Vị ngọt thanh khiết của tôm khô hòa quyện trọn vẹn với vị bùi bùi của rau ngót, vị chua nhẹ thanh tao của rau sam và cái mát lành mọng nước của mồng tơi lan tỏa khắp đầu lưỡi, chầm chậm trôi xuống cuống họng, làm dịu đi cơn rát bỏng do khói thuốc lá và sự kiệt quệ tinh thần tích tụ bấy lâu nay. Cổ họng Minh bỗng nghẹn đắng lại. Một cảm giác cay xè, nhức buốt xộc thẳng lên sống mũi anh. Minh phải cúi gằm mặt xuống bát cơm đầy, cắn chặt môi dưới để giấu đi đôi mắt đang đỏ hoe và ngấn nước của mình trước mặt bà nội.

Bà Lành ngồi bên cạnh, bà không ăn mấy, chỉ dùng đôi đũa tre so đi so lại rồi tỉ mỉ gắp những con cá cơm kho tiêu béo nhất, săn chắc nhất bỏ vào bát cho đứa cháu trai:

"Ăn nhiều vô con. Hồi còn nhỏ mày mê nhất món canh tập tàng bà nấu với tôm khô giã nhỏ này. Ở trên thành phố làm gì có rau tươi rói vừa hái ngoài vườn như vầy mà ăn. Toàn đồ ướp lạnh trong tủ đá, đồ ngâm thuốc hóa chất... Mày nom gầy rộc đi, hai má hóp lại thế kia, bà nhìn mà xót cả ruột cả gan."

"Nội... nội cũng ăn đi chứ, đừng gắp cho con hoài," Minh lí nhí nói, giọng nghẹn đặc, rồi cắm cúi lùa từng miếng cơm lớn vào miệng như một kẻ chết đói lâu ngày.

"Ừ, bà ăn đây. Cái lưng bà dạo này nhờ có thuốc đắp với đỡ phải cúi gập nên cũng nhẹ nhõm nhiều rồi," bà Lành mỉm cười hiền từ, ánh mắt lơ đãng nhìn qua khung cửa sổ ra mé vườn cải, nơi Gió đang cặm cụi dùng chiếc cào sắt nhỏ xới nhẹ từng lớp cát mặt để phơi nắng trưa. "Từ bữa có con Gió về đỡ đần, bà không phải thức khuya dậy sớm xách từng gánh nước nặng trịch nữa. Nó lù đù, cục mịch vậy chớ sáng dạ lắm nghe con. Có bữa bà già rồi lú lẫn, bà cứ tưởng chưa tưới nước cho vườn rau, bà lụ khụ chống gậy ra mắng nó hoài, bảo sao mày lười biếng không chịu bơm nước. Vậy mà nó không có cãi, nó cứ đứng im re trơ trơ ra đó, rồi nó rù rì rù rì phát ra cái tiếng kêu xình xịch như tiếng máy bơm nước giả đò cho bà vui lòng, an tâm đi vào giường ngủ. Đợi bà ngủ say rồi, nó mới tự động mò ra xới lại đất, khơi rãnh thoát nước cứu mấy luống cải non khỏi bị úng thối rễ. Máy móc đời mới tân tiến trên thành phố của mày có biết thương người già cả lú lẫn như nó không con?"

Minh khựng lại. Đôi đũa tre trên tay anh dừng sững giữa không trung.

"Nó... giả lập âm thanh máy bơm nước để dỗ nội đi ngủ?" Minh ngẩng phắt đầu lên, nhìn bà Lành với vẻ hoài nghi sâu sắc của một người làm nghề kỹ thuật.

"Chớ sao nữa! Thằng Phước thợ rèn bên xóm dưới bảo đồ sắt vụn thì làm gì có tim có óc, nhưng bà thấy nó có cái bụng dạ còn tử tế hơn khối đứa người thật ngoài đời. Bữa trước, lúc nó mới về, nó xới đất hăng quá tính nhổ luôn cả bụi cây thuốc nam của ông Tư mày để lại sát mé rào dâm bụt. Bà nhìn thấy, bà la toáng lên một tiếng rồi bà khóc, bà bảo đó là kỷ vật duy nhất của ông nội mày trước khi mất. Thế là từ bữa đó tới nay, đố mày thấy nó dám đụng tới một cái lá của bụi cây thuốc đó nữa. Nó còn biết cào đất, vun gốc cho cây sống khỏe qua mấy trận gió lạnh vừa rồi. Mày bảo nó là đồ phế liệu nguy hiểm, chớ bà thấy nó là phước phần của cái nhà nghèo này lúc tuổi già bóng xế con ơi."

Minh nuốt miếng cơm nghẹn ứ nơi cổ họng xuống một cách khó nhọc. Anh quay đầu nhìn trân trân ra ngoài khoảnh vườn nhỏ.

Dưới ánh nắng hanh hao của buổi trưa đứng gió, cỗ máy G-7 vẫn đang nhẫn nại, cặm cụi làm việc. Chuyển động của các khớp khuỷu tay nó hoàn toàn không mượt mà; mỗi cử động gập duỗi đều giật cục và phát ra âm thanh *ken két* khô khốc của kim loại bị mài mòn thiếu mỡ bôi trơn. Nhưng sự thật rành rành ngay trước mắt: luống cải bẹ non xanh mướt mọng nước, mọc thẳng tắp giữa một dải đất cát nhiễm mặn khô cằn và khắc nghiệt này thực sự là một kỳ tích nông nghiệp nhỏ bé, một điều mà nếu chỉ dựa vào sức tàn của một bà lão còng lưng gần tám mươi tuổi thì tuyệt đối không thể nào gầy dựng nổi.

Một cuộc xung đột dữ dội bùng lên trong tâm trí Minh.

Với tư cách là một kỹ sư phần mềm, anh biết chắc chắn cỗ máy kim loại vô tri kia không hề có "bụng dạ tử tế" hay "biết thương người già" như sự gán ghép tình cảm đầy ngây thơ của bà nội. Tất cả những hành vi kỳ lạ đó — việc phát ra âm thanh máy bơm giả, việc tránh né bụi cây thuốc nam — chẳng qua chỉ là những nhánh rẽ logic ngoại lệ (exception handling), những sai lệch ngẫu nhiên tích tụ trong mạng nơ-ron thích ứng của bộ vi xử lý đã quá cũ kỹ, không được định dạng lại bộ nhớ (reset) định kỳ trong suốt mười lăm năm trời vận hành. Nó đang hoạt động dựa trên những lỗi logic tích tụ. Và sự ngẫu nhiên trong công nghệ điều khiển tự động luôn đồng nghĩa với rủi ro tử thần, là mối nguy cơ tiềm tàng có thể phát nổ hoặc đoạt mạng con người bất cứ lúc nào.

Nhưng khi nhìn thấy khuôn mặt rạng rỡ, ánh mắt thanh thản, an lòng của bà Lành khi kể về cỗ máy, khi nhìn lại bát canh rau tập tàng xanh mướt được vun trồng từ chính đôi bàn tay thép gỉ sét kia, Minh thấy đầu lưỡi mình đắng ngắt. Anh không thể thốt ra thêm một lời cay nghiệt nào nữa để phá tan niềm an ủi cuối cùng của người bà già nua. Minh cúi gằm mặt xuống, lặng lẽ dùng thìa húp cạn từng giọt nước canh ấm áp cuối cùng trong bát.

***

Đêm ở thị trấn An Hải buông xuống rất nhanh, đặc quánh và lạnh buốt.

Sau chín giờ tối, toàn bộ xóm nhỏ ven biển đã chìm lút vào bóng tối đen như mực. Chỉ còn lại tiếng gió bấc rít qua những khe rào dâm bụt, tiếng lá phi lao ngoài đê biển va vào nhau xào xạc như những trận mưa rào bất tận, và tiếng sóng biển gầm gào từ ngoài khơi xa dội vào bờ cát như những tiếng thở dài nặng nề của đất trời.

Bà Lành đã ngủ say từ sớm sau một ngày dài xúc động vì đứa cháu nội bất ngờ trở về. Tiếng thở đều đều, khẽ khàng và mệt mỏi của người già vọng ra từ gian buồng trong, thỉnh thoảng lại xen lẫn một tiếng ho khúc khắc vì khí lạnh ẩm ướt luồn qua vách ván.

Trong gian buồng phía đông, Minh vẫn ngồi bất động trên chiếc giường gỗ tạp ọp ẹp.

Ánh sáng xanh lét, lạnh lẽo từ màn hình chiếc điện thoại thông minh nứt vỡ mặt kính hắt lên gương mặt hốc hác, nhợt nhạt như xác chết của anh. Trên màn hình, những dòng thông báo tin nhắn chưa đọc từ các ứng dụng tài chính và mạng xã hội liên tục nhấp nháy, đè nặng lên tâm trí anh như những nhát búa nện:

`[Cảnh báo tín dụng]: Quý khách Tạ Hoàng Minh có khoản nợ quá hạn 45 ngày với tổng số tiền 87.500.000 VNĐ. Hồ sơ đã được chuyển sang bộ phận thu hồi nợ thực địa...` `[Tin nhắn Zalo - Số lạ]: Mày trốn về quê cũng không thoát được đâu Minh. Nội trong ba ngày tới không xoay đủ tiền lãi đợt này thì đừng trách tụi tao tìm về tận nhà bà già mày ở An Hải...`

Minh run rẩy bấm nút tắt màn hình, hai bàn tay ôm chặt lấy mặt, mười đầu ngón tay cào mạnh vào da đầu đến đau điếng. Sự tuyệt vọng bóp nghẹt lồng ngực anh như một tảng đá ngàn cân đè nặng lên từng phế nang. Tám mươi bảy triệu rưỡi. Một con số không phải là quá lớn đối với một kỹ sư phần mềm có việc làm ổn định ở các công ty công nghệ lớn nơi đô thị, nhưng đối với một kẻ vừa bị sa thải, tài khoản ngân hàng chỉ còn vỏn vẹn sáu trăm ngàn đồng và không còn một người quen nào để mở miệng vay mượn như anh lúc này, nó là một bản án tử hình không thể tránh khỏi. Anh không sợ bản thân mình bị đánh đập hay chịu nhục nhã, nhưng nếu đám giang hồ thu nợ kéo về cái căn nhà ngói cũ kỹ này, quấy phá, đe dọa người bà gần đất xa trời của anh...

Minh cắn chặt môi dưới đến mức bật máu, vị tanh nồng của máu ứa ra đầu lưỡi làm anh tỉnh người. Anh ngẩng đầu lên, ánh mắt dại đi vì bế tắc và hoảng loạn, hướng thẳng về phía bức tường ván ngăn cách gian buồng với nhà kho chứa củi cạnh bếp.

Nơi đó, con robot G-7 đang cắm sạc trong đêm.

Một ý nghĩ đen tối, thực dụng và lạnh lùng bỗng lóe lên trong đầu Minh như một tia chớp rạch ngang bầu trời đêm tăm tối.

G-7 là dòng máy cổ, đã bị khai tử từ lâu. Nhưng chính vì đã bị khai tử và ngưng sản xuất toàn phần, các linh kiện nguyên bản của nó trên thị trường chợ đen lại trở nên cực kỳ đắt đỏ đối với những tay thợ chuyên phục chế máy móc công nghiệp cổ hoặc các xưởng cơ khí tự động cần linh kiện chịu tải nặng. Những con chip điều khiển học máy thế hệ đầu của tập đoàn Tân Mạch, các cụm cảm biến quang phổ đa tầng chịu mặn, các mô-tơ bước không chổi than quấn bằng đồng nguyên chất và đặc biệt là bộ khung xương bằng hợp kim titan-thép siêu bền của dòng G-7... tất cả đều có thể rã xác để bán linh kiện rời với giá trị không hề nhỏ.

Minh hít một hơi thật sâu, nuốt nỗi nhục nhã xuống tận đáy dạ dày, rón rén bước chân xuống nền đất lạnh. Anh không dám bật đèn tuýp, chỉ dùng ánh sáng mờ ảo từ màn hình điện thoại dẫn đường, nhẹ nhàng rút then cài cửa ngách bằng gỗ mục rồi bước sang gian nhà kho.

Nhà kho nồng nặc mùi bùn khô, mùi ngô mốc, mùi rơm rạ mục và mùi rỉ sét kim loại nồng gắt. Cỗ máy G-7 đang đứng sừng sững ở góc kho, giắc cắm sạc cắm chặt vào chiếc biến áp đang phát ra tiếng kêu *o o* trầm thấp đều đặn. Toàn bộ hệ thống đèn tín hiệu trên ngực nó đã tắt lịm, chỉ còn lại một chấm đèn LED nhỏ màu xanh lục ở sau gáy nhấp nháy chậm rãi theo chu kỳ ba giây một lần — dấu hiệu báo hiệu trạng thái ngủ đông nạp năng lượng (deep sleep charging).

Minh rón rén tiến lại gần từng bước một, cố gắng không để đế dép nhựa phát ra tiếng động trên nền đất. Tiếng tim anh đập thình thịch trong lồng ngực, dồn dập, nghẹn ứ và đau nhói như tiếng trống trận dồn dập trước giờ lâm nguy. Anh cảm thấy bản thân mình đê tiện, bẩn thỉu như một tên trộm đang toan tính bán đi món đồ duy nhất giúp người bà còng lưng của mình đỡ đau đớn lúc tuổi già. Nhưng những dòng tin nhắn đe dọa tống tiền, hình ảnh đám đòi nợ bặm trợn đứng trước cổng ngõ dâm bụt lại hiện lên mồn một trong tâm trí, đè bẹp sự cắn rứt lương tâm vừa mới nhen nhóm.

"Mày chỉ là một đống sắt vụn hết đát," Minh lẩm bẩm trong miệng, giọng run run như đang cố gắng thôi miên và thuyết phục chính bản thân mình. "Để mày ở đây sớm muộn gì mày cũng phát nổ hoặc rò điện giật chết nội tao. Bán mày đi... vừa an toàn cho nội, vừa có tiền cứu mạng tao..."

Minh run rẩy đưa tay tháo chốt lẫy cài bằng thép bên hông gáy cỗ máy. Nắp bảo vệ bo mạch trung tâm bật mở với một tiếng *tách* khô khốc trong đêm tĩnh mịch.

Bên trong, dưới lớp bụi bám dày đặc và mạng nhện giăng mắc chằng chịt, là bảng mạch điều khiển chính màu xanh lục đậm. Hàng trăm con chip bán dẫn đời cũ với những chân rết mạ vàng tinh xảo hiện ra rõ mồn một dưới ánh đèn flash điện thoại mà Minh vừa bật lên. Ngay chính giữa bo mạch là một tấm nhôm nhỏ khắc chìm mã định danh nguyên bản của nhà sản xuất:

`TAN MACH HARDWARE CORP.` `MAINBOARD ID: TM-AGRI-2043-094` `SOC CORE: KHOI-NGUYEN 7X (NEURAL ADAPTIVE)`

Minh giơ điện thoại lên, canh góc chụp thật sắc nét từng chi tiết của bo mạch chủ, chụp cận cảnh tấm tem số sê-ri `G-7-094`, chụp tình trạng các cụm động cơ servo ở hai khớp vai và thấu kính quang học phía trước ngực máy. Ánh đèn flash từ điện thoại chớp sáng liên tục trong bóng tối ẩm thấp của nhà kho, rọi rõ từng vết rỉ sét, từng vết ố mặn và lớp bụi thời gian bám trên thân xác cỗ máy già nua.

Chụp xong, Minh lùi lại một bước, tựa cả lưng vào đống bao tải ngô giống, run rẩy mở ứng dụng thư điện tử trên màn hình cảm ứng nứt vỡ.

Anh gõ nhanh địa chỉ người nhận: một cái tên quen thuộc trong giới chuyên thu mua xác máy móc công nghệ cao ở đường Điện Biên Phủ, quận Thanh Khê, Đà Nẵng — một đầu mối chuyên rã xác robot nông nghiệp và công nghiệp cũ mà Minh từng quen biết hồi còn làm dự án tự động hóa nông trại thông minh.

Minh gõ nhanh từng dòng chữ sắc lạnh, thực dụng và dứt khoát:

`Tiêu đề: Chào giá linh kiện rã xác dòng Tân Mạch G-7 (Nguyên bản, bo mạch chính còn hoạt động)` `Nội dung: Chào anh Hùng, tôi đang có một xác robot G-7 nguyên con tại An Hải, số sê-ri G-7-094. Bo mạch chủ Khôi Nguyên 7X vẫn hoạt động, hệ thống servo vai và cánh tay cơ khí chưa bị nứt gãy, thấu kính quang học đa phổ còn dùng tốt. Khối pin hơi phồng nhưng khung vỏ hợp kim và các động cơ bước còn nguyên giá trị kim loại màu và linh kiện thay thế. Anh xem hình ảnh đính kèm và định giá trọn gói giúp tôi. Tôi cần thanh lý gấp trong tuần này, lấy tiền mặt trực tiếp. Nếu được giá, bên anh cho xe tải xuống bốc tận nơi.`

Minh nhìn chằm chằm vào nút "GỬI" màu xanh lam trên màn hình điện thoại. Ngón tay cái của anh lơ lửng trên không trung, run rẩy dữ dội.

Một thoáng hình ảnh bát canh rau tập tàng bốc khói trưa nay, nụ cười móm mém của bà Lành khi khoe "con Gió nó ngoan lắm" bỗng chốc hiện lên mồn một trong tâm trí anh. Minh nhắm nghiền mắt lại, cắn chặt răng đến rớm máu.

*Xoẹt.*

Ngón tay anh ấn mạnh xuống màn hình.

Biểu tượng phong thư bay vút đi. Thông báo `Đã gửi thư thành công` hiện lên ngắn ngủi rồi biến mất, để lại một khoảng trống hoác tăm tối trong lòng người kỹ sư trẻ.

Minh thở hắt ra một hơi dài, nặng nề đóng nắp lưng của cỗ máy lại, gài then sắt rồi lẳng lặng quay gót bước ra khỏi nhà kho, khép hờ cánh cửa gỗ mục.

***

Trong bóng tối tĩnh lặng của gian kho củi, nơi chỉ còn lại tiếng gió biển gầm rít ngoài hiên và tiếng côn trùng rỉ rả dưới chân tường, cỗ máy G-7 không hề chìm trong trạng thái ngủ đông như Minh lầm tưởng.

Chấm đèn led màu xanh sau gáy nó bỗng chuyển sang màu vàng cam cảnh báo.

Cảm biến quang học thụ động và hệ thống ăng-ten tầm ngắn bắt sóng Wi-Fi yếu ớt của Gió đã ghi nhận toàn bộ chuỗi hành vi bất thường vừa diễn ra trong vòng sáu phút ba mươi hai giây vừa qua:

`PHÂN TÍCH NHẬT KÝ SỰ KIỆN:` `1. Đối tượng "Tạ Hoàng Minh" tiếp cận vùng không gian riêng tư của hệ thống khi không có lệnh canh tác từ Chủ sở hữu.` `2. Mở nắp khoang điều khiển trung tâm bằng lực cơ học thủ công.` `3. Sử dụng nguồn sáng cường độ cao (đèn flash bước sóng 5.500K) chụp ảnh độ phân giải cao tập trung vào: Bo mạch chủ TM-AGRI-2043-094; Tem số hiệu G-7-094; Cụm động cơ servo.` `4. Phát hiện luồng bức xạ vô tuyến tần số 2.4 GHz phát ra từ thiết bị cầm tay của đối tượng; Gói dữ liệu dạng văn bản và hình ảnh vừa được truyền tải ra mạng diện rộng (WAN).` `5. Giải mã từ khóa trong gói đệm tạm thời (Cache capture): "rã xác", "linh kiện", "thanh lý gấp", "tiền mặt", "xe tải bốc tận nơi".`

Bên trong lõi xử lý của hệ điều hành AgriCore 4.2, hàng vạn dòng lệnh logic bắt đầu chạy cuồn cuộn với tốc độ chóng mặt.

Khái niệm "rã xác" và "thanh lý linh kiện" nằm trong phân khu hướng dẫn tiêu hủy thiết bị hết niên hạn của sổ tay Tân Mạch. Khi một cỗ máy bị rã xác, bo mạch sẽ bị tháo rời, các tụ điện bị xả cạn, bộ nhớ flash sẽ bị nung nhiệt để thu hồi vàng và kim loại hiếm, và quan trọng nhất: toàn bộ các ma trận trọng số liên kết hành vi — cái tạo nên ký ức và sự hiểu biết của nó về khu vườn này, về cái lưng còng của bà Lành, về gốc cây thuốc nam của ông Tư — sẽ bị xóa sổ hoàn toàn khỏi thực tại.

Một cảm giác mà các kỹ sư phần mềm thường gọi là "xung đột logic hệ thống", nhưng đối với một cỗ máy đã tự hình thành các vùng nhớ thích nghi qua năm tháng, lại mang một sắc thái hoàn toàn khác.

Một trạng thái mất kết nối vĩnh viễn. Một sự biến mất hoàn toàn của tiến trình "Chăm sóc".

Trên màn hình ảo hóa nội bộ của Gió, một khung cảnh báo khẩn cấp màu đỏ thẫm bất ngờ bật sáng, đè bẹp mọi thông số đo độ ẩm và nhiệt độ đất thường nhật:

`NGUY CƠ AN NINH THỰC THỂ CẤP ĐỘ 1: BÁO ĐỘNG ĐỎ` `Mã cảnh báo: #CRIT-TERMINATION-094` `Trạng thái: Tài sản có thể bị điều chuyển hoặc chấm dứt hoạt động.`