Cơn Mưa Thử Nghiệm

Tiếng sấm rền đục ngầu dội qua vách tôn mỏng của văn phòng tầng hai ở Thanh Khê khi màn hình giám sát luồng dữ liệu của Thuỷ Kế bắt đầu nhảy những chấm vàng báo hiệu lượng mưa tích lũy tăng đột biến.

Gió thốc từng cơn giật mạnh qua các khe hở của khung cửa chớp gỗ mục, cuốn theo luồng không khí ẩm lạnh buốt đặc trưng của một cơn dông chuyển mùa. Mùi dầu máy và muội than từ xưởng sửa điện tầng dưới bốc ngược lên theo lối cầu thang hẹp, quyện đặc với mùi ẩm mốc của những tấm ván ép lát sàn đã phồng rộp qua nhiều mùa mưa ngập. Chiếc quạt bàn con kê trên nóc tủ hồ sơ sắt kêu rè rè bất lực, cánh quạt nhựa chém vào khối không khí nặng trịch trước cơn bão, chỉ đủ sức xua đi những vệt khói thuốc lá khét lẹt mà Duy vừa dập vội dưới gạt tàn sứ cáu bẩn.

Phạm Hải Yến đứng tựa vào mép bàn gỗ ghép, hai bàn tay đan chặt trước ngực, mắt dán chặt vào cửa sổ giao diện dòng lệnh đang cuộn dữ liệu liên tục trên chiếc màn hình Dell 24 inch cũ kỹ đã ám một vệt ố vàng ở góc phải. Bên cạnh cô, Võ Quốc Duy ngồi cúi rạp người, cùi chỏ tì lên mặt bàn gỗ ép lồi lõm bong tróc lớp keo dán mép, bàn tay xương xẩu nắm chặt con chuột quang phát ra những tiếng nhấp khô khốc, vội vã. Phía đầu bàn bên kia, Phạm Minh Khang ngồi trên chiếc ghế đẩu nhựa màu xanh, chiếc áo thợ điện sờn vai còn vệt dầu xích xe máy loang lổ, đang chăm chú lau khô từng đầu nối cáp tín hiệu dự phòng bằng một mảnh giẻ cotton sạch, thỉnh thoảng lại ngước mắt nhìn lên trần nhà mỗi khi một luồng gió rít mạnh làm rung rinh chao đèn tuýp.

Khối áp thấp nhiệt đới ngoài khơi vịnh Đà Nẵng đã đổ bộ sớm hơn dự báo của đài khí tượng gần năm tiếng đồng hồ. Thay vì một dải mây trải đều rả rích kéo dài thâu đêm như kịch bản thông thường của những đợt gió mùa đông bắc muộn, mây đối lưu đậm đặc đã dồn ứ lại thành một vùng mây dông khổng lồ, quét thẳng vào dải đất hẹp ven biển Thanh Khê và Liên Chiểu. Những khối mây xám xịt, trĩu nặng hơi nước biển bốc lên từ vịnh bị dãy Hải Vân chặn đứng lại, xoay tròn rồi trút xuống những túi nước khổng lồ ngay trên các mái nhà tôn san sát, nơi hệ thống cống rãnh ngầm chằng chịt vốn đã quá tải qua hàng chục năm đô thị hóa tự phát.

Trên góc phải màn hình, cửa sổ trích xuất dữ liệu công khai từ trạm khí tượng bề mặt gần nhất hiển thị từng bước nhảy số liệu đến chóng mặt. Mỗi lần trang web tự động làm mới là một lần con số lượng mưa nhảy vọt lên một nấc mới, kéo theo những đường cong biểu đồ giật đứng như nhịp tim của một bệnh nhân đang lên cơn co giật.

"Lượng mưa tích lũy trạm công cộng nhảy lên năm mươi bảy milimét rồi chị Yến," giọng Duy căng cứng, vỡ ra từng chặp qua tiếng sấm ì ầm dội trên mái tôn. Cậu đưa tay đẩy gọng kính cận dày cộp đang tuột xuống sống mũi nhớp nháp mồ hôi. "Đúng bốn mươi lăm phút. Cường độ mưa tức thời vượt mốc bảy mươi lăm milimét một giờ. Đây không phải mưa dông thường, đây là mưa cực đoan cục bộ."

Yến bước lại gần hơn nửa bước, cúi xuống nhìn đồ thị đường cong lượng mưa dốc đứng như một vách đá dựng đứng giữa đồ thị thời gian: "Các gói tin cảm biến hiện trường của mình gửi về có đều không?"

"Trạm một ở cửa xả Phú Lộc vẫn ổn định, mực nước kênh đang lên chậm theo triều," Duy gõ nhanh một lệnh kiểm tra độ trễ mạng, các dòng chữ trắng chạy vụt qua màn hình đen kịt. "Thời gian phản hồi gói tin trung bình một trăm hai mươi mili-giây. Trạm ba trước quán cơm bà Bảy nước mặt mới ngập mép vỉa hè ba phân, chưa có dấu hiệu tắc nghẽn. Nhưng trạm số hai... trạm gắn ở hố ga ngã ba trước tiệm bà Lành đang có hiện tượng lạ."

Khang buông cuộn băng keo cách điện xuống bàn, ngẩng phắt dậy, vẻ mặt đầy cảnh giác: "Trạm chỗ hiên tiệm sửa xe chú Ba hả chị? Hồi chiều em với anh Nam siết gá kẹp inox chắc nịch vào dầm bê tông rồi mà, cao hai mét tám, tầm quét cảm biến siêu âm chĩa thẳng xuống tâm miệng cống không lệch một phân. Em còn dùng thước ni-vô bọt nước cân lại hai lần, bắt chết bốn con bu-lông nở mười ly vào bê tông, gió cấp chín cũng không thể nào rung lắc hay xê dịch được đâu."

"Không phải lỏng ốc," Duy lắc đầu, tay lia chuột mở rộng đồ thị đo khoảng cách của trạm số hai. "Cảm biến siêu âm gửi gói tin ba mươi giây một lần qua sóng di động. Khoảng cách từ đầu đo xuống mặt nước trong lòng hố ga đang thu hẹp với tốc độ điên rồ. Mười phút trước còn cách một mét tư, giờ chỉ còn tám mươi lăm phân. Nước dâng ba mươi phân trong lòng hố ga chỉ trong vòng chưa đầy sáu phút!"

Yến cau mày. Ánh sáng xanh lét từ màn hình phản chiếu lên tròng mắt cô, nơi đồ thị biểu diễn mực nước của trạm An Khê đang dựng đứng thành một đường thẳng màu đỏ cam chói gắt.

Mặt đường hẻm An Khê vốn có địa hình trũng cục bộ, nhưng theo tính toán thủy lực cơ bản mà nhóm đã lập mô hình suốt ba tháng qua, với độ dốc tự nhiên của nhánh cống xương cá đường kính sáu trăm milimét đổ thẳng ra kênh Phú Lộc, tốc độ dâng ba mươi phân chỉ có thể xảy ra khi toàn bộ lòng cống chính đã đầy ứ và xuất hiện dòng triều dội ngược cực mạnh từ cửa xả vịnh Đà Nẵng. Thế nhưng đồ thị của trạm cửa xả Phú Lộc lúc này vẫn hiển thị mực nước kênh chưa chạm mức đỉnh triều, dòng chảy bề mặt vẫn đang cuồn cuộn đổ ra biển với vận tốc hơn một mét trên giây.

"Có thể do sóng siêu âm bị nhiễu bọt nước không?" Yến hỏi, ngón tay gõ nhẹ lên mặt bàn theo nhịp sốt ruột. "Mưa lớn thế này, nước từ mái hiên dội thẳng xuống hố ga có thể tạo thành một lớp bọt khí dày đặc trên mặt nước cống. Sóng phản xạ từ bọt khí thường gây sai số dương giả, làm đầu đo tưởng bề mặt nước dâng cao hơn thực tế."

"Em đã cài bộ lọc trung vị năm mẫu liên tiếp," Duy chỉ vào đoạn mã nguồn xử lý tín hiệu thô đang mở ở góc dưới. "Nó loại trừ hết các đỉnh sóng dội do bọt nước hoặc tiếng ồn cơ khí từ tiếng sấm dội vào thành hố. Đây là mực nước thực tế phản xạ sóng siêu âm. Mực nước trong hố ga ngã ba đang dâng thực sự, và nó không hề rút."

Tiếng mưa trên mái tôn lúc này rào rào dội xuống như hàng vạn viên bi sắt ném mạnh vào kim loại. Gió quất từng luồng nước mưa tạt ngang qua ô cửa kính nứt góc chưa kịp trám keo silicon, nước rỉ thành dòng nhỏ tong tỏng xuống sàn gạch men cũ sát chân tường, tạo nên một vũng nước nhỏ phản chiếu ánh đèn vàng vọt.

Tại ngã ba cụm An Khê lúc này, thực tế dưới lòng hẻm đang diễn ra một kịch bản hoàn toàn nằm ngoài các phương trình thủy lực tuyến tính mà các kỹ sư phần mềm đã cẩn thận nạp vào máy tính.

Cơn mưa dông giật mạnh đầu mùa đã cuốn phăng một lượng rác khổng lồ tích tụ từ các quán ăn, tiệm tạp hóa và những bọc rác sinh hoạt người dân để dọc bờ tường chờ xe gom rác ca tối. Đó là thói quen cố hữu của một khu dân cư lao động: rác thải gom trong ngày được nhét tạm vào các túi ni-lông mỏng, đặt sát chân tường rào trước cửa nhà. Khi gió bão quần thảo dữ dội, những bọc rác bị xé rách, rác rưởi trôi nổi tự do theo dòng nước xiết. Hàng chục bao ni-lông lớn, thùng xốp vỡ vụn, cành cây khô gãy và vỏ hộp cơm trôi thành một mảng bè đặc quánh theo dòng nước mặt dốc ngược về hố ga trũng nhất ở góc cua ngã ba – đúng ngay vị trí tấm lưới chắn rác bằng gang của hố ga nơi Thuỷ Kế đặt cảm biến siêu âm.

Áp lực dòng chảy bề mặt ép chặt mảng rác sinh hoạt dày cộp bịt kín chín mươi phần trăm diện tích thu nước của miệng hố ga. Những chiếc túi ni-lông dày dán chặt vào các khe hở bằng gang, đóng vai trò như một lớp màng ngăn nước tuyệt đối. Nước mưa từ toàn bộ dốc hẻm không thể chui lọt qua song sắt để xuống cống chính, tạo thành một vùng xoáy ứ đọng dữ dội ngay miệng cống. Dòng nước ứ dồn ngược lên, dâng ngập bờ vỉa hè quanh miệng thu và đẩy mực nước cục bộ trong khoang ga dâng vọt lên ba mươi phân chỉ trong chốc lát, biến lòng khoang hố ga thành một cái túi nước biệt lập trong khi lòng cống chính bên dưới vẫn còn phân nửa khoảng không rỗng rãi.

Chiếc cảm biến siêu âm công nghiệp bọc trong lớp vỏ polycarbonate IK08 của Nam gắn kiên cố trên dầm bê tông mái hiên chĩa thẳng mắt đo xuống hố thu nước. Nó hoạt động một cách hoàn hảo và mẫn cán theo đúng nguyên lý vật lý: phát xung siêu âm với tần số bốn mươi kilô-héc, thu sóng dội lại từ mặt chất lỏng, tính toán thời gian truyền rồi trừ đi cao độ lắp đặt để ra khoảng cách bề mặt. Cảm biến không hề biết rằng lòng đường cách đó ba mét nước vẫn đang chảy xuôi bình thường theo các rãnh biên dẫn đi nơi khác, nó chỉ thấy một bề mặt nước phẳng đang áp sát nó với tốc độ nguy hiểm chưa từng thấy.

Từng gói tin dữ liệu đo đạc liên tục phóng qua mạng viễn thông về máy chủ dã chiến ở Thanh Khê: `[ANKHE_01] WATER_LEVEL_DELTA: +312mm; RATE: +52mm/min; STATUS: CRITICAL_RISE`.

"Mức nước vượt ngưỡng khẩn cấp rồi chị Yến!" Duy hét lên át tiếng mưa rào rào dội trên mái tôn. "Ngưỡng đỏ cứng của trạm An Khê là ba mươi phân so với đáy hố ga. Thuật toán kích hoạt rồi!"

Yến giật mình, bước vội đến ghé sát vai Duy, bàn tay cô đặt mạnh lên lưng ghế của cậu: "Chờ đã, đừng cho phát vội! Nhìn trạm cửa xả xem cống chính có nghẽn không! Nếu cống chính không đầy thì nước ở hố ga không thể dâng nhanh đến mức tràn bờ được, phải có điểm bất thường ở dòng chảy!"

"Không kịp nữa rồi chị!" Mặt Duy tái đi dưới ánh đèn tuýp nhấp nháy vì sụt áp của lưới điện khu vực. "Tuần trước sau khi cách ly toàn bộ khối dữ liệu lịch sử bị lỗi múi giờ UTC, em đã chuyển toàn bộ mô hình dự báo sang chạy quy tắc ngưỡng cứng theo yêu cầu kiểm tra kỹ thuật. Trong tệp cấu hình chạy thử nghiệm, quy tắc đặt là: nếu trạm đo nội bộ vượt ngưỡng ba mươi phân kèm mưa trạm công cộng vượt năm mươi milimét, luồng cảnh báo đỏ sẽ tự động đẩy tin nhắn khẩn cấp qua cổng SMS Gateway mà không cần bước phê duyệt thủ công!"

"Cái gì?" Yến sững sờ, cảm giác lạnh buốt chạy dọc sống lưng. "Sao em không giữ nút kiểm tra trung gian?"

"Chị bảo đợt thử nghiệm này phải đo độ trễ thực tế từ lúc cảm biến nhận tín hiệu đến khi người dùng nhận tin!" Duy cuống cuồng bấm bàn phím, những ngón tay gõ loạn xạ vào phím thoát nhưng con trỏ chuột đã trơ ra trước hàng đợi tiến trình đang chạy ngầm. Trên màn hình dòng lệnh, hàng loạt dòng chữ màu xanh lá cây đã chạy qua vùn vụt, lạnh lùng và dứt khoát: `SMS_TRIGGERED: 4 recipients [0905...892, 0914...310, 0983...415, 0903...771] STATUS: DELIVERED`.

Bốn số điện thoại thử nghiệm đăng ký trong cụm An Khê: tiệm tạp hóa bà Lành, tiệm sửa xe máy đầu ngõ của chú Ba, quán cơm bà Bảy và tiệm điện gia dụng số 16.

Một dòng tin nhắn SMS không dấu, ngắn gọn, lạnh lùng và dứt khoát mang định dạng khẩn cấp đã lập tức bắn thẳng vào điện thoại của bốn hộ dân: `[THUY KE CANH BAO] MUC DO: Nguy co ngap sau tren 40cm tai cum An Khe trong 15-30 phut toi do mua cuc doan va nuoc cong vuot nguong. De nghi ke cao hang hoa va ngat nguon dien sat nen ngay lap tuc.`

***

Tại ngã ba An Khê, tiếng mưa gầm rú trên những mái hiên tôn cũ tạo nên một thứ âm thanh đinh tai nhức óc. Nước từ các con hẻm nhánh đổ ra đường như những con suối nhỏ cuồn cuộn bọt trắng, nhưng lòng đường rộng trước tiệm tạp hóa của bà Bùi Thị Lành lúc này thực chất mới chỉ sâm sấp nước mưa chảy tràn, chưa ngập quá mắt cá chân người đi bộ. Những chiếc xe máy chạy lướt qua chỉ làm nước bắn nhẹ sang hai mép gờ bê tông.

Bà Lành đang ngồi trên chiếc ghế nhựa thấp gần cửa tiệm, tay cầm cuốn sổ ghi nợ bìa xanh có mép quăn queo ố vàng, mắt nheo lại tính toán từng khoản tiền mua chịu bánh kẹo, đường sữa từ các đại lý đầu mối. Ngọn đèn tròn hai mươi lăm oát treo lơ lửng trên đầu tỏa ra thứ ánh sáng đỏ quạch, chao đảo theo từng cơn gió giật lùa qua cửa tiệm. Cuối tháng này là hạn chót bà phải thanh toán hơn mười tám triệu tiền hàng gối đầu, nếu không gom đủ doanh thu chiều tối nay và ngày mai, đại lý bánh kẹo ở chợ Cồn sẽ cắt nguồn hàng chiết khấu cao, và tiệm tạp hóa nhỏ bé nuôi sống cả gia đình ba miệng ăn của bà sẽ lâm vào cảnh bế tắc.

Bỗng chiếc điện thoại Nokia cổ lỗ nhét trong túi chiếc tạp dề hoa đã sờn rách của bà rung bần bật kèm ba tiếng bíp liên hồi chói tai.

Bà Lành giật mình, buông chiếc bút bi gai xuống mép sổ, rút điện thoại ra. Bà đưa màn hình ra xa mắt, nheo trán đọc từng ký tự không dấu hiển thị trên nền đèn nền màu xanh lá cây mờ nhạt. Khi ánh mắt bà chạm vào cụm từ "MUC DO" cùng con số "ngap sau tren 40cm", tim bà đập thót lên một nhịp đau nhói. Ký ức kinh hoàng về trận lụt lịch sử hai năm trước – khi dòng nước cống đen ngòm hôi thối tràn thốc qua bậc thềm cao ba mươi phân chỉ trong vòng mười phút, dâng ngập tận nửa bụng, nhấn chìm toàn bộ hai tấn gạo thơm vừa nhập và hàng chục thùng sữa bột đặc quánh thành một đống bùn nhớp nháp – lập tức hiện về rõ mồn một, bóp nghẹt lồng ngực bà.

Đúng lúc đó, từ ngoài màn mưa trắng xóa, ông Ba thợ sửa xe máy từ đầu hẻm khoác chiếc áo mưa cánh dơi rách tả tơi chạy bộ thụt mạng vào cửa tiệm bà Lành, đôi dép tổ ong trượt loẹt xoẹt trên nền xi măng ướt, mặt cắt không còn một hột máu: "Chị Lành! Thấy tin nhắn báo ngập đỏ của bên con Yến gửi chưa? Nước sắp tràn vô bốn mươi phân đó! Bên ngã ba nước đang dồn ùng ục kìa! Cái máy điện tử nó báo chuẩn lắm, mau dọn đồ đi không thúi hết hàng bây giờ!"

Tiếng còi xe máy bấm inh ỏi ngoài đường cái vọng vào, tiếng người í ới gọi nhau từ quán cơm bà Bảy hòa vào tiếng dông gầm rú rung chuyển đất trời. Phía tiệm điện gia dụng số 16 bên cạnh đã bắt đầu vang lên tiếng loảng xoảng của việc giật phích cắm tủ lạnh, tiếng chân bàn sắt kéo lê ken két trên nền nhà và tiếng chửi thề thảng thốt của ông chủ tiệm khi vội vã cắt cầu dao tổng.

"Trời đất ơi! Bốn mươi phân là lút cái ngạch cửa nhà tui rồi!" Bà Lành buông rơi cuốn sổ nợ xuống bàn gỗ, hai tay ôm lấy đầu hoảng hốt, chiếc tạp dề run bần bật theo từng nhịp thở dồn. "Hàng họ tui mới nhập chiều hôm qua còn để nguyên dưới sàn gạch! Chết tui rồi trời ơi là trời!"

Trước mắt bà, hơn chục bao tải đường trắng loại năm mươi ký nằm xếp chồng hai lớp ngay lối đi sát nền nhà trũng. Cạnh đó là hai mươi thùng sữa đặc có đường, mười mấy thùng dầu ăn và vô số hộp xà phòng, nước giặt bằng bìa các-tông xếp san sát nhau sát vách tường. Nền tiệm tạp hóa này vốn được xây từ ba mươi năm trước, thấp hơn mặt đường bê tông mới tôn tới mười tám phân. Nếu nước ngoài đường dâng bốn mươi phân như tin nhắn cảnh báo, thì trong nhà bà sẽ biến thành một cái bể chứa sâu gần sáu mươi phân – đúng bằng cái vết ố vàng vọt, mốc meo còn in hằn trên vách tường vôi chưa từng phai nhạt qua thời gian.

Bà Lành run rẩy bấm phím gọi đi trên chiếc điện thoại cũ, gọi cho một đội bốc vác tự do ba người thường hay đứng đón việc ở góc ngã tư Điện Biên Phủ: "A-lô! Thằng Tuấn hả? Kêu thêm hai đứa nữa qua tiệm dì Lành ngay lập tức! Bốc hàng lên gác lửng với mấy cái kệ cao giùm dì! Nhanh lên con ơi, nước cống sắp tràn vô tới nơi rồi, chậm là trôi hết hàng dì chết mất!"

Đầu dây bên kia, tiếng gió rít qua ống nghe nghẹt thở, tiếng người đàn ông lào xào trong màn mưa lạnh: "Mưa to dữ lắm dì ơi, nước ngoài đường ngập ngang ống đồng rồi, anh em đang chuẩn bị nghỉ ăn cơm tối. Giờ lội mưa chạy qua đó khiêng vác ướt sũng người, dì trả được bao nhiêu mà kêu gấp rứa?"

"Năm trăm ngàn ba đứa! Qua liền trong mười phút dì bao thêm ba tô mì nóng!" Bà Lành gào lên trong điện thoại, giọng khản đặc và run rẩy vì sợ hãi tột cùng. "Năm trăm ngàn, qua liền đi con, cứu dì với!"

Khoản tiền năm trăm nghìn đồng bằng trọn vẹn tiền lãi bán hàng tạp hóa của bà trong hai ngày rưỡi chắt chiu từng gói mì, chai mắm, từng bao thuốc lá lẻ cho đám thợ xây. Nhưng nỗi sợ mất trắng hàng chục triệu tiền hàng mua chịu đang đè bẹp mọi toan tính thường nhật, biến sự hoảng loạn thành một mệnh lệnh sinh tồn duy nhất.

Mười phút sau, ba thanh niên mặc quần cộc, mình trần khoác những mảnh áo mưa rách bươm lao vào tiệm bà Lành mang theo hơi ẩm nồng nặc và bùn đất bết dính dưới gót chân trần. Không khí trong tiệm tạp hóa lập tức biến thành một bãi chiến trường hỗn loạn, ngột ngạt mùi mồ hôi, mùi bao tải ẩm và tiếng la hét đập vào tường vôi ẩm mốc.

"Bốc mấy bao đường trước! Đừng cho dính nước! Đường ngấm một giọt là chảy hết ra nước!" Bà Lành vừa chỉ trỏ bằng đôi tay run rẩy vừa cuống cuồng ôm những thùng bánh quy bằng sắt cất lên nóc tủ kính trưng bày. "Mấy thùng sữa đặc bê thảy lên cái sập gỗ đằng sau! Nhanh tay lên mấy đứa ơi, dông tới đỉnh rồi kìa!"

Những thanh niên bốc vác vội vã chạy đua với thời gian, mắt nhìn ra ngoài đường với nỗi sợ nước lũ có thể ập vào bất cứ giây nào. Giữa tiếng mưa dồn dập như gõ trống trận trên mái tôn, sự vội vàng nhanh chóng biến thành những va đập thô bạo. Một bao đường cát nặng năm mươi ký bị hai thanh niên kéo lê vội vã trên sàn xi măng thô nhám; góc bao vướng vào chiếc đinh nhọn hoen gỉ nhô ra từ chân kệ sắt, vải bao dệt bằng sợi nhựa rách toạc ra một đường dài mười phân. Đường trắng hạt mịn lập tức tuôn rào rào xuống sàn nhà ướt át như một dòng cát chảy.

"Trời ơi là trời! Rách bao đường của tui rồi!" Bà Lành xót xa thét lên, lao tới dùng hai bàn tay bụm lấy vết rách nhưng không xuể, đường trắng dính vào nước mưa trên tay bà biến thành một lớp hồ dính dấp. "Nhẹ tay thôi mấy đứa! Cẩn thận cái thùng sữa giùm dì!"

Nhưng trong cơn hoảng loạn, không ai còn kiểm soát được lực tay. Cách đó hai bước chân, hai người bốc vác đang vội vã chất những thùng sữa đặc lên bục gỗ cao sát trần nhà. Sức nặng của những lon sữa bằng kim loại kết hợp với sự cập rập làm một chồng bốn thùng các-tông sữa bị xếp lệch trọng tâm đổ ụp xuống mép bục gỗ, rơi tự do xuống nền gạch. Tiếng kim loại móp méo vang lên khô khốc kèm theo tiếng bìa giấy rách toạc. Những hộp sữa đặc bằng sắt tây bên trong bị chấn động mạnh làm biến dạng, góc thùng các-tông rách bươm, vài lon sữa bật nắp mí thiếc, chảy một dòng nhựa ngọt ngào sền sệt màu trắng ngà ra sàn nhà, hòa lẫn với nước mưa và bùn đất do chân người dẫm đạp qua lại.

Bên cạnh, tiệm điện gia dụng số 16 cũng đang hò hét khuân vác các thùng quạt máy, nồi cơm điện lên tầng lửng. Chủ quán cơm bà Bảy vội vã tắt bếp ga công nghiệp, đổ bỏ nửa nồi nước dùng đang ninh dở bốc khói nghi ngút để dọn dẹp bàn ghế, khóa van bình ga rồi kéo tấm bạt nhựa che chắn toàn bộ mặt tiền cửa tiệm.

Cả một góc ngã ba An Khê nháo nhào trong nỗi hoảng loạn tập thể được châm ngòi từ bốn chiếc màn hình điện thoại di động. Đúng năm giờ ba mươi chiều – khung giờ tan tầm vàng của các tiệm buôn bán nhỏ, lúc công nhân từ các xưởng may và người dân đi làm về ghé qua mua bó rau, chai mắm, gói đường hay sửa chiếc săm xe máy thủng – toàn bộ bốn hộ kinh doanh đều kéo sập cửa sắt xuống.

Tiếng cửa sắt kéo rầm rầm dội dọc con hẻm như một bản án cắt đứt toàn bộ dòng tiền và sự mưu sinh của buổi chiều muộn. Bà Lành đứng nép sau khe cửa sắt đóng kín mít, hai chân mỏi nhừ run rẩy, tim đập thình thịch trong lồng ngực. Bà ghé sát mắt nhìn trừng trừng qua khe hở nhỏ xuống mặt đường bê tông bên ngoài, nín thở chờ đợi đợt sóng nước đen ngòm từ miệng cống trào lên như tin nhắn đã cảnh báo.

***

Nhưng năm phút trôi qua.

Tiếng sấm bắt đầu thưa dần, chỉ còn những tiếng ì ầm khô khốc vọng lại từ phía dãy núi xa xăm.

Rồi mười phút trôi qua.

Mặt đường bê tông trước tiệm bà Lành vẫn chỉ có những dòng nước mưa mỏng tang chảy xuôi về phía cuối hẻm. Nước không hề dâng lên vỉa hè, chứ đừng nói đến việc tràn qua ngạch cửa cao mười tám phân của tiệm. Những chiếc lá bàng rụng trôi lững lờ sát mép đường rồi tấp vào một góc gờ xi măng, không hề có một gợn sóng đục ngầu nào trào ngược lên từ lòng đất.

Điều kỳ lạ gì đang thực sự xảy ra dưới lòng đất của ngã ba An Khê?

Tại góc cua ngã ba, mảng rác sinh hoạt khổng lồ sau khi bịt chặt miệng hố ga trong mười lăm phút đầu tiên quả thực đã tạo ra một đập dâng nhân tạo nhỏ. Áp lực dòng chảy bề mặt từ đoạn dốc phía trên dồn về ngày càng lớn, nước ngập sâu cục bộ quanh miệng cống khoảng ba mươi phân, ngập lút toàn bộ tấm đan gang và dâng sát tới mép dưới của chiếc dầm bê tông nơi gắn cảm biến.

Nhưng ngã ba An Khê không phải là một hệ thống cống hộp độc đạo khép kín như mô hình mô phỏng trên máy tính của Duy.

Chính quyền địa phương trong đợt nắn dòng chỉnh trang hạ tầng chống ngập hai năm trước đã ngầm xây dựng một bờ tràn khẩn cấp bằng bê tông cốt thép, nối từ rãnh thu nước phụ bên hông tiệm sửa xe ra một mương hở nhỏ dẫn thẳng về phía hồ điều hòa Đầm Rong cũ. Bờ tràn này nằm ẩn sâu dưới một lớp nắp đan bê tông đục lỗ phủ đầy rêu phong và cát mịn, một chi tiết hạ tầng phát sinh trong quá trình thi công thực địa mà bản đồ thoát nước cũ năm 2019 của thành phố – nguồn tài liệu duy nhất mà Thuỷ Kế số hóa vào hệ thống – hoàn toàn không hề ghi nhận một nét mực nào.

Khi mực nước cục bộ do mảng rác ứ đọng dâng vượt qua cao độ của mép bờ tràn phụ – đúng ở ngưỡng ba mươi lăm phân so với đáy hố ga – dòng nước đã tìm được lối thoát hiểm tự nhiên có độ dốc thủy lực cực lớn. Áp lực nước khổng lồ lập tức tràn qua bờ tràn, cuốn phăng một phần mép rác đang bám vào song sắt và xối xả đổ vào nhánh mương hở với lưu lượng thoát gấp ba lần khả năng tiêu thoát danh định của cống chính.

Đồng thời, cơn mưa dông cực đoan sau khi trút hết khối mây đối lưu đậm đặc trong bốn mươi lăm phút đầu tiên cũng bắt đầu giảm cường độ đột ngột khi khối mây bị gió trên cao thổi bạt sang sườn tây nam. Lượng mưa tức thời tụt thẳng đứng từ bảy mươi lăm milimét xuống còn chưa đầy mười lăm milimét một giờ chỉ trong tích tắc.

Hậu quả là một hiện tượng thủy lực diễn ra vô cùng chóng vánh mà không một dòng lệnh nào của Duy lường trước được: dòng nước ứ đọng tại miệng hố ga bị hút kiệt vào mương phụ chỉ trong vòng chưa đầy mười phút. Mặt nước trong lòng hố ga tụt dốc không phanh, để trơ lại đáy cống với một lớp bùn xám và những mảnh rác rách nát bám chặt vào thành bê tông.

Trên màn hình máy tính trạm tại văn phòng Thanh Khê, Duy trừng mắt nhìn đường biểu diễn khoảng cách của trạm An Khê cắm đầu lao dốc thẳng đứng: `[ANKHE_01] WATER_LEVEL_DELTA: -280mm in 8 mins; STATUS: RAPID_RECESSION`.

Căn phòng tầng hai chìm vào một sự im lặng rợn người, chỉ còn tiếng quạt bàn con kêu lạch cạch đều đặn.

"Chị Yến... nước rút rồi," giọng Duy nghẹn lại, khô khốc như có sạn trong cổ họng. Cậu nhìn trừng trừng vào dòng chữ trạng thái màu xám xịt vừa xuất hiện. "Mực nước trong hố ga tụt xuống tận đáy. Tổng thời gian ngập đỉnh điểm chỉ kéo dài mười hai phút."

Yến đứng chôn chân bên bàn máy chủ, hai bàn tay buông thõng xuống hai bên đùi. Lồng ngực cô thắt lại như có ai dùng một dải băng thép bóp nghẹt lấy từng phế nang.

Cô nhìn trân trân vào bản đồ quan trắc kỹ thuật số. Trạm cửa xả Phú Lộc vẫn hiển thị mực nước kênh bình thường, dòng chảy êm đềm. Trạm số ba trước quán cơm mực nước mặt đã rút về con số không tròn trĩnh. Và trạm An Khê – trạm đo duy nhất vừa phát ra lệnh cảnh báo ngập mức đỏ chói lọi cách đây hai mươi lăm phút, khiến cả một khu phố lao đao – hiện tại hiển thị mực nước bằng không, một đường kẻ ngang phẳng lì, vô cảm.

"Khang," Yến quay sang em trai, giọng cô khẽ run nhưng cố nén chặt từng âm tiết để không vỡ òa. "Lấy xe máy. Đi với chị qua An Khê ngay lập tức."

Khang không nói một lời nào. Khuôn mặt chàng trai trẻ căng thẳng tột độ. Cậu chụp lấy chiếc áo mưa giấy nhét vội vào túi đồ nghề, giắt theo chiếc kìm điện và cuộn băng keo rồi lao nhanh xuống cầu thang gác xép, tiếng bước chân huỳnh huỵch dội qua sàn gỗ ép phồng rộp.

***

Chiếc xe máy Wave cà tàng của Khang xé màn mưa phùn, rẽ vào đầu hẻm An Khê khi trời chỉ còn những hạt mưa lây rây như sương mù buốt lạnh. Không khí sau cơn dông mát lạnh một cách tàn nhẫn, mặt đường bê tông được dòng nước mưa quét sạch bóng bụi bặm, trơ ra màu xám trắng lạnh lùng, chỉ còn đọng lại vài vũng nước nông choẹt chưa ngập nổi nửa lốp xe máy.

Trước tiệm sửa xe máy của chú Ba, chiếc cảm biến siêu âm của Thuỷ Kế vẫn nằm im lìm trên dầm bê tông mái hiên, mắt quét điện tử màu đen bóng loáng dưới ánh đèn đường vàng vọt vừa bật sáng run rẩy sau cơn bão. Dưới lòng đường ngay góc ngã ba, tấm lưới chắn rác bằng gang vẫn còn mắc lại vài mảnh bao ni-lông rách tả tơi và vỏ hộp xốp dập nát, nhưng xung quanh nó, lòng đường hoàn toàn khô ráo. Nước đã rút sạch bong không còn một giọt ứ đọng, như thể cơn mưa cực đoan vừa qua chỉ là một trò đùa quái ác của thời tiết.

Yến bước xuống xe, chân cô nặng như đeo chì khi nhìn về phía tiệm tạp hóa của bà Lành cách đó mười lăm mét.

Cánh cửa sắt xếp của tiệm đã được kéo lên một nửa, để lộ ra khoảng không gian tù túng ngập ngụa ánh sáng vàng vọt từ bóng đèn tròn. Ánh sáng từ bên trong hắt ra mặt đường bê tông phẳng lì, rọi rõ một khung cảnh tan hoang, hỗn loạn đến đau lòng bên trong gian hàng.

Không có một giọt nước nào tràn qua bậc thềm. Nền gạch men của tiệm khô ráo ngoại trừ những vết chân bùn đất nhớp nháp do đám thợ bốc vác dẫm đạp qua lại trong cơn hoảng loạn. Nhưng toàn bộ hàng hóa trong tiệm đã bị xới tung lên như vừa trải qua một trận cướp bóc hay một cơn lốc xoáy quét qua.

Những bao tải đường trắng hạt mịn bị chất chồng méo mó trên chiếc phản gỗ ọp ẹp kê sát vách; chiếc bao bị rách toạc toang hoác làm đường trắng vương vãi khắp nơi, gặp hơi ẩm từ sàn nhà bắt đầu tan ra, chảy thành những vệt nước dính dấp màu trắng đục. Các thùng sữa đặc bị quăng quật vội vã nằm xiêu vẹo, góc thùng móp méo, rách toạc lớp bìa các-tông in nhãn hiệu đỏ rực. Vài lon sữa bị thủng góc rỉ ra thứ dung dịch ngọt lịm đặc quánh, bốc lên mùi ngầy ngậy chua nồng giữa không khí ẩm ướt sau mưa. Những hộp bánh quy, xà phòng, nước xả vải bị vứt ngổn ngang trên các kệ cao, cái úp cái ngửa, bao bì rách nát vì va chạm.

Bà Lành đang ngồi bệt trên chiếc ghế đòn thấp ngay giữa đống hàng hóa lộn xộn, trên tay cầm chiếc giẻ lau cáu bẩn, vừa lau vụng về những lon sữa móp méo vừa thở dốc từng cơn nặng nhọc. Lưng bà còng rạp xuống, hai vai run rẩy. Hai mắt bà đỏ ngầu, khóe miệng giật giật vì uất ức và mệt mỏi cùng cực.

Thấy bóng Yến và Khang xuất hiện ở bậu cửa tiệm, bà Lành buông phắt chiếc giẻ lau xuống nền nhà đánh bẹp một tiếng khô khốc.

Bà đứng phắt dậy, lồng ngực phập phồng sau lớp áo bà ba ướt đẫm mồ hôi và nước mưa:

"Yến! Mày vô đây! Mày nhìn cho rõ cái tiệm của tao coi!"

Giọng bà Lành không còn là giọng đùa cợt xởi lởi hay chất vấn nhẹ nhàng như lần đầu Yến đem bản đồ đến gạ gẫm gắn thử nghiệm thiết bị. Đó là một giọng nói khàn đặc, giận dữ và gay gắt đến tột cùng của một người lao động nghèo vừa bị tước đoạt mồ hôi nước mắt bởi một thứ vô hình, xa lạ mang tên công nghệ.

Hai chủ tiệm lân cận – chú Ba thợ sửa xe với chiếc cờ-lê vẫn cầm trên tay và chủ tiệm điện số 16 mặt mày xám xịt – nghe tiếng la hét cũng vội vã bước sang, đứng lấp ló ngoài cửa sắt với vẻ mặt hầm hầm tức tối. Ánh mắt của họ như những mũi dao nhọn chĩa thẳng vào hai chị em Yến.

"Dì Lành... cháu..." Yến bước qua bậc thềm khô cong, cổ họng cô nghẹn đắng lại như có một nắm cát chặn ngang, hai bàn tay buông thõng bên hông run rẩy không kiểm soát nổi.

"Mày nhắn cái tin chi rứa Yến?" Bà Lành bước dồn tới, ngón tay xương xẩu run rẩy vì giận dữ chỉ thẳng vào mặt Yến, nước mắt uất ức chực trào ra nơi khóe mắt đầy những nếp nhăn nhăn nheo. "Mày nhắn 'ngap sau tren 40cm', mày biểu tao 'ke cao hang hoa ngat nguon dien ngay lap tuc'! Tao đọc cái tin mà tao đứng tim, tao tưởng lũ năm ngoái tràn về nhận chìm hết cái cơ nghiệp mạt rệp ni của tao!"

"Dì ơi, lúc nãy cảm biến..." Khang định bước lên che cho chị gái, giọng cậu đầy vẻ thanh minh, nhưng Yến đưa tay giữ chặt cánh tay Khang lại, lắc đầu dứt khoát ra hiệu cho em trai phải im lặng.

"Cảm biến cái con khỉ mốc!" Bà Lành gạt phắt đi, quay ngoắt sang chỉ vào đống thùng sữa bẹp dúm dưới sàn. "Mày nhìn đi! Đường rách bao chảy nước ra sàn! Sữa móp méo bể hộp như đồ phế liệu! Chiều ni đại lý giao hàng, tao chưa kịp kiểm tra đếm thùng thì phải thuê người ta bốc vác tháo chạy! Giờ hộp móp méo thế này ai mua cho tao? Tao bán cho ma à? Khách nào thèm mua cái lon sữa móp đầu móp đuôi rỉ nước ni hả Yến?"

Bà Lành thò tay vào túi chiếc tạp dề ướt sũng, rút ra một tờ giấy bạc năm trăm nghìn đồng màu xanh đã nhàu nát cùng một mảnh giấy xé từ vỏ bao thuốc lá có ghi nguệch ngoạc mấy chữ bằng bút chì: `Bốc hàng dông: 500k - Tuấn`.

Bà đập mạnh mảnh giấy lên mặt kính tủ trưng bày thuốc lá nghe chát một tiếng:

"Năm trăm ngàn tiền tao thuê ba đứa bốc vác chạy dông! Năm trăm ngàn đó là tiền lời tao bán từng gói mì, chai tương cả mấy ngày trời gom góp từng cắc một! Chưa kể từ năm rưỡi tới chừ, tao đóng cửa sắt tiệm không bán được cho một mống khách nào! Khách đi làm về ngang qua thấy đóng cửa, người ta đi tiệm khác mua hết rồi! Cả cái xóm ni người ta thấy tin báo ngập đỏ của tụi mày, người ta hoảng hồn dọn dẹp đóng cửa hết trơn!"

Chủ tiệm điện số 16 đứng ngoài cửa cũng chen vào, giọng gắt gỏng cay nghiệt: "Mấy đứa tụi bây làm ăn kiểu chi rứa? Đem mấy cái hộp điện tử gắn lên vách nhà người ta rồi bấm nút dọa ma dọa quỷ hả? Tụi tui buôn bán chứ có phải chuột bạch cho tụi bây thí nghiệm đâu? Đóng cửa mất đứt một buổi chợ chiều, tủ lạnh rút điện ra kem chảy hết, ai đền cho tụi tui? Tụi bây có đền được không?"

Mỗi lời nói thốt ra như một nhát búa nện thẳng vào lòng tự trọng nghề nghiệp của một kỹ sư dữ liệu. Yến đứng chết lặng giữa gian phòng chật hẹp sực nức mùi đường chảy và mùi sữa chua nồng, nhìn xuống đôi giày vải ướt bẩn của mình đang đặt trên bậc thềm khô ráo không một vệt nước ngập.

Mọi lý thuyết cao siêu về mô hình toán học thủy văn, mọi dòng mã nguồn sạch sẽ không tì vết mà Duy dày công trau chuốt, mọi nỗ lực cách ly dữ liệu bẩn của cô trong suốt mấy tuần qua bỗng chốc trở nên trơ trẽn, kệch cỡm và hoàn toàn vô nghĩa trước thực tế trần trụi của một gian tạp hóa nghèo. Hệ thống của cô đã đo đúng mức nước dâng trong lòng một cái hố ga bị nghẽn rác – cảm biến không hề nói dối về mặt vật lý – nhưng nó lại đưa ra một kết luận sai lệch hoàn toàn về sự an toàn của cả một góc phố. Cảnh báo mức đỏ gửi đi thành công một trăm phần trăm qua mạng viễn thông, không trễ một giây, nhưng giá trị duy nhất mà nó mang lại cho những con người lam lũ này là sự hoảng loạn tột độ, thiệt hại tài sản thực tế và một tờ hóa đơn bốc vác năm trăm nghìn đồng giữa chiều mưa dông.

Thuỷ Kế không hề có một quỹ dự phòng nào cho việc bồi hoàn rủi ro báo động sai. Trong tài khoản ngân hàng cạn kiệt của công ty lúc này chỉ còn vỏn vẹn hơn ba mươi tư triệu đồng – số tiền sống còn để trả tiền thuê văn phòng, tiền máy chủ đám mây và cầm cự qua mười một tuần nghiệt ngã phía trước.

Đứng trước bậc thềm khô ráo của tiệm tạp hóa, Yến nhìn những thùng sữa bị móp góc do vội vã bốc dỡ và tờ hóa đơn thuê xe năm trăm nghìn bà Lành chìa ra.