Nhóm Sáng Lập Rạn Vỡ

Tờ đơn xin từ chức màu trắng ngà nằm phẳng phiu giữa chiếc bàn trà bằng gỗ thông ghép, nơi mặt ván đã loang lổ những vệt ố tròn của nước bã mía lên men và dầu máy đóng cặn. Bên cạnh đó, xếp ngay ngắn như một sự khiêu khích lạnh lùng, là tập hồ sơ xin việc cập nhật mà Trần Quốc Minh đã chuẩn bị kỹ lưỡng từ sau đợt Nhiên tự ý ký cam kết đơn hàng ba ca dồn dập cho chuỗi Nắng Sớm.

Ánh sáng nhờ nhờ của buổi sớm mai hắt qua lớp tôn nhựa đã ngả màu vàng đục, rọi xiên qua làn bụi xơ lơ lửng, chiếu thẳng vào những dòng chữ in laser sắc sảo trên mặt giấy A4. Bản sơ yếu lý lịch mới toanh của người kỹ sư cơ khí: bốn năm kinh nghiệm thiết kế khuôn mẫu chính xác tại các xưởng đột dập phụ trợ, sáu tháng ròng trực tiếp vận hành dây chuyền nén ép vật liệu sinh học tại Mộc Nhiên, làm chủ quy trình cải tạo hệ thống thủy lực cũ và tối ưu hóa mạch điều khiển nhúng thời gian thực. Từng gạch đầu dòng liệt kê năng lực của anh được đóng khung vuông vức, đanh thép và cạn tình, sẵn sàng để gửi đến bất cứ phòng nhân sự nào thuộc các khu công nghiệp sóng gió ở Bình Dương hay Đồng Nai.

Nhiên đứng chôn chân bên cạnh chiếc ghế nhựa xanh đã rạn nứt phần tựa lưng, lồng ngực cô thắt nghẹn lại như vừa bị một vòng đai thép siết chặt đến không thể lấy hơi. Tiếng máy nén khí ngoài gian xưởng chính vừa ngắt nhịp xả van tự động sau một chu kỳ nén đầy, để lại một khoảng lặng buốt rát, rợn người giữa không gian ẩm thấp.

“Cậu... chuẩn bị cái này từ khi nào?”

Giọng Nhiên khàn đặc, vỡ ra thành từng mảnh vụn khô khốc giữa bầu không khí thoang thoảng mùi acid lactic chua nồng.

Minh không ngước mắt nhìn tập hồ sơ xin việc. Những ngón tay thô ráp đầy sẹo kim loại và vệt chai sần của anh khẽ gõ nhịp xuống mặt bàn gỗ ép bám bụi mịn của sợi cellulose. Gương mặt anh sạm đen vì thiếu ngủ triền miên, hai hốc mắt thâm quầng sau những đêm thức trắng cùng chiếc mỏ lết số 24, chiếc đồng hồ vạn năng và những que hàn niken bên cạnh cỗ máy ép gia nhiệt vốn đã rệu rã từng con ốc.

“Từ đêm cậu tự ý ký biên bản cam kết giao ba mươi ngàn sản phẩm khay ba ngăn cho Nắng Sớm mà không hề mở miệng bàn bạc với tôi lấy một lời,” Minh nói, giọng trầm và đều đặn một cách tàn nhẫn, không chứa đựng bất kỳ sự dao động nào. “Từ cái đêm máy số một rung bần bật ở nhiệt độ một trăm tám mươi lăm độ C, áp suất dầu vọt lên ngưỡng nguy hiểm, rồi cái then trượt dẫn hướng bị gãy đôi, mảnh thép tiện văng ra cứa đứt một đường dài trên cẳng tay thằng Nam. Tôi để tập hồ sơ này trong ngăn kéo bàn kỹ thuật từ chính buổi sáng đưa thằng bé đi khâu bốn mũi ở trạm y tế xã về. Tôi không có ý định giấu giếm để đâm sau lưng ai, nhưng tôi cần phải biết rõ mình đang cùng cậu dốc sức gây dựng một doanh nghiệp tử tế, hay bản thân tôi rốt cuộc chỉ là một thằng thợ làm thuê bị vắt kiệt sức cho một người lãnh đạo độc đoán, một kẻ đang bị ám ảnh bởi ánh hào quang cứu rỗi môi trường của riêng mình.”

Nhiên giật bắn người, bước lùi lại nửa bước như vừa bị giáng một cái tát vô hình:

“Tôi không hề độc đoán! Minh, cậu ở xưởng suốt ngày cậu phải hiểu chứ, tất cả những gì tôi làm là để công ty này sống sót qua giai đoạn ngặt nghèo! Nếu không gật đầu nhận cái đơn hàng ba mươi ngàn khay đó, chúng ta lấy đâu ra hai trăm triệu tiền mặt để trang trải chi phí vận hành? Lấy đâu ra tiền đóng tiền điện ba pha đang bị dọa cắt? Lấy đâu ra việc làm để giữ chân sáu công nhân kỹ thuật mà cậu mất bao công đào tạo?”

“Cậu luôn lặp đi lặp lại cái bài ca sinh tồn đó để tự ru ngủ lương tâm mình!”

Minh đột ngột ngẩng phắt lên, ánh mắt anh sắc lẻm và lạnh lẽo như một lưỡi dao tiện vừa được mài phẳng trên đá ráp.

“Cậu ôm đồm mọi thứ, tự khoác lên vai chiếc áo choàng cứu thế rồi tự cho mình cái quyền tối thượng được phán xét xem điều gì là tốt nhất cho người khác. Cậu hèn nhát né tránh tất cả những cuộc đối thoại có nguy cơ gây xung đột. Khi chị Uyên đưa bản dự thảo thỏa thuận sáng lập ngay từ những ngày đầu mới dọn xưởng về Tân Kiên, cậu lẳng lặng nhét nó vào đáy cặp vì sợ mất lòng anh em, sợ nhắc đến tiền bạc và quyền lợi sẽ làm hoen ố tình bạn bè thời đại học. Khi ba cậu ở quê gọi điện cảnh báo gay gắt về khoản nợ thế chấp mảnh đất hương hỏa, cậu lén lút gánh chịu một mình, cắn răng giấu nhẹm đi rồi vô thức biến món nợ ấy thành chiếc roi vô hình quất vào lưng tất cả mọi người, ép chúng tôi phải chạy thục mạng để giải tỏa nỗi hoảng loạn của cậu. Cậu nghĩ sự hy sinh trong câm lặng của cậu là cao thượng sao? Cậu nghĩ việc một mình chịu đựng là biểu hiện của một người thuyền trưởng dũng cảm sao? Không, Nhiên. Đó là sự độc đoán nhân danh thiện chí. Và thứ sự thật nửa vời, cái lối quản trị mập mờ đầy cảm tính ấy đang gặm nhấm, phá hủy Mộc Nhiên từ bên trong, nhanh và tàn khốc hơn bất kỳ đòn chơi bẩn nào của lão Đỗ Quang Vinh hay tập đoàn GreenMax ngoài kia!”

Từng lời, từng chữ của Minh giáng xuống như những nhát búa tạ nện thẳng vào lồng ngực Nhiên. Cô muốn cãi lại, muốn gào lên để giải thích rằng cô đã phải thức bao nhiêu đêm dài trên sàn xưởng nhớp nháp bã mía chỉ để kiểm tra từng mẻ phơi sấy, đã phải chịu đựng bao nhiêu ánh mắt soi mói, trịch thượng và nghi kỵ của các nhà đầu tư trên bàn cà phê đắt đỏ, nhưng cuống họng cô nghẹn ứ, đắng ngắt. Một cảm giác chua chát dâng lên tận mang tai. Không một âm thanh nào có thể thoát ra khỏi đôi môi đang run rẩy của cô.

“Anh Minh nói hay lắm. Nghe thật đanh thép và đầy tinh thần trách nhiệm.”

Một giọng nói the thé, khàn đặc vì kiệt sức nhưng sắc nhọn đầy nọc độc vang lên từ phía cầu thang sắt dẫn xuống từ gác lửng văn phòng. Phương bước xuống từng bậc thang, đôi giày cao gót nện cộc cộc trên bề mặt kim loại rỉ sét. Bộ vest công sở màu xám tro của cô đã nhăn nhúm sau một đêm dài không ngủ để đối chất và dọn dẹp cuộc khủng hoảng dữ liệu tài chính. Quầng mắt Phương đỏ hoe, mascara bị nhòe đi ở khóe mi, tạo nên một nụ cười cay đắng đến méo mó trên gương mặt trang điểm vội vã.

“Các người đều là những kỹ sư thanh cao, những nhà khoa học giữ gìn phẩm giá,” Phương bước hẳn vào khoảng sân gạch, ném mạnh chiếc cặp da đựng tài liệu xuống chiếc ghế nhựa bên cạnh, tiếng kim loại va đập khô khốc vang lên giữa bốn bức tường tôn. “Các người ngồi ở đây, giữa đống phế phẩm xơ mía này để tôn thờ sự liêm chính kỹ thuật và đạo đức nghề nghiệp cao cả. Nhưng anh Minh có bao giờ tự hỏi, nếu tôi không liều mạng tìm kiếm dòng tiền bằng mọi giá, nếu tôi không chai mặt đi gõ cửa từng chuỗi cà phê lớn nhỏ, không hạ mình nịnh nọt từng đứa trợ lý quỹ đầu tư chỉ đáng tuổi em út mình, thì cái xưởng rách nát ngập mùi chua này đã phải đóng cửa cài then từ ba tháng trước vì cạn sạch vốn lưu động hay chưa?”

Phương bước dồn tới sát mép bàn, lồng ngực cô phập phồng sau lớp áo sơ mi lụa đã nhàu nhĩ:

“Ba tháng trước, khi số dư trong tài khoản thanh toán của công ty chỉ còn vỏn vẹn hơn tám mươi triệu đồng, ai là người phải chạy đôn chạy đáo khắp Sài Gòn để xin tạm ứng từng hợp đồng nhỏ? Ai là người phải nuốt nhục ngồi nghe gã giám đốc thu mua của chuỗi F&B hất hàm chê bai rằng mẫu khay bã mía của các người bề mặt sần sùi thô ráp như bìa các-tông phế liệu rẻ tiền? Anh Minh, anh chỉ biết cắm mặt vào đống sắt vụn rồi đòi hỏi phải có ngân sách để mua cảm biến áp suất của Nhật, mua phụ gia liên kết sinh học nhập khẩu từ Thái Lan. Còn Nhiên thì chỉ biết giữ khư khư cái danh xưng nông nghiệp sạch và đạo đức sinh thái thuần khiết. Thử hỏi nếu không có những bảng dự báo tài chính được tôi khéo léo tô vẽ cho vừa mắt các nhà phân tích, không có sự liều lĩnh của tôi trên bàn đàm phán, thì lấy đâu ra tiền mặt để trả lương đúng ngày hai mươi lăm hàng tháng cho sáu người công nhân ngoài kia? Lấy đâu ra tiền tươi để thanh toán sòng phẳng từng chuyến xe tải chở bã mía ướt của ông Sáu Thành?”

Phương quay ngoắt sang nhìn trừng trừng vào Nhiên, ánh mắt rực lên ngọn lửa uất ức bị dồn nén đến tận cùng:

“Nhiên tước bỏ quyền kiểm soát dữ liệu kỹ thuật của tôi, ép tôi phải gửi bức thư điện tử đính chính toàn bộ số liệu thực nghiệm thực tế cho bà Tạ Hải Yến trước chín giờ sáng nay. Tôi đã gửi rồi! Tôi vừa bấm nút gửi cách đây đúng mười lăm phút từ trên chiếc laptop cũ kỹ trên gác! Tôi đã tự tay dập tắt cơ hội nhận khoản giải ngân năm tỷ đồng từ Quỹ Đầu tư Khởi nghiệp Tầm Việt. Tôi đã tự biến bản thân mình thành một kẻ dối trá nghiệp dư, một kẻ lừa đảo tài chính bị ghi vào sổ đen trước toàn bộ giới đầu tư và các quỹ mạo hiểm ở cái đất Sài Gòn này, chỉ để đổi lại sự trong sạch không tì vết cho cái lý tưởng đạo đức của cậu! Giờ thì các người vừa lòng chưa? Mộc Nhiên chuẩn bị phá sản trong sự thanh cao và danh dự ngời ngời rồi đấy!”

Gian phòng điều hành chật hẹp, chắp vá bằng vách thạch cao và khung nhôm rơi tõm vào một sự im lặng nghẹt thở. Không khí nồng nặc mùi acid hữu cơ bốc lên từ những kiện bã mía phơi dang dở ngoài sân sau cơn mưa rào đêm qua, quyện chặt với mùi khét lẹt của dầu thủy lực cũ và hơi ẩm mốc bốc lên từ những góc tường rỉ sét.

Nhiên sụp xuống chiếc ghế đối diện hai người đồng đội. Hai bàn tay cô đan chặt vào nhau trên đầu gối, các khớp ngón tay run rẩy kịch liệt, trắng bệch vì thiếu máu.

Chưa bao giờ Nhiên cảm thấy bản thân mình trở nên bất lực, thảm hại và trần trụi đến mức độ này.

Cô nhìn chằm chằm vào lá đơn từ chức của Minh, nhìn tập hồ sơ xin việc phẳng phiu của người bạn chí cốt từng chia ngọt sẻ bùi suốt bốn năm giảng đường đại học, rồi nhìn gương mặt kiệt quệ, hằn học đầy vết thương tự ái của Phương. Trong tâm trí Nhiên, một ngăn kéo tối tăm và bí mật nhất mà cô luôn cố tình khóa chặt bấy lâu nay bỗng chốc bật mở toang hoác: dưới đáy ngăn kéo chiếc bàn làm việc tại căn phòng trọ nhỏ của cô ở quận Bình Thạnh, lá thư xác nhận bảo lưu vị trí kỹ sư trưởng dự án tại tập đoàn năng lượng đa quốc gia cũ vẫn còn nằm nguyên vẹn ở đó. Cô đã từng tự huyễn hoặc bản thân rằng đó chỉ là một phương án dự phòng an toàn thuần túy cho gia đình, một lối thoát bất đắc dĩ phòng khi giông bão, nhưng hóa ra, ngay trong tầng sâu vô thức của chính mình, Nhiên cũng chưa từng dám đặt trọn một trăm phần trăm niềm tin và sinh mệnh vào sự sống còn minh bạch của con thuyền mang tên Mộc Nhiên này.

Cô đã giấu họ lá thư bảo lưu ấy. Cô giấu họ bản thỏa thuận cổ đông ban đầu mà luật sư Nguyễn Thu Uyên đã cẩn thận soạn thảo từng điều khoản. Cô đã dùng thứ tình cảm bạn bè thân thiết đầy vị nể để trói buộc Minh vào xưởng máy, dùng giấc mơ thịnh vượng và tự do tài chính để lôi kéo Phương vào những cuộc thương lượng mạo hiểm, rồi tự phong cho bản thân cái quyền phán quyết tối cao nhân danh “sứ mệnh phát triển bền vững”.

Chính sự độc đoán được bọc cẩn thận trong lớp vỏ bọc của thiện chí và lòng hy sinh mù quáng của cô đã đẩy Minh vào bước đường cùng của sự ức chế kỹ thuật, buộc anh phải âm thầm in sẵn một bản CV để tìm đường tháo chạy. Chính sự thiếu nhất quán, sự mơ hồ về ranh giới quản trị và nỗi sợ đối diện với con số thực của cô đã khiến Phương tin rằng, cách duy nhất để giải cứu công ty thoát khỏi cái chết lâm sàng là phải lén lút đi đêm, tự ý bóp méo số liệu sau lưng ban điều hành.

Họ không hề phản bội cô. Mà chính cái cấu trúc quản trị lỏng lẻo, vận hành bằng cảm xúc bồng bột và sự che đậy do cô dựng nên đã phản bội lại tất cả bọn họ.

“Tôi sai rồi,” Nhiên thì thầm, thanh âm nhỏ đến mức gần như chìm nghỉm giữa tiếng xe tải nặng gầm rú trên trục đường quốc lộ cách đó không xa.

Minh không đáp lời, ánh mắt anh hướng ra ngoài khoảng sân ngập nắng sớm. Phương quay mặt đi nơi khác, nhìn trừng trừng vào mảng tường vôi loang lổ vết ố vàng.

“Tôi thực sự đã sai lầm từ những bước đi đầu tiên,” Nhiên ngẩng đầu lên, những giọt nước mắt trào ra khỏi mi, lăn dài trên đôi gò má sạm đi vì nắng gió công trường, nhưng ánh mắt cô không còn lẩn tránh hay cụp xuống nữa. “Tôi đã ấu trĩ nghĩ rằng việc mình gánh vác mọi rủi ro trong bóng tối thay cho mọi người là một sự che chở tốt đẹp. Tôi đã ngây thơ tin rằng tình bạn gắn bó và lòng nhiệt huyết thanh xuân có thể thay thế cho hợp đồng pháp lý và quy trình vận hành chuẩn mực. Nhưng tôi đã nhầm lẫn tai hại. Nếu ba chúng ta tiếp tục ngồi lại ở căn phòng này chỉ để cắn xé và đổ lỗi cho nhau, Mộc Nhiên chắc chắn sẽ sụp đổ ngay trong ngày hôm nay. Không phải vì chúng ta mất đi năm tỷ đồng của Quỹ Tầm Việt, mà vì ba chúng ta đã hoàn toàn đánh mất sự tin tưởng vào nhau.”

Cô dứt khoát đứng dậy, rút chiếc điện thoại từ túi quần bảo hộ lao động, ngón tay bấm vào một dãy số đã được lưu cẩn thận trong danh bạ suốt nhiều tháng qua nhưng chưa bao giờ cô đủ can đảm để gọi điện cầu cứu.

“Anh Long... Em cần anh giúp đỡ. Cả ba chúng em cần anh.”

***

Phòng họp lớn tại tầng ba của Vườn Ươm Hạt Mầm nằm tách biệt hoàn toàn khỏi cái nóng hầm hập và bụi bặm đặc quánh của vùng ngoại ô Tân Kiên. Không gian bên trong tĩnh lặng tuyệt đối, hệ thống điều hòa trung tâm phả ra luồng hơi mát dịu nhẹ, nhưng bầu không khí giữa bốn bức tường lại căng thẳng đến mức ngột ngạt như thể oxy đang bị rút cạn dần.

Trịnh Nhật Long ngồi ở vị trí đầu chiếc bàn họp hình oval bằng gỗ sồi sẫm màu. Anh mặc chiếc áo sơ mi đũi màu chàm giản dị quen thuộc, đôi mắt sâu thẳm, tĩnh lặng sau cặp kính gọng kim loại mỏng lặng lẽ quan sát ba người trẻ tuổi đang ngồi ở ba góc bàn, cách xa nhau nhất có thể. Trên mặt bàn kính sáng bóng không hề có một tập tài liệu dự án nào, không có mẫu khay bã mía ba ngăn vừa ép thử, cũng không có bất kỳ tách cà phê hay chai nước suối nào được phục vụ.

Chỉ có đúng ba cây bút dạ viết bảng màu đen ngòi lớn được đặt ngay ngắn, song song trước mặt Nhiên, Minh và Phương.

Bức tường kính cường lực khổ lớn ngăn cách giữa phòng họp và dãy hành lang bên ngoài hoàn toàn trống trơn, trong suốt đến mức phản chiếu rõ mồn một từng nét mặt căng thẳng, mệt mỏi của ba người sáng lập.

“Tôi không nhận lời đến đây để nghe các bạn ngồi phân bua, thanh minh hay chỉ trích lẫn nhau,” Long cất giọng phá tan sự im lặng. Giọng nói của anh trầm, điềm tĩnh nhưng chứa đựng sức nặng ghê gớm của một người từng trải qua những biến cố thương trường mười năm trước, từng nếm trải cảm giác nhìn sản nghiệp của mình tan rã thành tro bụi chỉ vì sự thiếu kỷ luật. “Tôi cũng không có bất kỳ ý định nào làm một vị thẩm phán hay trọng tài để cân đo đong đếm xem giữa chuyên môn kỹ thuật, năng lực tài chính hay sự nhạy bén điều hành, ai đóng góp nhiều hơn ai, ai đáng trách hơn ai. Thực tế là doanh nghiệp của các bạn đã nứt toác từ tận phần móng cốt lõi bên trong. Nếu các bạn bước vào căn phòng này chỉ để tìm kiếm sự an ủi, muốn hàn gắn vết nứt đó bằng vài ba lời xin lỗi sáo rỗng hay những lời hứa hẹn đầy cảm tính của những người bạn thân, các bạn có thể đứng dậy và rời khỏi đây ngay lập tức.”

Long đứng thẳng dậy, vóc dáng cao gầy nhưng vững chãi, anh đưa tay chỉ thẳng về phía bức tường kính lớn:

“Mỗi người cầm lấy một cây bút dạ trước mặt mình. Bước tới đó và viết hết lên mặt kính. Viết ra tất cả những nỗi sợ hãi tồi tệ nhất đang bóp nghẹt các bạn mỗi đêm, những nghi kỵ cay đắng và xấu xí nhất mà các bạn đang âm thầm dành cho nhau, cùng giới hạn chịu đựng cuối cùng của từng người trong cuộc chơi này. Hãy viết bằng những từ ngữ trần trụi, lạnh lùng và chính xác nhất, không xoa dịu, không ẩn dụ, không bọc đường. Nếu một người làm kinh doanh mà không đủ can đảm nhìn thẳng vào sự thật tồi tệ của chính mình và đối tác, thì người đó hoàn toàn không có tư cách làm chủ bất kỳ một tổ chức nào.”

Phương là người đầu tiên chuyển động sau lời nói của Long. Sự uất ức dồn nén, cảm giác bị tổn thương lòng tự trọng suốt nhiều tuần lễ qua khiến cô bật dậy khỏi ghế, cầm lấy cây bút dạ và bước thẳng tới góc bên trái của bức tường kính. Nắp bút bật mở tanh tách. Ngòi bút dạ rít lên từng hồi ken két trên bề mặt kính trơn nhẵn:

*“SỢ PHÁ SẢN TRONG NGHÈO HÈN, TRỞ THÀNH KẺ THẤT BẠI VÀ DANH DỰ BỊ VÙI DẬP TRƯỚC GIỚI ĐẦU TƯ.”* *“NGHI KỴ: NHIÊN VÀ MINH LUÔN COI TÔI LÀ KẺ THỰC DỤNG, BẨN THỈU, ĐẦY TOAN TÍNH VÀ KHÔNG HỀ CÓ TÂM VỚI LÝ TƯỞNG MÔI TRƯỜNG.”* *“GIỚI HẠN: TÔI KHÔNG THỂ TIẾP TỤC ĐI BÁN HÀNG VÀ HUY ĐỘNG VỐN KHI NĂNG LỰC SẢN XUẤT THỰC TẾ BỊ CỐ TÌNH DẤU NHẸM; TÔI CẦN MỘT CƠ CHẾ DÒNG TIỀN MINH BẠCH VÀ SỰ CÔNG NHẬN SÒNG PHẲNG CHO CÔNG SỨC CỦA MÌNH.”*

Nét chữ của Phương hơi run rẩy ở những nét đầu, nhưng càng về sau càng cào sâu, nghiêng ngả và sắc nhọn như một vết cứa phơi bày toàn bộ sự cô độc của cô suốt những tháng ngày bươn chải tìm nguồn vốn.

Minh hít một hơi sâu, anh bước tới khoảng trống ở giữa bức tường kính. Bàn tay thô ráp vốn quen cầm kìm, mỏ lết và que hàn của người thợ máy nắm chặt thân bút nhựa. Từng nét chữ in hoa vuông vức, đanh thép và cứng cỏi hiện ra trên nền kính trong suốt:

*“SỢ MÁY MÓC HỎNG HÓC GÂY TAI NẠN CHẾT NGƯỜI, BIẾN MÌNH THÀNH KẺ TỘI PHẠM VÌ ÉP XUNG DÂY CHUYỀN VƯỢT QUÁ KHẢ NĂNG CHỊU TẢI.”* *“NGHI KỴ: NHIÊN LUÔN SẴN SÀNG ĐẠP LÊN CÁC GIỚI HẠN AN TOÀN KỸ THUẬT ĐỂ THỎA MÃN ÁM ẢNH TĂNG TRƯỞNG; PHƯƠNG SẴN SÀNG BÁN ĐỨNG DANH DỰ NGHỀ NGHIỆP VÀ SỰ THẬT ĐỂ ĐỔI LẤY NHỮNG TẤM SÉC ĐẦU TƯ.”* *“GIỚI HẠN: KHÔNG BAO GIỜ VẬN HÀNH MÁY VƯỢT QUÁ CÔNG SUẤT THIẾT KẾ ĐÃ ĐƯỢC ĐỊNH MỨC; TÔI CẦN QUYỀN PHỦ QUYẾT BẰNG VĂN BẢN ĐỐI VỚI MỌI ĐƠN HÀNG HOẶC CAM KẾT VƯỢT QUÁ KHẢ NĂNG THỰC TẾ CỦA XƯỞNG.”*

Nhiên đứng lặng người nhìn hai bức thông điệp đen kịt như hai bản cáo trạng phơi bày sự trần trụi được khắc lên tấm kính. Tim cô nhói buốt, từng thớ cơ trên mặt căng cứng. Nhưng cô biết mình không còn đường lui. Cô cầm lấy cây bút thứ ba, bước chậm rãi về phía khoảng kính trống trải bên phải. Ngón tay cô siết chặt thân bút đến mức các khớp đốt ngón trắng bệch ra.

Cô không viết về những trở ngại công nghệ, không viết về áp lực nợ nần tiền bạc hay sự cạn kiệt tài chính. Cô viết về chính những góc khuất ích kỷ và nỗi sợ hãi nguyên thủy nhất của mình:

*“SỢ THẤT BẠI NHỤC NHÃ VÀ CHỨNG MINH RẰNG BA TÔI ĐÃ HOÀN TOÀN ĐÚNG KHI BẢO TÔI CHỈ LÀ ĐỨA CON GÁI VIỂN VÔNG, KHÔNG BAO GIỜ ĐỦ BẢN LĨNH ĐỂ LÀM KINH DOANH.”* *“NGHI KỴ: MINH VÀ PHƯƠNG ĐỀU ĐÃ TỰ CHUẨN BỊ ĐƯỜNG LUI CHO BẢN THÂN VÀ SẼ BỎ RƠI TÔI MỘT MÌNH KHI CÔNG TY CHẠM ĐÁY KHỦNG HOẢNG.”* *“GIỚI HẠN: TÔI KHÔNG THỂ VÀ SẼ KHÔNG TIẾP TỤC GÁNH VÁC MỌI TRÁCH NHIỆM BẰNG CẢM XÚC CÁ NHÂN VÀ SỰ HY SINH ĐỘC ĐOÁN NỮA; MỌI QUYẾT ĐỊNH SỐNG CÒN TỪ NAY BẮT BUỘC PHẢI DỰA TRÊN QUY TRÌNH PHÁP LÝ VÀ SỰ ĐỒNG THUẬN CỦA HỘI ĐỒNG SÁNG LẬP.”*

Khi nét bút cuối cùng của Nhiên hạ xuống, cả gian phòng họp rộng lớn chỉ còn lại những tiếng thở dốc nặng nề. Ba khối chữ đen kịt, đậm nét nổi bật trên nền kính sáng trong, phơi bày toàn bộ sự rạn nứt, những vết thương mưng mủ, nỗi hoang mang tột cùng và cả những toan tính phòng thủ ích kỷ mà suốt nhiều tháng trời qua, họ đã cố tình phủ lên nó một lớp sơn lãng mạn mang tên “tình bạn đồng cam cộng khổ”.

Trịnh Nhật Long từ từ bước lại gần bức tường kính. Anh khoanh hai tay trước ngực, dừng lại rất lâu trước từng phần nội dung, đọc từng dòng chữ một cách cẩn trọng và điềm đạm. Không có một thoáng ngạc nhiên, thất vọng hay phán xét nào hiện lên trên gương mặt từng trải của người đàn ông ấy.

“Rất tốt,” Long quay người lại, ánh mắt sắc như dao nhìn thẳng vào từng khuôn mặt của ba người trẻ tuổi. “Ít nhất thì cho đến thời điểm này, các bạn đã can đảm ngừng dối trá với người khác và ngừng dối trá với chính bản thân mình. Các bạn nhìn thấy rõ rồi chứ? Mộc Nhiên chưa từng suýt chết vì những đòn phá hoại của ông Đỗ Quang Vinh, cũng không phải suýt sụp đổ vì bà Tạ Hải Yến từ chối giải ngân năm tỷ đồng. Doanh nghiệp của các bạn suýt chút nữa tan rã là vì các bạn đã chọn cách vận hành một tổ chức kinh tế bằng tâm lý của một nhóm bạn thân sinh hoạt câu lạc bộ, đem sự tùy tiện cảm tính đặt vào một thương trường đòi hỏi kỷ luật sắt thép.”

Long bước lại mép bàn, gõ nhẹ khớp ngón tay lên mặt kính:

“Phương sợ bị xem là kẻ thực dụng, nhưng thay vì minh bạch hóa các nhu cầu tài chính thì bạn lại chọn con đường tắt nguy hiểm là dùng thủ đoạn bóp méo số liệu để giải tỏa cơn khát tiền mặt. Minh sợ trách nhiệm pháp lý và tai nạn lao động, nhưng thay vì dùng các công cụ thỏa thuận quản trị để thiết lập ranh giới an toàn cho xưởng máy, bạn lại âm thầm thủ sẵn một lá đơn từ chức và một bản CV xin việc để chuẩn bị đường tháo thân. Còn Nhiên, bạn nhân danh sự bảo bọc và đức hy sinh để tước đoạt quyền được biết sự thật của đồng đội, tự biến bản thân thành một kẻ độc đoán mang mặt nạ tử vì đạo. Các bạn không làm việc với tư cách những người đồng sở hữu; các bạn đang chơi trò giấu bài với chính những người ngồi cùng thuyền với mình.”

Nói đoạn, Long mở chiếc cặp da màu nâu đặt bên cạnh, rút ra một tập hồ sơ dày cộp được đóng gáy cẩn thận bằng bìa cứng màu xanh thẫm, đặt dằn mạnh xuống mặt bàn oval. Đó là bản Thỏa thuận Cổ đông sửa đổi toàn diện mà luật sư Nguyễn Thu Uyên cùng Long đã thức trắng đêm qua để rà soát, tái cấu trúc và điều chỉnh lại từng điều khoản chi tiết ngay sau khi vụ việc rò rỉ dữ liệu kỹ thuật được chặn đứng.

“Đây là cánh cửa hẹp duy nhất để các bạn bước tiếp,” Long nói, giọng đanh lại, dứt khoát và không chấp nhận bất kỳ sự thỏa hiệp nào. “Hoặc là các bạn ngồi xuống đây, đặt bút ký vào văn bản này, đập vỡ hoàn toàn những thói quen làm việc tùy tiện cũ kỹ, chấp nhận xây dựng lại Mộc Nhiên trên nền tảng của pháp lý, của trách nhiệm cá nhân và sự ràng buộc kỷ luật; hoặc là các bạn giải tán ngay tại phòng họp này, bán thanh lý đống máy móc phế liệu ở Tân Kiên, chia nhau gánh vác món nợ thế chấp đất của gia đình Nhiên rồi ai đi đường nấy.”

Ba người đồng sáng lập chầm chậm bước lại gần bàn. Nhiên kéo tập tài liệu về phía mình, lật từng trang giấy dày dặn thơm mùi mực in mới. Từng con chữ, từng điều khoản pháp lý được xây dựng chặt chẽ, lạnh lùng nhưng rành mạch và công bằng đến tuyệt đối, không chừa chỗ cho bất kỳ sự mập mờ cảm tính nào.

Minh nghiêng người, đọc chăm chú vào phần quy chế vận hành kỹ thuật và an toàn sản xuất.

Điều khoản 4.2 được luật sư Uyên đóng khung nổi bật: *Hội đồng sáng lập thiết lập Quyền phủ quyết tập thể đối với mọi hợp đồng thương mại hoặc đơn hàng có tổng sản lượng cam kết vượt quá 20% công suất thiết kế định mức đã được Giám đốc Vận hành thẩm định và phê duyệt bằng văn bản. Mọi quyết định can thiệp kỹ thuật nhằm ép xung máy móc, tăng ca vượt trần luật định hoặc cắt giảm quy trình kiểm soát an toàn lao động mà không có chữ ký đồng thuận bằng văn bản của Giám đốc Vận hành đều bị coi là hành vi vi phạm nghiêm trọng thỏa thuận cổ đông và bị đình chỉ thực thi ngay lập tức.*

Phương lật nhanh qua các trang, dừng lại ở phần cơ chế kiểm soát dòng tiền và tài chính doanh nghiệp.

Điều khoản 6.1 và 6.3 ghi rõ ràng từng nghĩa vụ: *Bắt buộc tổ chức cuộc họp đánh giá dòng tiền và hiệu quả vận hành định kỳ vào đúng 8 giờ sáng thứ Hai hàng tuần. Báo cáo tài chính chi tiết, bao gồm dòng tiền thực thu, công nợ tồn đọng và sổ sách kế toán phải được kiểm toán nội bộ độc lập và gửi tới toàn bộ thành viên Hội đồng sáng lập trước ngày mùng 5 hàng tháng. Hạn mức chi tiêu cá nhân không qua phê duyệt của Giám đốc Điều hành bị khống chế tối đa dưới 30 triệu đồng; mọi giao dịch mua sắm tài sản, vay nợ hoặc cam kết bảo lãnh tài chính có giá trị từ 50 triệu đồng trở lên bắt buộc phải có đầy đủ chữ ký số xác thực của cả ba nhà sáng lập.*

Và phần cốt lõi nhất, chi phối sự sống còn của bộ máy lãnh đạo nằm ở cơ chế phân bổ quyền sở hữu và cam kết gắn bó lâu dài:

*Toàn bộ cổ phần của ba nhà sáng lập được áp dụng cơ chế phân bổ cổ phần theo thời gian (vesting) nghiêm ngặt trong thời hạn 36 tháng, được đối soát và giải tỏa theo từng quý gắn liền với các chỉ số hiệu quả công việc (KPIs) đã được thống nhất. Bất kỳ cổ đông sáng lập nào tự ý rút vốn, đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động hoặc có hành vi cạnh tranh không lành mạnh trước thời hạn cam kết mà không có sự chấp thuận bằng văn bản của Hội đồng sáng lập sẽ bị công ty thu hồi toàn bộ số cổ phần chưa phân bổ với mức giá danh nghĩa 0 đồng.*

Bên cạnh đó, luật sư Uyên đã tinh tế cài cắm một điều khoản bảo vệ giá trị cốt lõi làm lá chắn vững chắc cho mọi vòng gọi vốn mạo hiểm trong tương lai:

*Trong bất kỳ thỏa thuận đầu tư hoặc chuyển nhượng cổ phần nào với các quỹ đầu tư tài chính hay đối tác chiến lược bên ngoài, Hội đồng sáng lập bắt buộc phải duy trì quyền phủ quyết tuyệt đối đối với các chính sách liên quan trực tiếp đến tiêu chuẩn tác động môi trường, an toàn lao động tại cơ sở sản xuất và chính sách bảo hộ giá thu mua nguyên liệu tối thiểu cho các Hợp tác xã nông nghiệp liên kết.*

Nhiên đọc đi đọc lại từng dòng chữ. Từng điều khoản như tước đoạt đi thứ quyền lực tự do, cảm tính mà cô từng vô thức nắm giữ bấy lâu nay. Nhưng kỳ lạ thay, cảm giác mất mát ấy không mang lại sự bức bối. Ngược lại, một cảm giác nhẹ nhõm, vững chãi và an toàn đến lạ kỳ dần dần lan tỏa trong lồng ngực cô. Không còn sự đoán già đoán non. Không còn nỗi sợ hãi mơ hồ về việc phải tự mình gánh vác số phận của người khác trong sự mập mờ câm lặng.

Nhiên cầm lấy chiếc bút máy vỏ kim loại trên bàn, ngẩng lên nhìn thẳng vào mắt của Minh và Phương:

“Tôi chấp nhận toàn bộ các điều khoản này, không có bất kỳ ngoại lệ nào. Tôi cam đoan từ giây phút này trở đi, sẽ không có một đơn hàng nào được nhận, không có một con số tài chính nào được gửi ra ngoài, và không có một quyết định nhân sự hay kỹ thuật nào được thông qua mà thiếu đi sự đồng thuận minh bạch và chữ ký của ba chúng ta.”

Phương hít một hơi thật sâu để nén lại tiếng thở dài. Dù viền mắt cô vẫn còn ửng đỏ sau đêm trắng, nhưng ánh mắt sắc sảo, thực tế của một người làm kinh doanh đã hoàn toàn trở lại:

“Tôi đồng ý ký. Tôi thừa nhận việc tự ý chỉnh sửa số liệu gửi cho Quỹ Tầm Việt là một sai lầm chết người và xuẩn ngốc của tôi khi bị áp lực dòng tiền bủa vây. Nhưng tôi yêu cầu từ nay về sau, mọi kế hoạch bán hàng và tiếp cận thị trường của tôi phải được hỗ trợ bằng dữ liệu thực nghiệm trung thực từ xưởng, không được để tôi phải bước ra thương trường đàm phán với hai bàn tay trắng và những con số mù mờ.”

Cả Nhiên và Phương cùng quay sang, hướng ánh nhìn về phía Minh.

Người kỹ sư trẻ vẫn đứng bất động. Ánh mắt anh dừng lại rất lâu ở tờ đơn xin từ chức và tập hồ sơ xin việc vẫn còn kẹp hờ trong cuốn sổ tay bìa da cơ khí của mình. Minh ngước mắt nhìn Nhiên. Trong ánh nhìn trầm tĩnh của anh lúc này, ngọn lửa giận dữ bốc đồng của buổi sáng đã hoàn toàn lụi tàn, nhưng đồng thời, sự dịu dàng, chở che vô điều kiện và niềm tin ngây thơ của những ngày hai đứa còn chia đôi ổ bánh mì khô khốc nơi giảng đường Đại học Bách Khoa cũng vĩnh viễn biến mất.

Giữa họ, một lằn ranh chuyên nghiệp rõ ràng, lạnh lùng nhưng chuẩn mực đã được dựng lên. Tình bạn thuần khiết thời sinh viên đã phải nhường chỗ cho mối quan hệ đối tác kinh doanh ràng buộc bằng pháp lý và trách nhiệm sòng phẳng. Đó là cái giá nghiệt ngã nhưng tất yếu của sự trưởng thành mà bất kỳ người khởi nghiệp nào cũng phải trả giá để bước qua.

Minh chậm rãi mở cuốn sổ tay, rút tờ đơn xin từ chức cùng bản CV in laser phẳng phiu ra ngoài. Trước sự chứng kiến im lặng của Trịnh Nhật Long, Nhiên và Phương, anh dùng đôi bàn tay thô ráp của mình xé đôi tập giấy. Một tiếng xoẹt dứt khoát vang lên. Anh chập lại, xé làm tư, rồi thả những mảnh giấy vụn rơi lả tả xuống chiếc sọt rác đặt dưới chân bàn họp.

“Tôi xé tờ đơn này không phải vì những lời hứa hẹn hay sự hối lỗi cảm tính của cậu, Nhiên,” Minh nói, giọng anh trầm đục nhưng chắc nịch như đinh đóng vào cột gỗ. “Tôi quyết định ở lại vì bản thỏa thuận cổ đông này. Tôi ở lại vì trách nhiệm với cỗ máy ép số một và vì sự an toàn của những người công nhân ngoài xưởng Tân Kiên. Tôi sẽ ký.”

Minh cầm bút, dứt khoát đặt nét ký sắc nhọn của mình xuống trang cuối cùng của bản hợp đồng, ngay bên cạnh chữ ký của Nguyễn An Nhiên và Lê Hoài Phương. Ba chữ ký nằm sát cạnh nhau trên nền giấy trắng mực đen, được niêm phong trang trọng bằng chữ ký xác nhận của Trịnh Nhật Long với tư cách là người cố vấn và giám sát độc lập của Vườn Ươm Hạt Mầm.

Long gập tập hồ sơ dày lại, khẽ gật đầu, một nụ cười thoáng hiện trên khóe môi nghiêm nghị:

“Chúc mừng các bạn. Đến tận ngày hôm nay, Công ty Trách nhiệm hữu hạn Mộc Nhiên mới chính thức được thành lập trên thực tế. Trước thời điểm này, các bạn thực chất chỉ là một nhóm sinh viên khởi nghiệp đang chơi trò làm kinh tế.”

Anh ngước mắt nhìn thẳng vào Nhiên, ánh nhìn mang đầy tính răn đe:

“Nhưng đừng vội mừng rỡ. Phía trước các bạn không còn chiếc phao cứu sinh năm tỷ đồng béo bở của Tạ Hải Yến nữa đâu. Cánh cửa đó đã chính thức đóng sập lại rồi. Sắp tới, các bạn sẽ phải tự mình vùng vẫy bơi qua dòng nước xiết của thị trường bằng chính cái bộ khung quy trình nghiêm ngặt mà các bạn vừa cam kết bảo vệ.”

Cuộc họp kết thúc trong một bầu không khí tĩnh lặng và trang nghiêm hiếm có. Không có những cái ôm siết ăn mừng, không có những giọt nước mắt xúc động vỡ òa thường thấy trong các câu chuyện khởi nghiệp lãng mạn. Minh chào Long một cách ngắn gọn rồi khoác chiếc ba lô bạc màu lên vai, rảo bước đi thẳng ra trạm xe buýt trước cổng vườn ươm để đón chuyến xe quay về xưởng Tân Kiên, kịp giờ kiểm tra lại dải nhiệt độ của buồng sấy đa khoang cho mẻ ép thử nghiệm buổi chiều. Anh dứt khoát từ chối lời đề nghị đi chung chuyến xe công nghệ của Nhiên. Sự xa cách đầy lịch thiệp và giữ khoảng cách ấy là một vết sẹo sâu sắc, một bài học đắt giá mà Nhiên hiểu rằng cô sẽ phải mất rất nhiều tháng ngày làm việc liêm chính và nhất quán mới có thể dần dần bù đắp.

Phương nán lại thêm chừng mười lăm phút trong phòng họp để trao đổi ngắn gọn với Long về danh mục các mạng lưới hỗ trợ doanh nghiệp xã hội và các nguồn vốn vay ưu đãi vi mô dành cho công nghệ xanh. Thần sắc cô tuy vẫn còn lộ rõ sự mệt mỏi cùng cực sau một chuỗi ngày dài căng thẳng, nhưng dáng vẻ hoảng loạn, chực chờ gục ngã của buổi sáng đã được thay thế bằng phong thái thực tế, bình thản và tỉnh táo của một giám đốc tài chính đúng nghĩa.

Nhiên bước ra hành lang kính dài hun hút ở tầng ba của Vườn Ươm Hạt Mầm. Cô tựa nhẹ vầng trán nóng bừng vào bề mặt kính mát lạnh, đưa mắt nhìn xuống dòng xe cộ đang hối hả, cuộn chảy như những đàn kiến bất tận trên trục đường lớn của trung tâm thành phố bên dưới.

Lần đầu tiên sau nhiều tháng trời đằng đẵng bị bủa vây bởi nỗi sợ hãi vô hình và gánh nặng nợ nần, lồng ngực Nhiên mới có thể giãn ra để đón nhận một luồng không khí thật sự thông suốt.

Không còn những góc khuất bí mật. Không còn những lời dối trá tự huyễn hoặc về một sự hy sinh cao cả. Mộc Nhiên của cô lúc này có thể vẫn đang nghèo khó, vẫn đang phải đối mặt với nguy cơ thiếu hụt tiền mặt từng ngày, nhưng khung xương vận hành của nó giờ đây đã được đúc kết bằng kỷ luật thép, sự tôn trọng lẫn nhau và sức mạnh của sự thật.

Màn hình chiếc điện thoại trong túi áo bảo hộ của Nhiên bất ngờ rung lên một nhịp dài, kéo theo âm thanh thông báo thư điện tử quen thuộc.

Nhiên lấy máy ra, ngón tay khẽ trượt trên mặt kính. Một thông báo email mới tinh hiện lên trên thanh trạng thái.

Người gửi không phải là Tạ Hải Yến từ Quỹ Tầm Việt, cũng không phải là những đối tác phân phối F&B quen thuộc hay cằn nhằn về giá cả.

Đó là một bức thư gửi từ Quỹ Tác Động Đồng Hành, một tổ chức đầu tư tác động xã hội độc lập có tiếng tăm nghiêm ngặt, và người ký tên ở cuối bức thư là Hoàng Gia Bảo:

*“Kính gửi Ban Điều hành Công ty TNHH Mộc Nhiên,*

*Chúng tôi đã âm thầm theo dõi sát sao các thông số kỹ thuật thực nghiệm và những phản hồi thực tế từ thị trường của các bạn trong đợt thử nghiệm sản phẩm bao bì nông sản sinh học vừa qua. Thay mặt Quỹ Tác Động Đồng Hành, tôi trân trọng đề xuất một buổi làm việc chính thức và thực hiện đợt thẩm định thực địa độc lập toàn diện tại Xưởng Tân Kiên vào đầu tuần tới...”*