Đối Thủ Có Cùng Câu Chuyện

Tờ rơi bóng bẩy in hình chiếc khay bã mía màu nâu nhạt với dòng chữ “Vật liệu xanh từ thiên nhiên” nằm gọn trên bàn làm việc của Nhiên như một cái tát vào sự ngây thơ thương trường.

Dưới ánh đèn huỳnh quang chập chờn của văn phòng gác lửng xưởng Tân Kiên, từng thớ giấy couche láng bóng định lượng một trăm năm mươi gam phản chiếu lại ánh mắt thẫn thờ của Nhiên. Mặt giấy mát lạnh, trơn nhẵn, tỏa ra mùi mực in offset công nghiệp ngai ngái, đối lập hoàn toàn với bề mặt ráp nhẹ, ấm áp của những sản phẩm ép từ xơ sợi thực vật mà cô hằng nâng niu. Bên dưới sàn xưởng, tiếng máy ép thủy lực số 1 vừa được ông Hòa nắn lại then trượt và căn chỉnh lại độ đồng tâm đang dập đều đặn từng nhịp cơ khí nặng nề. Mỗi cú nén tạo ra một chấn động nhỏ truyền qua kết cấu dầm thép chữ I, làm rung nhẹ mép bàn gỗ ép và khiến cốc nước nguội ngắt của Nhiên khẽ gợn sóng. Thế nhưng, âm thanh lao động quen thuộc ấy không thể xua tan cảm giác buốt lạnh đang chạy dọc sống lưng cô.

Nhiên cầm chiếc thước kẹp kim loại đặt lên mặt tờ rơi, đối chiếu từng thông số in trên bản vẽ mặt cắt mà tập đoàn GreenMax vừa tung ra thị trường. Mép thước bằng thép không gỉ sáng loáng lướt trên từng đường nét in sắc sảo. Từng đường gân chịu lực hình chữ Y dập nổi dưới đáy khay để phân bổ ứng suất nén từ trọng lượng thức ăn sang các vách bên, mép viền uốn lượn sóng cách điệu tăng cứng chống tràn khi bưng bê đồ ăn nóng, và cả góc vát thoát khuôn đúng mười hai độ nhằm tối ưu hóa hành trình nâng hạ của piston thủy lực… Tất cả đều trùng khớp đến từng milimet với mẫu khay ba ngăn mà cô và Minh đã thức trắng bao đêm gọt giũa trên phần mềm AutoCAD, rồi tự tay mài giũa từng góc phôi mẫu tại xưởng. Thậm chí, dòng khẩu hiệu “Mộc mạc từ đất mẹ – Vẹn nguyên nhịp sống xanh” mà Mộc Nhiên từng in thử trên nhãn mẫu gửi đến các chuỗi đối tác chỉ bị GreenMax đổi lại vỏn vẹn hai chữ thành “Thuần khiết từ đất mẹ – Vẹn toàn lối sống xanh”.

Một sự sao chép trắng trợn, hoàn hảo và được bao bọc dưới lớp vỏ bóng bẩy của một tập đoàn dẫn đầu ngành bao bì nhựa dùng một lần tại miền Nam.

Nhiên nhắm mắt lại, ngón tay cái miết mạnh vào cạnh chiếc thước kẹp kim loại đến mức đầu ngón tay hằn sâu một vệt trắng bệch. Cô nhớ lại từng buổi tối muộn ở xưởng cơ khí, khi bụi xơ mía bay lơ lửng trong không khí như những hạt phấn vàng dưới ánh đèn cao áp, Minh đã ngồi chồm hổm bên chiếc máy phay, cẩn thận dùng giấy nhám mịn đánh bóng từng đường lượn sóng trên lòng khuôn nhôm để khi dập không làm rách màng xơ. Bao nhiêu công sức thức trắng đêm, bao nhiêu lần thất bại khi mẻ phôi bị nứt viền vì góc thoát khuôn chưa chuẩn, tất cả những mồ hôi và chất xám ấy giờ đây nằm gọn gàng, tinh tươm trong tập ấn phẩm tiếp thị của một kẻ khác.

Tiếng bước chân dồn dập nện trên bậc cầu thang sắt kéo Nhiên thoát khỏi cơn bàng hoàng. Nhịp chân gấp gáp làm rung chuyển các mối hàn rỉ sét của chiếc cầu thang dẫn lên căn gác lửng. Cánh cửa nhôm kính ọp ẹp bị đẩy mạnh sang một bên, va vào thanh chốt phát ra tiếng kêu khô khốc. Lê Hoài Phương bước vào phòng. Chiếc áo sơ mi công sở màu xanh nhạt của Phương đẫm mồ hôi sau một ngày chạy ngoài đường phố Sài Gòn nắng gắt, vạt áo sau lưng ướt đẫm dính chặt vào da thịt, nhưng gương mặt cô lúc này lại xám ngoét, đôi môi tô son đỏ mím chặt thành một đường thẳng căng thẳng đến run rẩy.

Phương không thèm đặt túi xách xuống ghế, cô ném tập tài liệu báo giá dày cộp xuống mặt bàn gỗ ép kêu một tiếng “chát”, khiến xấp tài liệu kiểm tra chất lượng của xưởng bên cạnh văng tung tóe ra sàn.

“Không chỉ có tờ rơi đâu,” giọng Phương khản đặc, nghẹn lại vì uất ức lẫn tức giận, hai bả vai cô khẽ rung lên sau mỗi nhịp thở dốc. “Đỗ Quang Vinh ra đòn rồi. Cậu nhìn bảng chào giá của chúng nó đi. Nhìn thật kỹ vào từng con số xem lũ cá mập ăn tươi nuốt sống người ta như thế nào.”

Nhiên run rẩy cầm tờ báo giá chính thức có con dấu đỏ chót của Công ty Cổ phần Tập đoàn GreenMax. Mắt cô lướt nhanh qua các cột số liệu được trình bày theo quy chuẩn chuyên nghiệp: đơn giá theo số lượng, chính sách chiết khấu bậc thang, thời hạn thanh toán, chi phí vận chuyển… rồi dừng sững lại ở con số cuối cùng nằm ở góc phải chân trang. Giá bán lẻ đề xuất cho dòng khay bã mía ba ngăn của GreenMax thấp hơn giá thành sản xuất tối thiểu của Mộc Nhiên đúng hai mươi lăm phần trăm. Một mức giá không tưởng đối với bất kỳ doanh nghiệp nào phải đi thu mua nguyên liệu thô và gia công bán tự động.

“Làm sao chúng nó có thể ép giá xuống mức này được?” Nhiên thì thầm, bàn tay siết chặt mép giấy đến nhàu nát, khớp ngón tay kêu lên răng rắc. “Chi phí bã mía thô đạt chuẩn độ ẩm dưới mười lăm phần trăm từ Tân Phú đã là sáu trăm năm mươi đồng một ký. Cộng thêm phụ gia biến tính sáp cám gạo, công sấy, điện ba pha và khấu hao máy móc, giá thành xuất xưởng mỗi chiếc khay của mình đã ngót nghét một ngàn sáu trăm đồng. Chúng nó chào bán một ngàn bốn trăm đồng? Bán phá giá để bóp chết mình à?”

“Chúng nó không cần bán phá giá lỗ vốn đâu,” Phương thở dốc, kéo chiếc ghế xoay bọc nỉ đã sờn rách ngồi phịch xuống đối diện Nhiên, các ngón tay sơn móng đỏ gõ liên hồi lên mặt bàn một cách mất kiên nhẫn. “GreenMax vừa nhập khẩu đồng bộ ba dây chuyền ép bột tự động hoàn toàn từ Đài Loan lắp đặt tại nhà máy ở Khu công nghiệp Tân Đức. Mỗi chu kỳ ép của chúng nó chỉ mất đúng tám giây, trong khi cỗ máy ép cổ lỗ sĩ của mình mất ba mươi giây. Năng lực của chúng nó là hai triệu sản phẩm mỗi tháng. Chi phí nhân công trên từng đơn vị sản phẩm của chúng nó gần như bằng không so với xưởng mình. Chưa hết, tiềm lực tài chính của Vinh cho phép công ty đó chịu biên lợi nhuận ròng dưới ba phần trăm, thậm chí chấp nhận hòa vốn trong sáu tháng đầu để chiếm trọn kênh phân phối.”

Phương ngước lên, ánh mắt lộ rõ vẻ tuyệt vọng xen lẫn cay đắng. Những giọt mồ hôi đọng trên thái dương cô lăn dài xuống cằm, làm nhòe đi lớp phấn trang điểm vội vã buổi sáng:

“Hậu quả nhãn tiền đây: chuỗi bánh ngọt Tous Les Jours và bên hệ thống cơm trưa văn phòng Xanh Bếp — hai đối tác F&B tiềm năng mà tớ vừa chật vật kết nối suốt ba tuần qua, hẹn chiều nay ký biên bản ghi nhớ thử nghiệm — vừa đồng loạt gửi email hủy lịch hẹn. Trợ lý thu mua của họ nói thẳng qua điện thoại: GreenMax đã cử đại diện kinh doanh mang hợp đồng mẫu đến tận bàn làm việc của họ từ sáng sớm, cam kết giao hàng tận kho với giá rẻ hơn hai mươi lăm phần trăm và cho nợ gối đầu bốn mươi lăm ngày. Mộc Nhiên của chúng ta bị gạt ra rìa ngay trước khi kịp bước chân vào cửa.”

Lời Phương vừa dứt thì tiếng bản lề cửa lại rít lên ken két. Cánh cửa phòng điều hành lại bật mở. Trần Quốc Minh bước vào, trên trán còn vệt dầu máy đen sì kéo dài từ chân tóc xuống tận lông mày, hai tay cầm hai chiếc kìm chết dính đầy mỡ bò. Chiếc áo bảo hộ lao động màu xanh công nhân của anh lấm lem bụi bột bã mía khô và ướt đẫm mồ hôi nơi ngực áo. Theo sau anh là Uyên, em gái của Nhiên, xách theo chiếc cặp da luật sư quen thuộc, vẻ mặt trầm tĩnh đến lạnh lùng.

Minh nhìn thấy sắc mặt tái nhợt của Phương và tờ rơi GreenMax trên bàn, nét mặt anh lập tức đanh lại. Anh quẳng mạnh hai chiếc kìm xuống góc bàn cơ khí cạnh cửa làm vang lên tiếng kim loại va chạm chát chúa, rồi bước tới, nhấc tờ rơi lên. Anh đảo mắt qua bản vẽ thiết kế viền lượn sóng và rãnh gia cường chữ Y dập nổi dưới đáy khay. Một tiếng chửi thề hiếm hoi bật ra khỏi miệng người kỹ sư vốn điềm đạm và trầm lặng:

“Khốn nạn thật! Đây là kết cấu rãnh chịu lực ba điểm do chính tay tớ tính toán ứng suất để bù cho độ giòn của xơ bã mía Tân Kiên. Cả cái góc nghiêng mười hai độ để gỡ khuôn không bị nứt mép nữa… Không thể nào có chuyện trùng hợp ngẫu nhiên từng bán kính bo góc thế này được! Bọn họ ăn cắp trắng trợn!”

Minh chỉ tay vào đường lượn sóng nơi mép khay, gân xanh trên mu bàn tay anh nổi phồng lên vì giận dữ:

“Các cậu nhìn xem, cái bán kính R3 ở góc lượn này là tớ phải thử nghiệm hỏng mất bốn bộ khuôn mẫu, tốn gần ba chục triệu tiền phôi thép mới tìm ra được độ cong lý tưởng để mép khay không bị xé rách khi máy ép gia nhiệt lên một trăm bốn mươi độ C. Bản vẽ này tớ chỉ vừa hoàn thiện cách đây hai tháng, chỉ có nội bộ xưởng và mẫu thử gửi cho khách hàng xem. Làm sao bọn chúng có được thông số khuôn chính xác đến từng phần mười milimet như thế này?”

Cơn giận dữ bị kìm nén suốt mấy ngày qua sau sự cố máy nứt và khoản nợ thế chấp bỗng bùng lên dữ dội trong lồng ngực Nhiên. Máu nóng dồn lên thái dương khiến tai cô lùng bùng, tim đập thình thịch như muốn xé toang lồng ngực. Cô đứng phắt dậy, đập mạnh hai lòng bàn tay xuống mặt bàn gỗ khiến tờ rơi và các văn bản bay lào xào:

“Không thể để yên chuyện này được! Đây là mồ hôi nước mắt, là công sức bao nhiêu đêm không ngủ của cả đội ngũ. GreenMax là tập đoàn lớn mà hành xử như phường ăn cắp! Uyên, em là luật sư, em chuẩn bị hồ sơ ngay cho chị. Chúng ta sẽ nộp đơn khởi kiện GreenMax ra Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh. Kiện bọn họ tội xâm phạm bản quyền, ăn cắp kiểu dáng công nghiệp và cạnh tranh không lành mạnh! Chị không tin luật pháp lại dung túng cho hành vi cướp đoạt chất xám trắng trợn như thế này!”

Không gian căn phòng gác lửng bỗng chìm vào một sự im lặng ngột ngạt. Tiếng máy ép thủy lực dưới xưởng vọng lên từng hồi trầm đục như tiếng đập của một cỗ máy khổng lồ đang dần đuối sức. Minh thở dốc, ánh mắt đầy phẫn uất nhìn chằm chằm vào bản vẽ, ngực phập phồng, ngầm đồng tình với phản ứng quyết liệt của Nhiên. Phương thì cắn chặt môi dưới, ánh mắt hoang mang nhìn ra ô cửa kính mờ bụi xơ mía.

Thế nhưng, Uyên không hề mở cặp lấy giấy tờ. Cô kéo một chiếc ghế nhựa, bình thản ngồi xuống, ánh mắt sắc bén lướt qua gương mặt đang bừng bừng tức giận của chị gái mình. Uyên đặt hai bàn tay đan vào nhau trên bàn, ngón tay thon thả gõ nhẹ lên mặt da của chiếc cặp tài liệu. Giọng nói cô cất lên lạnh lùng và chuẩn xác như một lưỡi dao mổ:

“Chị Nhiên, em khuyên chị nên uống một ngụm nước lạnh rồi ngồi xuống nghe em nói. Với tư cách là luật sư tư vấn được Mộc Nhiên trả phí năm triệu một tháng, em có trách nhiệm dập tắt ngay sự kích động thiếu thực tế này của chị trước khi nó đẩy công ty xuống vực.”

“Uyên! Em nói gì vậy?” Nhiên trừng mắt nhìn em gái, giọng run lên vì phẫn uất. “Bằng chứng rành rành ra đó! Mẫu của mình làm ra trước, hình ảnh mình gửi cho khách hàng từ cả tháng trước, giờ họ sao chép y hệt… Cả anh Minh là người vẽ ra từng đường nét, có cả file gốc lưu ngày giờ tạo bản vẽ trong máy tính…”

“Bằng chứng rành rành về mặt cảm xúc, nhưng rỗng tuếch về mặt pháp lý,” Uyên ngắt lời Nhiên một cách dứt khoát, không hề nhân nhượng, từng âm tiết phát ra rõ ràng và đanh thép. “Em hỏi chị một câu căn bản nhất: Mộc Nhiên đã nộp đơn đăng ký bảo hộ độc quyền Kiểu dáng công nghiệp cho chiếc khay này tại Cục Sở hữu trí tuệ chưa? Đã có Văn bằng bảo hộ hay ít nhất là Giấy chứng nhận chấp nhận đơn hợp lệ chưa?”

Nhiên nghẹn lời. Lồng ngực cô thắt lại như bị một bàn tay vô hình bóp nghẹt. Cô ngập ngừng, ánh mắt lảng tránh cái nhìn soi mói của em gái:

“Chị… lúc đó xưởng còn chưa chạy ổn định, tiền ăn còn phải đong đếm từng đồng, chi phí nộp đơn rồi thuê đại diện sở hữu công nghiệp mất cả chục triệu, làm sao chị…”

“Vậy là chưa,” Uyên gật đầu, giọng sắc lạnh như một thẩm phán tuyên án. “Theo Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam, quyền đối với kiểu dáng công nghiệp chỉ được xác lập trên cơ sở quyết định cấp văn bằng bảo hộ của cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo nguyên tắc nộp đơn đầu tiên — first-to-file. Ý tưởng hay bản vẽ thiết kế nằm trong máy tính của anh Minh không tự động sinh ra quyền độc quyền để cấm người khác sản xuất một sản phẩm có hình dáng tương tự.”

“Nhưng còn quyền tác giả đối với bản vẽ? Còn hành vi cạnh tranh không lành mạnh sao chép nhận diện thương mại?” Minh lên tiếng, giọng đầy uất ức, bước lên một bước đối diện với Uyên. “Bản vẽ đó do tớ vẽ ra, có chữ ký số của tớ, lưu trên ổ cứng từ sáu tháng trước. Quyền tác giả phát sinh từ thời điểm tác phẩm được định hình dưới một hình thức vật chất nhất định kia mà?”

Uyên quay sang nhìn Minh, ánh mắt không hề dao động trước cơn giận của người kỹ sư:

“Quyền tác giả chỉ bảo hộ hình thức thể hiện của bản vẽ kỹ thuật — nghĩa là cấm người khác photocopy hay xuất bản bản vẽ của anh. Nó tuyệt đối không bảo hộ chức năng kỹ thuật hay hình dáng của sản phẩm công nghiệp được tạo ra từ bản vẽ đó. Một chiếc khay ăn ba ngăn là vật phẩm có tính ứng dụng phổ thông. Các chi tiết như viền lượn sóng hay rãnh chữ Y, dù anh Minh có dày công tính toán, nhưng dưới góc độ giám định pháp lý, đó là các giải pháp kỹ thuật nhằm đạt được hiệu quả chịu lực và thoát khuôn, chứ không phải là tác phẩm mỹ thuật ứng dụng mang tính sáng tạo nghệ thuật cá biệt.”

Uyên dừng lại một nhịp, mở cặp da lấy ra một tập văn bản quy phạm pháp luật được đánh dấu bằng những dải giấy màu vàng, đặt ngay ngắn trước mặt Nhiên:

“Còn về việc kiện cạnh tranh không lành mạnh? Chị phải chứng minh kiểu dáng khay của Mộc Nhiên đã được sử dụng rộng rãi, ổn định trên thị trường đến mức người tiêu dùng mặc nhiên coi đó là chỉ dẫn thương mại nhận diện riêng cho Mộc Nhiên. Trong khi thực tế là gì? Mộc Nhiên mới chỉ giao thử nghiệm được vài ngàn chiếc khay cho duy nhất một chuỗi cà phê Nắng Sớm, độ nhận diện trên thị trường bằng không. Trong khi đó, GreenMax đã kịp đăng ký nhãn hiệu sản phẩm của họ, nộp đơn bảo hộ kiểu dáng trước chị, và chỉ cần nộp đơn trước, họ mới là người có quyền pháp lý tạm thời.”

“Chẳng lẽ chúng ta phải giương mắt nhìn họ cướp không công sức của mình sao?” Giọng Nhiên run rẩy, sự bất lực xen lẫn uất nghẹn dâng lên ứ nghẹn nơi cổ họng. Cô thấy khóe mắt mình cay xè, nhưng cô cố cắn chặt môi để không bật khóc trước mặt mọi người.

“Luật pháp bảo vệ người am hiểu luật và hành động kịp thời, chứ không bảo vệ người chậm trễ,” Uyên nói thẳng thừng, ánh mắt cô nghiêm khắc nhưng phảng phất một tia xót xa kín đáo. “Chị đòi kiện? Em tính cho chị một bài toán kinh tế đơn giản: Một vụ kiện tranh chấp sở hữu trí tuệ và cạnh tranh không lành mạnh kéo dài trung bình từ mười tám tháng đến ba năm qua hai cấp xét xử. Chi phí thuê luật sư tranh tụng, chi phí giám định tại Viện Khoa học sở hữu trí tuệ, án phí, chi phí thu thập chứng cứ… tối thiểu ngốn của chị từ một trăm năm mươi đến hai trăm triệu đồng. Trong khi đó, tài khoản của Mộc Nhiên hiện tại còn bao nhiêu tiền sau đợt bồi thường cho Nắng Sớm? Hơn một trăm triệu một chút. Chị định đốt sạch số tiền còm cõi còn lại, bỏ mặc công nhân, bỏ mặc dây chuyền sản xuất để theo đuổi một vụ kiện mà khả năng thắng gần như bằng không sao?”

Những lời phân tích đanh thép, lạnh lùng của Uyên như những gáo nước đá dội thẳng vào cơn phẫn nộ của Nhiên. Nhiên từ từ ngồi sụp xuống ghế. Đôi chân cô mềm nhũn, hai bàn tay run rẩy buông thõng trên đùi. Cô hiểu Uyên nói đúng. Từng câu từng chữ của Uyên tuy tàn nhẫn nhưng là sự thật trần trụi của thương trường. Kẻ mạnh về vốn và am tường luật chơi luôn biết cách biến những khoảng trống pháp lý thành vũ khí giết chết những kẻ khởi nghiệp ngây thơ. Trong thế giới kinh doanh khốc liệt này, lòng nhiệt huyết và sự lương thiện không đủ để tự vệ nếu thiếu đi sự hiểu biết về luật pháp và chiến lược bảo vệ tài sản trí tuệ.

Bất chợt, tiếng gõ móng tay dồn dập của Phương ngừng lại.

Phương đứng dậy, kéo tấm bảng mica trắng treo trên vách xưởng lại gần bàn làm việc. Cô cầm cây bút dạ lông dầu màu đen, tháo nắp bằng một động tác dứt khoát rồi bắt đầu vẽ nhanh các sơ đồ và cột số liệu với một sự chuẩn xác đến kinh ngạc. Vẻ hoảng loạn ban nãy biến mất, thay vào đó là một sự tập trung cao độ, sắc sảo đến mức khiến người ta phải rợn người.

“Uyên nói đúng, kiện tụng lúc này là tự sát,” giọng Phương vang lên, đều đều nhưng lạnh tanh. “Nhưng muốn sống sót, chúng ta phải giải mã được đòn đánh của Đỗ Quang Vinh. Tớ đã rà soát lại toàn bộ hệ thống phân phối và định phí vận hành của GreenMax.”

Cây bút lông trong tay Phương rít lên kin kít trên mặt bảng trắng, từng nét vẽ dứt khoát hiện ra:

“Nhìn vào cấu trúc chi phí của chúng nó đi. Nhà máy Tân Đức của GreenMax chạy ba ca liên tục, tiêu thụ điện công nghiệp cực lớn. Dây chuyền tự động nhập khẩu của Đài Loan đòi hỏi bột bã mía phải có độ mịn đồng nhất dưới không phẩy một milimet và độ ẩm tuyệt đối dưới tám phần trăm. Muốn đạt tiêu chuẩn đó, GreenMax không thể đi thu gom bã mía phơi thủ công ngoài trời của nông dân như mình được. Bọn họ buộc phải mua bột bã mía ép viên công nghiệp từ các nhà máy đường lớn ở Tây Ninh hoặc nhập khẩu từ Thái Lan với giá tối thiểu một ngàn hai trăm đồng một ký.”

Phương gạch một đường đậm dưới con số chi phí nguyên liệu, ngòi bút ấn mạnh làm toe đầu lông:

“Tiếp theo, hệ thống phân phối của GreenMax vận hành qua ba tầng: tổng đại lý khu vực, đại lý cấp một và các nhà phân phối F&B độc quyền. Để ép các đại lý này đẩy dòng khay bã mía mới thay vì đồ nhựa truyền thống, Vinh đang phải chiết khấu cho họ từ mười lăm đến mười tám phần trăm trên giá bán lẻ. Cộng thêm chi phí logistics bằng đội xe tải chuyên dụng và chi phí quảng bá rầm rộ… Với mức giá bán một ngàn bốn trăm đồng một chiếc khay, biên lợi nhuận gộp của GreenMax hiện tại không vượt quá năm phần trăm. Nếu tính cả khấu hao ba cỗ máy tự động trị giá hàng chục tỷ đồng kia, mỗi chiếc khay bán ra, GreenMax thực chất đang chịu lỗ kỹ thuật khoảng năm mươi đến bảy mươi đồng.”

Phương quay lại, chỉ đầu bút dạ vào con số âm màu đỏ mà cô vừa viết ngoáy ở góc bảng:

“Đỗ Quang Vinh đang dùng đòn bẩy tài chính từ mảng bao bì nhựa truyền thống — vốn đang có dòng tiền rất dồi dào — để trợ giá cho mảng bã mía này. Ông ta muốn bóp nghẹt chúng ta ngay từ trong trứng nước, không cho Mộc Nhiên có cơ hội tiếp cận bất kỳ khách hàng chuỗi nào. Khi chúng ta phá sản hoặc kiệt quệ phải bán mình, GreenMax sẽ lập tức nâng giá lên một ngàn tám trăm hoặc hai ngàn đồng một chiếc để bù đắp khoản lỗ giai đoạn đầu. Đó là bài toán thôn tính kinh điển của các tập đoàn lớn.”

Minh đứng dựa lưng vào cột thép hộp chịu lực, nheo mắt nhìn những con số chi tiết đến từng phần trăm mà Phương vừa vạch ra trên bảng. Một thoáng nghi hoặc lóe lên trong ánh mắt người kỹ sư cơ khí. Anh khoanh hai tay trước ngực, nhìn chằm chằm vào Phương.

“Phương này,” Minh chậm rãi cất tiếng, giọng anh trầm xuống, mang theo một sự dò xét không giấu giếm. “Làm sao cậu nắm rõ cấu trúc chi phí, định mức tiêu hao nguyên liệu của dây chuyền Đài Loan, và cả tỷ lệ chiết khấu nội bộ cho đại lý của GreenMax chi tiết đến mức như vậy? Những thứ đó là bí mật kinh doanh sống còn của một tập đoàn lớn, người ngoài làm sao biết được?”

Bàn tay đang cầm bút của Phương khẽ khựng lại trong tích tắc. Một thoáng bối rối cực kỳ mỏng manh lướt qua đôi mắt cô, đôi mi dày chớp nhẹ, nhưng rất nhanh, cô quay lại, nở một nụ cười nhạt thếch:

“Minh quên là tớ từng làm việc trong ngành phân phối bao bì gần ba năm à? Trước khi về Mộc Nhiên, tớ từng có thời gian làm việc ngắn hạn ở vị trí quản lý bán hàng cho chính GreenMax. Những bài toán định giá dìm đối thủ, đè bẹp các xưởng nhỏ bằng quy mô và chiết khấu kênh phân phối… tớ đã thấy Đỗ Quang Vinh áp dụng cả chục lần với các cơ sở bao bì giấy tái chế ở Bình Dương rồi. Vinh không có gì mới mẻ cả, ông ta chỉ dùng tiền đè chết đối thủ bằng sự kiên nhẫn của dòng vốn.”

Lời giải thích của Phương nghe rất hợp lý, các mốc thời gian hoàn toàn trùng khớp với hồ sơ năng lực của cô khi gia nhập nhóm sáng lập. Nhưng Nhiên vẫn nhận thấy những ngón tay của Phương đang nắm chặt lấy thân cây bút dạ đến mức đầu ngón tay trắng bệch, và khớp ngón tay hơi run rẩy. Uyên ngồi bên cạnh khẽ liếc nhìn Phương một cái thật sâu, ánh mắt sắc sảo của người làm luật dường như đã ghi nhận sự bất thường này, nhưng cô chọn cách im lặng, chỉ khẽ gật đầu một cái kín đáo rồi tiếp tục xem lại hồ sơ.

Nhiên hít một hơi thật sâu. Không khí xưởng nồng nặc mùi xơ bã mía sấy khô quyện với mùi dầu thủy lực ngai ngái và mùi khét nhẹ của mâm nhiệt bỗng khiến đầu óc cô tỉnh táo lạ thường.

Cơn giận dữ trẻ con đã qua đi, để lại một khoảng trống lạnh lẽo của sự tỉnh ngộ. Đỗ Quang Vinh và GreenMax là một ngọn núi sừng sững chắn ngang con đường sinh tồn của Mộc Nhiên. Nếu cô cứ tiếp tục lao đầu vào kiện tụng cảm tính hay chạy đua giảm giá trên sân chơi của họ, Mộc Nhiên sẽ tan biến thành tro bụi chỉ trong vòng một tháng. Họ có tiền, có máy móc tối tân, có đội ngũ pháp lý sừng sỏ. Mộc Nhiên đấu trực diện bằng tiền và luật với họ lúc này chẳng khác nào lấy trứng chọi đá.

“Chúng ta không thể giảm giá theo họ được,” Nhiên lên tiếng, giọng cô đã lấy lại sự điềm tĩnh và chắc chắn của người đứng đầu. “Tài khoản của mình không chịu nổi cuộc chiến đốt tiền. Nếu hạ giá hai mươi lăm phần trăm, mỗi sản phẩm bán ra chúng ta sẽ lỗ sập tiệm, và người đầu tiên phải gánh chịu hậu quả sẽ là việc cắt giảm lương công nhân hoặc ép giá thu mua bã mía của bà con Tân Phú. Chúng ta tuyệt đối không đi con đường đó.”

Nhiên quay sang Uyên, rút từ ngăn kéo ra tập hồ sơ pháp lý của công ty:

“Uyên, việc đầu tiên: Chị ủy quyền toàn quyền cho em đại diện Mộc Nhiên nộp đơn đăng ký nhãn hiệu độc quyền cho cái tên ‘Mộc Nhiên’ kèm logo mầm cây ba lá ngay trong ngày mai. Làm thủ tục ưu tiên nhanh nhất có thể. Dù chưa bảo hộ được kiểu dáng khay, chúng ta phải giữ chặt cái tên và linh hồn của thương hiệu này.”

“Em sẽ nộp đơn trực tiếp tại Cục Sở hữu trí tuệ vào sáng mai,” Uyên gật đầu dứt khoát, rút bút ký vào biên bản ghi nhận việc ủy quyền. “Đồng thời, em sẽ soạn thảo ngay một bản Thỏa thuận Bảo mật Thông tin và Bảo hộ Bí mật Kinh doanh nội bộ nghiêm ngặt. Mọi cá nhân tiếp cận quy trình kỹ thuật đều phải ký cam kết bồi thường thiệt hại nếu để lộ lọt thông tin.”

“Đúng,” Nhiên nhìn sang Minh và nhấn mạnh. “Từ hôm nay, xưởng Tân Kiên phải thiết lập lại toàn bộ quy trình kiểm soát thông tin. Toàn bộ công thức biến tính sáp cám gạo chịu nhiệt và hệ enzyme phân hủy sinh học của anh Tùng nghiên cứu phải được mã hóa thành các mã hóa chất ký hiệu A1, B2. Không một ai, kể cả công nhân vận hành hay khách tham quan, được phép tiếp cận tỷ lệ phối trộn thực tế. Các bản vẽ thiết kế khuôn mẫu mới của Minh phải được lưu trữ ngoại tuyến trên ổ cứng độc lập, tuyệt đối không đồng bộ lên các dịch vụ đám mây công cộng.”

Minh gật đầu, ánh mắt lộ rõ sự đồng tình: “Tớ hiểu. Tớ sẽ làm việc lại với Tùng để khóa toàn bộ nhật ký thí nghiệm. Những mẻ phụ gia sẽ do chính tay tớ và Tùng pha chế theo mẻ, đóng can dán nhãn mã hóa trước khi đưa ra cho thợ ép. Nhưng còn bài toán thị trường thì sao? Nếu GreenMax đã chặn đường vào các chuỗi F&B bằng giá rẻ, chúng ta bán hàng cho ai để sống qua mùa này?”

Nhiên bước lại gần tấm bảng trắng, cầm chiếc khăn lau xóa đi những con số chi phí của GreenMax, chỉ để lại một chữ duy nhất mà Phương vừa viết ở góc trên: *Khách hàng*.

“Đỗ Quang Vinh có tiền, có máy móc tự động hàng triệu đô, có hệ thống phân phối khổng lồ. Nhưng GreenMax có một điểm yếu chí mạng mà chính sự to lớn của họ đã tạo ra,” ánh mắt Nhiên rực sáng lên niềm tin kiên định, ngón tay cô gõ mạnh vào chữ *Khách hàng*. “Họ là một cỗ máy công nghiệp vô hồn. Họ thu mua bột bã mía ép viên trôi nổi từ các nhà máy đường công nghiệp lớn, nơi bã mía bị xử lý qua lưu huỳnh để tẩy trắng đường, chứa đầy hóa chất tồn dư. Sản phẩm của họ rẻ, nhưng họ không thể chứng minh được nguồn gốc nguyên liệu sạch. Họ không thể nói cho người tiêu dùng biết bã mía đó đến từ cánh đồng nào, do người nông dân nào làm ra, và liệu nó có thực sự an toàn tuyệt đối khi tiếp xúc với đồ ăn nóng hay không.”

Nhiên quay lại nhìn cả ba người, giọng cô vang lên đầy thuyết phục:

“Vũ khí duy nhất của Mộc Nhiên lúc này không phải là giá bán, mà là Tính Chân Thật và Khả Năng Truy Xuất Nguồn Gốc. Chúng ta có Hợp tác xã Tân Phú. Chúng ta có hệ thống buồng sấy ba khoang có mã QR truy xuất đến từng mẻ phôi mà Minh vừa tích hợp bo mạch Arduino. Mỗi chiếc khay của Mộc Nhiên khi xuất xưởng sẽ mang theo một mã QR định danh duy nhất. Khách hàng cầm chiếc khay lên quét mã, họ sẽ thấy ngay: khay này làm từ bã mía của nông hộ nào ở Tân Phú, thu hoạch ngày nào, độ ẩm bao nhiêu, xử lý nhiệt bằng công nghệ enzyme sinh học gì, và cam kết không có một hạt vi nhựa hay hóa chất tẩy trắng nào.”

Phương ngước lên nhìn Nhiên, ánh mắt lóe lên sự tính toán nhanh nhạy của một người làm thị trường:

“Cậu định đánh vào phân khúc khách hàng cao cấp? Những chuỗi coi trọng danh tiếng thương hiệu và trách nhiệm xã hội hơn là chênh lệch vài trăm đồng tiền bao bì?”

“Chính xác,” Nhiên gật đầu. “Khách hàng phổ thông có thể chọn GreenMax vì rẻ. Nhưng những thương hiệu như Nắng Sớm của anh Khải, hay các chuỗi nhà hàng hữu cơ thực thụ, họ không dám đánh cược uy tín thương hiệu của họ với một sản phẩm mập mờ về nguồn gốc. Họ cần sự minh bạch tuyệt đối để bảo vệ khách hàng của họ. Chúng ta sẽ biến câu chuyện liên kết sinh kế bền vững với bà con nông dân Tân Phú và sự an toàn tuyệt đối của vật liệu thành tấm khiên bảo vệ mình.”

Không khí trong căn phòng gác lửng bớt đi vẻ u uất, thay vào đó là sự tập trung căng thẳng của một đội ngũ vừa tìm thấy lối thoát trong vòng vây. Minh siết chặt chiếc kìm trong tay, gật đầu đồng thuận, trên môi anh hé mở một nụ cười nhẹ nhõm hiếm hoi. Phương vội vã mở sổ tay, bắt đầu phác thảo lại danh sách các đối tác tiềm năng theo định vị mới, loại bỏ những chuỗi chuộng giá rẻ và nhắm thẳng vào các thương hiệu cà phê specialty và nhà hàng thuần chay.

Nhưng đúng lúc Nhiên vừa thở phào một tiếng thì chiếc radio cũ kỹ đặt trên góc bàn làm việc của Minh — vốn được bật liu riu để nghe tin tức thời sự — bỗng phát ra tiếng rè rè ngắt quãng, rồi giọng cô phát thanh viên đài truyền hình vang lên rõ mồn một trong không gian tĩnh mịch:

*“...Bản tin thời tiết khẩn cấp: Do ảnh hưởng của một vùng áp thấp nhiệt đới bất thường hình thành trên vùng biển phía Nam, một đợt mưa trái mùa với lượng mưa rất lớn và kéo dài diện rộng chuẩn bị đổ bộ trực tiếp vào toàn bộ các tỉnh khu vực đồng bằng sông Cửu Long trong vòng bốn mươi tám giờ tới. Các địa phương vùng trũng thấp ven sông Tiền và sông Hậu cần khẩn trương gia cố đê bao và che chắn nông sản, đề phòng nguy cơ ngập úng và ẩm mốc nghiêm trọng…”*

Nhiên sững người. Nụ cười vừa chớm nở trên môi cô vụt tắt.

Đồng bằng sông Cửu Long. Vùng trũng ven sông Tiền. Đó chính là Hợp tác xã Tân Phú của ông Sáu Thành — nơi toàn bộ hàng chục tấn bã mía thô dự trữ cho đợt sản xuất sinh tử tiếp theo của Mộc Nhiên vẫn đang được phơi trên những bãi đất trống trải dài dọc theo bờ kênh.