Bắt tay với thương lái

Mùi khói thuốc lá phả nghi ngút trong góc quán cà phê cây me già ở thị xã Buôn Ma Thuột khi Sang nhìn Khôi và Lâm bằng ánh mắt dò xét, đề phòng.

Gió từ phía bùng binh trung tâm thị xã thổi thốc qua tán me râm ran tiếng ve cuối mùa, cuốn theo bụi đất đỏ bazan bám ráp mặt bàn gỗ tạp đã lên nước đen nhánh vì dầu mỡ và mồ hôi bao năm của cánh tài xế đường dài. Chiếc bật lửa Zippo bằng đồng hun cáu bẩn trên tay Phạm Đức Sang kêu cạch một tiếng khô khốc, đanh gọn như tiếng búa đập vào kim hỏa. Ngọn lửa vàng le lói bốc lên mùi xăng thơm nồng, soi rõ khuôn mặt gồ ghề chằng chịt nếp nhăn của một kẻ đã nếm đủ sương gió thương trường cao nguyên. Lão rít một hơi thuốc sâu đến mức hai hõm má hóp lại, xương gò má nhô cao như hai mũi đá tai mèo. Đốm tàn đỏ rực ăn lẹm vào thân điếu thuốc lá Ba Số Năm, cháy xèo xèo rồi buông rơi một mẩu tàn xám ngoét xuống chiếc gạt tàn men sứ sứt một góc to tướng.

Mười giờ sáng. Nắng cao nguyên sau chuỗi ngày bão dầm bỗng gắt gao lạ thường. Từng luồng nhiệt hầm hập xiên chéo qua mái hiên tôn rỉ sét lốm đốm lỗ thủng, đốt cháy lớp hơi nước ẩm ướt còn sót lại sau ba ngày dầm dề áp thấp nhiệt đới. Sang ngả người tựa lưng vào chiếc ghế đẩu bằng gỗ căm xe nứt nẻ, hai cánh tay cuồn cuộn gân guốc trần trụi dưới lớp áo thun ba lỗ bạc màu vắt chéo trước ngực. Lớp lông tay rậm rạp dính lấm tấm bụi đường, và trên bắp tay phải là một vết sẹo dài màu nâu sẫm – dấu tích của một lần giằng co bao tải cà phê ở trạm cân cách đây mười lăm năm. Ánh mắt lão như hai mũi dùi sắc nhọn, ghim chặt vào chiếc cặp da sờn mép mà Lâm vừa đặt ngay ngắn bên cạnh phin cà phê nhôm đang nhỏ từng giọt đen đặc, quánh đặc như mật mía.

"Mấy chú em hẹn tôi ra đây sớm hơn giờ hẹn chót bảy tiếng đồng hồ để làm gì?" Giọng Sang khàn đặc, đục ngầu như nước suối đầu nguồn sau cơn lũ quét, âm sắc nặng trịch thứ thổ âm pha tạp giữa đất Quảng Nam di cư và ba mươi năm cắm rễ chốn rừng thiêng nước độc. "Nếu là để van xin tôi nới hạn cái tối hậu thư năm giờ chiều, hay tính đem cái mớ đạo lý làm nông tử tế ra để khất ba mươi hai triệu tư tiền phân bón của thằng Y Bih, thì tôi khuyên hai chú cất công về lại cái chòi nilon ngoài rẫy mà lo cào phơi cà. Lão Sang này ba mươi năm buôn phân, cân cà ở cái đất Cư M'Rao này, lạ gì mấy bài ca than nghèo kể khổ của đám làm nông với mấy ông cử nhân tập tành khởi nghiệp. Tiền tươi thóc thật. Không có tiền mặt đập lên bàn thì cứ đúng năm giờ chiều, trạm sơ chế của mấy chú sang tên cho Đại Nguyên, còn cái máy nổ D24 với dàn ống tưới nhà thằng Y Bih dọn về kho của tôi. Luật chơi ngoài thương trường nó rành rành ra đó rồi, trời không cứu được mấy chú đâu."

Khôi không hề chớp mắt, cũng không để lộ chút bối rối nào trước thái độ gây hấn phủ đầu quen thuộc của tay thương lái lão luyện. Anh ngồi thẳng lưng, hai bàn tay đan lỏng vào nhau đặt trên mặt bàn gỗ. Sau một đêm thức trắng cùng Lâm trên đống số liệu và điều khoản hợp đồng dưới ánh đèn măng-sông tù mù của xưởng sơ chế, mắt Khôi có vằn đỏ, khóe môi khô khốc nứt nẻ, nhưng thần sắc bên trong ánh mắt ấy lại tĩnh tại đến lạ thường. Anh chậm rãi đưa tay nâng tách trà đá sóng sánh một màu vàng nhạt, nhấp một ngụm nhỏ để làm dịu cổ họng đang rát bỏng vì thiếu ngủ và khói thuốc.

Bên cạnh anh, Lâm vẫn giữ nguyên vẻ điềm tĩnh đến lạnh lùng. Anh tháo gọng kính cận viền titan mỏng mảnh, rút chiếc khăn lau chùi cẩn thận từng tròng kính bám bụi bazan rồi đeo lại lên sống mũi. Đôi mắt sau tròng kính phẳng lặng như mặt hồ không gợn sóng, không một chút biểu cảm dao động trước lời đe dọa nặng tính thị uy của lão thương lái.

"Anh Sang nhầm rồi," Khôi lên tiếng, giọng trầm ấm nhưng dứt khoát lạ thường, không hề mang một âm sắc nào của kẻ yếu thế đi cầu xin lòng trắc ẩn. "Chúng tôi đến đây không phải để xin anh gia hạn nợ, càng không phải để tranh cãi xem giá cà xô ngoài chợ hôm nay là bao nhiêu tiền một ký để anh ép giá hay chúng tôi nài nỉ nâng giá."

Khôi quay sang khẽ gật đầu với Lâm. Không một động tác thừa thãi, Lâm mở khóa chiếc cặp da đã sờn rách góc mép. Khóa kim loại kêu cái *tách* khô khốc trong khoảng lặng ngột ngạt giữa ba người. Lâm rút ra một tập tài liệu dày chừng mười lăm trang A4, được đóng gáy cẩn thận bằng bìa cứng cáp màu xanh dương, trên mặt dán nhãn in chữ vi tính đậm nét: *Phương án Hợp tác Cung ứng Dịch vụ Kho vận, Tiếp vận Kỹ thuật và Bảo lãnh Dòng tiền Niên vụ 2024–2025*.

Lâm đẩy tập hồ sơ trượt nhẹ trên mặt bàn gỗ xù xì, dừng lại chính xác ngay sát bao thuốc lá Ba Số Năm đang mở nắp của Sang.

"Chúng tôi ngồi ở đây," Khôi nhìn thẳng vào đôi mắt vằn tia máu đỏ quạch của lão thương lái, nhấn từng từ một cách rõ ràng, "là để đặt lên bàn với anh Sang một đề nghị làm ăn sòng phẳng: Bản Đỏ muốn thuê trọn gói dịch vụ tiếp vận độc quyền và toàn bộ hệ thống kho bãi trung chuyển của anh tại ngã ba Cư M'Rao."

Lão Sang sững người mất nửa giây. Ngón tay thô ráp đầy cáu bẩn đang gõ nhịp lách cách trên bao thuốc lá khựng lại giữa không trung. Lão chớp chớp mắt, dường như lỗ tai mình vừa nghe nhầm một câu đùa lố bịch nhất trần đời. Rồi, cái miệng rộng ngoác ra, để lộ hai chiếc răng hàm bọc vàng xỉn màu, bật ra một tràng cười khằng khặc đầy mỉa mai, làm mấy giọt cà phê đen trong phin rung rinh bắn tung tóe ra đĩa lót.

"Thuê tôi? Mấy chú em chưa tỉnh ngủ sau trận bão rừng à?" Sang nghiêng đầu nhổ toẹt một bãi bọt sang bên hông bàn, giọng gắt gỏng chanh chua: "Tài khoản Bản Đỏ của mấy chú sau vụ cắn răng hoàn tiền cọc cho khách sài thành tuần trước còn nổi ba trăm ngàn tiền mặt không mà đòi mở mồm thuê mướn lão này? Tôi nói cho các chú mở to mắt ra mà nhìn: tôi đang cầm trong tay giấy ủy quyền toàn quyền thu mua của sếp Đạt bên Tập đoàn Đại Nguyên! Họ rót tiền tỷ, hạn mức tiền mặt không đáy, xe tải mười tấn trực sẵn ở kho trung chuyển Hòa Phú, trả hoa hồng đại lý cao ngất ngưởng trên từng đầu tấn gom được. Tôi dại gì đi làm thuê lặt vặt cho hai thằng nhóc vắt mũi chưa sạch, nợ ngập đầu ngập cổ, ngày mai còn chưa biết có giữ nổi cái chòi vòm nilon rách hay không?"

"Anh Sang nói đúng, Đại Nguyên tiền nhiều như nước. Tiền của họ đủ rải khắp cái thị xã này," Lâm lên tiếng. Khác với vẻ mềm mỏng, nhẫn nhịn thường ngày khi đối diện với các cơ quan quản lý hay khách hàng, giọng nói của người phụ trách tài chính Bản Đỏ hôm nay đanh thép và lạnh buốt như lưỡi dao cạo. "Nhưng anh có từng tự hỏi, tại sao một tập đoàn lớn cỡ đó, sở hữu chuỗi cửa hàng cà phê nhượng quyền hàng trăm tỷ ở Hà Nội, Sài Gòn, lại hào phóng trao cho một đại lý cấp huyện như anh hạn mức tiền mặt lớn đến thế mà không cử đội ngũ thu mua chuyên nghiệp của họ trực tiếp về buôn làng gom hàng chưa?"

Lâm không đợi Sang kịp mở mồm chửi đổng. Anh thò tay vào túi áo sơ mi bạc màu, rút ra một cây bút dạ quang màu vàng chanh, lật mở tập tài liệu của mình sang trang thứ tư. Tại đó, Lâm đã cẩn thận sao chép nguyên văn từng điều khoản then chốt từ bản *Hợp đồng Bao tiêu Độc quyền và Cung ứng Vốn Lưu động* mà chiều hôm trước Sang đã ngạo nghễ vỗ ngực đắc thắng ném xuống bàn tre ở trạm sơ chế họ Đoàn.

"Anh Sang, anh làm thương lái ba mươi năm trên dải đất này, anh lọc lõi từng mánh cân đong từng lạng, bấm móng tay thử độ ẩm vỏ trấu, ngửi mùi biết ngay cà phê hái trộm hay cà phê chín cây. Nhưng tôi dám chắc với anh một điều, về mặt pháp lý thương mại hiện đại và các bẫy rủi ro tài chính cài cắm trong hợp đồng doanh nghiệp lớn, anh chưa từng đọc kỹ bản hợp đồng của cậu Vũ Thành Đạt quá ba lần."

Lâm gõ mạnh đầu bút dạ quang xuống mặt giấy. Ngòi bút miết một đường mực vàng chói lọi, đóng khung một dòng chữ nhỏ li ti nằm khuất ở góc dưới cùng của trang văn bản:

"Hãy nhìn vào Khoản 8.3 và Điều 11 trong hợp đồng ủy quyền thu mua của Đại Nguyên mà anh đã ký nháy. Cậu Đạt giao cho anh hạn mức ứng tiền mặt ba tỷ đồng, đúng. Cậu ta hứa chiết khấu hoa hồng năm trăm đồng trên từng ký cà xô gom được, đúng. Nhưng địa điểm bàn giao và nghiệm thu chất lượng cuối cùng được ấn định ở đâu? Ở Trạm cân Cư M'Rao của anh à? Không hề! Địa điểm bàn giao pháp lý nằm tại Cầu cân Tổng kho Hòa Phú, cách đây đúng bốn mươi cây số đường đèo dốc quanh co gập ghềnh."

Sang nhíu mày lại. Đôi lông mày rậm rạp bạc hoa râm xô vào nhau như hai con sâu róm. Điếu thuốc trên môi lão ngừng phả khói, tàn thuốc dài ngoằng run rẩy chực rơi. Lão liếc xéo mắt xuống trang giấy của Lâm, ánh mắt khẽ dao động một thoáng nhưng ngoài miệng vẫn gằn từng tiếng gượng gạo:

"Thì sao? Xưa nay xe tải của tôi vẫn chở hàng giao về các kho ngoại quan dưới chân đèo, lạ lùng gì cái kho Hòa Phú đó! Cân ở đâu chả là cân!"

"Xưa nay anh giao cà xô phơi bạt nắng to, trời quang mây tạnh, độ ẩm mười lăm mười sáu phần trăm người ta vẫn mua về sấy lại rồi tính trừ lùi vài giá để bù hao hụt khối lượng," Lâm nâng tông giọng lên nửa bậc, từng luận điểm tuôn ra sắc sảo, dồn dập như búa gõ đe. "Nhưng bản hợp đồng này không phải hợp đồng cà xô trôi nổi bán chợ đen, thưa anh Sang! Cậu Đạt cài vào đó tiêu chuẩn độ ẩm cơ sở là mười hai phẩy năm phần trăm theo chuẩn xuất khẩu công nghiệp. Và anh nhìn thật kỹ vào dòng phụ lục kỹ thuật số 02 này đi: *Nếu độ ẩm hạt giao vượt quá mười ba phần trăm, bên A có quyền áp dụng khung phạt trừ ba phần trăm đơn giá trên mỗi không phẩy năm phần trăm ẩm vượt ngưỡng. Trong trường hợp độ ẩm vượt quá mười ba phẩy năm phần trăm hoặc tỷ lệ hạt ám mốc, thâm đen do hấp hơi vượt quá năm phần trăm, bên A có toàn quyền đơn phương từ chối nhập kho toàn bộ lô hàng.*"

Lâm ngả người về phía trước, hai cánh tay chống lên mặt bàn, mắt nhìn xoáy thẳng vào đôi đồng tử đang co rút lại dữ dội của lão thương lái:

"Tây Nguyên vừa hứng trọn một cơn bão muộn dầm dề ba ngày ba đêm. Toàn bộ cà phê chín rộ ở Cư M’Rao bị ngâm nước mưa, bạt phơi ngoài sân đất của anh giờ sũng bùn, ẩm ướt như đầm lầy. Cà phê bà con tuốt cào cả xanh lẫn chín mang ra đại lý của anh hiện tại độ ẩm đo bằng máy tối thiểu là mười bốn đến mười lăm phần trăm. Vỏ quả ủng nước, chất nhớt bên ngoài bắt đầu lên men chua thối vì vi khuẩn axetic. Anh vác tiền của Đại Nguyên ra gom mười xe tải, tức là một trăm tấn cà xô ướt sũng. Anh chở bốn mươi cây số đường đèo xuống Hòa Phú. Xuống đến nơi, mười chiếc xe tải nối đuôi nhau nằm chờ ngoài bãi nắng một ngày rưỡi để đợi thủ kho bốc dỡ theo thứ tự. Dưới cái nắng gắt buổi trưa này, nhiệt độ bên trong thùng xe phủ bạt kín mít sẽ tăng vọt lên bốn mươi lăm, năm mươi độ C. Nó biến một trăm tấn hạt của anh thành một cái lò hấp nấm mốc khổng lồ!"

Khôi tiếp lời ngay lúc Sang bắt đầu giật giật cơ mặt, những giọt mồ hôi lấm tấm rịn ra trên trán lão:

"Khi xe vào đến cầu cân Hòa Phú, kiểm phẩm của Đại Nguyên cắm que thăm lấy mẫu ngẫu nhiên từ đáy bao lên. Đồng hồ đo ẩm điện tử nhảy lên mười bốn phần trăm. Tỷ lệ hạt mốc đen vượt sáu phần trăm. Họ không cần tranh cãi với tài xế của anh, họ lập tức bấm niêm phong, lập biên bản từ chối hạ hàng theo đúng Điều 11! Lúc đó, chuyện gì sẽ xảy ra với anh Sang?"

Khôi chỉ ngón tay xuống mặt bàn gỗ tạp:

"Một trăm tấn cà phê ủng mốc nằm chết dí trên mười chiếc xe tải thuê ngoài. Tiền cước xe ba mươi triệu anh phải móc tiền túi ra trả đủ cho cánh tài xế ngay tại bãi xe, không thiếu một cắc. Cà phê hạ xuống thì thối rữa, không một lò sấy nào dám ôm, chỉ có nước đổ bỏ làm phân bón lót cao su. Nhưng tệ hơn cả, anh Sang hãy nhớ lại xem mình đã ký quỹ bao nhiêu tiền mặt tại ngân hàng để mở bảo lãnh đại lý theo yêu cầu của Đại Nguyên? Năm trăm triệu đồng tiền mặt! Và anh đã thế chấp cái gì để nhận hạn mức gom hàng ba tỷ? Toàn bộ cuốn sổ đỏ của cái trạm cân ngã ba, căn nhà lầu ba tầng mặt đường nhựa và ba hécta rẫy cà phê của chính gia đình anh!"

Không gian quanh góc quán cà phê cây me già bỗng chốc đặc quánh lại, nghẹt thở đến mức chỉ nghe thấy tiếng lá me khô rơi lạo xạo trên mái tôn rỉ sét. Tiếng ve sầu râm ran ngoài quảng trường dường như lùi xa tít tắp về một cõi nào khác, nhường chỗ cho tiếng thở dốc nặng nề, dồn dập phát ra từ lồng ngực vạm vỡ của Phạm Đức Sang.

Bàn tay thô ráp đầy lông lá của lão khẽ run lên. Sang đưa mu bàn tay quẹt ngang trán, gạt đi giọt mồ hôi lạnh vừa lăn dài từ thái dương xuống cằm. Là một kẻ lọc lõi lăn lộn với tiền mặt ba mươi năm qua, lão hiểu quá rõ bản chất của những con số khô khốc trên giấy tờ. Lão biết hai người thanh niên này không hề bịa đặt để hù dọa mình. Chiều hôm qua, khi ký nháy vào tập hồ sơ của sếp Đạt gửi từ Sài Gòn lên thông qua tay trợ lý bóng bẩy, lão đã bị hoa mắt bởi con số hạn mức giải ngân ba tỷ đồng và mức hoa hồng chênh lệch năm trăm đồng một ký cà xô. Lão đinh ninh trời sẽ hửng nắng ráo trở lại như lệ thường mọi năm sau bão. Lão không ngờ thời tiết năm nay quái đản, bão muộn dập dồn, và lão càng không lường trước được rằng từng câu chữ nhỏ li ti trong bản hợp đồng kia lại là những cái bẫy kẹp sắt giấu dưới lớp cỏ non.

"Chưa hết đâu anh Sang," Lâm bồi thêm một đòn chí mạng, giọng nói lạnh lùng bóc trần toàn bộ bức tranh tài chính tàn nhẫn: "Anh nghĩ Đại Nguyên thực sự cần một trăm tấn cà xô ẩm mốc của anh sao? Thị trường cà phê kỳ hạn London hai phiên vừa qua đang biến động dữ dội theo chiều hướng cắm đầu giảm sâu do dự báo sản lượng Brazil niên vụ này phục hồi kỷ lục. Cậu Đạt thừa biết giá cà phê thế giới sắp sập hầm. Nếu giá thế giới tụt dốc, Đại Nguyên chỉ cần kích hoạt điều khoản từ chối nhận hàng do ẩm độ vượt mười ba phần trăm. Họ không mất một đồng chi phí nào, lại đường hoàng gửi công văn sang ngân hàng phong tỏa năm trăm triệu tiền ký quỹ của anh, sau đó siết nợ phát mãi trạm cân và đất đai của anh để thu hồi tiền ứng trước! Anh Sang, anh không phải là đối tác chiến lược của họ. Trong ván cờ này, cậu Đạt biến anh thành một cái túi khí giảm xóc rủi ro, chịu chết thay cho bảng cân đối kế toán của tập đoàn họ!"

Điếu thuốc Ba Số Năm trên tay Sang buông thõng xuống đĩa lót. Đầu thuốc dúi vào vũng nước cà phê đen sủi bọt, xèo lên một tiếng khẽ khàng rồi tắt ngấm, bốc lên một làn khói mỏng khen khét mùi giấy cháy dở. Khuôn mặt lão xám ngoét như tro bếp nguội. Lão ngước nhìn hai người thanh niên trẻ tuổi trước mặt, vẻ hung hăng, trịch thượng ban nãy biến mất hoàn toàn, thay vào đó là sự bàng hoàng của một kẻ vừa bước hụt chân xuống miệng vực thẳm mà cứ ngỡ mình đang bước lên thảm đỏ nhung.

"Vậy... vậy mấy chú tính sao?" Giọng Sang run rẩy, mất hẳn cái uy thế hách dịch thường ngày. Lão với tay lấy ly trà đá, uống ực một hơi cạn sạch, nhưng đá lạnh tan trong miệng dường như không làm dịu nổi cơn khô khốc đang cào xé cổ họng lão. "Mấy chú nói nghe hay lắm. Nhưng mấy chú đừng quên, Bản Đỏ các chú làm gì có tiền mà đòi cứu ai? Mấy chú có tiền mua đứt mười xe tải cà phê cho tôi không? Mấy chú có tiền mặt trả nổi tiền cước xe tải cho tôi không?"

"Chúng tôi không mua đứt cà phê trôi nổi đầy rủi ro của anh, và chúng tôi cũng không dại dột bảo anh phải bỏ tiền túi ra đánh bạc với sự trồi sụt của giá sàn thế giới," Khôi mỉm cười nhẹ nhõm, ánh mắt bình thản nhưng chứa đựng sự tự tin của kẻ nắm đằng chuôi. Anh đẩy tập phương án hợp tác sát hơn nữa vào sát mép bàn của Sang. "Chúng tôi đề xuất một cơ chế hợp tác hoàn toàn mới: Bản Đỏ không cạnh tranh thu mua cà xô với anh. Bản Đỏ thuê trọn gói năng lực dịch vụ của anh!"

Lâm mở trang thứ sáu của bản kế hoạch, lật từng biểu đồ dòng tiền được kẻ vẽ chi tiết, rành mạch bằng các bảng tính tài chính chuẩn mực:

"Hiện tại, Bản Đỏ có gì? Chúng tôi có trạm sơ chế với hệ thống nhà vòm nilon đối lưu gió cưỡng bức hai tầng, sáu quạt công nghiệp công suất lớn chạy máy phát liên tục và quy trình chế biến ướt kết hợp ủ yếm khí kiểm soát nhiệt độ nghiêm ngặt. Dù ngoài trời mưa bão dầm dề hay nắng tắt, chúng tôi vẫn kiểm soát được độ ẩm hạt cà phê ổn định tuyệt đối ở mức mười một phần trăm trên giàn phơi nhiều tầng, sạch hoàn toàn nấm mốc, nhân xanh đạt chuẩn cà phê đặc sản xuất khẩu trên tám mươi tư điểm theo thang SCA. Các xưởng rang sỉ độc lập lớn ở Sài Gòn như Artifact Coffee, The Daily Roast đã ký thỏa thuận nguyên tắc sẵn sàng thu mua toàn bộ lượng hàng đạt chuẩn này với giá cố định tính bằng tiền tươi, không bị phụ thuộc vào trượt giá cà xô sàn London."

Lâm gõ đầu ngón tay trỏ lên bảng phân tích năng lực hạ tầng:

"Còn anh Sang có gì? Anh có một đội xe tải năm tấn gồm bốn chiếc đang nằm đắp chiếu ở bãi xe Cư M'Rao vì sợ chạy lỗ cước. Anh có một nhà kho kiên cố rộng tám trăm mét vuông ngay mặt đường nhựa trục chính, mái tôn kín không dột, nền bê tông đánh bóng khô ráo, cao ráo không ngập úng. Thay vì anh đem đầu xe và kho bãi đó đi đánh cược số phận với Đại Nguyên để ôm lấy cục nợ phạt hàng trăm triệu, Bản Đỏ sẽ ký hợp đồng thuê trọn gói toàn bộ đội xe và kho bãi của anh làm trung tâm tiếp vận kỹ thuật và kho trung chuyển độc quyền cho chúng tôi."

"Cơ chế tính tiền thế nào? Nói vào con số thực tế đi!" Mắt Sang khẽ giật giật. Bản năng sinh tồn và tính thực dụng của một con buôn gạo cội lập tức thức giấc khi nghe đến hai chữ "tiền tươi".

"Phí dịch vụ cố định tính trên từng tấn hàng vận chuyển và lưu kho an toàn," Lâm dõng dạc tuyên bố, giọng nói rành rẽ từng từ. "Bản Đỏ trả cho anh tám trăm ngàn đồng trên mỗi tấn quả tươi hái lựa đạt chuẩn chín trên chín mươi phần trăm được đội xe của anh vận chuyển an toàn từ rẫy của bà con về trạm sơ chế họ Đoàn. Và một triệu hai trăm ngàn đồng trên mỗi tấn nhân xanh khô được anh tiếp nhận, lưu kho tạm thời tại ngã ba và vận chuyển thẳng xuống các kho rang ở Sài Gòn bàn giao cho đối tác của chúng tôi."

Lâm lấy cây bút dạ quang vạch một con số lớn, đậm nét ở dòng tổng kết cuối trang:

"Với sản lượng liên kết dự kiến của vùng Cư M'Rao mùa này khoảng ba trăm tấn quả tươi chín mọng, tương đương sáu mươi tấn nhân xanh thành phẩm xuất xưởng, tổng doanh thu phí dịch vụ vận tải và kho bãi mà anh Sang bỏ túi chắc chắn là hơn ba trăm mười triệu đồng tiền mặt ròng! Anh không cần bỏ ra một đồng vốn ứng trước để mua cà phê trôi nổi. Anh không phải gánh một gram rủi ro nào về việc hạt bị ẩm, bị mốc hay bị Đại Nguyên phạt trừ lùi đơn giá. Anh cũng không cần quan tâm giá sàn London ngày mai tăng năm mươi đô hay giảm một trăm đô. Cứ xe lăn bánh đúng giờ, hàng giao đủ số lượng, hai bên ký biên bản nghiệm thu kỹ thuật an toàn là tiền dịch vụ được giải ngân thẳng vào tài khoản ngân hàng của anh trong vòng hai mươi bốn giờ!"

Lão Sang trố mắt nhìn chằm chằm vào con số 310.000.000 đồng in đậm trên mặt giấy. Các thớ thịt trên gò má lão giật liên hồi, hàm răng nghiến chặt vào nhau.

Ba trăm mười triệu đồng tiền tươi! Đó là một con số có thật, sờ thấy được, cầm chắc trong tay, đánh đổi bằng sạch sẽ mồ hôi, xăng dầu và hao mòn máy móc của lão, chứ không phải chiếc bánh vẽ hoa hồng tiền tỷ treo lơ lửng trên sợi dây thòng lọng phạt ẩm độ của Đại Nguyên. Lão làm nghề vận tải và dịch vụ kho bãi bao năm, lão biết quá rõ một chuyến xe chạy có lãi cố định cầm chắc trong tay nó sướng và thanh thản hơn gấp vạn lần cảnh chở hàng đi bốn mươi cây số mà tim đập chân run, không biết xuống đến cổng kho người ta có bấm niêm phong đuổi xe về hay không.

Nhưng rồi, ánh mắt Sang lại tối sầm lại. Nỗi lo toan cố hữu của một đại lý vật tư nông nghiệp vùng sâu vùng xa trồi lên, đè nặng khóe mắt lão. Lão lắc đầu, tặc lưỡi buông một tiếng thở dài cay đắng:

"Nghe thì xuôi tai lắm, chú em tài chính ạ. Nhưng chú em ngồi bàn giấy, tính cua trong lỗ rồi! Ba trăm triệu tiền cước xe của các chú có cứu được đống nợ vật tư của tôi không? Tôi mở cái đại lý phân bón này, vốn liếng tích cóp cả đời nằm chết dí ở nương rẫy bà con suốt ba năm qua! Riêng thằng Y Bih nợ tôi ba mươi hai triệu tư tiền NPK với lân vi sinh từ đầu mùa khô năm ngoái. Cả cái buôn Cư M'Rao này đang nợ tôi ngót nghét bốn trăm triệu tiền phân bón, thuốc trừ sâu, thuốc trừ cỏ! Nếu tôi không theo chân Đại Nguyên, không ép bà con ký bao tiêu giá rẻ để cấn trừ nợ ngay tại bàn cân đầu bờ, thì đến Tết này tôi lấy cái gì thu hồi vốn để trả nợ nhà máy phân bón dưới Quy Nhơn? Chờ ba cái đồng tiền thưởng cà phê đặc sản nhỏ giọt của các chú thì tôi phá sản, bán nhà trước khi thu được nợ!"

Khôi mỉm cười nhẹ. Anh đã lường trước câu hỏi này từ lúc ngồi bàn bạc với Lâm suốt đêm qua. Đây chính là nút thắt sinh tử cuối cùng, và cũng là quân bài tẩy quyết định mà Bản Đỏ mang đến bàn đàm phán sáng nay.

"Anh Sang, anh đòi siết máy nổ D24 và dàn ống tưới của thằng Y Bih đúng không?" Khôi nhìn thẳng vào mắt lão, hỏi dồn dập. "Anh chở cái máy nổ cũ rỉ sét với mấy cuộn ống nhựa chắp vá đó về kho của anh, anh bán ve chai được bao nhiêu tiền? Ba triệu? Bốn triệu? Hay anh vứt nó mục nát trong xó nhà, rồi mất trắng luôn hai mươi tám triệu nợ gốc còn lại của nó? Rồi cả buôn Cư M'Rao này nữa, anh kéo giang hồ, kéo xe đi siết đồ đạc, siết nhà rẫy của họ, bà con phẫn nộ tẩy chay, mùa sau không ai thèm bước chân vào đại lý mua một bao phân bón của anh nữa. Nợ cũ thành nợ xấu xóa sổ hoàn toàn, anh có sống nổi ở cái đất ngã ba này nữa không khi cả buôn làng coi anh như kẻ thù?"

Sang im bặt, không thốt ra nổi một lời phản bác. Điểm yếu chí mạng nhất trong nghề buôn bán đại lý nông thôn của lão bị Khôi vạch trần không chút thương tiếc. Siết nợ nông dân nghèo chưa bao giờ là một phương án kinh doanh sinh lời; đó chỉ là hạ sách cùng đường của những kẻ bất lực, vừa mang tiếng ác độc thất đức, vừa chuốc lấy đống sắt vụn vô giá trị không thể thanh khoản.

"Vậy Bản Đỏ giải quyết thế nào?" Sang hạ giọng, thanh âm run rẩy, gần như là một lời thì thào cầu cứu.

"Chúng tôi thiết lập cơ chế bảo lãnh thanh toán tài khoản ba bên có kiểm soát rủi ro," Khôi nói từng chữ một cách đanh thép. "Bản Đỏ ký hợp đồng liên kết thu mua quả chín chọn lọc với Y Bih và các hộ nông dân Cư M'Rao với giá chín ngàn năm trăm đồng một ký – cao hơn giá cà xô chợ đen của Đại Nguyên ba ngàn đồng. Nhưng tiền thanh toán sẽ không trao tay một cục cho nông dân để họ tiêu xài hết vào rượu chè hay sắm sửa linh tinh, mà được chuyển qua một tài khoản phong tỏa do ba bên cùng giám sát: Bản Đỏ, hộ nông dân, và đại lý của anh Sang!"

Khôi lật bản Phụ lục số 03, chỉ rõ vào từng điều khoản phân bổ dòng tiền đã được Lâm mô hình hóa bằng biểu đồ dòng tiền:

"Cứ mỗi đợt Y Bih hái tỉa giao hai tấn quả tươi đạt chuẩn chín trên chín mươi phần trăm cho Bản Đỏ, tổng giá trị lô hàng là mười chín triệu đồng. Theo cam kết ba bên bằng văn bản có chứng thực, Bản Đỏ sẽ trích thẳng ba mươi lăm phần trăm, tức sáu triệu sáu trăm ngàn đồng, chuyển thẳng vào tài khoản của anh Sang để cấn trừ trực tiếp vào nợ gốc tiền phân bón. Bốn mươi phần trăm được chi trả tiền tươi tại chỗ cho Y Bih để trả công nhật cho thợ hái và trang trải chi phí sinh hoạt tối thiểu của gia đình. Hai mươi lăm phần trăm còn lại được giữ lại trong tài khoản phong tỏa làm quỹ đối soát chất lượng cuối vụ."

Khôi nhìn Sang, giọng nói chan chứa sức nặng thuyết phục:

"Chỉ cần sau năm đợt hái chín rộ từ nay đến hết tháng Chạp, Y Bih giao đủ mười tấn quả tươi đạt chuẩn cho Bản Đỏ, toàn bộ ba mươi hai triệu bốn trăm ngàn nợ phân bón của gia đình nó sẽ được Bản Đỏ thanh toán sạch bách cho anh bằng tiền mặt chuyển khoản ngân hàng! Y Bih không mất máy nổ, không mất dàn tưới, không mất đất rẫy, lại có thêm tiền mặt ròng để lo cho vợ con ăn Tết ấm no. Toàn bộ bốn hộ nòng cốt và hơn hai mươi hộ liên kết khác trong buôn cũng sẽ áp dụng đúng cơ chế cấn trừ này. Anh Sang, anh không cần vác mặt đi đòi nợ từng nhà, không cần đe dọa chửi bới ai để mang tiếng thất đức, mà toàn bộ bốn trăm triệu nợ xấu khó đòi suốt ba năm qua của anh sẽ được Bản Đỏ thu hồi sạch sẽ từng đồng từng cắc qua từng chuyến xe chở cà phê chất lượng cao!"

Từng lời nói của Khôi như những nhát búa nện thẳng vào tâm trí thực dụng, đầy hoài nghi của Phạm Đức Sang.

Lão thương lái già ngồi chết trân trên chiếc ghế căm xe. Đầu óc lão hoạt động hết công suất. Những con số tài chính nhảy múa điên cuồng trong não bộ đã bắt đầu mệt mỏi vì toan tính của lão.

Một bên là Vũ Thành Đạt của Tập đoàn Đại Nguyên: vẽ ra một viễn cảnh bao tiêu tiền tỷ hào nhoáng, nhưng trói chặt cổ lão bằng năm trăm triệu tiền ký quỹ đóng băng ở ngân hàng, bắt lão thế chấp cả cơ nghiệp trạm cân, căn nhà lầu và rẫy đất của tổ tiên, rồi áp đặt tiêu chuẩn độ ẩm mười hai phẩy năm phần trăm tại kho Hòa Phú cách xa bốn mươi cây số giữa mùa mưa bão bất thường. Cậu ta đẩy lão vào thế tiến thoái lưỡng nan: ôm trọn hàng trăm tấn cà phê thối mốc, gánh án phạt hợp đồng và có nguy cơ phá sản trắng tay thay cho tập đoàn.

Một bên là hai chàng trai trẻ của Bản Đỏ: không hứa hẹn viển vông, không tiền tỷ hào nhoáng, nhưng chỉ ra chính xác từng tử huyệt pháp lý mà lão mù tịt. Họ mang đến cho lão một bản hợp đồng dịch vụ vận tải và kho bãi an toàn tuyệt đối, với hơn ba trăm triệu tiền cước cầm chắc trong tay, đồng thời thiết lập một cơ chế thu hồi sạch sẽ bốn trăm triệu nợ xấu của buôn làng mà lão từng nghĩ sẽ phải xóa nợ hoặc đi tù vì siết tài sản trái phép.

Cái gì chắc chắn hơn? Cái gì bảo toàn mạng sống và khối tài sản cả đời lão đổ mồ hôi sôi nước mắt mới tích cóp được ở cái đất Buôn Ma Thuột này?

Sang hít một hơi thật sâu. Không khí oi nồng, khen khét mùi đất bốc hơi của buổi trưa thị xã tràn vào lồng ngực lép kẹp của lão, nhưng lần này không còn cảm giác nghẹt thở như nửa tiếng trước nữa. Lão với tay lấy bao thuốc Ba Số Năm, rút ra một điếu mới. Lần này, lão không châm thuốc một mình nữa. Lão đưa mắt nhìn Khôi, rồi nhìn Lâm, chậm rãi chìa bao thuốc về phía hai người:

"Hai chú em không làm một điếu à?"

"Cảm ơn anh Sang, chúng tôi quen ngửi mùi cà phê rang hơn mùi thuốc lá," Lâm khéo léo từ chối với một nụ cười nhã nhặn, ánh mắt ánh lên vẻ nhẹ nhõm kín đáo.

Sang bật cười thành tiếng. Tiếng cười lần này không còn sự cay độc, giễu cợt hay thị uy ban sáng, mà là tiếng cười sảng khoái, pha chút nể phục của một con cáo già sa trường khi nhận ra mình vừa được cứu thoát khỏi một cái bẫy chết người trong gang tấc.

"Mẹ kiếp!" Sang chửi thề một câu giòn tan, ngón tay cái búng tạch chiếc bật lửa Zippo. Ngọn lửa vàng bùng lên, lão châm điếu thuốc, rít một hơi dài rồi ngửa mặt phà khói lên tán me già. "Thằng nhóc Vũ Thành Đạt suýt nữa dắt mũi lão già này vào lò mổ thịt! Chiều hôm qua nó còn ngọt nhạt trên điện thoại, bảo tôi cứ gom hết cà xô đi, ẩm bao nhiêu kho Hòa Phú cũng nuốt hết. Hóa ra nó gài cái điều khoản từ chối nhập kho ở tuốt chân trang phụ lục để bắt tôi ôm trọn bom nổ chậm!"

Sang vỗ mạnh bàn tay to bản, thô ráp xuống tập hồ sơ của Bản Đỏ, làm mặt bàn rung lên bần bật:

"Được! Tôi nghe hai chú em! Thằng Sang này tuy mê tiền, nhưng là tiền ăn được nuốt trôi, chứ không phải thứ tiền thuốc độc của bọn cá mập thành phố!"

Lão ngẩng đầu lên, ánh mắt sắc lẹm ghim thẳng vào Khôi:

"Tôi sẽ từ chối ký cái phụ lục bao tiêu ép giá của thằng Đạt. Ngay trưa nay, tôi cho con bé kế toán ra ngân hàng rút toàn bộ năm trăm triệu tiền ký quỹ về két sắt nhà tôi. Nhưng chú Khôi này, nói miệng thì dễ, giấy trắng mực đen chú có dám ký cam kết với tôi không? Đội xe của tôi nhận chở, kho bãi của tôi nhận chứa, nhưng nếu các chú trích thiếu một đồng tiền nợ vật tư của bà con cấn trừ cho tôi sau mỗi đợt giao hàng, thì đừng trách lão Sang này trở mặt lật bàn!"

"Bản hợp đồng dịch vụ logistics và thỏa thuận bảo lãnh ba bên đã được soạn thảo đầy đủ với điều khoản chế tài nghiêm ngặt nhất theo đúng Bộ luật Dân sự," Khôi mỉm cười, rút cây bút máy kim loại cài ở túi áo ngực đặt ngay ngắn lên mặt bàn bên cạnh tập tài liệu. "Bản Đỏ làm ăn bằng chất lượng thật và dòng tiền minh bạch. Chúng tôi không bao giờ nói hai lời."

Sang không chần chừ thêm một giây nào nữa. Lão cầm lấy cây bút máy, lật thẳng đến trang cuối cùng của bản hợp đồng dịch vụ và bản cam kết ba bên. Bằng những nét chữ to tướng, ngoằn ngoèo nhưng dứt khoát, lão ký một chữ ký rồng bay phượng múa đầy góc cạnh, rồi móc trong túi quần ra hộp mực lăn tay mini màu đỏ chót mà lão luôn mang theo người khi đi cân cà. Lão ấn mạnh ngón tay cái dính mực đỏ tươi xuống bên cạnh chữ ký, để lại một dấu vân tay tròn trịa, đậm nét.

"Ký xong rồi đấy!" Sang đặt bút xuống, phát ra một tiếng cạch dứt khoát, rồi chìa bàn tay to bản, chai sạn và đầy vết sẹo nông cụ ra trước mặt Khôi. "Kể từ giờ phút này, đội xe tải bốn chiếc của Phạm Đức Sang và cái kho ngã ba Cư M'Rao thuộc toàn quyền điều phối tiếp vận của Bản Đỏ. Mấy hộ liên kết của chú như thằng Y Bih, già Ama H'Rin, tôi cho giãn toàn bộ nợ vật tư đến hết mùa vụ, không đòi một cắc lãi phát sinh nào hết. Nhưng chú nhớ đấy, phải bảo ban bà con hái cho kỹ, đưa ẩm hạt về mười một phần trăm như chú hứa, để xe của tôi chở hạt đi đâu cũng có thể ngẩng cao đầu!"

Khôi vươn tay, nắm chặt lấy bàn tay thô ráp của người thương lái già. Cái siết tay chặt đến đau điếng, truyền qua da thịt sức nặng của một liên minh vừa được tái lập từ bờ vực của sự đổ vỡ.

"Anh yên tâm," Khôi nhìn thẳng vào mắt Sang, giọng nói chan chứa niềm tự hào và quyết tâm sắt đá. "Bản Đỏ cam kết, từng hạt cà phê rời khỏi kho của anh Sang sẽ là niềm kiêu hãnh của cả vùng đất Cư M'Rao này."

Cuộc gặp gỡ kết thúc lúc mười một giờ trưa. Khi bóng nắng tròn xoe dưới gốc cây me già, Khôi và Lâm bước ra khỏi quán cà phê. Nắng trưa rọi thẳng xuống con đường nhựa bốc hơi nghi ngút, nhưng bước chân của hai người thanh niên nhẹ bẫng như vừa trút bỏ được một tảng đá ngàn cân đè nặng trên ngực suốt nhiều tuần qua. Liên minh then chốt nhất của chuỗi cung ứng đã được thiết lập vững chắc, thế cô lập nghẹt thở mà đối thủ dày công giăng ra đã bị phá vỡ hoàn toàn ngay trên bàn cờ của họ.

***

Cùng thời điểm đó, cách Buôn Ma Thuột hơn ba trăm cây số về phía Nam.

Tại tầng ba mươi mốt của tòa cao ốc tài chính bề thế bậc nhất trung tâm Quận 1, Sài Gòn, máy điều hòa trung tâm phả ra luồng không khí khô khốc, lạnh buốt ở mức hai mươi độ C. Không gian hoàn toàn tách biệt với cái nóng hầm hập của buổi trưa đô thị bên ngoài.

Vũ Thành Đạt đang đứng trước tấm cửa kính kịch trần, hai tay đút túi quần âu cắt may cao cấp, phóng tầm mắt nhìn xuống dòng xe cộ li ti như những đàn kiến nối đuôi nhau dưới đại lộ Lê Duẩn rợp bóng cây xanh. Trên tay trái của anh ta là chiếc iPhone mạ vàng phiên bản giới hạn vừa ngắt kết nối cuộc gọi.

Đầu dây bên kia, giọng nói ráo hoảnh, cộc cằn và dứt khoát của Phạm Đức Sang vẫn còn văng vẳng bên tai Đạt như một cái tát trời giáng:

*"Sếp Đạt thông cảm, cái phụ lục độc quyền ba năm với mấy cái điều khoản kho Hòa Phú tôi tính kỹ rồi, đại lý nhỏ như tôi không kham nổi rủi ro. Tiền cọc năm trăm triệu tôi đã cho kế toán làm thủ tục rút về sáng nay rồi nhé. Xe cộ và kho của tôi ở Cư M'Rao, tôi đã ký hợp đồng cho bên Bản Đỏ thuê làm trạm trung chuyển kỹ thuật vụ này rồi. Chúc tập đoàn các sếp tìm được mối khác ngon hơn!"*

Sắc mặt Vũ Thành Đạt đanh lại. Nước da trắng trẻo của gã công tử thành đạt bỗng chốc chuyển từ trắng bệch sang xám xịt vì một cơn thịnh nộ kìm nén tột cùng. Đôi môi mỏng dính mím chặt thành một đường chỉ thẳng tắp, gân xanh ở hai bên thái dương giật phập phồng.

Kế hoạch khóa chặt vùng nguyên liệu Cư M’Rao, bóp nghẹt nguồn cung hạt tươi và bức tử xưởng sơ chế của Bản Đỏ ngay trước thềm mùa thu hoạch chính – một kế hoạch hoàn hảo mà anh ta đã dày công chuẩn bị suốt hai tháng qua bằng hàng loạt đòn bẩy tài chính và đã báo cáo đầy tự tin trước Hội đồng Quản trị Đại Nguyên – bỗng chốc vỡ tan tành chỉ vì một cú quay xe không tưởng của một lão thương lái địa phương tầm thường mà anh ta từng coi là một con cờ dễ bảo.

*Rầm!*

Đạt vung tay, đập mạnh tập tài liệu kế hoạch mở rộng vùng nguyên liệu bọc bìa da màu đỏ thẫm xuống mặt bàn làm việc bằng gỗ óc chó cao cấp. Tiếng va đập vang dội khắp căn phòng làm việc thênh thang rộng gần trăm mét vuông, làm chiếc tách cà phê sứ viền vàng nảy lên bần bật trên đĩa lót, cà phê đen sánh đổ tràn ra tập báo cáo tài chính quý đang mở dở.

Mấy nhân viên trợ lý và thư ký đứng ngoài vách kính trong suốt giật bắn mình, sợ hãi cúi gằm mặt xuống màn hình máy tính, không một ai dám ngẩng lên nhìn vào phòng tổng giám đốc.

Vũ Thành Đạt thở dốc, lồng ngực phập phồng sau cơn bộc phát giận dữ. Anh ta chống hai tay thật chặt xuống mép bàn gỗ óc chó, những khớp ngón tay trắng bệch vì dùng lực quá mạnh. Ánh mắt anh ta lóe lên những tia nhìn sắc lạnh, đầy toan tính thâm độc khi nhìn chằm chằm vào dòng chữ "Bản Đỏ Coffee" in trên bản phân tích thị trường đang bị vấy bẩn bởi vệt cà phê loang lổ.

"Được lắm, Đoàn Minh Khôi... Được lắm, Trần Quốc Lâm..." Đạt nghiến răng lẩm bẩm qua kẽ khích, từng chữ rít lên đầy đe dọa như tiếng kim loại miết vào kính. "Các người nghĩ chặn được một lão thương lái ở địa phương là thắng được Đại Nguyên này sao? Để xem một công ty với cái túi tiền rách nát như Bản Đỏ sẽ chống đỡ thế nào khi tôi đánh thẳng vào cổ họng dòng tiền và đòn bẩy tài chính của các người!"