Bài toán mở quán

Ánh đèn huỳnh quang dài một mét hai gắn trên trần nhà thạch cao ố vệt nước mưa phả xuống thứ ánh sáng trắng xanh lạnh lẽo, hắt bóng ba người sáng lập Bản Đỏ lên tấm bảng từ gắn tường. Mặt bảng loang lổ những vết cặn mực khô đen đúa chưa lau sạch, nhưng nổi bật hơn cả là những cột số doanh thu bán lẻ trực tuyến đang nằm bẹp gí ở đáy biểu đồ.

Chiếc quạt trần ba cánh bằng sắt màu xanh ve chai quay từng vòng kẽo kẹt, chốc chốc lại khựng nhẹ một nhịp như thể ổ bi đã rỉ sét đến mức không còn chịu nổi sức nặng của chính nó. Gió từ cánh quạt phả xuống không đem lại chút hơi mát nào, chỉ quấy đảo cái không khí oi nồng, bức bối đặc trưng của Sài Gòn những ngày chuyển mùa vào đầu tháng Năm. Mưa chưa chịu trút xuống hẳn, độ ẩm tích tụ trong không gian hẹp chưa đầy hai mươi mét vuông làm lớp giấy dán tường phía sau lưng bàn làm việc phồng rộp lên từng mảng, mùi ẩm mốc của tường vôi cũ quyện đặc với mùi cà phê rang khét bám dai dẳng từ những mẻ thử nghiệm thất bại tuần trước.

Bên ngoài con hẻm ngoằn ngoèo thông ra đường Cách Mạng Tháng Tám, tiếng còi xe máy giờ tan tầm vọng vào từng chặp rền rĩ, nhức óc. Tiếng động cơ xe buýt gầm rú mỗi lần thốc ga, tiếng bánh xe nghiến trên mặt đường nhựa bốc hơi hầm hập, đối lập chan chát với sự tĩnh lặng ngột ngạt đang đông cứng lại bên trong căn phòng.

Trên mặt bàn gỗ ép công nghiệp đã bong tróc hết lớp viền nhựa PVC, ba chiếc ly sứ men trắng uống dở nằm rải rác bên cạnh những xấp hóa đơn đỏ và phiếu xuất kho chưa thanh toán. Trong lòng mỗi chiếc ly chỉ còn trơ lại một lớp cặn nâu sẫm dính chặt vào đáy, nguội ngắt và khô khốc. Khôi đứng tựa lưng vào mép bảng từ, hai ngón tay cái miết chặt vào nhau đến mức đốt ngón tay trắng bệch rồi ửng đỏ lên vì áp lực. Đôi mắt anh quầng thâm, tròng mắt vằn lên những tia máu li ti sau chuỗi ngày dài chỉ ngủ chập chờn ba bốn tiếng mỗi đêm. Ánh nhìn của Khôi dán chặt vào dòng số nằm ở góc dưới cùng bên phải của bảng tính dán trên bảng, nơi Lâm đã dùng bút lông dạ quang màu đỏ khoanh tròn hai lớp thật đậm:

*28.450.000 VNĐ.*

Đó là toàn bộ doanh thu bán lẻ trực tuyến của Bản Đỏ trong suốt bảy ngày vừa qua.

Con số ấy là kết quả trực tiếp sau khi cả nhóm chấp nhận hạ toàn bộ chiến dịch truyền thông giật gân, chấp nhận hứng chịu làn sóng chỉ trích từ cộng đồng mạng và thẳng tay bấm lệnh hoàn tiền cho hơn bảy mươi phần trăm đơn đặt hàng ảo. Những lời khen ngợi ảo trên mạng xã hội tan biến như bọt xà phòng, để lại thực tế trần trụi và tàn nhẫn: thương hiệu Bản Đỏ gần như vô hình trên các sàn thương mại điện tử, còn thuật toán phân phối thì vùi dập các bài đăng hữu cơ xuống tận đáy sâu của bảng tin. Con số hai mươi tám triệu bốn trăm năm mươi ngàn ấy trừ đi tiền bao bì, tiền đóng gói, phí vận chuyển hỏa tốc và chi phí rang gia công, chẳng đủ để trả tiền thuê căn phòng làm việc dột nát này cho tháng tới.

"Nếu chúng ta cứ tiếp tục ngồi yên ở đây, cắm mặt vào màn hình vi tính và chờ người ta lên mạng tìm mua từng gói cà phê hai trăm năm mươi gam, Bản Đỏ sẽ chết chìm trước khi mùa mưa Tây Nguyên dứt điểm," Khôi mở lời.

Giọng anh khàn đặc, trầm đục và khô khốc như có sạn trong cổ họng. Anh xoay người lại, cầm lấy chiếc khăn lau bảng đã mòn xơ xác, dùng sức chà mạnh lên mặt bảng mica để xóa đi một biểu đồ phễu chuyển đổi bán hàng vô dụng vừa vẽ hồi sáng. Bụi mực dạ quang màu đen bay lả tả xuống sàn nhà lát gạch bông cũ. Khôi mở nắp cây bút lông dầu mới toanh, đặt ngòi bút lên góc trên cùng của tấm bảng, tì mạnh tay viết từng nét gãy gọn, dứt khoát:

*QUÁN TRẢI NGHIỆM.*

Tiếng ngòi bút rít ken két trên mặt bảng trơn nhẵn làm không gian chùng xuống một nhịp. Lâm và Bảo Ngọc đồng loạt ngẩng đầu lên.

Khôi hít sâu một hơi dài, lồng ngực anh phập phồng sau lớp áo sơ mi bạc màu đã sờn cả cổ áo. Anh cố nén lại cơn quặn thắt đang âm ỉ nơi dạ dày, ánh mắt đảo qua hai người đồng đội:

"Chúng ta phải mở một quán cà phê trải nghiệm tại Sài Gòn. Càng sớm càng tốt. Không thể chần chừ thêm một tuần nào nữa."

Lâm buông phịch cây bút bi kim loại xuống mặt bàn gỗ ép. Tiếng kim loại va chạm với mặt gỗ vang lên một tiếng cộc khô khốc, sắc lẹm. Cậu ngả toàn bộ trọng lượng cơ thể ra sau chiếc ghế xoay văn phòng vốn đã gãy mất một bên kê tay, làm trục lò xo dưới đệm ghế rít lên một tràng ken két chói tai. Cặp kính cận gọng đồi mồi trượt xuống tận cánh mũi, để lộ đôi mắt trũng sâu, sưng húp vì chuỗi ngày ròng rã cắm đầu vào các bảng cân đối dòng tiền và đối chiếu công nợ nhà cung cấp.

"Khôi, cậu mất trí thật rồi à?" Lâm gằn giọng, từng từ phát ra kìm nén một cơn giận dữ đã chực trào từ lâu. "Cậu có nhận thức được mình vừa phát ngôn ra cái gì giữa cái phòng này không?"

"Tôi hoàn toàn tỉnh táo, tỉnh táo hơn bất kỳ lúc nào kể từ ngày chúng ta rời rẫy trở về thành phố," Khôi bước tới sát mép bàn, hai bàn tay thô ráp chai sần vì đất ba-zan chống mạnh xuống mặt gỗ, rướn người về phía trước. Ánh mắt anh không hề né tránh cái nhìn của Lâm, trong đồng tử rực lên một thứ ánh sáng sắc bén, cứng cỏi của một kẻ hiểu rõ mình đã bị dồn đến bước đường cùng.

"Lâm, cậu là người giữ sổ sách, cậu hãy nhìn thẳng vào thực tế của cái gọi là kênh sỉ B2B đi. Artifact, Daily Roast, The Workshop hay vài quán specialty độc lập khác ở Thảo Điền mỗi tháng họ lấy của chúng ta được bao nhiêu? Mỗi quán lấy vài yến, quán nào nhiều lắm thì được một đến hai tạ nhân xanh mỗi đợt. Đã vậy, hợp đồng của họ luôn kèm theo điều khoản công nợ Net 45 ngày. Cậu hiểu Net 45 ngày nghĩa là gì không? Là chúng ta giao hạt ngày mùng một tháng này, thì phải đến tận rằm tháng sau nữa tiền mới nhỏ giọt về tài khoản! Tiền của Bản Đỏ bị chôn chặt dưới đáy cốc của họ suốt một tháng rưỡi trời. Trong khi đó, dòng máu của chúng ta đang chảy đi đâu?"

Khôi vung tay chỉ thẳng về hướng Tây Bắc, như thể xuyên qua bức tường gạch ẩm mốc để nhìn về cao nguyên Cư M'Rao xa xôi:

"Mười lăm tấn nhân xanh Robusta sẻ đạt chuẩn sơ chế mật ong và sơ chế tự nhiên đang nằm im lìm trong kho của anh Tư. Mười lăm tấn, đựng trong hơn hai trăm bao GrainPro hai lớp kín mít. Nhưng cậu đừng quên, mùa mưa Tây Nguyên năm nay đến sớm hơn mọi năm nửa tháng. Độ ẩm không khí ở Cư M'Rao hiện tại đã vượt ngưỡng tám mươi lăm phần trăm. Nhân xanh dù có bọc kín cỡ nào, nếu lưu kho trong điều kiện không có phòng lạnh kiểm soát ẩm suốt ba tháng tới, hạt sẽ bắt đầu hút ẩm ngược, quá trình lão hóa sinh hóa sẽ diễn ra với tốc độ chóng mặt. Điểm cupping sẽ tụt dốc không phanh, từ tám mươi mốt, tám mươi hai điểm rơi thẳng xuống dưới bảy mươi tám điểm. Khi hạt đã mất hương, đã ám mùi bao bố và vị cỏ khô, thì khối tài sản định giá hai tỷ rưỡi kia sẽ lập tức biến thành đống cà xô phế phẩm! Ai sẽ mua số cà phê đó cho chúng ta? Thương lái ngoài chợ sẽ ép giá xuống bốn mươi ngàn một ký hạt tạp nham!"

Khôi quay ngoắt lại, chỉ ngón trỏ vào hai chữ "QUÁN TRẢI NGHIỆM" vừa viết:

"Một quán cà phê vật lý tại Sài Gòn sẽ là nhát dao sắc nhất để chặt đứt cùng lúc hai cái thòng lọng đang siết cổ chúng ta. Thứ nhất: dòng tiền mặt tươi rói thu về từng ngày, từng giờ. Bán cà phê theo ly cho người tiêu dùng cuối không bao giờ có khái niệm nợ gối đầu hay Net 45 ngày. Khách bước vào, gọi một ly cà phê, họ quẹt thẻ qua máy POS hoặc đưa tiền mặt ngay tại quầy thu ngân trước khi bưng ly nước về bàn. Tiền tươi đó sẽ về tài khoản ngay trong ngày để chúng ta xoay vòng chi phí. Thứ hai: nó là điểm chạm thực tế duy nhất, chân thật nhất để người tiêu dùng đô thị trực tiếp nếm thử chất lượng Robusta Cư M'Rao."

Khôi đập nhẹ mu bàn tay lên mặt bàn: "Người tiêu dùng ở cái thành phố này đã bị đầu độc suốt ba mươi năm bởi thứ định kiến rằng Robusta chỉ là thứ hạt hạ cấp, đắng ngắt, khét lẹt và đầy tạp chất chỉ dùng để pha cà phê bắp vỉa hè. Họ không tin những bài viết kỹ thuật lê thê mà chúng ta viết trên Facebook. Họ càng không bao giờ chịu tin một giống Robusta bản địa lại có giá bán ngang ngửa với Arabica Typica Cầu Đất hay Bourbon rửa sạch. Cậu muốn họ tin? Không có cách nào khác ngoài việc ép họ phải nhấp một ngụm chất lỏng thực sự vào vòm họng. Để cái hậu vị ngọt đậm của đường caramel, mùi thơm thoang thoảng của mật ong hoa cà phê và tầng hương quả chín nhiệt đới đánh thẳng vào vị giác của họ! Khi họ nếm được vị ngon thật sự, họ mới tự nguyện rút ví mua hạt mang về."

Khôi vừa dứt câu, Lâm đã bật ra một tiếng cười chua chát.

Tiếng cười khô khốc, the thé vang lên giữa bốn bức tường ẩm thấp nghe rợn cả người. Không thèm đáp lời ngay, Lâm với tay kéo chiếc máy tính xách tay ThinkPad cũ mòn góc về phía mình. Đôi bàn tay gầy guộc với những khớp xương nhô cao của cậu lướt điên cuồng trên bàn phím, tiếng gõ phím lách cách rộ lên như một tràng liên thanh nã vào không khí.

"Mời Giám đốc Điều hành ghé mắt lại đây nhìn vào màn hình," Lâm xoay ngược chiếc máy tính lại một góc một trăm tám mươi độ, đẩy mạnh nó trượt trên mặt bàn dừng lại ngay trước mũi giày của Khôi.

Ánh sáng xanh nhợt nhạt từ bảng tính Excel với hàng chục cột số màu đỏ nhấp nháy phản chiếu lên gương mặt góc cạnh, sạm đen vì nắng gió Tây Nguyên của Khôi.

"Tôi không muốn đôi co với cậu bằng thứ tầm nhìn lãng mạn hóa của những kẻ mộng mơ làm nông nghiệp," Lâm dùng đầu bút bi gõ cộc cộc vào từng ô dữ liệu đã được khóa công thức cẩn mật. "Tôi nói chuyện với cậu bằng số học thuần túy. Bằng những con số không biết nói dối, không biết xúc động và cũng không có lòng trắc ẩn."

Lâm hít một hơi sâu, giọng cậu lạnh tanh, sắc lẻm như một lưỡi dao giải phẫu bóc tách từng lớp ảo tưởng:

"Mở một quán cà phê trải nghiệm ở Sài Gòn? Cậu vẽ ra viễn cảnh nghe hoành tráng lắm, nhưng cậu định mở nó ở đâu? Trong một cái hẻm ba gác sâu hun hút ở quận Mười Hai, quận Bình Tân để tự mình pha cho mình uống, hay là ở mặt tiền các trục đường chính của quận Nhất, quận Ba để đón khách sang? Cứ cho là cậu tìm được một căn nhà phố diện tích cực kỳ khiêm tốn, chỉ khoảng bốn mươi mét vuông mặt sàn ở rìa trung tâm như mé bờ kè Hoàng Sa, Trường Sa hay đường nhánh Nguyễn Đình Chiểu. Giá thuê bèo bọt nhất của thị trường hiện nay cho một vị trí kinh doanh F&B tạm chấp nhận được cũng không bao giờ dưới ba mươi lăm đến bốn mươi lăm triệu đồng một tháng."

Lâm ngước lên, ánh mắt xuyên qua tròng kính cận bắn thẳng vào Khôi:

"Chủ nhà ở đất Sài Gòn này chưa bao giờ là những nhà từ thiện hay những người bảo trợ nghệ thuật. Quy tắc bất di bất dịch của họ khi ký hợp đồng thương mại: đặt cọc tối thiểu ba tháng, thanh toán trước một tháng tiền nhà đầu tiên. Cậu làm một phép tính nhân đơn giản của học sinh tiểu học xem: riêng số tiền mặt cậu phải đếm trao tận tay cho chủ nhà vào cái ngày đặt bút ký hợp đồng công chứng đã là một trăm sáu mươi triệu đồng! Một trăm sáu mươi triệu đó là tiền chết, nằm bất động trong tài khoản của người ta suốt thời hạn thuê, cậu không được phép rờ vào dù chỉ một xu!"

Lâm không dừng lại ở đó, đầu bút bi của cậu tiếp tục trượt xuống dòng chi phí cải tạo:

"Chưa hết đâu. Cậu có một căn nhà trống huếch trống hoác, tường ẩm, sàn gạch men vỡ nát. Để biến nó thành một 'không gian trải nghiệm chuẩn chỉ' như cái miệng cậu nói, cậu cần những gì? Đập bỏ vách ngăn, sơn lại toàn bộ bằng sơn chống ẩm, láng sàn bê tông mài, đóng quầy bar chịu nước bằng gỗ tự nhiên hoặc đá nhân tạo. Cậu cần lắp hệ thống lọc nước chuyên dụng hai tầng để bảo vệ máy móc, đi lại toàn bộ hệ thống đường điện ba pha chịu tải lớn cho máy pha công nghiệp, lắp đặt dàn đèn rọi ray tiêu chuẩn triển lãm, mua sắm bàn ghế tối giản nhưng phải có gu, và quan trọng nhất là hai chiếc máy lạnh hai ngựa chạy hết công suất để chống chọi với cái nóng hầm hập giữa trưa. Tôi đã lấy báo giá sơ bộ từ ba đội thợ quen chuyên thi công quán cà phê: phương án tiết kiệm nhất, chắp vá nhất cũng ngốn đứt hai trăm triệu đồng tiền mặt!"

Lâm ngả người ra, hai tay đan chéo trước ngực, giọng cậu đanh lại:

"Bây giờ tính đến chi phí vận hành cố định mỗi tháng, thứ chi phí sẽ mở miệng đòi ăn tiền của cậu vào đúng ngày ba mươi hàng tháng bất kể ngày hôm đó cậu bán được một ly hay một trăm ly: Tiền điện kinh doanh theo biểu giá bậc thang ngốn tối thiểu mười hai triệu đồng. Tiền nước, tiền mạng internet cáp quang tốc độ cao, phí vệ sinh môi trường: ba triệu. Lương cứng cho hai barista chính có tay nghề để giữ chất lượng và hai nhân viên phục vụ bán thời gian chạy bàn xoay ca: tối thiểu ba mươi triệu. Cộng với tiền thuê nhà bốn mươi triệu nữa. Tổng chi phí vận hành cố định tối thiểu mỗi tháng không dưới tám mươi lăm triệu đồng!"

Lâm chỉ ngón tay xuống ô tổng kết tài chính được bôi màu đỏ thẫm:

"Và bây giờ, thưa Giám đốc Khôi, xin mời cậu nhìn thẳng vào con số này: Toàn bộ vốn lưu động khả dụng thực tế của Bản Đỏ tại thời điểm này, sau khi trừ đi các khoản nợ tiền hạt tươi còn tồn đọng và tiền hoàn trả đơn hàng trên sàn, chỉ còn đúng mười bốn triệu hai trăm năm mươi ngàn đồng! Khoản tiền một trăm năm mươi triệu đồng mà tôi rút từ sổ tiết kiệm cá nhân — số tiền mồ hôi nước mắt tôi ky cóp suốt bốn năm đi làm thuê để dự định đặt cọc mua căn hộ chung cư trả góp — tôi đã ném sạch vào đây để chuộc lại lô bao bì màng nhôm và thanh toán dứt điểm tiền công thu hái cho bà con buôn Y Bih. Chúng ta đào đâu ra bốn trăm triệu để ném vào một cái mặt bằng vật lý? Cậu định đi vay nặng lãi? Cậu định cắm chiếc xe máy duy nhất đang đi hay định mang sổ đỏ mảnh rẫy cằn cỗi của cha mẹ cậu dưới Cư M'Rao đi thế chấp cho ngân hàng?"

Tiếng đập bàn của Lâm làm chiếc thìa cupping trên bàn nảy lên một tiếng leng keng khô khốc:

"Kể cả khi cậu có phép thuật biến ra bốn trăm triệu đó để mở cửa quán, chỉ cần trong ba mươi ngày đầu tiên, lượng khách ghé quán không đạt mức một trăm năm mươi ly một ngày với giá bình quân năm mươi lăm ngàn một ly, dòng tiền của chúng ta sẽ đứt gãy ngay lập tức. Công ty sẽ rơi vào trạng thái mất khả năng thanh toán. Chúng ta sẽ vỡ nợ, bị chủ nhà tịch thu toàn bộ cọc, niêm phong toàn bộ máy móc quầy kệ. Bản Đỏ sẽ xóa sổ, mười lăm tấn cà phê kia sẽ bị phát mại để siết nợ, và ba đứa chúng ta sẽ bước ra đường với một đống nợ nần ngập đầu trước khi cậu kịp bán hết một phần mười mẻ hạt đầu tiên!"

Căn phòng làm việc lại một lần nữa rơi vào một khoảng lặng nghẹt thở, nặng nề đến mức có thể nghe thấy cả tiếng vo ve của một con muỗi đang lượn quanh bóng đèn huỳnh quang.

Từng con số, từng phép tính mà Lâm đưa ra đều trần trụi, chuẩn xác và tàn nhẫn đến mức không thể cãi lại. Khôi đứng sững sờ, hai hàm răng nghiến chặt vào nhau đến mức cơ hàm gồ lên từng cục cứng ngắc. Anh biết Lâm không hề dọa dẫm. Ở cái đất Sài Gòn này, cái bẫy mang tên "chi phí mặt bằng" và "chi phí cố định" đã chôn vùi hàng ngàn bạn trẻ khởi nghiệp đầy nhiệt huyết chỉ trong vòng sáu tháng đầu tiên mở quán. Những tấm biển hiệu lung linh, những bức tường check-in rực rỡ mọc lên rầm rộ rồi âm thầm tháo dỡ, sang nhượng lỗ vốn trong cay đắng là câu chuyện xảy ra như cơm bữa ở từng góc phố.

Khôi cắn môi đến bật máu, vị tanh mằn mặn lan tỏa nơi đầu lưỡi. Anh không thể đầu hàng lý lẽ của Lâm, nhưng anh cũng không thể lấy sự liều mạng mù quáng ra để đánh cược tương lai của cả nhóm. Ánh mắt Khôi chậm rãi chuyển dịch sang góc bàn bên cạnh, nơi Bảo Ngọc nãy giờ vẫn ngồi bất động.

Cô gái trẻ mặc chiếc áo sơ mi đen xắn tay áo lên quá khuỷu, để lộ cẳng tay mảnh khảnh nhưng săn chắc. Nãy giờ, hai bàn tay thon dài của cô vẫn đặt im lìm trên mặt bàn bên cạnh chiếc cân tiểu ly điện tử dùng để đo độ ẩm hạt. Khuôn mặt thanh tú của Bảo Ngọc lộ rõ nét phờ phạc sau một ngày dài miệt mài kiểm tra các mẫu nhân xanh gửi từ Đắk Lắk xuống, nhưng trong đôi mắt một mí sắc sảo của cô, ngọn lửa của sự kỷ luật và tính chuyên nghiệp chuẩn mực chưa bao giờ tắt.

"Ngọc," Khôi gọi khẽ, giọng anh chứa đựng một tia hy vọng mong manh cuối cùng. "Về góc độ chuyên môn sản phẩm, về phía khách hàng và thị trường... em nhìn nhận việc này thế nào?"

Bảo Ngọc từ từ ngước mắt lên. Cô đưa tay chỉnh lại cổ áo, hít một hơi thật sâu qua cánh mũi rồi thở ra thật chậm rãi. Động tác của cô điềm tĩnh đến kỳ lạ, tựa như cái cách cô vẫn thường đứng trước bàn thử nếm cupping để chuẩn bị đánh giá một mẫu cà phê khó.

"Về mặt kỹ thuật chiết xuất và định vị giá trị sản phẩm," Bảo Ngọc cất giọng, âm sắc của cô trong trẻo nhưng rành rọt từng từ, "em hoàn toàn đứng về phía anh Khôi."

Lâm khẽ nhíu mày, bờ môi cậu mím chặt lại, ngón tay chuẩn bị gõ xuống bàn để phản bác nhưng Bảo Ngọc đã khẽ đưa một bàn tay lên, lòng bàn tay hướng về phía Lâm như một cử chỉ ngăn lại đầy tôn trọng:

"Anh Lâm, xin anh hãy để em nói hết góc nhìn của một người làm nghề pha chế. Khách hàng cá nhân mua cà phê đóng gói của chúng ta qua mạng suốt hai tháng qua đang gặp phải một bi kịch cực kỳ lớn mà em đã ghi nhận trong bảng khảo sát khách hàng tuần trước: họ hoàn toàn không biết cách pha hạt Robusta chất lượng cao."

Bảo Ngọc đứng dậy, dáng người mảnh dẻ nhưng toát lên uy lực tự nhiên của một barista từng đứng trên sàn đấu quốc tế. Cô bước lại gần góc phòng, nơi đặt chiếc bàn cupping thu nhỏ với những dãy bát sứ trắng muốt. Đầu ngón tay cô chạm nhẹ vào chiếc ấm cổ ngỗng bằng inox sáng loáng:

"Họ bỏ ra hai trăm ngàn để mua một gói Robusta sẻ sơ chế Yellow Honey hai trăm năm mươi gam của Bản Đỏ — một mức giá không hề rẻ đối với người tiêu dùng đại chúng. Nhưng họ mang gói cà phê đó về nhà và làm gì? Họ dùng chiếc phin nhôm cũ kỹ đã bị nghẹt một nửa số lỗ đáy, xúc ba muỗng bột đầy có ngọn nén thật chặt bằng chiếc nắp gài kim loại. Sau đó, họ lấy nước sôi sùng sục một trăm độ C vừa nấu từ chiếc ấm siêu tốc đã đóng cặn vôi trắng xóa dưới đáy, rót ào một phát ngập phin, rồi bỏ mặc nó ngâm trong suốt mười lăm phút đồng hồ trong khi họ đi đánh răng rửa mặt!"

Bảo Ngọc quay người lại, ánh mắt cô ánh lên sự xót xa của một người trân quý từng hạt ngọc của đất trời:

"Kết quả của quy trình đó là gì? Toàn bộ hàm lượng đường malic tự nhiên, những nốt hương tinh tế của mật ong hoa cà phê, của mận gai chín và đu đủ sấy dẻo bị nhiệt độ sôi thiêu rụi hoàn toàn! Quá trình chiết xuất quá mức (over-extraction) đã lôi tuột toàn bộ những hợp chất đắng chát, những axit chlorogenic bị nhiệt phân gắt gỏng nhất vào trong ly nước. Thứ chất lỏng đen ngòm họ uống vào chỉ còn lại vị đắng nghét xé toạc cổ họng và mùi khét lẹt như than củi cháy dở! Rồi họ làm gì tiếp theo? Họ giận dữ mở ứng dụng lên, chấm cho Bản Đỏ một sao kèm theo những lời bình luận cay nghiệt: họ bảo chúng ta lừa đảo, bảo cà phê đặc sản cái gì mà uống còn thua cà phê trộn bắp rang ngoài ngã tư đường!"

Bảo Ngọc siết chặt các ngón tay lại thành nắm đấm:

"Cà phê đặc sản không phải là một món hàng tiêu dùng đóng gói sẵn rồi muốn dùng sao cũng được. Nó là một chuỗi mắt xích chuẩn xác đến từng phần trăm. Muốn người ta nhận ra tiềm năng thật sự của hạt Robusta Cư M'Rao, chúng ta bắt buộc phải có một không gian chuẩn chỉ để kiểm soát hoàn toàn các biến số. Nguồn nước pha chế phải đi qua hệ thống lọc thẩm thấu ngược RO kết hợp với lõi bù khoáng, kiểm soát chỉ số tổng chất rắn hòa tan TDS ổn định ở mức một trăm hai mươi đến một trăm năm mươi ppm. Nhiệt độ nước chiết xuất phải được khóa chặt ở mức chín mươi hai phẩy năm độ C, không được dao động quá nửa độ. Máy xay phải sử dụng hệ thống lưỡi dao phẳng (flat burrs) bằng thép tôi cứng cao cấp để tạo ra kích thước hạt bột đồng nhất tuyệt đối, triệt tiêu tối đa lượng bột mịn gây tắc nghẽn dòng chảy. Và quan trọng nhất, chúng ta cần đôi bàn tay của những barista được đào tạo bài bản để kiểm soát thời gian dòng chảy chính xác đến từng giây. Nếu không có một không gian vật lý đáp ứng những tiêu chuẩn đó, hạt cà phê của anh Khôi, mồ hôi nước mắt phơi giàn của anh Tư và đồng bào buôn Y Bih sẽ mãi mãi bị thị trường này vùi dập và hiểu sai!"

Khôi thở phào một nhịp, lồng ngực như vừa được trút bớt một tảng đá ngàn cân. Anh ngỡ như mình đã tìm được một đồng minh tuyệt đối để phá vỡ thế bế tắc này.

Thế nhưng, nụ cười vừa chớm nở trên khóe môi Khôi đã lập tức đông cứng lại. Bảo Ngọc quay ngoắt người lại, ánh mắt cô nhìn thẳng vào Khôi lạnh lùng và dứt khoát như một bản tuyên án:

"Nhưng, anh Khôi, tất cả những điều em vừa nói... là câu chuyện của tương lai một năm nữa, khi Bản Đỏ đã có tích lũy tài chính và định vị vững chắc. Còn ngay tại thời điểm sống còn của ngày hôm nay, em đồng ý một trăm phần trăm với anh Lâm: Ký một hợp đồng thuê mặt bằng lớn để mở quán cà phê cố định là một hành động tự sát không hơn không kém."

Khôi sững sờ, hai mắt mở to: "Ngọc, ngay cả em mà cũng nghĩ vậy sao?"

"Em là một barista chuyên nghiệp, nhưng trước khi quay về làm việc với anh, em đã có ba năm lăn lộn làm quản lý vận hành cho chuỗi đồ uống," Bảo Ngọc kéo ghế bước lại gần, ngồi xuống đối diện với Khôi, giọng cô hạ thấp nhưng từng từ nện xuống nặng trịch. "Anh Khôi, anh rất giỏi về đất đai, anh hiểu tường tận cấu trúc rễ cây cà phê, anh nắm vanh vách quy trình lên men kỵ khí và kiểm soát độ Brix trên cây ở Cư M'Rao. Nhưng anh hoàn toàn mù tịt về tâm lý và hành vi tiêu dùng của thị trường đô thị Sài Gòn!"

Bảo Ngọc gõ nhẹ đầu ngón tay trỏ xuống mặt bàn theo từng nhịp:

"Người Sài Gòn uống cà phê bằng thói quen và sự tiện lợi trước khi họ uống bằng kiến thức chuyên sâu. Một nhân viên văn phòng bước ra khỏi thang máy tòa nhà lúc tám giờ mười lăm phút sáng, họ chỉ có đúng một trăm tám mươi giây để cầm trên tay một ly cà phê đậm đà, mát lạnh và bấm thẻ vào cửa văn phòng. Nếu anh bắt họ đứng lại quầy, bắt họ nghe thuyết minh mười lăm phút về thổ nhưỡng đất đỏ bazan, về độ dốc sườn đồi, về hàm lượng đường Brix hai mươi hai phần trăm khi hái quả chín, rồi bắt họ kiên nhẫn chờ đợi năm phút đồng hồ để pour từng giọt nước qua phễu V60 với mức giá bảy mươi ngàn một ly, anh biết họ sẽ làm gì không? Họ sẽ quay lưng đi ngay lập tức! Họ sẽ đi sang chiếc xe đẩy cà phê mang đi ở đầu hẻm, móc túi đưa hai mươi ngàn để lấy một ly nâu đá ngọt lịm đầy ắp đá bi!"

Bảo Ngọc nhìn sâu vào mắt Khôi, không chút né tránh:

"Hiện tại, chúng ta chưa có trong tay bất kỳ một mẩu dữ liệu thị trường thực tế nào về khẩu vị của họ đối với Robusta hạt chất lượng cao. Khách văn phòng thích uống Robusta pha máy nguyên chất hay thích phối trộn với sữa đặc truyền thống? Họ có chấp nhận uống cà phê sữa tươi thanh trùng pha bằng Robusta không? Mức giá trần tối đa mà một người đi làm sẵn sàng rút ví trả cho một ly Robusta sạch hàng ngày là bao nhiêu: ba mươi lăm ngàn, bốn mươi lăm ngàn hay năm mươi lăm ngàn? Chúng ta không biết gì cả! Chúng ta hoàn toàn mù lòa! Đem hàng trăm triệu đồng tiền mồ hôi nước mắt, tiền nợ nần của gia đình ném vào một bản hợp đồng thuê nhà ba năm kèm theo hàng đống chi phí cải tạo không thể hoàn lại khi chưa nắm trong tay bất kỳ dữ liệu thực nghiệm nào, đó không phải là dũng cảm của một người tiên phong, anh Khôi ạ. Đó là sự liều lĩnh mù quáng của một con bạc khát nước!"

Căn phòng họp lại một lần nữa chìm vào thế giằng co nghẹt thở giữa ba góc nhìn.

Tiếng chuông đồng hồ treo tường điểm mười một giờ đêm, ngân lên từng tiếng chuông khô khốc, cô độc. Ngoài đường lớn, tiếng xe cộ đã thưa thớt dần, chỉ còn lại tiếng gió rít qua những khe hở của khung cửa sổ nhôm kính ọp ẹp. Không khí ngột ngạt đến mức Khôi cảm thấy lồng ngực mình nghẹn lại, từng hơi thở đều bỏng rát. Anh đứng dậy, bước chầm chậm về phía góc phòng, rót một cốc nước lọc từ bình nhựa đã nguội ngắt rồi ngửa cổ uống ực một hơi dài. Vị nước lợ lợ nơi cuống họng chẳng thể làm dịu đi cơn đau đầu đang giật giật từng hồi bên thái dương.

Cả hai người họ đều đúng. Những lý lẽ họ đưa ra sắc bén và vững chắc như những bức tường thành bằng đá hoa cương.

Lâm đại diện cho bản năng sinh tồn tối thượng của doanh nghiệp: sự toàn vẹn của dòng tiền mặt. Mất tiền mặt là chết, đứt thanh khoản là tan rã. Cậu bảo vệ từng đồng vốn ít ỏi còn lại bằng sự cẩn trọng khắc nghiệt, bởi cậu gánh trên vai trách nhiệm với số tiền mồ hôi nước mắt của bản thân và uy tín của cả nhóm. Nhưng nếu Bản Đỏ cứ chọn giải pháp an toàn tuyệt đối bằng cách co cụm phòng thủ, dòng tiền âm đều đặn mười hai triệu mỗi tuần từ tiền kho bãi, tiền điện thoại, tiền lãi vay sẽ từ từ bào mòn sinh lực công ty như một chứng bệnh nan y, cho đến khi mười lăm tấn nhân xanh kia ẩm mốc và biến thành rác rưởi.

Bảo Ngọc đại diện cho sự kiêu hãnh của nghề nghiệp và sự tôn trọng tuyệt đối dành cho khách hàng. Cô không cho phép đưa ra một sản phẩm nửa vời, không cho phép hạt cà phê của Cư M'Rao bị rẻ rúng bởi sự cẩu thả trong khâu pha chế. Nhưng nếu Bản Đỏ cứ ngồi chờ đợi một ngày đẹp trời nào đó có đủ tiền tỷ để dựng nên một quán cà phê trải nghiệm hoàn mỹ theo chuẩn quốc tế, thì hạt giống của họ đã chết khô từ lâu trước khi kịp đâm chồi.

"Chúng ta không thể tiếp tục bất động như những pho tượng gỗ," Khôi đặt chiếc cốc thủy tinh xuống mặt bàn, phát ra một tiếng *cộc* dứt khoát.

Anh quay người lại, bước đến giữa phòng, đứng thẳng lưng trước hai người bạn đồng hành. Ánh mắt anh không còn sự bối rối hay giận dữ ban nãy, mà đã thu lại toàn bộ sự sắc lạnh, điềm tĩnh của một kỹ sư nông nghiệp từng đối mặt với những đợt sâu bệnh tàn phá rẫy cà phê:

"Lâm hoàn toàn đúng: Chúng ta không có bốn trăm triệu, và chúng ta tuyệt đối không được phép ném tiền vào một cái mặt bằng cố định ba năm để chịu trói chân trói tay. Nhưng tôi cũng không hề sai: Chúng ta bắt buộc phải có một điểm chạm vật lý thực tế ngay giữa lòng Sài Gòn để đo lường thị trường và tạo ra dòng tiền tươi rói ngay trong tháng này, nếu không muốn mười lăm tấn cà phê kia biến thành đống phân bón."

Lâm ngước lên nhìn Khôi, hai tay vẫn khoanh chặt trước ngực, đôi mày nhíu lại đầy vẻ hoài nghi: "Vậy cậu định làm thế nào? Đừng nói với tôi là cậu định đóng một cái xe đẩy bằng gỗ rồi đẩy đi bán dạo rong ruổi khắp các ngã tư quận Nhất đấy nhé?"

"Không. Tuyệt đối không bán dạo," Khôi khẽ mỉm cười, một nụ cười hiếm hoi xuất hiện trên gương mặt phong trần suốt nhiều tuần qua. Anh kéo chiếc ghế gỗ ngồi xuống giữa Lâm và Bảo Ngọc. Anh với tay lấy tập giấy A4 trắng tinh, rút cây bút lông dạ quang màu xanh, vẽ nhanh một hình chữ nhật nhỏ ngay giữa trang giấy:

"Chúng ta sẽ áp dụng đúng cái nguyên tắc tinh gọn mà tôi và Ngọc đã từng áp dụng để cứu mẻ cà phê thứ hai ở rẫy: Sản phẩm khả dụng tối thiểu — Lean MVP. Thay vì ký một bản hợp đồng thuê nhà dài hạn ba năm với hàng trăm triệu tiền cọc chết, tại sao chúng ta không tổ chức một quầy trải nghiệm pop-up tinh gọn trong vòng đúng mười bốn ngày?"

Đôi mắt Bảo Ngọc khẽ chớp, một tia sáng tò mò lóe lên trong ánh nhìn của cô: "Pop-up? Một quầy cà phê lưu động ngắn hạn? Anh định đặt nó ở đâu?"

Khôi dùng đầu bút chấm mạnh một điểm đen trên hình chữ nhật:

"Ở ngay sảnh tầng trệt của các khu phức hợp thương mại và tháp văn phòng hạng A hoặc B+ tại trung tâm Quận 1, chẳng hạn như tòa nhà Centec Tower trên đường Nguyễn Thị Minh Khai, hay Mplaza trên đường Lê Duẩn. Cậu hãy nhìn vào tệp người ở đó: Đó là nơi tập trung hàng ngàn chuyên viên tài chính, nhân viên văn phòng các tập đoàn đa quốc gia, luật sư, chuyên gia công nghệ — đúng chính xác cái tệp khách hàng có thu nhập từ trung bình khá trở lên, có nhu cầu nạp caffeine cực kỳ cao vào mỗi buổi sáng và quan trọng nhất là họ luôn cởi mở, tò mò với những xu hướng tiêu dùng bền vững, những trải nghiệm mới mẻ."

Khôi quay sang phía Lâm, bắt đầu tung ra những đòn bẩy tài chính thực tế để thuyết phục người gác cổng dòng tiền:

"Thứ nhất, xét về bài toán chi phí: Đàm phán thuê một vị trí sảnh sự kiện tạm thời rộng vỏn vẹn sáu mét vuông trong đúng mười bốn ngày rẻ hơn gấp nhiều lần so với tiền cọc ba tháng của một căn nhà phố. Không có tiền cọc chết một trăm hai mươi triệu. Tuyệt đối không mất một đồng nào cho chi phí đập phá, cải tạo mặt bằng hai trăm triệu! Về phần quầy kệ: Toàn bộ quầy bar chúng ta sẽ tự tay đóng bằng các tấm gỗ thông pallet tái chế kết hợp với hệ khung sắt hộp lắp ghép thông minh bằng bu-lông. Nó vừa mang đúng cái tinh thần thô mộc, nguyên bản của một nông trại cà phê Tây Nguyên, vừa cực kỳ linh hoạt: có thể tháo dỡ toàn bộ trong vòng ba tiếng đồng hồ và tái sử dụng cho bất kỳ hội chợ hay sự kiện nào sau này. Toàn bộ chi phí vật tư đóng quầy tôi cam đoan không vượt quá mười lăm triệu đồng."

Khôi lập tức quay sang nhìn thẳng vào mắt Bảo Ngọc:

"Thứ hai, xét về mục tiêu kiểm chứng sản phẩm: Mười bốn ngày đó sẽ chính là phòng thí nghiệm thị trường đô thị sống động nhất của em, Ngọc. Chúng ta sẽ không dàn trải menu. Chúng ta sẽ thiết kế một thực đơn cực kỳ tinh gọn, chia làm hai nhánh rõ rệt để đo lường chính xác hành vi khách hàng:

Nhánh thứ nhất: Cà phê pha máy tốc độ cao — gồm Espresso, Americano và Cà phê sữa đá pha máy từ một trăm phần trăm hạt Robusta sẻ Cư M'Rao nguyên chất. Nhánh này dành riêng cho luồng khách văn phòng ca sáng vội vã, đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của em: phục vụ một ly cà phê chuẩn chỉnh trong vòng dưới chín mươi giây để họ kịp lên thang máy.

Nhánh thứ hai: Cà phê thủ công trải nghiệm — gồm Pour-over V60 và Cold Brew ủ lạnh hoa quả nhiệt đới, dành riêng cho những khách hàng có thời gian ngồi lại vào giờ nghỉ trưa, những người thực sự muốn tìm hiểu về các nốt hương của Robusta sơ chế mật ong."

Khôi gõ nhẹ ngón tay lên mặt giấy:

"Chúng ta sẽ cài đặt một hệ thống ghi nhận dữ liệu chi tiết theo từng khung giờ: Khung giờ nào khách đông nhất? Tỷ lệ người chọn uống sữa đặc so với người uống cà phê đen nguyên bản là bao nhiêu? Mức giá bốn mươi lăm ngàn đồng một ly họ có ngần ngại rút ví hay không? Và chỉ số quan trọng nhất quyết định sự sống còn của kênh bán lẻ: Trong số những người đã uống cạn ly cà phê tại quầy, có bao nhiêu phần trăm khách hàng sẵn sàng chi thêm một trăm tám mươi ngàn để mua một gói hai trăm năm mươi gam mang về nhà tự pha?"

Căn phòng lại rơi vào yên lặng, nhưng lần này không còn là sự ngột ngạt của bế tắc, mà là sự tĩnh lặng của những bộ óc đang tính toán chiến lược.

Lâm ngồi bất động, ngón trỏ tay phải của cậu gõ nhịp đều đặn cộc... cộc... cộc... lên mặt bàn phím laptop. Khôi biết rất rõ thói quen này của bạn mình: đó là lúc bộ não tài chính sắc sảo của Lâm đang chạy các mô hình phân tích rủi ro và độ nhạy của dòng tiền.

"Nếu kịch bản tồi tệ nhất xảy ra thì sao?" Lâm đột ngột ngước lên, giọng cậu đã mất đi sự gay gắt ban nãy, nhưng từng câu hỏi vẫn mang tính chất vấn sắc như dao cạo. "Nếu quầy pop-up vắng hoe, nếu dân văn phòng ở đó chê Robusta của cậu đắng ngắt không thèm uống, nếu ban quản lý tòa nhà gây khó dễ, chúng ta sẽ mất đứt bao nhiêu tiền cho canh bạc này?"

Khôi nhìn thẳng vào mắt Lâm, ánh mắt không hề chớp:

"Nếu chúng ta thất bại toàn tập, thứ duy nhất chúng ta mất là tiền thuê sảnh trong hai tuần và tiền gỗ đóng quầy — tổng thiệt hại tối đa nằm trong khoảng bốn mươi lăm đến năm mươi triệu đồng. Mức tổn thất đó hoàn toàn nằm gọn trong ngưỡng chịu đựng của quỹ dự phòng rủi ro mà cậu từng vạch ra. Nó không làm công ty vỡ nợ, không làm ai bị siết nhà siết rẫy, và toàn bộ máy móc thiết bị chúng ta vẫn giữ nguyên vẹn để tiếp tục tìm đường khác.

Nhưng nếu chúng ta thắng — nếu dữ liệu thực tế chứng minh người Sài Gòn mê đắm hương vị Robusta Cư M'Rao và sẵn sàng trả tiền sòng phẳng — chúng ta sẽ đạt được hai mục tiêu sống còn: Một là có ngay một dòng tiền mặt tươi rói hàng ngày để nuôi sống bộ máy qua mùa mưa bão; hai là chúng ta sẽ có trong tay một tập hồ sơ dữ liệu khách hàng thực chứng bằng số liệu thật, bằng doanh thu thật, để đập thẳng lên bàn đàm phán của những nhà đầu tư thiên thần như chị Mai Thanh Vy!"

Một khoảng im lặng kéo dài chừng ba mươi giây.

Bảo Ngọc là người đầu tiên phá vỡ sự im lặng đó. Cô đưa tay vuốt nhẹ lọn tóc mai lòa xòa ra sau vành tai, khóe môi khẽ cong lên một nụ cười kín đáo nhưng kiên định:

"Em đồng ý với đề xuất này của anh Khôi. Đây mới chính là cách làm việc của những người chuyên nghiệp: mang sản phẩm ra đối thoại trực tiếp với thị trường thay vì ngồi trong phòng kín suy đoán mò mẫm. Nhưng để quầy pop-up này thực sự phát huy hiệu quả và không làm hoen ố hình ảnh hạt Cư M'Rao, em đặt ra ba điều kiện kỹ thuật tiên quyết."

Khôi gật đầu dứt khoát không do dự: "Em cứ nói thẳng."

"Thứ nhất: Quầy pop-up dù chỉ hoạt động mười bốn ngày nhưng tuyệt đối không được phép tạm bợ về mặt chất lượng đồ uống. Em không chấp nhận việc sử dụng nước máy đun sôi hay máy xay gia đình rẻ tiền làm nát hạt. Toàn bộ thiết bị pha thủ công phải là hàng chuẩn thi đấu: cân điện tử Acaia Lunar có cảm ứng đếm thời gian dòng chảy, cối xay tay Comandante lưỡi thép nitơ cao cấp để biểu diễn pha V60 ngay trước mắt khách, và bình ủ Cold Brew chuyên dụng có van điều tiết giọt đặt trong thùng đá kiểm soát nhiệt độ.

Thứ hai: Để giải quyết bài toán tốc độ phục vụ vào khung giờ cao điểm từ bảy giờ ba mươi đến chín giờ sáng, chúng ta bắt buộc phải có một máy pha cà phê espresso thương mại hai họng (2-group) với nồi hơi công suất lớn để áp suất và nhiệt độ luôn ổn định khi chiết xuất liên tục. Chúng ta không có tiền mua máy mới một trăm năm mươi triệu, nhưng em có thể liên hệ với các đơn vị phân phối thiết bị quen biết trong ngành để thuê lại một chiếc máy đã qua sử dụng trong hai tuần, chi phí trọn gói rơi vào khoảng sáu đến tám triệu đồng."

Bảo Ngọc dừng lại một nhịp, ánh mắt cô nhìn thẳng vào Khôi:

"Và điều kiện thứ ba: Em không thể vừa đứng quầy vừa pha chế liên tục mười tiếng mỗi ngày suốt mười bốn ngày đêm. Chúng ta cần tuyển dụng khẩn cấp hai barista thời vụ có tay nghề khá, tác phong nhanh nhẹn, ngoại hình sáng sủa và quan trọng nhất là phải có thái độ phục vụ khiêm tốn, biết lắng nghe khách hàng. Em sẽ là người trực tiếp phỏng vấn, kiểm tra kỹ thuật nén tamper, kỹ năng đánh bọt sữa micro-foam và đào tạo họ về câu chuyện hạt Robusta Cư M'Rao trong vòng ba ngày."

Khôi lập tức gật đầu thật mạnh: "Tôi đồng ý hoàn toàn với cả ba điều kiện của em! Về phần hậu cần, tôi sẽ lo toàn bộ: từ việc vác đá sạch, bốc xếp bàn ghế, vận chuyển nguyên vật liệu mỗi sáng sớm đến việc đứng phụ quầy, bưng bê và thu dọn rác vào những khung giờ cao điểm nhất."

Bây giờ, hai cặp mắt của Khôi và Bảo Ngọc đều đổ dồn về phía người đàn ông duy nhất còn lại bên bàn làm việc.

Lâm thở hắt ra một hơi thật dài. Cậu từ từ tháo cặp kính cận ra, kéo vạt áo thun bạc màu lên lau sạch lớp mồ hôi và hơi ẩm bám mờ trên hai tròng kính rồi cẩn thận đeo lại lên sống mũi. Cậu với tay lấy cuốn sổ tay bìa da màu đen chuyên ghi chép các khoản chi tiêu cơ mật, lật sang một trang giấy trắng tinh, rút cây bút mực đen cài trên nẹp sổ ra bấm ngòi tách một tiếng:

"Được rồi. Tôi chấp thuận thông qua phương án thử nghiệm quầy pop-up này. Nhưng với tư cách là người chịu trách nhiệm cuối cùng về sự an toàn tài chính của Bản Đỏ, tôi sẽ thiết lập một 'Trần ngân sách cứng' (Hard Budget Cap) cho toàn bộ chiến dịch mười bốn ngày này."

Đầu bút của Lâm vạch từng dòng chữ ngay ngắn, sắc sảo trên mặt giấy:

"Mục thứ nhất: Chi phí thuê sảnh thương mại văn phòng trong mười bốn ngày. Khôi, cậu có tài ăn nói và quan hệ cũ thời còn làm quản lý dự án cho tập đoàn, cậu phải đích thân đi đàm phán để ép giá thuê xuống mức tối đa không quá hai mươi lăm triệu đồng. Hãy tìm những tòa nhà đang cần các hoạt động kích hoạt không gian xanh hoặc hỗ trợ nông sản bản địa để xin mức giá ưu đãi khởi nghiệp.

Mục thứ hai: Chi phí vật tư đóng quầy kệ, in ấn bảng hiệu bạt canvas và trang trí không gian tối giản: mười triệu đồng. Cậu và tôi sẽ tự tay ra vựa gỗ mua thông pallet cũ về cưa, chà nhám và quét sơn véc-ni, nghiêm cấm tuyệt đối việc thuê các đơn vị thiết kế thi công trọn gói bên ngoài.

Mục thứ ba: Chi phí thuê máy pha cà phê hai họng, máy xay espresso công nghiệp và hệ thống lọc nước chuyên dụng: bảy triệu đồng. Ngọc chịu trách nhiệm tận dụng các mối quan hệ trong giới barista để thương lượng mức giá tốt nhất kèm gói bảo trì kỹ thuật tại chỗ.

Mục thứ tư: Chi phí nhân sự cho hai barista thời vụ: ca làm việc bốn tiếng mỗi ngày vào giờ cao điểm, mức lương ba mươi ngàn đồng một giờ. Tổng chi phí nhân sự cho hai tuần trọn vẹn là tám triệu bốn trăm ngàn đồng.

Mục thứ năm: Quỹ dự phòng nguyên vật liệu tiêu hao (sữa tươi thanh trùng, sữa đặc, đá sạch tinh khiết, ly giấy tự hủy, ống hút bã mía và túi đựng mang đi): sáu triệu đồng."

Lâm đặt cây thước kẻ xuống, vạch hai đường thẳng song song màu đen đậm bên dưới cột số:

"Tổng ngân sách tối đa tôi phê duyệt cho toàn bộ dự án này là: Năm mươi sáu triệu bốn trăm ngàn đồng chẵn! Không được phép vượt quá dù chỉ một ngàn lẻ! Tôi sẽ xuất tạm ứng hai mươi triệu đồng từ số tiền đặt cọc pre-order còn sót lại trong tài khoản công ty để khởi động. Phần ngân sách còn lại sẽ được giải ngân theo tiến độ thực tế mỗi ngày, dựa trên chính doanh thu tiền tươi thu về từ quầy pop-up."

Lâm ngẩng đầu lên, ánh mắt sắc như thép nhìn xoáy vào Khôi:

"Và đây là điều khoản tối hậu: Nếu sau ba ngày đầu tiên mở bán, doanh thu trung bình mỗi ngày không chạm được điểm hòa vốn vận hành là một triệu tám trăm ngàn đồng — tương đương khoảng bốn mươi ly cà phê mỗi ngày — tôi sẽ lập tức kích hoạt điều khoản dừng lỗ khẩn cấp. Tôi sẽ dẹp quầy ngay trong đêm hôm đó để thanh lý máy móc, thu hồi vốn và bảo toàn những đồng tiền cuối cùng của công ty! Các cậu có chấp nhận điều kiện này không?"

Khôi nhìn vào bảng phân bổ ngân sách chi tiết đến từng đồng của Lâm. Trong lồng ngực anh trào dâng một cảm xúc phức tạp đến khó tả: vừa có sự nhẹ nhõm khi dự án được thông qua, vừa có sự biết ơn sâu sắc đối với sự khắt khe, tỉnh táo đến lạnh lùng của người bạn chí cốt. Khôi hiểu rằng, nếu không có cái đầu lạnh đầy tính toán của Lâm ghìm giữ lại những cơn bốc đồng, cỗ xe Bản Đỏ có lẽ đã lao xuống vực thẳm từ nhiều tháng trước.

"Được! Tôi chấp nhận toàn bộ các điều khoản và trần ngân sách của cậu," Khôi chìa bàn tay thô ráp, chai sần về phía trước.

Lâm nhìn bàn tay của Khôi, khóe môi cậu khẽ giật giật, để lộ một nụ cười gượng gạo nhưng chân thành. Cậu đưa bàn tay gầy guộc ra, nắm chặt lấy tay Khôi siết mạnh một cái:

"Liều mạng nốt một lần này thôi đấy nhé. Nếu lần này mà cháy túi thật, tôi sẽ theo chân anh Tư về buôn Cư M'Rao, vác gùi lên rẫy đi hái cà phê trừ nợ suốt đời thực sự đấy."

Bảo Ngọc bật cười thành tiếng. Tiếng cười giòn tan, trong trẻo của cô gái trẻ như một cơn gió mát lành thổi bùng qua căn phòng, xua tan đi toàn bộ bầu không khí ngột ngạt, u ám đã đè nặng lên tâm trí ba người suốt ba tiếng đồng hồ qua. Cô vỗ hai lòng bàn tay vào nhau thật giòn:

"Vậy thì không còn thời gian để thở dài hay ngủ nướng nữa đâu! Chúng ta chỉ có vỏn vẹn đúng năm ngày để chuẩn bị khối lượng công việc khổng lồ này. Em sẽ lập tức ngồi viết bản mô tả công việc, soạn danh mục thiết bị chi tiết, gọi điện cho các bên thuê máy và đăng tin tuyển dụng hai barista thời vụ ngay trong đêm nay. Em muốn bắt đầu phỏng vấn vào chiều mai!"

Khôi gật đầu thật mạnh, ánh mắt bừng sáng ngọn lửa nhiệt huyết đã từng bị dập tắt: "Tốt lắm! Tám giờ sáng mai tôi sẽ có mặt tại văn phòng ban quản lý tòa nhà thương mại trên đường Lê Duẩn. Người phụ trách vận hành sảnh ở đó là đồng nghiệp cũ thời tôi còn làm việc cho chuỗi bán lẻ. Tôi sẽ dùng mọi cách để chốt được vị trí sáu mét vuông đắc địa nhất ngay cạnh luồng cửa xoay dẫn vào sảnh thang máy chính!"

---

Năm ngày tiếp theo diễn ra như một cơn lốc xoáy quét qua văn phòng Bản Đỏ, cuốn phăng mọi sự uể oải và mệt mỏi thường nhật.

Căn phòng làm việc nhỏ hẹp chưa đầy hai mươi mét vuông lập tức bị biến thành một xưởng mộc dã chiến nồng nặc mùi mạt cưa, mùi gỗ thông mới xẻ và mùi hăng nồng của sơn véc-ni. Khôi và Lâm cởi trần, mồ hôi nhễ nhại chảy thành từng vệt dài trên lưng, lưng áo vắt ngang vai. Hai người thay phiên nhau cầm cưa tay, máy khoan cầm tay và máy chà nhám bắt vít liên tục từ sáng sớm cho đến tận hai, ba giờ sáng hôm sau.

Những thanh gỗ thông pallet thô ráp, xù xì được nhặt nhạnh từ các kho bãi phế liệu được đo đạc tỉ mỉ, cưa cắt chuẩn xác và chà nhám nhẵn thín từng góc cạnh để không làm trầy xước tay khách hàng. Khôi cẩn thận lắp ghép chúng lại thành một hệ quầy bar hình chữ L vững chãi, mặt quầy được bọc một tấm inox 304 xước mờ dày một ly để vừa đảm bảo tính thẩm mỹ hiện đại, vừa chống thấm nước tuyệt đối và giúp barista dễ dàng lau sạch những vệt cà phê tràn trong lúc thao tác vội vã.

Ở góc phòng đối diện, Bảo Ngọc biến chiếc bàn làm việc thành một phòng sát hạch kỹ thuật vô cùng nghiêm ngặt. Trong số hơn ba mươi hồ sơ gửi về chỉ sau một đêm đăng bài tuyển dụng, cô đã thẳng tay gạt bỏ những ứng viên thiếu tính kỷ luật hoặc mang thái độ trịch thượng của những kẻ tự nhận mình là "nghệ nhân pha chế". Cuối cùng, cô chọn ra hai gương mặt trẻ: Quốc Huy, một sinh viên năm cuối trường Đại học Kinh tế đã có hai năm kinh nghiệm đứng quầy tại một chuỗi cà phê lớn, tính tình điềm tĩnh và có khả năng chịu áp lực ca sáng cực tốt; và Thảo My, một cô gái trẻ có đôi mắt to tròn, nụ cười rạng rỡ, đôi tay nhanh nhẹn và mang trong mình niềm đam mê thuần khiết với các dòng nông sản bản địa Việt Nam.

Bảo Ngọc không dành thời gian để dạy họ những triết lý sáo rỗng. Cô bắt hai người đứng liên tục bên chiếc máy pha espresso hai họng La Marzocco Linea Classic cũ kỹ mà cô vừa thương lượng thuê được với giá bảy triệu đồng. Trong suốt sáu tiếng đồng hồ mỗi ngày, Huy và My phải liên tục thực hiện chuỗi thao tác: gõ bã cà phê, lau khô giỏ lọc, lấy đúng mười tám phẩy năm gam bột, nén tamper với lực chuẩn mười lăm ký, bấm nút xả nước làm sạch họng pha, lắp tay cầm và canh đồng hồ chiết xuất sao cho dòng chảy màu nâu óng ả chảy ra đúng ba mươi mi-li-lít trong vòng hai mươi bảy giây.

"Khách hàng ở khu trung tâm Quận 1 không có lòng kiên nhẫn vô hạn," Bảo Ngọc đứng khoanh tay bên cạnh, ánh mắt sắc như dao găm dán chặt vào chiếc đồng hồ bấm giây trên tay khi Thảo My đang run rẩy dùng ca inox rót bọt sữa tạo hình chiếc lá lên ly cappuccino. "Họ trả tiền để mua sự tỉnh táo, sự sảng khoái và thời gian quý báu của họ. Đúng ba mươi giây cho một ly Espresso; một phút hai mươi giây cho một ly Cà phê sữa đá pha máy! Nếu các bạn làm trễ dù chỉ mười lăm giây, một nụ cười xin lỗi dù tươi tắn đến mấy cũng không thể xua đi sự bực bội của một vị giám đốc đang trễ giờ họp giao ban! Và tuyệt đối khắc ghi trong đầu: Ly cà phê đưa ra khỏi quầy phải là ly cà phê hoàn hảo nhất từ hạt Robusta Cư M'Rao, không bao giờ được phép dùng bột cà phê đã xay lưu cữu quá mười lăm phút trong cối!"

Trong lúc đó, Khôi vừa tất bật chạy ngược chạy xuôi giữa các cơ quan hành chính và ban quản lý tòa nhà phức hợp để hoàn thiện hồ sơ đăng ký kinh doanh tạm thời, kiểm định an toàn vệ sinh thực phẩm và cam kết phòng cháy chữa cháy, vừa liên tục áp điện thoại vào tai gọi về rẫy Cư M'Rao cho anh Tư.

Ở đầu dây bên kia, tiếng máy nổ trên rẫy và tiếng gió cao nguyên gầm rú qua ống nghe. Nhận được tín hiệu từ Khôi, anh Tư đã không quản ngày đêm, đích thân vào kho bật đèn pin chọn lựa từng bao nhân xanh Robusta sẻ sơ chế Yellow Honey loại một có kích thước hạt đồng đều sàng 18, độ ẩm chuẩn mười hai phần trăm. Từng bao hạt được bọc cẩn thận hai lớp bao GrainPro chuyên dụng, dán kín miệng bằng băng keo công nghiệp để ngăn chặn tuyệt đối sự xâm nhập của hơi ẩm, rồi gửi ngay chuyến xe tải đêm sớm nhất xuống Bến xe Miền Đông.

Ngay khi hàng vừa cập bến Sài Gòn lúc rạng sáng, Khôi đã chở thẳng số nhân xanh đó đến xưởng rang gia công của một người bạn thân trong giới specialty, đích thân đứng cạnh máy rang Probat suốt bốn tiếng đồng hồ cùng Bảo Ngọc để giám sát từng giai đoạn nổ đầu, kiểm soát biểu đồ nhiệt độ RoR (Rate of Rise) nhằm khóa chặt hương mật ong và vị ngọt caramel tự nhiên của mẻ hạt.

Từng mắt xích nhỏ bé, từng con người trong cỗ máy Bản Đỏ lại một lần nữa siết chặt lại với nhau, vận hành với một công suất điên cuồng, chính xác và đầy quả cảm.

---

Bốn giờ sáng ngày thứ Hai đầu tuần.

Cả thành phố Sài Gòn vẫn còn chìm sâu trong giấc ngủ tĩnh lặng dưới màn mưa rào lất phất của một đêm mưa muộn. Mặt đường nhựa ẩm ướt phản chiếu những vệt đèn đường màu vàng vọt kéo dài vô tận, loang loáng ánh nước như một tấm gương khổng lồ. Không khí buổi sớm mai mang theo hơi lạnh hiếm hoi của ngọn gió từ sông Sài Gòn thổi vào, hòa lẫn với mùi ẩm ướt của bê tông và đất cát sau cơn mưa.

Chiếc xe tải nhẹ chở đầy các kiện gỗ thông pallet, những thùng xốp chứa đầy đá sạch tinh khiết, các thùng nhựa đựng dụng cụ pha chế và toàn bộ hệ khung sắt quầy bar tháo rời từ từ giảm tốc độ, rồi đỗ xịch lại sát mép vỉa hè trước sảnh khu phức hợp thương mại văn phòng ba mươi tầng nằm ngay góc giao lộ sầm uất bậc nhất trung tâm Quận 1.

Tòa cao ốc bề thế với kết cấu bằng kính cường lực màu xám khói và khung thép đen đứng sừng sững, uy nghi giữa màn sương mờ ảo của buổi sớm. Chỉ cần ba tiếng đồng hồ nữa thôi, cánh cửa xoay khổng lồ kia sẽ bắt đầu quay những vòng quay không ngừng nghỉ, đón nhận hàng ngàn lượt nhân viên văn phòng, các chuyên gia tài chính cấp cao, các doanh nhân nước ngoài nườm nượp đổ về làm việc. Đó chính là một đấu trường thực sự, một thị trường tiêu dùng khổng lồ, sôi động nhưng cũng vô cùng nghiệt ngã đang mở to mắt chờ đợi sự xuất hiện của một thương hiệu nông sản non trẻ đến từ vùng đất đỏ Tây Nguyên.

Cửa cabin xe tải bật mở. Khôi nhảy phịch xuống mặt đường nhựa ướt sũng. Anh đưa tay kéo sụp chiếc mũ lưỡi trai bạc màu xuống thấp để ngăn những hạt mưa phùn táp vào mặt. Hơi lạnh buổi sáng táp thẳng vào da thịt khiến anh khẽ rùng mình một cái, nhưng ngay lập tức, dòng máu nóng trong lồng ngực lại cuộn trào lên làm các cơ bắp căng tràn sinh lực.

Phía sau thùng xe, Lâm đã nhảy xuống từ lúc nào. Cậu mặc một chiếc áo khoác gió mỏng, trên tay cầm sẵn cuốn sổ ghi chép và chiếc đèn pin nhỏ, bắt đầu chỉ huy hai bạn trẻ Quốc Huy và Thảo My cẩn thận khiêng từng tấm vách gỗ thông pallet và kiện máy pha cà phê La Marzocco nặng gần bảy mươi ký được bọc kín ba lớp màng xốp nổ xuống đất.

Từ phía sau đuôi xe tải, một chiếc xe máy số cũ kỹ trờ tới rồi dừng lại bên lề đường. Bảo Ngọc bước xuống xe. Trên người cô đã khoác sẵn chiếc tạp dề vải thô màu nâu sẫm quen thuộc của Bản Đỏ — chiếc tạp dề đã cùng cô trải qua những ngày phơi nắng trên giàn phơi Cư M'Rao cho đến những giờ phút căng thẳng bên bàn cupping. Mái tóc đen nhánh của cô được buộc gọn gàng, búi cao sau gáy để lộ vầng trán thanh tú và đôi mắt sáng quắc vẻ tự tin, điềm tĩnh của một người đã chuẩn bị chu tất mọi phương án cho một trận đánh lớn.

Khôi bước lại gần mép đuôi xe tải, cúi rạp người, dùng sức nâng chiếc thùng nhựa công nghiệp nặng trịch chứa đầy những chiếc bình tam giác thủy tinh chịu nhiệt, những chiếc phễu sứ Origami, ấm cổ ngỗng bằng đồng và hàng trăm chiếc ly giấy thân thiện với môi trường in logo Bản Đỏ màu đỏ gạch.

Bảo Ngọc thoăn thoắt tiến lại bên cạnh anh. Hai bàn tay đeo găng tay thun mỏng của cô giữ chặt lấy một bên quai thùng, cùng Khôi giữ thăng bằng cho khối hàng nặng.

Trước mặt họ, cánh cửa kính tự động dày cộp của tòa cao ốc thương mại khẽ trượt mở sang hai bên phát ra một tiếng rít êm ru. Khoảng sảnh lớn lát đá hoa cương màu xám trắng mênh mông, bóng lộn như mặt gương và lạnh lẽo hiện ra dưới ánh đèn trần cao vút — nơi mà chỉ ít phút nữa, mùi hương cà phê Robusta Cư M'Rao nồng nàn, chân thật sẽ lần đầu tiên bay lên, phá vỡ sự vô cảm thường nhật của chốn văn phòng đô thị.

Khôi quay sang nhìn Bảo Ngọc.

Dưới ánh sáng phản chiếu của màn mưa lất phất và ánh đèn sảnh rực rỡ, cô gái trẻ khẽ gật đầu với anh một cái thật dứt khoát. Không cần một lời nói hoa mỹ nào được thốt ra, chỉ có một ánh nhìn chứa chan sự thấu hiểu, niềm tin cậy tuyệt đối và ý chí sắt đá của những người đồng đội cùng chung một lý tưởng đang bừng cháy rực rỡ giữa hai người.

Khôi và Bảo Ngọc siết chặt quai thùng, cùng nhau bước những bước chân vững chãi đầu tiên qua cánh cửa kính trượt, mang theo hơi thở của đất đỏ cao nguyên bước thẳng vào sảnh khu phức hợp giữa trung tâm Sài Gòn.