Cú sốc công nợ

Tiếng quạt trần quay kẽo kẹt từng vòng rời rạc trên trần nhà loang lổ vết ố nước mưa không tài nào xua nổi khối không khí oi nồng, đặc quánh đang đè nặng lên căn phòng làm việc chung chật hẹp ở Sài Gòn.

Đó là một căn phòng chỉ vỏn vẹn mười hai mét vuông, nằm nép mình tận đáy một con hẻm sâu ngoằn ngoèo trổ ra đường Hoàng Sa, đoạn bờ kênh Nhiêu Lộc vào cữ đứng trưa bốc lên thứ mùi bùn nước lợ nhờ nhợ trộn lẫn hơi nóng hầm hập của mặt đường nhựa. Ánh sáng ban ngày chẳng mấy khi rọi tới nơi này một cách đàng hoàng; nó chỉ lọt qua khung cửa sổ chớp gỗ đã tróc trơ lớp sơn xanh lá, rọi những vệt sáng xiên khoai đầy bụi mịn lên bốn bức tường vôi ám vàng rộp lở vì ẩm mốc lâu năm. Giữa phòng, choán gần hết lối đi là chiếc bàn gỗ ép thô ráp mà mép dán đã bong tróc từng mảng lớn, phơi ra lớp dăm gỗ mùn cưa đen sì. Trên mặt bàn ấy ngổn ngang đủ thứ hỗn độn của một doanh nghiệp mới phôi thai: những xấp hóa đơn bán lẻ rách mép, vài cuốn sổ tay bìa cứng quăn góc, ba chiếc cốc sứ cáu bẩn cặn cà phê đen nguội ngắt từ sáng sớm, và một chiếc quạt máy mini để bàn bằng nhựa xám đang rung lên bần bật, kêu rè rè như thể từng con ốc vít bên trong sắp sửa buông xuôi.

Nằm chễm chệ ngay trung tâm của sự hỗn độn đó là ba chiếc bìa còng bằng nhựa trong suốt. Bên trong mỗi chiếc bìa kẹp một bản hợp đồng kinh tế dày cộp mà Đoàn Minh Khôi vừa nâng niu mang về từ khu trung tâm thành phố. Những chữ ký tay bằng mực xanh tươi rói, dứt khoát, đi kèm con dấu tròn đỏ chót của các pháp nhân danh tiếng và vết mực lăn tay đỏ thẫm ở góc dưới cùng vẫn còn tỏa ra thứ mùi dung môi nồng nặc, cay xè sống mũi.

Khôi ngồi ghì ở mép chiếc ghế xoay bọc nỉ đã sờn rách trơ cả mút xốp. Hai bàn tay anh đan chặt vào nhau đặt trên đầu gối, các khớp ngón tay siết chặt đến mức trắng bệch, không còn một giọt máu. Anh vừa trải qua một hành trình bão táp: bước xuống từ chuyến xe đò giường nằm nồng nặc mùi dầu máy sau mười tiếng lắc lư từ ngã ba Cư M’Rao đổ dốc về bến xe Miền Đông lúc tảng sáng, anh thậm chí chẳng kịp rửa mặt cho tỉnh táo mà chỉ kịp tạt vào nhà vệ sinh công cộng hắt vội ngụm nước lã lên trán, rồi thuê xe ôm ngược xuôi qua ba quận trung tâm để chào hàng, đối soát mẫu thử và chốt hợp đồng. Lưng áo sơ mi cộc tay đã bạc màu của anh vẫn còn ướt đầm đìa mồ hôi, bết dính sát vào da thịt, mang theo mùi bụi đỏ bazan khô khốc đặc trưng của Tây Nguyên trộn lẫn mùi khói xe máy đô thành. Thế nhưng, trái ngược với cơ thể rã rời vì kiệt sức, khuôn mặt Khôi lúc này lại căng cứng như gỗ mục, đôi mắt trũng sâu vì thiếu ngủ nhưng lại sáng quắc lên một thứ hưng phấn điên cuồng pha lẫn âu lo.

Đối diện anh qua mặt bàn gỗ ép, Trần Quốc Lâm không hề ngẩng lên nhìn lấy một lần. Cậu bạn cùng lớp đại học năm xưa, giờ là người nắm giữ tay hòm chìa khóa của Bản Đỏ, vẫn ngồi bất động như một pho tượng đá. Lâm đeo cặp kính cận gọng đồi mồi dày cộp trễ xuống tận cánh mũi, hai mắt dán chặt vào bảng tính Excel chi chít những cột số đang hiển thị trên màn hình chiếc máy tính xách tay ThinkPad cũ kỹ. Những ngón tay gầy guộc, xương xẩu của Lâm lướt thoăn thoắt trên bàn phím với tốc độ kinh người. Tiếng gõ phím lách cách, lách cách vang lên đều đặn, lạnh lùng, khô khốc giữa bốn bức tường ẩm thấp, nghe chẳng khác nào tiếng máy đo nhịp tim đang điểm từng nhịp đếm sinh tử trong một phòng cấp cứu hồi sức tích cực.

"Lâm, cậu phải ngẩng lên xem đi chứ!" Khôi rốt cuộc không thể chịu đựng thêm sự im lặng ngột ngạt ấy nữa. Anh mở lời, cố kìm nén sự sốt ruột đang cuộn lên từng cơn cồn cào trong lồng ngực. Giọng anh khàn đặc, vỡ vụn sau một ngày dài nói liên tục không ngừng nghỉ để thuyết phục những tay sành cà phê khó tính nhất chốn thị thành. "Cậu có biết ngoài kia người ta tranh giành nhau từng hợp đồng như thế nào không? Ba quán specialty lớn nhất nhì Sài Gòn đấy! Hoàng bên Artifact đã chốt bốn trăm ký. Chị Mai bên chuỗi The Daily Roast lấy ba trăm ký cho thực đơn cold brew cao cấp mùa lễ hội. Còn chú Thành ở Sài Gòn Drip Lab lấy thêm ba trăm ký nữa để làm espresso blend độc quyền. Tròn một tấn Robusta sẻ Cư M’Rao sơ chế Yellow Honey! Giá bình quân chốt ở mức một trăm năm mươi ngàn một ký nhân xô thành phẩm. Doanh thu một trăm năm mươi triệu đồng! Cậu có hiểu ý nghĩa sống còn của một trăm năm mươi triệu đồng đối với một thương hiệu vừa mới thành lập chưa đầy một tháng như Bản Đỏ không hả Lâm?"

Tiếng lách cách trên bàn phím đột ngột dừng lại.

Không gian trong phòng lập tức đặc quánh lại như chực nổ tung. Lâm từ từ đưa ngón trỏ đẩy gọng kính lên sát sống mũi. Động tác của cậu chậm rãi, tỉ mỉ đến mức tàn nhẫn. Cậu không nhìn vào ba tập hợp đồng bóng bẩy đang nằm mời gọi trên bàn, mà chỉ đưa tay xoay ngược thân máy tính xách tay lại một góc một trăm tám mươi độ, hướng thẳng màn hình vào tầm mắt Khôi. Đoạn, cậu với tay cầm lấy một tập tài liệu khổ A4 vừa in ra từ chiếc máy in phun cũ kỹ đặt dưới gầm bàn, cẩn thận đập nhẹ gáy giấy xuống mặt gỗ cho các mép trang phẳng phiu tăm tắp, rồi ném nhẹ xuống ngay phía trên ba bản hợp đồng.

"Một trăm năm mươi triệu trên giấy tờ, Khôi ạ," Lâm cất tiếng. Giọng cậu phẳng lặng, đều đều, không có lấy một gợn sóng cảm xúc nào của một người vừa nghe tin doanh nghiệp của mình ký được đơn hàng thế kỷ. "Nhưng trong quản trị tài chính doanh nghiệp thực chiến, doanh thu trên giấy tờ không thể dùng để mua gạo cho anh em ăn trưa, không thể dùng để đổ dầu chạy máy xát, và càng không thể dùng để thanh toán tiền công nhật cho thợ hái quả tươi tại rẫy vào mỗi buổi hoàng hôn."

Lâm vươn bàn tay xương xẩu ra, ngón trỏ gõ côm cốp vào cột số liệu màu xám chạy dài dọc theo mép trang giấy in.

"Cậu nhìn kỹ vào đây. Đừng nhìn vào mấy con số doanh thu màu xanh mà cậu tự huyễn hoặc trong đầu nữa. Đây là bảng kế hoạch lưu chuyển tiền tệ dự kiến—Cash Flow Forecast—từ ngày hôm nay cho đến cuối tháng sau. Ba bản hợp đồng cậu vừa mang về với tất cả sự tự hào của một kẻ chiến thắng, bên mua đều khôn khéo cài cắm một điều khoản chí mạng: Điều khoản thanh toán Net 45 ngày kể từ ngày ký biên bản nghiệm thu giao nhận hàng đủ chuẩn tại kho Sài Gòn và xuất hóa đơn đối soát cuối tháng. Cậu có học quản trị kinh doanh không, hay cậu chỉ biết đâm đầu vào mấy cái cây cà phê? Cậu có hiểu Net 45 nghĩa là cái quái gì đối với một chu kỳ sản xuất nông nghiệp đặc sản không?"

Lâm chồm nửa người về phía trước, ánh mắt sau tròng kính dày cộp sắc lẻm như hai lưỡi dao mổ chiếu thẳng vào đồng tử Khôi, lột trần từng lớp hưng phấn nông nổi của người bạn:

"Nghĩa là từ giây phút này, chúng ta phải hoàn thành toàn bộ công đoạn thu hái quả chín, sơ chế Yellow Honey, lên men kỵ khí, phơi gió trên giàn cao để hạt rút ẩm từ từ xuống mười một phần trăm độ ẩm tiêu chuẩn. Sau đó là xát vỏ thóc, phân loại cỡ hạt sàn mười tám, nhặt tay toàn bộ hạt lỗi, đóng bao hai lớp chuyên dụng, rồi bỏ tiền túi thuê xe vận tải đường dài chở từ buôn Cư M’Rao xuống tận kho của họ ở Sài Gòn. Đến đó, họ sẽ lấy mẫu ngẫu nhiên, đem đi cupping thử nếm, đo độ ẩm, đo hoạt độ nước xem có nấm mốc không. Nếu mọi thứ suôn sẻ, họ mới ký cho cậu một cái biên bản bàn giao. Từ ngày ký cái biên bản ấy, cậu phải đợi tiếp bốn mươi lăm ngày sau, bộ phận kế toán của họ mới đưa hồ sơ vào đợt thanh toán định kỳ để bấm lệnh chuyển khoản đợt một! Nhanh nhất, tôi nói là trong điều kiện trời thương đất giúp không có bất kỳ một sự cố nào xảy ra, thì cũng phải đến giữa hoặc cuối tháng sau, những đồng tiền mặt đầu tiên mới bắt đầu nhỏ giọt vào tài khoản của Bản Đỏ!"

Lâm lật phắt sang trang thứ hai của bản dự báo dòng tiền. Ở trang này, toàn bộ các con số nằm ở cột số dư tiền mặt thực tế cuối kỳ đều bị bôi màu đỏ chói mắt, kèm theo những dấu âm nằm trong ngoặc đơn kéo dài dằng dặc.

"Bây giờ thì nhìn vào dòng tiền mặt thực tế thu về trong ba mươi ngày tới của cậu đi: Bằng không! Tròn trĩnh một con số không to tướng như cái bánh xe bò!" Giọng Lâm bắt đầu nâng tông, từng tiếng đanh lại như thép nguội. "Trong khi dòng tiền thu về bằng không, thì dòng tiền chi ra ngay trong tuần này của cậu là những khoản nào? Cậu tự đếm xem! Tiền thu mua quả tươi chín mọng tại rẫy của bà con: phải thanh toán tiền tươi thóc thật ngay tại bàn cân, không ai cho cậu nợ một giờ. Tiền thuê nhân công hái tỉa từng quả chín, không tuốt cành: phải trả công nhật đều đặn mỗi buổi chiều khi họ vác gùi ra khỏi rẫy. Tiền dầu diesel chạy máy xát vỏ quả tươi, tiền mua lưới cước đen nguyên sinh và khung thép làm thêm giàn phơi nhiều tầng để kịp đón nắng, tiền màng nilon cách nhiệt che sương đêm, tiền cước xe tải chở hàng... Tất cả những thứ đó đều đòi hỏi tiền mặt lập tức! Không một cây xăng nào cho cậu nợ dầu bằng hợp đồng mua bán của Artifact, không một người đồng bào Ê-đê nào chịu cầm bản hợp đồng của The Daily Roast về thay cho tiền mua gạo mua cá khô! Và điều trớ trêu nhất, tàn khốc nhất là gì cậu biết không?"

Lâm ngừng lại một nhịp, hít một hơi thật sâu rồi gằn từng tiếng rành rọt:

"Quỹ tiền mặt tự do trong két sắt của chúng ta hiện tại chỉ còn đúng bốn triệu tám trăm ngàn đồng! Bốn triệu tám trăm ngàn! Sau khi mẹ cậu ở quê buộc phải trích sáu triệu đồng từ khoản tiền cọc ít ỏi hôm trước để trả nợ lãi phân bón cho đại lý Năm Cường, chỉ để người ta không cho người xuống siết mất chiếc máy bơm nước duy nhất đang dùng để tưới cho đám rẫy!"

Từng lời nói, từng con số của Lâm nện thẳng vào màng nhĩ Khôi như những nhát búa tạ giáng xuống một thanh sắt nguội. Cảm giác hưng phấn tột bực, nỗi kiêu hãnh của một đứa con vừa rời bỏ công việc văn phòng ấm êm ở thành phố để trở về làm rạng danh hạt cà phê quê hương bỗng chốc tan biến thành mây khói. Một cảm giác lạnh toát bò dọc từ thắt lưng lên tới đỉnh đầu, khiến da gà trên cánh tay Khôi nổi rần rần. Anh nhìn trân trân vào biểu đồ dòng tiền dốc thẳng đứng xuống đáy vực thẳm của Lâm, cổ họng nghẹn ứ, khô khốc như vừa nuốt phải một vốc cát nóng:

"Nhưng... nhưng Lâm này, họ đều là những tên tuổi lớn, những người có tiếng nói trong giới specialty coffee ở đất Sài Gòn này cơ mà... Họ là những đối tác đàng hoàng, có cơ sở kinh doanh sờ sờ ra đó, họ làm sao có thể quỵt tiền của chúng ta được..."

"Vấn đề chưa bao giờ là họ có quỵt hay không quỵt, Khôi ạ!" Lâm gần như hét lên, sự điềm tĩnh thường ngày vỡ vụn trước sự ngây thơ đến mức mù quáng của bạn mình. Cậu đập mạnh bàn tay gầy gò xuống mặt bàn gỗ ép, làm chiếc quạt mini nảy lên một đoạn. "Vấn đề là chúng ta sẽ chết vì tắc thở trước khi những đồng tiền lương thiện đó kịp bò về tới tài khoản! Cậu có hiểu thế nào là chết trên đống tài sản không? Một doanh nghiệp vừa và nhỏ, đặc biệt là một đơn vị khởi nghiệp nông nghiệp như Bản Đỏ, không bao giờ phá sản vì thiếu lợi nhuận trên sổ sách kế toán! Chúng ta chỉ phá sản vì cạn kiệt thanh khoản tiền mặt! Cậu lao ra thương trường như một con ngựa đứt cương, ký một lúc ba bản hợp đồng gối đầu với thời hạn thanh toán dài dằng dặc mà không hề có bất kỳ một đồng vốn lưu động nào lót đáy! Cậu đang tự tay xây một tòa lâu đài nguy nga tráng lệ ngay trên một bãi cát lún, và cát thì đang nuốt chửng chúng ta từng giây từng phút một!"

Căn phòng rơi vào một khoảng lặng chết chóc. Hơi nóng từ mặt đường Hoàng Sa dường như càng lúc càng phả mạnh qua kẽ cửa sổ, mang theo mùi hôi hôi của rác rưởi phân hủy và tiếng còi xe inh ỏi ngoài lộ lớn. Khôi ngồi chết lặng, hai mắt đờ đẫn nhìn xuống đôi bàn tay thô ráp đầy những vết chai sần và xước xát do gai cành cà phê cào phải trong những ngày trèo đèo lội suối ở Cư M’Rao.

Chưa kịp để Khôi định thần lại sau đòn giáng tài chính của Lâm, chiếc điện thoại bàn đời cũ đặt ở góc xa của mặt bàn bỗng nhiên rú lên từng hồi chuông chói tai.

*Reng... reng... reng...!*

Tiếng chuông cơ học khô khốc, réo rắt và dồn dập vang lên giữa không gian ngột ngạt như một hồi còi báo động khẩn cấp. Ba con người trong phòng cùng giật thót mình. Lâm liếc mắt nhìn nhanh qua màn hình hiển thị số gọi đến của chiếc máy bàn, chân mày cậu khẽ nhíu lại, sắc mặt hơi biến đổi. Cậu đưa tay với lấy ống nghe, nhưng không áp vào tai mà ngón trỏ nhấn thẳng vào phím loa ngoài.

"A-lô, Công ty TNHH Cà phê Bản Đỏ xin nghe."

Đầu dây bên kia không hề có lấy một tiếng chào hỏi xã giao thông thường. Một giọng đàn ông trung niên the thé, đặc quẹt chất giọng miền Trung pha tạp, sặc mùi cáu bẳn và khói thuốc lào cất lên. Ở hậu cảnh của cuộc gọi, tiếng máy móc công nghiệp dập kim loại rầm rập, tiếng xịt khí nén xè xè và tiếng công nhân hò hét át cả lời nói:

"Tôi là Long, giám đốc xưởng in bao bì màng ghép Hoàng Long đây! Cho tôi gặp ngay anh Khôi hoặc người nào có quyền quyết tiền cao nhất bên Bản Đỏ!"

Khôi giật nảy mình, vội vàng rướn cả người qua mặt bàn, chồm sát về phía chiếc điện thoại, giọng hấp tấp:

"Dạ, em là Khôi đây anh Long! Em là đại diện Bản Đỏ đây ạ! Đơn hàng mười ngàn vỏ túi giấy kraft ghép màng nhôm in năm màu bằng trục ống đồng có gắn van thoát khí một chiều của bên em tiến độ đến đâu rồi anh? Bọn em đang chuẩn bị vào cao điểm thu hoạch, cần gấp lô bao bì đó để đóng gói một tấn nhân xuất xưởng cho các chuỗi đối tác dưới này..."

"Tiến độ cái con khỉ mốc gì mà tiến độ!" Giọng gã đàn ông bên kia đầu dây đanh lại, cộc cằn và tàn nhẫn như một cái tát thẳng vào mặt. "Tôi gọi cuộc này là để ra tối hậu thư cho các anh đây! Mở hợp đồng nguyên tắc ra mà đọc lại đi! Theo đúng cam kết miệng và biên bản thỏa thuận ban đầu, sáng hôm nay các anh phải chuyển nốt bảy mươi phần trăm giá trị hợp đồng còn lại để xưởng chúng tôi bấm máy chạy công đoạn dán màng phức hợp năm lớp và đóng van khử khí một chiều. Nhưng kế toán của tôi vừa vào sổ báo lại là tài khoản công ty vẫn tịnh không nhận được một cắc bạc nào ngoài ba mươi phần trăm tiền cọc chết tiệt hôm trước! Lô hàng bao bì này của các anh trị giá sáu mươi triệu đồng tiền mặt còn lại. Chúng tôi đã in xong phần áo ngoài giấy kraft thô, nhưng toàn bộ màng nhôm năm lớp chống ẩm và lô van degassing hiệu Goglio nhập từ Thụy Sĩ tôi đã ra lệnh khóa chặt trong kho phụ liệu!"

"Anh Long, anh làm ơn làm phước thông cảm giúp tụi em một chút..." Mồ hôi lạnh từ chân tóc bắt đầu túa ra, chảy dài ròng ròng xuống hai bên thái dương Khôi, giọng anh run rẩy thấy rõ. "Tụi em vừa mới ký được ba hợp đồng phân phối rất lớn với các thương hiệu cà phê tên tuổi ngay tại trung tâm Sài Gòn. Uy tín của tụi em đảm bảo bằng các hợp đồng pháp lý này. Anh có thể linh động cho xưởng chạy máy rồi xuất trước cho Bản Đỏ một nửa số lượng bao bì để tụi em kịp đóng gói giao trước cho khách hàng được không anh? Phần tiền ba mươi triệu còn lại, tụi em xin viết giấy cam kết thanh toán sòng phẳng ngay sau khi bên mua đối soát đợt đầu..."

"Thôi thôi! Dẹp ngay cái trò hứa hươu vượn gối đầu công nợ đó đi anh giai trẻ!" Người đàn ông ở đầu dây bên kia gắt um lên, tiếng một bàn tay đập mạnh xuống mặt bàn kim loại vang lên chát chúa qua loa thoại. "Mấy cái đứa khởi nghiệp các anh tôi lạ gì! Lúc mới vác cặp tới xưởng tôi chào hàng thì đứa nào đứa nấy vẽ ra dự án bạc tỷ, nói toàn chuyện nâng tầm nông sản Việt, đến khi đụng tới tiền thì khất lần khất lữa, trốn như trạch! Xưởng của tôi nhập màng nhôm năm lớp và van một chiều Thụy Sĩ về là phải mở L/C, phải thanh toán bằng ngoại tệ tiền tươi cho đại lý nhập khẩu độc quyền, chứ người ta có cho tôi nợ một xu nào không? Nguyên tắc làm ăn của xưởng Hoàng Long này xưa nay ba đời chỉ có một câu: Tiền trao cháo múc! Đúng mười hai giờ trưa mai, nếu tài khoản công ty tôi không nổi đủ sáu mươi triệu đồng tiền mặt thanh toán nốt phần còn lại, tôi sẽ lập tức ký lệnh hủy đơn sản xuất, niêm phong toàn bộ số vỏ bao giấy đã in dở làm phế liệu và tịch thu luôn năm triệu tiền cọc đợt một của các anh! Hết chuyện để nói!"

*Cạch! Tút... tút... tút...*

Tiếng cúp máy dứt khoát vang lên, để lại một chuỗi âm thanh tút dài đều đặn, lạnh lẽo đến rợn người giữa căn phòng hẹp.

Sáu mươi triệu đồng tiền mặt.

Đối với một xưởng in bao bì công nghiệp quy mô tầm trung, sáu mươi triệu chỉ là một đơn hàng lẻ tẻ, chẳng bõ dính răng. Nhưng đối với Bản Đỏ vào đúng giây phút này, đó là một ngọn núi đá sừng sững, một bức tường thành kiên cố chặn đứng ngay trước cửa kho xuất hàng. Không có bao bì màng nhôm năm lớp chuyên dụng để cách ly hoàn toàn với không khí và độ ẩm nhiệt đới, không có van thoát khí một chiều để xả khí CO2 tự nhiên sinh ra từ hạt mà không làm lọt oxy vào trong, thì toàn bộ số cà phê Robusta sơ chế Yellow Honey sau khi xát vỏ sẽ lập tức bị oxy hóa, hút ẩm ngược từ không khí nồm ẩm của Sài Gòn và hỏng toàn bộ hương vị trái cây lên men tinh tế chỉ trong vòng một tuần lễ ngắn ngủi. Nghĩa là, một tấn hàng ký kết trị giá một trăm năm mươi triệu trên giấy tờ sẽ vĩnh viễn biến thành một đống phế phẩm mốc meo, bốc mùi dầu hôi thối, không hơn không kém.

Khôi ngồi thừ người ra, hai mắt nhìn trân trân vào ống nghe điện thoại đã im bặt. Hai bên màng nhĩ anh lùng bùng như có tiếng ve kêu râm ran giữa trưa hè.

Thế nhưng, cơn ác mộng của ngày định mệnh dường như vẫn chưa chạm tới đáy.

Chiếc điện thoại thông minh cũ kỹ màn hình rạn nứt như mạng nhện nằm trong túi quần Khôi bỗng nhiên rung lên bần bật, kèm theo tiếng chuông reo dồn dập. Khôi giật mình thót thót, run rẩy rút chiếc máy ra. Trên màn hình đang nhấp nháy dòng chữ hiển thị danh bạ: *Anh Tư Cư M’Rao*.

Anh Tư—người anh họ, người giữ trạm sơ chế kiêm chiếc cầu nối duy nhất của Khôi với các hộ đồng bào Ê-đê liên kết trồng cà phê ở buôn Cư M’Rao. Khôi nuốt một ngụm nước bọt cay đắng, cố hít một hơi thật sâu để nén lồng ngực đang đập loạn xạ, rồi gạt màn hình nhận cuộc gọi.

Vừa mới áp chiếc loa thoại vào tai, Khôi còn chưa kịp cất lời thì một luồng âm thanh hỗn tạp, dữ dội từ mảnh đất Tây Nguyên cách xa hàng trăm cây số đã ùa vào màng nhĩ anh như thác lũ: tiếng gió rít qua những tán cây muồng chắn gió, tiếng máy cày nổ phành phạch giòn giã ở phía hậu cảnh, và tiếng người í ới gọi nhau bằng tiếng Ê-đê lẫn tiếng Kinh đầy vẻ hoảng loạn.

"Khôi hả mày? Mày còn đang ở Sài Gòn hay đã lên xe về rẫy rồi đấy?" Tiếng anh Tư thở dốc, giọng nghẹn ngào, run rẩy pha lẫn sự hoảng hốt tột độ. "Về rẫy ngay đi em ơi! Vỡ trận rồi! Vỡ trận thật rồi Khôi ơi!"

"Anh Tư! Bình tĩnh, có chuyện gì vậy anh? Nói rõ cho em nghe xem nào!" Khôi bật phắt người đứng dậy khỏi ghế, chiếc ghế xoay trượt lùi về phía sau đập mạnh vào mép tường vôi tróc lở. Tay anh bóp chặt thân máy điện thoại đến mức những đường nứt trên mặt kính như muốn vỡ vụn thêm.

"Bình tĩnh cái mả mẹ gì nữa mà bình tĩnh!" Tiếng anh Tư gần như phát khóc trong điện thoại, tiếng gió rít qua ống nghe nghe rát buốt cả tai. "Trời trở gió chướng từ nửa đêm qua! Nắng sáng nay gắt như đổ lửa thiêu rẫy, nhiệt độ ngoài trời vọt lên gần bốn mươi độ! Cả cái thung lũng Cư M’Rao này cà phê chín rộ đồng loạt rồi! Không phải chín tỉa lác đác từng chùm như hồi tuần trước nữa đâu em ơi, mà cành nào cành nấy trĩu chịt, đỏ lựng như máu tươi, vỏ căng mọng ra hết rồi! Rẫy của thằng Y Bih, rồi rẫy nhà thằng Ama H’Rin với hai cái hộ bên buôn hạ vừa mới ký cam kết liên kết với mày hôm qua, bà con đi hái từ bốn giờ sáng mà không kịp thở! Sáng ngày mai, chiếc xe công nông đầu tiên của thằng Y Bih sẽ chở chuyến quả chín đầu tiên sang trạm sơ chế của mình, tao ước tính sơ sơ bét nhất cũng phải bốn tấn quả tươi chín mọng loại một!"

Trái tim Khôi thắt nghẹn lại, một luồng khí lạnh buốt xông thẳng lên óc:

"Bốn... bốn tấn quả tươi chín rộ ư anh?"

"Phải! Bốn tấn quả chín cây đều tăm tắp, tỉ lệ chín trên chín mươi lăm phần trăm, hái lựa từng quả đúng theo cái tiêu chuẩn khắt khe mà mày với con Ngọc đã bắt tụi nó học cả tuần nay! Nhưng khổ một nỗi, thằng Y Bih với Ama H’Rin vừa kéo cả lũ sang trạm sơ chế đập cửa tìm tao!" Giọng anh Tư chuyển từ hoảng hốt sang giận dữ và bất lực cay đắng. "Tụi nó bảo thợ hái trong buôn họ đình công, họ đòi phải thanh toán tiền công nhật tươi ngay tại bàn cân vào chiều ngày mai! Họ không chịu nhận sổ ghi nợ nữa! Mà mày biết vì sao không? Vì thằng Sang đại lý vật tư nông nghiệp sáng nay đã trực tiếp lái chiếc xe tải bảy tấn xuống cắm chốt ngay đầu buôn hạ! Nó vác từng cọc tiền mặt năm trăm ngàn còn nguyên niêm phong của ngân hàng rải la liệt lên nắp ca-pô xe tải, rồi cầm loa tay thông báo mua cào bằng toàn bộ cà phê xô với giá cao hơn thị trường tự do hai giá! Ai chở quả tới là nó cân hết, không cần phân loại chín xanh, và quan trọng nhất là nó đếm tiền tươi chồng ngay tại chỗ!"

Tiếng anh Tư thở dốc qua điện thoại, xen lẫn tiếng đập mạnh vào vô lăng xe máy cày:

"Thằng Y Bih với thằng Ama H’Rin nói thẳng vào mặt tao rồi: Tụi nó quý cái bụng của mày, tụi nó muốn cùng mày làm cà phê sạch, cà phê tử tế để đổi đời cho buôn làng, nhưng nếu chiều mai xe chở bốn tấn quả chín sang trạm Bản Đỏ mà không có đủ ba mươi hai triệu tiền mặt để tụi nó trả tiền công cho thợ hái mang về nuôi con, thì tụi nó buộc lòng phải quay đầu xe bán đứt toàn bộ bốn tấn quả cho lão Sang! Dân làm nông tụi tao nghèo thì nghèo thật, nhưng không thể quỵt tiền công nhật của bà con lối xóm qua đêm được Khôi ơi! Mất mặt với buôn làng một lần là từ nay về sau không bao giờ ngẩng đầu lên nhìn mặt ai được nữa đâu! Mày nói cho tao biết đi Khôi, mày có xoay được ba mươi hai triệu tiền mặt mang về rẫy trước mười hai giờ trưa mai không? Có hay không?!"

Ba mươi hai triệu đồng tiền mặt để mua quả tươi giữ chữ tín với buôn làng.

Sáu mươi triệu đồng tiền mặt để xưởng Hoàng Long bấm máy nhả bao bì chuyên dụng.

Tổng cộng là chín mươi hai triệu đồng tiền tươi thóc thật cần phải thanh toán dứt điểm trong vòng chưa đầy hai mươi tư giờ đồng hồ tới.

Trong khi đó, toàn bộ số tiền mà Bản Đỏ sở hữu trên cõi đời này chỉ còn đúng bốn triệu tám trăm ngàn đồng nằm lẻ loi trong chiếc két sắt xám xịt đặt dưới chân bàn.

"Anh Tư... anh làm ơn... anh ráng níu chân thằng Y Bih với Ama H’Rin lại giúp em một buổi..." Khôi lắp bắp, từng chữ thốt ra khỏi miệng nghe méo mó, nghẹn đắng nơi cuống họng như thể có ai đang bóp nghẹt thanh quản anh. "Nói với mọi người là em đang cầm ba cái hợp đồng lớn ở Sài Gòn... Em sẽ... em nhất định sẽ tìm cách chuyển đủ ba mươi hai triệu về tài khoản cho anh trước giờ xe vào bàn cân..."

"Mày liệu mà xoay xở cho ra tiền mặt!" Tiếng anh Tư gắt lên tuyệt vọng. "Đừng để người ta bảo người Kinh tụi mày chỉ giỏi cái mồm nói đạo lý để lừa gạt lòng tin của buôn làng!"

*Rụp.*

Cuộc gọi bị ngắt ngang tàn nhẫn. Tiếng gió gầm rú của Tây Nguyên vụt tắt, trả lại căn phòng mười hai mét vuông sự tĩnh lặng ngột ngạt đến nghẹt thở.

Khôi buông thõng hai tay. Chiếc điện thoại thông minh trượt khỏi những ngón tay run rẩy, rơi tự do xuống mặt bàn gỗ ép đánh *cạch* một tiếng khô khốc, trượt dài một đoạn rồi nằm chơ vơ bên cạnh đống hợp đồng. Hai đầu gối Khôi như rụng rời, anh lảo đảo ngã ngồi xuống ghế. Đôi mắt anh đục ngầu, dại đi, nhìn vào khoảng không vô định như một kẻ vừa nhận bản án tử hình trước bình minh.

"Không thể thế này được..." Khôi lẩm bẩm một mình, giọng nói run rẩy, điên dại. Anh đưa cả hai bàn tay lên vò nát mái tóc bù xù đầy bụi đường. "Không thể để mất bốn tấn quả chín cây đó được... Đó là toàn bộ tinh hoa của đợt ra hoa đầu mùa... Nếu để lão Sang hốt trọn mẻ hàng đó đổ vào lò sấy tạp nham của lão, toàn bộ vùng nguyên liệu Cư M’Rao mà chúng ta đổ công gầy dựng suốt nửa năm qua sẽ quay trở lại cái vòng kim cô kiềm tỏa của lão! Uy tín của Bản Đỏ với bà con buôn làng sẽ tan tành xác pháo!"

Nỗi hoảng loạn biến thành một cơn cuồng trí. Khôi bất thình lình chồm tới, vồ lấy chiếc điện thoại trên bàn, ngón tay cái run bần bật lướt điên cuồng trên màn hình danh bạ.

"Tôi sẽ gọi cho các chủ quán ở Sài Gòn," Khôi nói lia lịa, giọng gấp gáp, hơi thở dồn dập như người đang lên cơn sốt mê sảng. "Đúng rồi! Hợp đồng kinh tế đã ký kết rành rành ra đó! Họ là những người làm specialty coffee có tâm, họ hiểu giá trị của hạt Robusta Cư M’Rao, họ không thể đứng nhìn một vùng nguyên liệu non trẻ chết yểu được! Tôi sẽ gọi điện xin họ linh động tạm ứng trước hai mươi hoặc ba mươi phần trăm tiền cọc hàng. Chỉ cần mỗi quán ứng cho chúng ta hai mươi triệu thôi, ba quán gộp lại là sáu mươi triệu! Sáu mươi triệu đó cộng với một chút xoay xở bên ngoài là đủ để giải quyết dứt điểm cả tiền bao bì lẫn tiền quả tươi cho thằng Y Bih!"

Ngồi ở chiếc ghế đơn bọc vải bố bên góc phòng, Hứa Bảo Ngọc từ nãy đến giờ vẫn khoanh chặt hai tay trước ngực, im lặng theo dõi từng biến động với khuôn mặt lạnh như tiền, bỗng nhiên ngẩng phắt đầu lên. Đôi mắt sắc sảo của cô co rút lại, phóng thẳng vào Khôi một cái nhìn chứa chan sự phẫn nộ và khinh miệt không hề che giấu:

"Anh mất trí thật rồi hả Khôi? Đầu óc anh để ở đâu vậy? Anh nghĩ thương trường Sài Gòn này là cái chợ chồm hổm ở ngã ba huyện hay sao mà anh vác cái mặt đi xin xỏ tiền cọc sau khi mực trên hợp đồng vừa mới ráo hả?"

Khôi làm như không nghe thấy lời cảnh báo của Bảo Ngọc. Đôi tai anh lúc này đã bị nỗi sợ hãi che kín. Anh đã bấm xong số máy của Hoàng—tay thợ rang có tiếng đồng thời là chủ sở hữu của chuỗi Artifact Coffee ở Quận 3. Tiếng chuông tút dài vang lên ba hồi chậm rãi, kéo căng từng sợi dây thần kinh của Khôi.

Cuối cùng, đầu dây bên kia cũng có người bấm nghe.

"A-lô, Hoàng nghe đây anh Khôi. Sao thế anh? Mẫu hạt nhân xanh Yellow Honey gửi hôm qua đi đo lại độ ẩm có vấn đề gì à?"

"À không... không có vấn đề gì cả, Hoàng à!" Khôi cố nặn ra một giọng điệu thật vui vẻ, thật hào sảng và tự tin nhất có thể, dù cho những giọt mồ hôi trên trán anh đang lăn dài xuống mi mắt cay xè. "Mẫu hạt thử nghiệm vẫn đang bảo quản cực kỳ hoàn hảo. Tôi gọi điện là muốn thông báo với cậu một tin rất mừng về tiến độ nguồn hàng. Hiện tại ở vùng rẫy Cư M’Rao của chúng tôi, cà phê đang bước vào đợt chín rộ đỉnh điểm với chất lượng quả vượt trội hơn cả đợt lấy mẫu tháng trước! Để đảm bảo mẻ hàng bốn trăm ký của Artifact được tuyển chọn từ những quả chín cây mọng mật nhất, bên tôi đang tổng lực đẩy nhanh tiến độ thu hái và ủ men. Tuy nhiên... à... tuy nhiên do chi phí thu mua tiền tươi tại rẫy tăng đột biến vì áp lực cạnh tranh thời vụ, tôi muốn hỏi xem Artifact có thể linh động chuyển trước cho Bản Đỏ khoảng ba mươi phần trăm tiền cọc hàng được không? Khoảng mười tám triệu thôi cậu à... Để bên tôi chốt giữ chân bà con..."

Đầu dây bên kia đột ngột rơi vào im lặng.

Một giây. Ba giây. Năm giây trôi qua dài như cả một thế kỷ. Khôi nín thở, hai hàm răng cắn chặt vào môi dưới, lồng ngực như bị một tảng đá ngàn cân đè nén đến ngạt thở.

Và rồi, một tiếng cười khẽ đầy vẻ châm chọc, mỉa mai vang lên rõ mồn một qua ống nghe:

"Anh Khôi này, hôm qua lúc ngồi đối diện tôi ở quán trên đường Ngô Thời Nhiệm, anh là người gật đầu cái rụp với điều khoản thanh toán Net 45 ngày cơ mà? Bản hợp đồng kinh tế có chữ ký tươi rói và con dấu đỏ của anh hiện vẫn còn nằm ngay ngắn trên bàn làm việc của tôi đây này. Quy trình kiểm soát tài chính của Artifact là toàn bộ chi phí nguyên vật liệu đầu vào đều phải thông qua phê duyệt của kế toán trưởng vào kỳ thanh toán cố định cuối tháng, sau khi đã có đầy đủ biên bản nghiệm thu phẩm chất hạt tại kho và hóa đơn VAT hợp lệ. Làm sao tôi có thể tự tiện xuất quỹ công ty để ứng trước mười tám triệu tiền mặt cho một lô hàng mà đến cái vỏ bao tôi còn chưa được nhìn thấy hình thù nó ra sao hả anh?"

"Hoàng à, tôi cam kết bằng danh dự của cá nhân tôi..."

"Thương trường không bao giờ vận hành bằng danh dự suông, anh Khôi ạ!" Giọng của Hoàng lập tức đanh lại, lạnh lùng và dứt khoát như một cánh cửa sắt đóng sập. "Hợp đồng kinh tế sinh ra là để các bên nhìn vào đó mà hành xử chuyên nghiệp. Nếu ngay từ ngày đầu tiên sau khi ký kết mà Bản Đỏ đã tìm cách phá vỡ điều khoản thanh toán, thì làm sao tôi có thể đặt niềm tin rằng các anh đủ năng lực giao đúng bốn trăm ký hạt đạt chuẩn SCA 84.5 điểm vào tháng sau? Nếu Bản Đỏ cảm thấy không đủ tiềm lực tài chính để thực hiện hợp đồng theo đúng cam kết, chúng ta có thể hủy ngay từ phút này để tôi còn kịp đi tìm nguồn cung khác từ Lâm Đồng. Thế nhé!"

Khôi tái mét mặt mày, lắp bắp:

"Không... không có gì đâu Hoàng... Tôi chỉ gọi điện trao đổi tiến độ một chút thôi... Bản Đỏ nhất định sẽ giao hàng đúng hẹn... Cảm ơn cậu..."

Khôi vội vã bấm phím ngắt cuộc gọi trước khi đối phương kịp thốt thêm những lời sỉ nhục cay đắng hơn nữa. Bàn tay anh đầm đìa mồ hôi trơn tuột trên vỏ nhựa điện thoại. Một cảm giác nhục nhã bóp nghẹt lấy tâm can anh.

Thế nhưng con thú cùng đường thì không còn biết sợ hãi là gì nữa. Khôi nghiến răng ken két, ngón tay run rẩy bấm tiếp số của chị Mai bên chuỗi The Daily Roast. Kết quả của cuộc gọi thứ hai thậm chí còn tồi tệ và phũ phàng hơn cuộc gọi trước. Vừa nghe Khôi ngập ngừng nhắc đến hai chữ "tạm ứng", chị Mai đã lập tức cắt ngang bằng một giọng điệu hành chính khô khốc: toàn bộ hạn mức ngân sách quý này của chuỗi cold brew đã được hội đồng quản trị khóa cứng trên hệ thống ERP; kiểm toán nội bộ sẽ lập tức bác bỏ bất kỳ một phiếu chi tạm ứng nào nằm ngoài điều khoản hợp đồng đã ký. Chị Mai không quên buông lại một câu nhắc nhở sắc bén: "Nếu chậm tiến độ giao hàng quá ba ngày, điều khoản phạt vi phạm tám phần trăm tổng giá trị hợp đồng sẽ tự động kích hoạt."

Hy vọng vụt tắt như một que diêm trước gió bão. Trong cơn quẫn bách tột cùng, hai mắt Khôi đỏ ngầu như người say rượu. Anh bấm số của chú Thành ở Sài Gòn Drip Lab.

Chú Thành là người lớn tuổi nhất trong số ba chủ quán, một cựu kỹ sư hóa thực phẩm đã gắn bó với cà phê hơn hai mươi năm, người mà chiều hôm qua khi nếm thử ly cà phê phin pha từ hạt Yellow Honey của Khôi đã xúc động vỗ vai anh, khen ngợi phẩm chất hạt Cư M’Rao và ân cần cảnh báo anh về những đòn bẩn của các đại lý thu mua truyền thống.

"Chú Thành ơi... cháu Khôi đây ạ..." Giọng Khôi chùng xuống, gần như lạc đi thành tiếng van nài thảm thiết.

"Khôi hả cháu? Sao giọng nghe mệt mỏi, hụt hơi thế kia?"

Khôi không còn giữ nổi cái vỏ bọc sĩ diện hão huyền của một giám đốc điều hành nữa. Anh như một đứa trẻ vấp ngã ngoài đường, run rẩy kể hết sự thật ngặt nghèo mà Bản Đỏ đang phải đối mặt: nguy cơ đứt gãy tiền mặt thu mua quả tươi ở rẫy Cư M’Rao, tối hậu thư nghiệt ngã của xưởng bao bì Hoàng Long, sự chèn ép của đại lý Sang, và khẩn thiết cầu xin chú Thành thương tình cho Bản Đỏ tạm ứng trước mười lăm triệu đồng tiền mua hàng.

Đầu dây bên kia im lặng rất lâu.

Sự im lặng kéo dài đến mức Khôi chỉ còn nghe thấy tiếng thở dài sườn sượt, nặng trĩu của người đàn ông từng trải qua đủ mọi thăng trầm của thị trường cà phê Việt Nam.

"Khôi à," tiếng chú Thành trầm ngâm vang lên, từng lời nói như ngấm sâu vào da thịt. "Chú rất quý cái tâm của cháu đối với cây cà phê quê hương. Chú nhìn thấy ngọn lửa nhiệt huyết của tuổi trẻ trong mắt cháu. Nhưng cháu phải hiểu một điều cơ bản này: Thương trường không phải là nơi để mang hoàn cảnh cơ hàn ra cầu xin lòng trắc ẩn. Chú đồng ý ký hợp đồng mua ba trăm ký hạt của cháu là vì phẩm chất mẻ hạt mẫu Yellow Honey của cháu đạt chuẩn xuất sắc, chứ chú không mở quán cà phê này ra để làm quỹ từ thiện."

Chú Thành khẽ dừng lại một nhịp, thở dài thêm một lần nữa:

"Hôm qua, lúc ngồi ở bàn trà, chú đã để ý thấy con bé Ngọc ngồi bên cạnh liên tục bấm tay cháu, khuyên cháu phải suy nghĩ lại về điều khoản Net 45 ngày. Nhưng lúc đó cháu đang say men chiến thắng, cháu phớt lờ lời con bé mà cắm đầu cắm cổ ký vào bản hợp đồng. Cháu có biết hành động đó nghĩa là gì không?"

Khôi chỉ biết câm lặng, nước mắt chực trào ra nơi khóe mi.

"Hợp đồng kinh tế là luật chơi sòng phẳng của những người trưởng thành," chú Thành nghiêm khắc nói. "Cháu chấp nhận bán chịu bốn mươi lăm ngày để giành lấy đơn hàng, nghĩa là cháu đã tự mình cam kết với thị trường rằng Bản Đỏ có đầy đủ năng lực tài chính và dòng vốn đệm để gánh chịu chu kỳ đó. Bây giờ cháu quay lại xin ứng tiền, cháu đang tự tay chứng minh cho khách hàng thấy Bản Đỏ là một tổ chức thiếu chuyên nghiệp, yếu kém toàn diện về quản trị dòng tiền, và có nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng bất cứ lúc nào. Chú tuyệt đối không thể phá vỡ nguyên tắc tài chính của Sài Gòn Drip Lab để ứng tiền cho cháu. Cháu hãy tự tìm cách xoay xở đi. Và nhớ cho kỹ: Nếu đến ngày giao hàng ghi trên hợp đồng mà Bản Đỏ không có đủ ba trăm ký nhân đạt chuẩn, chú buộc lòng phải chiếu theo luật mà phạt vi phạm hợp đồng. Đó là bài học đầu đời mà cháu buộc phải học nếu muốn tồn tại ở mảnh đất này."

*Tách.*

Cuộc đàm thoại thứ ba chấm dứt.

Cánh cửa hy vọng cuối cùng đập mạnh vào mặt Khôi, đóng sầm lại, nhốt chặt anh vào một căn hầm tăm tối không có lấy một khe hở ánh sáng.

Chiếc điện thoại vuột khỏi những ngón tay đã mất hết cảm giác của Khôi, rơi đánh *bộp* xuống mặt bàn. Toàn bộ sinh lực, toàn bộ niềm kiêu hãnh của một cựu sinh viên ưu tú, một người trẻ ôm mộng chấn hưng nông sản bỗng chốc bị rút cạn kiệt. Hai vai anh sụp xuống thảm hại, đầu gục gầm, hai mắt vô hồn dán chặt vào những đường vân gỗ xước xát trên mặt bàn. Từng lời răn đe của chú Thành, sự khinh miệt lạnh lùng của Hoàng, vẻ cự tuyệt hành chính của chị Mai, và tiếng gào thét đòi tiền tươi của xưởng in bao bì... tất cả hòa lẫn vào nhau thành một cơn bão âm thanh cuồng loạn, giày xéo và xé toạc lòng tự tôn của anh thành trăm ngàn mảnh vụn.

"Anh đã sáng mắt ra chưa hả Đoàn Minh Khôi?!"

Tiếng thét của Hứa Bảo Ngọc xé toạc bầu không khí ngột ngạt.

Không còn là sự kiềm chế lạnh lùng thường ngày nữa, cơn thịnh nộ bị dồn nén suốt bao ngày qua trong lòng cô gái trẻ rốt cuộc đã bùng nổ như một ngọn núi lửa. Bảo Ngọc đứng bật dậy khỏi ghế đơn, những bước chân dồn dập nện mạnh gót giày xuống nền gạch men cũ kỹ, lao thẳng tới đứng sừng sững trước mặt Khôi.

"Hôm qua, ở cái quán cà phê máy lạnh trên đường Ngô Thời Nhiệm, tôi đã nói gì với anh?" Bảo Ngọc giơ một ngón tay thon dài nhưng run rẩy vì giận dữ, chỉ thẳng vào mặt Khôi. Đôi mắt sau hàng mi cong vút rực lên những tia lửa thiêu đốt. "Tôi đã nắm chặt lấy cổ tay anh dưới gầm bàn, tôi đã véo rách cả da tay anh, tôi đã hạ giọng van xin anh hãy dừng bút lại mười phút để gọi điện bàn bạc với Lâm! Tôi đã nói với anh bằng tất cả sự tỉnh táo rằng dòng tiền của Bản Đỏ đang ở mức báo động đỏ, rằng chúng ta không có một đồng vốn lưu động dự phòng nào để chơi cái trò công nợ gối đầu Net 45 ngày chết tiệt đó! Nhưng anh đã làm gì? Anh hất phắt tay tôi ra như một kẻ vướng víu! Anh trừng mắt nhìn tôi, anh lên giọng dạy đời tôi trước mặt khách hàng rằng anh là Founder kiêm CEO, anh chịu trách nhiệm cao nhất trước pháp luật, rằng tôi chỉ là một đứa con gái nhút nhát, thiển cận cản trở bước tiến đại bàng của anh!"

Khôi mím chặt môi lại đến mức bật máu, hai hàm răng nghiến chặt, không thể thốt ra nổi dù chỉ nửa lời biện minh.

"Sự non nớt thương trường và cái tôi ngạo mạn đến bệnh hoạn của anh làm tôi phát tởm, Khôi ạ!" Bảo Ngọc đập mạnh cả lòng bàn tay xuống xấp hợp đồng bóng bẩy trên bàn, khiến những tờ giấy in kêu lên sàn sạt. "Anh tưởng cứ có kỹ thuật nông nghiệp bằng đỏ, cứ cắm mặt ngoài rẫy phơi nắng tạo ra được mẻ hạt mẫu đạt tám mươi tư điểm rưỡi SCA là anh nghiễm nhiên trở thành một nhà kinh doanh tài ba à? Anh lao vào ký hợp đồng bán hàng như một con thiêu thân thèm khát ánh đèn dầu mà không hề có lấy một khái niệm vỡ lòng nào về chu kỳ quay vòng của đồng tiền!"

Lâm vẫn ngồi im lặng bên bàn máy tính, nhưng đôi mắt sau tròng kính đồi mồi của cậu nhìn Khôi cũng chứa đầy sự đồng tình lạnh lùng với từng lời kết tội đanh thép của Bảo Ngọc.

Bảo Ngọc kéo mạnh chiếc ghế xoay đối diện Khôi, ngồi sụp xuống, nghiêng cả người về phía trước, gằn từng từ, từng chữ như muốn khắc sâu vào tận xương tủy anh:

"Để tôi làm tính vỡ lòng lại cho anh thấy cái sự dốt nát trong quản trị tài chính của anh nó đang đẩy tất cả chúng ta xuống vực thẳm như thế nào! Chu kỳ chuyển đổi tiền mặt—Cash Conversion Cycle—anh có biết nó được cấu thành từ những cái gì không hả vị CEO vĩ đại?

Thứ nhất: Chi phí nguyên liệu đầu vào! Bà con nông dân Cư M’Rao đòi tiền mặt tại bàn cân, nghĩa là thời gian trả nợ nhà cung cấp—DPO—của chúng ta bằng không ngày! Tròn trĩnh không ngày, anh nghe rõ chưa?

Thứ hai: Thời gian sản xuất và lưu kho—DIO! Thu hái quả chín, sơ chế Yellow Honey, ủ men kỵ khí, phơi gió trên giàn lưới đạt chuẩn mười một phần trăm độ ẩm, rồi đưa vào máy xát vỏ thóc, nhặt tay hạt lỗi: toàn bộ quy trình sinh hóa tự nhiên đó nhanh nhất cũng phải mất hai mươi ngày ròng rã! Đó là hai mươi ngày hạt nằm chết gí trên giàn phơi, không thể rút ngắn dù chỉ một giờ nếu không muốn biến cà phê đặc sản thành rác rưởi!

Thứ ba: Thời gian thu hồi công nợ từ khách hàng mua sỉ—DSO! Anh vừa hào phóng, hào hiệp ký tặng không cho họ bốn mươi lăm ngày bán chịu, cộng thêm năm ngày gửi mẫu và đối soát hóa đơn giấy tờ cuối tháng, tổng cộng là năm mươi ngày!

Bây giờ anh làm một phép tính cộng trừ của học sinh lớp một đi: Lấy hai mươi ngày lưu kho sơ chế, cộng với năm mươi ngày công nợ khách hàng, rồi trừ đi không ngày nợ nguyên liệu của nông dân! Chu kỳ chuyển đổi tiền mặt của Bản Đỏ là bao nhiêu? Là bảy mươi ngày ròng rã! Bảy mươi ngày tiền của chúng ta bị chôn cứng dưới đất bazan và nằm chết trong kho của khách, không có lấy một xu teng nào quay trở lại túi! Trong suốt bảy mươi ngày dài đằng đẵng đó, anh lấy cái gì để trả tiền thợ hái? Anh lấy cái gì để mua bao bì màng nhôm? Lấy cái gì trả tiền điện, tiền nước, tiền xăng xe, tiền cơm áo gạo tiền cho những người đang còng lưng làm việc vì anh? Anh định vác cái mồm dẻo quẹo và cái lý tưởng cứu rỗi nông dân cao cả của anh ra để trả nợ thay cho tiền mặt à?!"

Từng câu, từng chữ, từng con số mà Bảo Ngọc quất ra như những lằn roi da quất thẳng vào da thịt Khôi, lột sạch trơn mọi ảo tưởng tự tôn cuối cùng. Khôi run rẩy toàn thân. Anh từ từ ôm lấy đầu, mười đầu ngón tay cắm sâu vào da đầu đau điếng, những giọt nước mắt bất lực và nhục nhã bắt đầu rỉ ra qua kẽ tay, rơi lã chã xuống mặt bàn gỗ ép bám bụi.

"Tôi... tôi thật sự không cố ý..." Khôi nghẹn ngào, giọng nói vỡ nát, đứt quãng như tiếng khóc của một kẻ bại trận. "Tôi chỉ... tôi chỉ muốn tìm một lối ra đàng hoàng cho hạt cà phê của buôn làng... Tôi sợ... tôi sợ nếu chần chừ không ký ngay lúc đó, họ sẽ đổi ý... Họ sẽ quay sang mua cà phê của những nông trại khác ở Cầu Đất, ở Đắk Nông... Tôi sợ vuột mất cơ hội..."

"Và vì nỗi sợ hãi hèn hạ, thiển cận đó, anh đã tự tay đẩy toàn bộ Bản Đỏ vào cửa tử!" Bảo Ngọc đứng phắt dậy, lồng ngực phập phồng dữ dội dưới lớp áo sơ mi trắng đã nhăn nhúm. Giọng cô run lên vì uất ức: "Anh muốn làm người hùng trong mắt cha mẹ anh ở quê! Anh muốn chứng minh cho lão Sang vật tư thấy rằng thằng kỹ sư thất nghiệp như anh không phải là một kẻ ăn hại đái nát! Vì cái tôi to tướng của anh, anh bất chấp tất cả để đổi lấy ba cái chữ ký vô giá trị trên đống giấy lộn này! Anh có lường trước được hậu quả khủng khiếp của việc này không?"

Bảo Ngọc giơ tay chỉ thẳng về hướng khung cửa sổ chớp gỗ, nơi phương Bắc xa xăm có những rặng đồi bazan Cư M’Rao đang oằn mình dưới nắng gắt:

"Chiều ngày mai, nếu không có ba mươi hai triệu tiền mặt chồng lên bàn cân, bốn tấn quả chín cây của thằng Y Bih và Ama H’Rin sẽ ngoan ngoãn chui tọt vào thùng xe tải của lão Sang! Lão Sang sẽ mua đứt với giá rẻ mạt, rồi lão sẽ cười khẩy vào mũi cha anh, cười vào mũi anh Tư! Toàn bộ hệ thống giàn phơi bằng lưới cước mà mấy anh em mình thức trắng bao nhiêu đêm đổ mồ hôi sôi nước mắt dựng lên ở kho nông cụ sẽ bị bỏ hoang ngay giữa đỉnh điểm của mùa vụ! Nông dân Cư M’Rao sẽ mất niềm tin vĩnh viễn vào Bản Đỏ! Họ sẽ coi chúng ta là một lũ lừa đảo đội lốt trí thức thành phố, mang danh nghĩa cà phê đặc sản để bóc lột sức lao động và niềm tin ngây thơ của họ! Và toàn bộ nỗ lực, danh dự, mồ hôi của gia đình anh, của tôi, của Lâm... tất cả sẽ tan tành thành tro bụi dưới bùn đất chỉ vì sự ngạo mạn, nông nổi của một mình anh!"

Bảo Ngọc dứt lời trong một hơi thở dốc nghẹn ngào. Cô quay ngoắt lưng lại phía Khôi, hai tay khoanh chặt trước ngực, đôi vai gầy khẽ run rẩy từng chập vì phải kìm nén những giọt nước mắt cay đắng đang chực trào ra.

Căn phòng mười hai mét vuông chìm nghỉm vào một khoảng im lặng chết chóc.

Không một ai cất tiếng. Không một tiếng thở mạnh.

Chỉ còn tiếng quạt trần cũ kỹ trên cao vẫn quay đều đặn từng vòng kẽo kẹt, kẽo kẹt... Tiếng kim giây của chiếc đồng hồ treo tường bằng nhựa rẻ tiền nhảy từng nhịp khô khốc: *tạch... tạch... tạch...* Mỗi nhịp nhảy như một giọt axit nhỏ xuống vết thương đang mưng mủ của sự bế tắc.

Khôi gục hẳn đầu xuống mặt bàn gỗ. Trán anh tì chặt lên lớp dăm gỗ lạnh ngắt và ráp rúa. Mùi mực in hợp đồng, mùi mồ hôi chua nồng, và mùi ẩm mốc của bức tường hòa quyện vào nhau tạo nên một thứ mùi vị của sự thất bại ê chề.

Mọi thứ đã kết thúc thật rồi sao?

Tiền mặt trong két chỉ còn bốn triệu tám. Trưa mai là hạn chót sáu mươi triệu của xưởng in bao bì. Chiều mai là hạn chót ba mươi hai triệu của bốn tấn quả tươi. Không có tiền mặt, guồng quay sẽ gãy vụn ngay từ mắt xích đầu tiên. Trạm sơ chế Cư M’Rao sẽ phải đóng cửa im ỉm ngay giữa lúc đất trời ban tặng một vụ mùa bội thu chưa từng có. Phạm Đức Sang sẽ ung dung đút tay túi quần, thắng trọn một ván cờ trắng trợn mà không cần tốn lấy một viên đạn. Và nghiêm trọng hơn tất cả: ba hécta đất rẫy hương hỏa mà cha Khôi đã đổ cả đời người để khai hoang, vun xới... sẽ vĩnh viễn bị phát mãi theo bản hợp đồng cắm sổ nợ cũ mà gia đình đã ký với đại lý vật tư để nuôi anh ăn học bốn năm đại học.

Sự bất lực và nhục nhã đè nặng lên lồng ngực Khôi, bóp nghẹt khí quản khiến anh quằn quại trong từng hơi thở. Anh muốn mở miệng nói một lời xin lỗi với Ngọc, với Lâm, nhưng anh hiểu rằng lúc này, mọi lời xin lỗi thốt ra từ miệng anh đều trở nên trơ trẽn, đê tiện và rẻ mạt đến cùng cực.

Đúng vào khoảnh khắc tuyệt vọng đen tối nhất đang dìm căn phòng xuống đáy bùn lầy, Trần Quốc Lâm bỗng nhiên cử động.

Cậu đẩy mạnh chiếc ghế xoay ra phía sau. Tiếng bánh xe nhựa nghiến kin kít trên nền gạch men vang lên chói tai, phá vỡ bầu không khí tĩnh mịch nghẹt thở.

Lâm đứng thẳng người dậy. Cậu đưa tay tháo cặp kính cận gọng đồi mồi ra khỏi mắt, kéo vạt áo thun bạc màu lên, cẩn thận lau từng tròng kính một cách tỉ mỉ, chậm rãi, rồi điềm tĩnh đeo ngược lại lên sống mũi. Gương mặt của Lâm lúc này không còn nét giễu cợt, cũng không còn sự giận dữ căng thẳng ban nãy. Nó phẳng lặng một cách kỳ dị, tựa như mặt hồ nước đóng băng giữa mùa đông, nhưng sâu thẳm sau hai tròng kính dày cộp lại ánh lên một sự kiên quyết lạnh lùng, dứt khoát đến mức rợn người.

Lâm bước từng bước chậm rãi vòng qua mép bàn làm việc chung. Cậu dừng lại, đứng sừng sững ngay bên cạnh Khôi.

Cúi người xuống dưới chân bàn, Lâm đưa tay mở chiếc cặp da màu đen đã sờn rách hết các góc cạnh—chiếc cặp cũ kỹ mà cha cậu để lại từ thời còn làm kế toán cho một nông trường quốc doanh. Từ trong ngăn sâu nhất của chiếc cặp da, Lâm rút ra một tập hồ sơ tài liệu bằng giấy cứng màu xanh lam nhạt, mép trên được kẹp chặt bởi một chiếc kẹp bướm bằng kim loại mạ bạc sáng loáng.

Không nói một lời, Lâm vung tay đập mạnh tập tài liệu xuống mặt bàn gỗ ép ngay trước mặt Khôi, phát ra một tiếng *bốp* vang dội, ném ra một bản hợp đồng ủy nhiệm chi cá nhân.