Quyền Kiểm Soát Câu Chuyện

Phòng thu âm của Ban Phát thanh Giờ Ra Chơi phảng phất mùi sơn acrylic mới khô, lẫn trong hương keo dán công nghiệp nồng hắc sau đợt rà soát và chấn chỉnh quy trình biên tập nghiêm ngặt kéo dài suốt những tuần đầu học kỳ hai. Từng bức vách cách âm bọc mút xốp màu xám tro dập nổi hình tổ ong vừa được tổ kỹ thuật của trường gia cố lại bằng các nẹp nhôm sáng loáng. Những tấm xốp phẳng phiu, thẳng tắp và ngăn nắp đến mức tạo ra một cảm giác vô trùng, lạnh lẽo, trái ngược hoàn toàn với vẻ xộc xệch, bừa bãi nhưng sôi sục trước đây.

Đối với Phạm Thảo Vy, khoảng không gian rộng chưa đầy hai mươi mét vuông quen thuộc ấy giờ đây mang một sức nặng hoàn toàn khác. Căn phòng từng là vương quốc nhỏ nơi cô say sưa với những ý tưởng truyền thông bộc phát, nơi cô từng đắc thắng nhìn những con số tương tác nhảy múa trên trang tin nội bộ, nay đã bị tước bỏ toàn bộ lớp vỏ hào nhoáng giả tạo. Không còn những tấm áp phích cổ động giật gân in khẩu hiệu kích động sự tò mò. Không còn những tờ giấy ghi chú màu neon ghi dày đặc các chỉ số lượt nghe, lượt thích và những bình luận ẩn danh được ghim đầy vẻ sốt ruột trên tấm bảng nỉ đầu hồi.

Thay vào vị trí trung tâm ấy là bản “Quy chuẩn Tác nghiệp và Bảo vệ Dữ liệu Cá nhân Học sinh” được lồng trong khung gỗ sồi viền kính dày dặn, treo trang trọng ngay cạnh cánh cửa thép cách âm. Góc dưới của văn bản in rõ chữ ký phê duyệt bằng mực đỏ tươi cùng con dấu tròn đỏ thắm của cô Nguyễn Thu Hà — Trưởng ban Cố vấn Sư phạm. Từng điều khoản in đậm trên nền giấy trắng ngà như những lằn ranh thép cắm sâu vào tâm trí Vy, nhắc nhở cô về cái giá đắt đỏ của sự cẩu thả, thói quen săn lùng kịch tính và sự xâm phạm tàn nhẫn vào góc khuất đời tư của người khác mà cô từng phạm phải.

Vy đứng bất động trước tấm gương chữ nhật gắn sau cánh cửa ra vào, đưa những ngón tay hơi run rẩy lên nắn lại nếp gấp cổ áo sơ mi trắng đồng phục. Cô hít một hơi thật sâu, lồng ngực thắt lại trong cảm giác ngột ngạt quen thuộc mỗi khi nhịp tim bắt đầu đập dồn dập vào màng nhĩ. Cô với tay lấy chiếc kẹp hồ sơ bằng nhựa cứng màu xanh dương đậm đặt trên bàn làm việc. Bên trong kẹp tài liệu là tập đề cương in ba liên tinh tươm, phẳng phiu không một nếp gấp: Đề cương chi tiết số phát thanh chuyên đề “Sáng tạo từ vật liệu cũ”, chương trình mở màn cho chuỗi phóng sự dài hơi mang tên “Những nỗ lực không số hóa”.

Để có được tập tài liệu dày mười lăm trang này, Vy đã phải thức trắng ròng rã suốt tuần lễ đầu tiên ngay sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán. Cô đã ngồi một mình trong căn phòng này từ tờ mờ sáng đến khi bác bảo vệ đi tuần gõ cửa nhắc nhở tắt điện, tự tay đập bỏ từng bản thảo cũ, gọt giũa từng câu hỏi, tra cứu hàng chục tài liệu kỹ thuật về cơ học gỗ và vật liệu tái chế để thay thế cho những thủ pháp phỏng vấn khơi gợi cảm xúc ướt át mà bản năng cô thường tìm đến. Dự án này đã phải vượt qua hai tầng thẩm định gắt gao: đầu tiên là sự soi xét từng câu chữ dưới góc độ tâm lý học đường của cô Hà, sau đó là buổi chất vấn căng thẳng kéo dài hơn một tiếng đồng hồ trước đại diện Ban Thanh tra học sinh trước khi nhận được chữ ký phê duyệt cuối cùng.

Thế nhưng, toàn bộ công sức, quy trình và những ràng buộc lý thuyết ấy sẽ trở thành vô nghĩa nếu cái tên duy nhất được điền ở mục “Khách mời kỹ thuật chuyên đề” kiên quyết khước từ: Võ Đức Lâm.

Vy siết chặt tập tài liệu vào ngực, bước ra khỏi phòng thu. Cánh cửa thép nặng nề khép lại sau lưng cô bằng một tiếng “cạch” khô khốc của ổ khóa từ.

Bước xuống những bậc tam cấp của nhà hiệu bộ, Vy rảo bước qua khoảng sân trường thênh thang đang rợp bóng những tán bàng cổ thụ. Những cơn mưa phùn ẩm ướt của mùa xuân vừa dứt vào sáng sớm, để lại trên mặt đường nhựa những vệt nước loang loáng phản chiếu vòm trời xám bạc. Từng chùm lá non mỡ màng, đỏ au như những đốm lửa nhỏ đang cựa mình bung nở trên những cành bàng khẳng khiu sau một mùa đông dài trút lá.

Vy rẽ vào con đường lát gạch thẻ dẫn thẳng về phía dãy nhà xưởng cấp bốn nằm nép sát hàng rào phía tây của Học viện Minh Tiến. Càng đi về phía cuối khuôn viên, không khí học đường trang nghiêm của khu phòng học càng nhạt dần, nhường chỗ cho mùi hăng nồng đặc trưng của dầu máy công nghiệp, mùi mạt cưa ẩm và tiếng ồn thô ráp của các hoạt động cơ khí. Giữa buổi xế chiều vắng lặng, tiếng cưa tay xào xạc nghiến vào thớ gỗ hòa cùng tiếng đập búa đanh gọn, dứt khoát dội lại từ Xưởng Thực Hành Mở.

Tại ô thực hành số ba — gian làm việc nằm sâu nhất trong góc xưởng, nơi có một khung cửa chớp bằng sắt lá sách đã tróc sơn nhìn thẳng ra bãi đất trống trồng chuối ven bờ tường — bụi gỗ thông bay lơ lửng, tạo thành một màn sương mỏng manh lấp lánh trong vệt nắng xiên khoai màu mật ong.

Trên chiếc bàn thao tác bằng gỗ lim cũ kỹ, mặt bàn chằng chịt những vết rạch của dao trổ và những vết cháy sém của mỏ hàn thiếc, một cành mai vàng cắm trong chiếc lọ thủy tinh con con đặt sát góc tường đã rụng hết cánh từ nhiều ngày trước. Thế nhưng, sự tàn úa không hề ngự trị ở góc bàn đó. Từ những mắt cành khẳng khiu, những chiếc lá non màu xanh nõn chuối mỡ màng, tràn đầy nhựa sống đã bung nở đều đặn, vươn dài về phía khe sáng lọt qua cửa chớp. Đó là cành mai mà chú Phúc — người chú ruột kiêm chủ tiệm photocopy Mực Xanh — đã chiết từ gốc mai gia truyền của ông nội trao cho Lâm vào buổi sáng mùng Một Tết tại tiệm in cùng lời dặn dò phải lấy học vấn làm gốc, trước khi cậu mang sang cắm ở ô thực hành số ba.

Ngay cạnh chiếc lọ thủy tinh là một chứng tích nghiệt ngã của thất bại: nguyên mẫu tủ sách chống ẩm V1.0. Tấm vách gỗ thông ghép thanh bên hông tủ bị xé toạc một đường nứt dài mười phân, mép gỗ toác ra để lộ phần ruột xốp ứ nước và biến dạng cong queo — hậu quả trực tiếp của đợt thử nghiệm ngâm buồng ẩm kéo dài bảy mươi hai giờ đầy cay đắng vào cuối học kỳ trước. Lâm không vứt bỏ nó, cũng không tháo dỡ ra để tận dụng lại đinh ốc. Cậu đặt nó nằm nghiêng ở góc bàn thao tác, ngay tầm mắt, như một lời nhắc nhở lạnh lùng và tàn nhẫn về giới hạn của vật liệu và sự non nớt của người thợ.

Lúc này, Lâm đang cúi rạp người trên tấm bản vẽ kỹ thuật khổ A2 trải rộng trên mặt bàn. Cậu mặc chiếc áo thun xám bạc màu đã sờn rách ở vai áo, ống tay áo xắn cao để lộ đôi cẳng tay gầy guộc nhưng nổi rõ những đường gân xanh rắn rỏi. Một tay cậu tì chặt chiếc thước lá kim loại dài sáu mươi phân xuống mặt giấy can, tay kia cầm chiếc bút chì kim ngòi 0.5 vạch từng đường nét định vị cho hệ thống ray trượt độc lập của khay chứa hạt hút ẩm silica gel. Cử động của cậu chậm rãi, tỉ mỉ và tĩnh lặng đến mức dường như hơi thở cũng được điều tiết theo từng milimét đường kẻ. Đôi găng tay sợi dệt phủ cao su đen ở lòng bàn tay ôm sát lấy những ngón tay thô ráp, chai sần vì nhiều năm lao động vất vả giữa xưởng mộc bến sông và tiệm photocopy.

Vy dừng bước ngay trước lằn vạch sơn màu vàng đánh dấu ranh giới an toàn của ô thực hành số ba. Hai mũi giày ba-ta của cô chạm sát mép sơn, nhưng cô tuyệt đối không bước lấn qua dù chỉ một centimet. Cô hiểu rõ, đối với Lâm, ranh giới vật lý này cũng chính là ranh giới phòng vệ tâm lý mà cậu đã dựng lên để bảo vệ sự tự tôn của mình sau tất cả những tổn thương mà hệ thống truyền thông của trường đã gây ra.

Vy đứng im lặng trong vài giây, ngắm nhìn dáng lưng gầy gò đang cong xuống trên bàn vẽ, rồi cô cong ngón tay trỏ, gõ nhẹ ba tiếng dứt khoát lên thanh dầm sắt chữ I dựng đứng cạnh cửa ô:

“Lâm ơi, mình có thể xin phép làm phiền bạn mười phút được không?”

Tiếng gõ kim loại vang lên giòn tan làm đứt mạch làm việc tập trung của Lâm. Cậu khựng lại, ngòi bút chì kim dừng ngay trên một giao điểm tọa độ. Lâm ngẩng đầu lên. Ánh mắt cậu xuyên qua màn bụi gỗ lơ lửng, chạm vào gương mặt của Vy. Trong một tích tắc ngắn ngủi, đáy mắt cậu lóe lên nét phòng thủ sắc lạnh, xa cách và đầy cảnh giác quen thuộc — cái nhìn của một người từng bị đẩy ra giữa ánh sáng dư luận để làm mồi cho sự xoi mói tập thể.

Lâm nhẹ nhàng đặt chiếc bút chì kim xuống rãnh bàn vẽ để tránh làm gãy ngòi. Cậu tháo chiếc găng tay sợi bên phải ra, đặt ngay ngắn cạnh thước lá, rồi đứng thẳng người dậy, lùi lại nửa bước về phía sau mép bàn lim. Khoảng cách giữa hai người được nới rộng ra, đủ để tạo nên một khoảng trống an toàn tuyệt đối. Những ký ức nặng nề của buổi trưa ở căng tin mùa đông năm ngoái, tiếng xì xào phán xét của đám đông học sinh khi đoạn ghi âm cuộc điện thoại riêng tư giữa Lâm và bà ngoại bị phát tán vô tội vạ trên loa trường dường như vẫn còn đọng lại đâu đó trong từng thớ không khí ẩm đặc của xưởng thực hành.

“Có chuyện gì vậy Vy?” Lâm cất tiếng. Giọng cậu bình thản, trầm thấp nhưng khô khốc như tiếng gỗ khô cọ vào nhau. “Nếu là chuyện tiến độ của tủ sách Bến Sông thì Khang và Nhiên nắm toàn bộ lịch trình rồi. Bọn mình đang chuẩn bị cắt sắt hộp để hàn thử nghiệm khung gá chịu lực cho phiên bản V2.0 vào cuối tuần.”

Vy nuốt khan một ngụm nước bọt, cổ họng cô đắng ngắt. Cô cảm nhận được rõ ràng bức tường vô hình nhưng kiên cố đang dựng đứng giữa hai người. Nhưng lần này, Vy không còn là cô nữ sinh nông nổi, hấp tấp tìm cách phá vỡ bức tường ấy bằng những lời vỗ về ngọt ngào hay những cử chỉ thân thiện gượng gạo. Cô siết nhẹ mép kẹp hồ sơ, hít một hơi lấy lại sự bình tĩnh rồi bước thêm hai bước ngắn đến sát mép bàn thao tác bên này.

Vy mở kẹp tài liệu ra, lật tập hồ sơ in ba liên và nhẹ nhàng đặt nó xoay đúng chiều đọc về phía Lâm. Sau khi đặt văn bản xuống, cô lập tức thu hai tay về, đan chéo các ngón tay đặt ngay ngắn phía trước bụng, giữ cho toàn bộ cơ thể mình hoàn toàn bất động ở tư thế lịch thiệp và tôn trọng.

“Không phải về phần việc phối hợp của nhóm Bến Sông,” Vy nói rõ ràng, rành mạch từng từ một. Âm sắc của cô trầm xuống, chậm rãi và gãy gọn hơn rất nhiều so với phong cách nói chuyện hoạt bát, liến thoắng trước đây. “Hôm nay mình đến đây với tư cách đại diện Ban Biên tập của Ban Phát thanh Giờ Ra Chơi. Bắt đầu từ học kỳ này, chúng mình khởi động lại toàn bộ khung chương trình phát thanh, tập trung vào loạt chuyên đề chuyên sâu về các giải pháp kỹ thuật, sáng chế ứng dụng và quá trình phục hồi học đường. Số phát thanh đầu tiên của chuỗi phóng sự ‘Những nỗ lực không số hóa’ mang chủ đề: ‘Sáng tạo từ vật liệu cũ’. Bản đề cương này đã qua hai vòng thẩm định và nhận được sự phê duyệt sư phạm bằng văn bản của cô Nguyễn Thu Hà. Mình muốn gửi lời mời chính thức đến bạn, với tư cách là khách mời kỹ thuật duy nhất và xuyên suốt của chương trình này.”

Lâm đứng lặng yên, ánh mắt cậu lướt qua xấp giấy trắng tinh khôi đóng gáy cẩn thận đang nằm trên mặt bàn lim bụi bặm. Những dòng tiêu đề in hoa đậm nét đập vào mắt cậu, nhưng hai bàn tay cậu vẫn buông thõng bên hông, không hề có ý định chạm vào tập tài liệu. Khóe môi Lâm khẽ nhếch lên thành một nụ cười nhạt đầy vẻ hoài nghi và cay đắng:

“Khách mời kỹ thuật?” Lâm lặp lại cụm từ đó với một ngữ điệu mỉa mai kín đáo. “Lại là một câu chuyện vượt khó kinh điển đúng không? Lại đóng vai một học sinh nghèo đầy nghị lực, vượt lên số phận cơ cực ở xóm lao động ven sông để các bạn phát thanh vào giờ ra chơi, tạo ra một làn sóng xúc động mới và kéo thêm tương tác cho kênh của ban các bạn à?”

Mỗi lời Lâm thốt ra như một lưỡi dao mỏng cứa thẳng vào vết thương lòng chưa lành của Vy. Cảm giác bối rối, ngượng ngùng và sự tự xỉ vả dữ dội lập tức dâng nghẹn lên nơi lồng ngực cô gái trẻ. Mặt Vy nóng bừng lên vì xấu hổ khi hồi ức về phiên họp kỷ luật nghiêm khắc ở Phòng Cố vấn Hướng Dẫn hiện về mồn một trong tâm trí: hình ảnh cô khóc nức nở, cúi đầu nhận lỗi trong khi mọi lời thanh minh đều trở nên trơ trẽn trước sự tổn thương sâu sắc của người bạn cùng lớp.

Nhưng lần này, Vy không cúi đầu né tránh. Cô cũng không chớp mắt để giấu đi sự bối rối, và tuyệt đối không thốt ra những lời xin lỗi sáo rỗng hay những lời van nài ủy mị để mong cầu sự tha thứ rẻ rúng. Vy hít một hơi sâu, ngẩng cao đầu và nhìn thẳng vào đôi mắt sâu thẳm của Lâm. Ánh mắt cô trong trẻo, kiên định, chứa đựng một sự tôn trọng chân thành không chút gợn đục.

“Không, Lâm,” Vy đáp dứt khoát, âm lượng vừa đủ nghe nhưng chứa đựng sức nặng của sự cương quyết. “Quy chế của Ban Phát thanh đã thay đổi hoàn toàn sau đợt kỷ luật vừa rồi. Và quan trọng hơn cả, bản thân mình đã phải tự trả giá đắt để học lại từ đầu bài học vỡ lòng về ranh giới đạo đức nghề nghiệp và sự tôn trọng quyền riêng tư của con người. Mình mang bản đề cương này đến đây không phải để thuyết phục bạn bằng sự thương hại, cũng không phải để biến bạn thành công cụ minh họa cho một bài học đạo đức sáo mòn nào cả. Mình đến để thông tin đầy đủ, minh bạch về quyền lợi hợp pháp và cơ chế bảo vệ dành cho khách mời theo quy chuẩn tác nghiệp mới của nhà trường.”

Vy đưa ngón tay trỏ lật nhẹ sang trang thứ hai của tập tài liệu, nơi có sáu điều khoản in hoa đậm nét nằm trang trọng dưới một khung viền đỏ:

“Thứ nhất, toàn bộ danh sách mười hai câu hỏi dự kiến nằm ở trang ba và bốn, bạn có toàn quyền xem trước, gạch bỏ vĩnh viễn hoặc yêu cầu biên tập lại bất kỳ câu hỏi nào mà bạn cảm thấy không thoải mái hoặc không đúng với trọng tâm kỹ thuật. Thứ hai, trong suốt quá trình ghi âm tại phòng thu, bạn có quyền tuyệt đối từ chối trả lời bất kỳ câu phát sinh nào ngay lập tức mà không cần đưa ra bất kỳ lý do giải thích nào. Thứ ba, tệp âm thanh thô ghi lại toàn bộ buổi làm việc sẽ do bạn và kỹ thuật viên cùng kiểm tra song song; bạn có quyền nghe lại toàn bộ bản dựng hoàn chỉnh trước khi đặt bút ký duyệt cho phép phát sóng. Và điều khoản quan trọng nhất: nếu sau khi nghe bản dựng hoàn chỉnh, bạn cảm thấy không hài lòng hoặc đơn giản là đổi ý không muốn công khai giọng nói của mình nữa, toàn bộ tệp ghi âm sẽ bị xóa vĩnh viễn ngay trước mặt bạn khỏi máy tính của phòng thu, không có bất kỳ bản sao lưu dự phòng nào được phép tồn tại trên hệ thống máy chủ của trường.”

Vy dừng lại một nhịp thở, đưa mắt nhìn thẳng vào gương mặt đang trầm ngâm của Lâm, rồi cô rút từ túi áo ngực ra một chiếc bút bi vỏ kim loại, đặt nhẹ nhàng cạnh mép tập tài liệu:

“Quyền kiểm soát câu chuyện này thuộc về bạn, một trăm phần trăm. Bạn là người quyết định nội dung, và bạn là người nắm giữ quyền dừng lại bất kỳ lúc nào.”

Lâm nhìn chăm chú vào từng dòng chữ in ngay ngắn trên trang giấy trắng. Đôi mày rậm của cậu khẽ nhíu lại rồi từ từ giãn ra. Cậu nhận thấy con dấu tròn đỏ thẫm của trường cùng chữ ký nháy bằng mực xanh của cô Nguyễn Thu Hà nằm ở góc dưới cùng của từng trang giấy — một sự bảo chứng bằng văn bản có giá trị pháp lý học đường chứ không còn là những lời hứa hẹn miệng bốc đồng.

Lâm chậm rãi đưa tay ra. Những ngón tay thô ráp của cậu chạm vào mặt giấy láng mịn. Cậu kéo tập hồ sơ lại gần mình hơn, lật giở từng trang một cách cẩn trọng. Đôi mắt sắc sảo của người thợ mộc trẻ tuổi quét qua từng đề mục.

Trái với những gì Lâm từng lo sợ, trong toàn bộ mười lăm trang đề cương tuyệt nhiên không xuất hiện bất kỳ mỹ từ hoa mỹ nào như “nghị lực phi thường”, “vượt khó vươn lên”, “hoàn cảnh éo le” hay bất cứ câu hỏi nào đào sâu vào gia cảnh, nguồn cội xuất thân của cậu ở xóm Bến Sông. Tập tài liệu hoàn toàn là một bản khảo cứu kỹ thuật nghiêm túc, lạnh lùng và chuẩn xác. Các gạch đầu dòng tập trung phân tích sâu vào các khía cạnh cơ học thuần túy: hiện tượng mao dẫn ẩm trong cấu trúc tế bào gỗ thông xẻ từ pallet hàng hóa; phương pháp tính toán hệ số biến dạng và tải trọng chịu uốn của khung sắt hộp mạ kẽm phế liệu; nguyên lý tuần hoàn khí đối lưu tự nhiên trong khoang kín; và kỹ thuật thi công gioăng định hình bằng xốp bọt biển chữ D nhằm triệt tiêu hoàn toàn sự lọt ẩm qua khe cửa tủ.

Sự tỉ mỉ, tôn trọng tuyệt đối và tính phi cảm tính của tập tài liệu khiến Lâm không khỏi bất ngờ. Cậu ngẩng lên, nhìn kỹ người bạn cùng lớp đang đứng đối diện mình. Vy vẫn giữ nguyên tư thế đứng thẳng thắn, hai tay đan vào nhau, không hề có sự né tránh. Dưới quầng mắt của cô hằn lên những vệt thâm nhạt của nhiều đêm thức trắng, và ánh mắt cô toát lên một vẻ kiên nhẫn, khiêm nhường nhưng đầy đặn lòng tự trọng, hoàn toàn không có nét luồn cúi van lơn để đạt được mục đích truyền thông.

Căn xưởng rơi vào một khoảng im lặng tuyệt đối kéo dài suốt hai phút. Chỉ còn tiếng gió chiều lùa qua những khe lá sách rỉ sét, mang theo mùi ngai ngái của đất ẩm và tiếng xào xạc của những chiếc lá bàng non va vào nhau ngoài khung cửa sổ.

“Tôi đồng ý tham gia,” Lâm lên tiếng, phá vỡ bầu không khí tĩnh mịch. Giọng cậu đanh lại, từng từ thốt ra đều có sức nặng dứt khoát. “Nhưng tôi đặt ra điều kiện cụ thể và không khoan nhượng.”

“Bạn cứ nói. Mình sẽ ghi nhận toàn bộ vào biên bản cam kết tác nghiệp đính kèm ngay bây giờ.” Vy lập tức rút cuốn sổ tay bọc da nhỏ và một chiếc bút mực ra, sẵn sàng ghi chép.

Lâm nhìn thẳng vào mắt Vy, ánh mắt sắc bén như một lưỡi đục vừa mài:

“Buổi phỏng vấn này chỉ được phép xoay quanh ba nội dung kỹ thuật cốt lõi: thứ nhất là cơ chế khử ẩm đối lưu tự nhiên và chu trình hoàn nguyên chất hút ẩm của tủ sách; thứ hai là phương pháp chọn lọc, cưa xẻ và xử lý bề mặt gỗ pallet tái chế để hạn chế tối đa hiện tượng ngậm nước; thứ ba là kỹ thuật hàn gia cố và liên kết khung sắt hộp phế liệu đảm bảo khả năng chịu lực trong môi trường ẩm ướt,” Lâm nhấn mạnh từng tiếng, rành rọt và dứt khoát. “Tuyệt đối không được có một câu, một chữ nào bóng gió nhắc đến chuyện tiền trọ hàng tháng của gia đình tôi, chuyện tôi phải đi làm thêm ca tối ở tiệm photocopy Mực Xanh, hay những suất cơm trưa miễn phí mà Quỹ Bước Nhỏ từng hỗ trợ. Nếu trong lúc ghi âm, bạn cố tình bẻ lái câu hỏi sang hướng đời tư, hoàn cảnh gia đình hay cố gắng khơi gợi bất kỳ sự thương cảm rẻ rền nào từ người nghe, tôi sẽ lập tức tháo tai nghe và bước ra khỏi phòng thu ngay trong giây đó.”

“Được. Mình hoàn toàn đồng ý và cam kết tuân thủ vô điều kiện,” Vy trả lời dõng dạc mà không cần một phần mười giây để đắn đo.

Cô đặt cuốn sổ tay lên mặt bàn thao tác, cúi người viết nhanh những điều kiện nguyên văn của Lâm vào phần phụ lục cam kết đạo đức nghề nghiệp ở cuối bản đề cương. Sau khi ký tên mình bằng nét mực đen sắc sảo, cô cẩn thận xé bản liên vàng có hiệu lực đối soát giao tận tay cho Lâm.

“Mười lăm giờ ba mươi phút chiều mai, tại phòng thu số hai của trường,” Vy nói, ánh mắt lấp lánh một tia sáng nhẹ nhõm. “Chúng mình sẽ hoàn tất việc kiểm tra kỹ thuật thiết bị trước ba mươi phút để chờ bạn.”

***

Đúng mười lăm giờ ba mươi phút chiều ngày hôm sau, tiếng chuông điện tử báo hiệu hết tiết học thứ tư vừa dứt thì tiếng bước chân đều đặn của Võ Đức Lâm cũng vang lên ngoài hành lang dãy nhà hiệu bộ. Cậu bước vào phòng thu số hai với phong thái đĩnh đạc, trên người là bộ đồng phục thể dục bằng vải thun màu xanh biển đã giặt sạch sẽ, thơm mùi xà phòng dân dã. Trên tay cậu cầm theo một khúc gỗ thông pallet dài chừng ba mươi phân đã được xẻ vát mặt cắt và chà nhám mịn màng, cùng một chiếc thước kẹp cơ khí bằng thép không gỉ sáng bóng.

Trong phòng thu, bầu không khí làm việc tĩnh lặng và tập trung cao độ. Tạ Hoàng Nam đã ngồi sẵn trước bàn điều khiển trung tâm, nơi đặt chiếc mixer tám kênh với hàng chục núm vặn và thanh gạt âm lượng phức tạp.

Khi cánh cửa thép mở ra và Lâm bước vào, Nam giật mình đánh thót một cái. Cậu kỹ thuật viên vội vàng đứng bật dậy khỏi chiếc ghế xoay, hai bàn tay lúng túng buông thõng rồi lại nắm chặt vào gấu áo đồng phục, không biết phải đặt vào đâu cho đỡ ngượng ngùng. Sau biến cố nghiêm trọng hồi học kỳ một, Nam đã phải chịu mức kỷ luật đình chỉ công tác kỹ thuật một tháng, bị tước toàn bộ quyền truy cập hệ thống và phải đích thân ngồi đối chiếu, xóa bỏ từng tệp âm thanh vi phạm quyền riêng tư dưới sự giám sát của thầy giám thị. Sự ân hận, mặc cảm tội lỗi và nỗi e ngại vẫn hằn sâu trên gương mặt đầy vẻ bối rối của cậu học sinh chuyên phụ trách phần cứng âm thanh.

“Chào... chào Lâm...” Nam khẽ cất tiếng, giọng ngập ngừng nơi cuống họng. Ngón tay cậu mân mê đầu cắm bọc kim loại của sợi dây cáp micro. “Hôm nay... mình được phân công phụ trách đường truyền tín hiệu và sẽ dựng bản cắt thô trực tiếp tại chỗ để bạn duyệt...”

Lâm nhìn thẳng vào Nam, ánh mắt cậu phẳng lặng như mặt hồ không một gợn sóng. Cậu khẽ gật đầu chào, không hề tỏ ra vồ vập để làm dịu bầu không khí, nhưng cũng không còn nét căm phẫn hay sự khinh miệt gay gắt như những ngày giông bão trước đây:

“Chào Nam. Chúng ta làm việc thôi.”

Một câu nói ngắn gọn, bình thản nhưng đã gỡ bỏ được tảng đá ngàn cân đang đè nặng lên ngực Nam. Cậu kỹ thuật viên thở phào kín đáo, vội vã kéo ghế ngồi xuống trước màn hình máy tính, các ngón tay bắt đầu lướt trên bàn phím để khởi động phần mềm thu âm chuyên dụng.

Vy đứng bên cạnh chiếc bàn tròn bọc nỉ đen chống phản xạ âm đặt ở góc phòng, cô chỉ tay vào chiếc ghế xoay bọc đệm da êm ái đặt ngay trước một chiếc micro tụ điện màng lớn đang gắn trên giá đỡ kim loại có màng chắn gió chuyên dụng:

“Mời Lâm ngồi vào đây. Chúng mình đã hoàn tất việc cân chỉnh độ nhạy mic và cài đặt bộ lọc cắt dải tần số thấp để triệt tiêu tiếng ồn của máy điều hòa. Lâm có thể dùng chiếc micro để bàn này, hoặc nếu bạn thấy việc cử động tay khi giải thích dễ bị vướng thì mình có sẵn micro cài áo không dây ở đây.”

“Dùng mic bàn là được rồi,” Lâm trả lời ngắn gọn. Cậu ngồi xuống ghế, đặt khúc gỗ thông mẫu và chiếc thước kẹp kim loại ngay ngắn lên mặt bàn bọc vải nỉ. Cậu điều chỉnh chiếc ghế xoay nâng cao lên một nấc sao cho tầm miệng vừa vặn với màng lọc âm thanh, phong thái điềm tĩnh và chủ động như thể đang ngồi trước bàn thao tác trong xưởng mộc.

Vy ngồi vào vị trí đối diện qua chiếc bàn tròn. Trước mặt cô là bản đề cương chi tiết đã được Lâm ký nháy xác nhận vào từng trang từ chiều hôm trước. Cô vươn tay bấm chiếc công tắc nhỏ trên mặt bàn, ngọn đèn tín hiệu màu vàng hổ phách gắn trên tường lập tức phát sáng, báo hiệu trạng thái chuẩn bị vào sóng.

Trong khoảnh khắc tĩnh lặng ấy, bản năng nghề nghiệp cũ của Vy — thói quen dẫn dắt chương trình bằng những câu từ kịch tính, nhấn nhá cảm xúc để lôi cuốn người nghe, tạo ra những khoảng lặng bi thương đầy tính toán — bất giác trỗi dậy trong tiềm thức như một quán tính khó bỏ. Nhưng ngay khi ánh mắt cô chạm vào khúc gỗ thông nứt toạc mà Lâm mang theo, chạm vào ánh nhìn bình thản, cương trực và đôi bàn tay chai sần đang đặt trên mặt bàn nỉ của cậu, toàn bộ sự thôi thúc nông nổi ấy lập tức bị dập tắt. Vy hít một hơi thật sâu qua lồng ngực, tự kéo tâm trí mình trở về trạng thái tỉnh táo nhất. Cô điều chỉnh âm vực giọng nói của mình về mức độ trung tính, rõ ràng, gãy gọn và giàu sự tôn trọng khách quan.

“Đường truyền tín hiệu đã khóa ở mức âm lượng chuẩn. Đếm ngược ba, hai, một... Bắt đầu thu âm phân đoạn một,” Nam thông báo qua hệ thống tai nghe kiểm âm, rồi ngón tay cậu gõ dứt khoát vào phím cách trên bàn phím. Dải đèn LED màu xanh lá cây trên thanh hiển thị cường độ âm thanh của mixer lập tức nhấp nháy theo từng nhịp thở trong căn phòng.

Vy nhìn thẳng vào micro, cất giọng mở đầu chương trình:

“Xin chào các bạn học sinh Học viện Minh Tiến. Chào mừng các bạn đã quay trở lại với chuyên đề phát thanh khoa học ứng dụng ‘Sáng tạo từ vật liệu cũ’, số phát sóng đầu tiên nằm trong chuỗi phóng sự ‘Những nỗ lực không số hóa’ do Ban Phát thanh Giờ Ra Chơi thực hiện. Đồng hành cùng chúng ta trong phòng thu chiều hôm nay là bạn Võ Đức Lâm, học sinh lớp 10A3 — người đang trực tiếp phụ trách các giải pháp cơ khí và kết cấu vật liệu cho dự án xây dựng tủ sách cộng đồng phục vụ trẻ em ven bến sông An Hòa. Rất cảm ơn Lâm đã dành thời gian đến chia sẻ cùng thính giả của chương trình.”

“Chào Vy, chào các bạn thính giả,” Lâm đáp lại vào micro. Giọng cậu qua hệ thống khuếch đại ban đầu có đôi chút khô cứng và gượng gạo trước ánh sáng lấp lánh của màng chắn kim loại, nhưng âm sắc vẫn giữ được vẻ trầm ấm và dày dặn tự nhiên.

Vy khẽ mỉm cười, một nụ cười ấm áp mang tính khích lệ thuần túy chuyên môn, rồi cô lập tức đi thẳng vào câu hỏi nghiệp vụ đầu tiên, hoàn toàn bám sát kịch bản đã cam kết:

“Trong đợt thử nghiệm buồng ẩm kéo dài bảy mươi hai giờ liên tục vừa qua tại Xưởng Thực Hành Mở, nguyên mẫu tủ sách chống ẩm phiên bản V1.0 của nhóm đã gặp sự cố nứt vách gỗ và kẹt cứng hệ thống cánh lùa. Dưới góc độ cơ học vật liệu ứng dụng, Lâm có thể giải thích chi tiết cho các bạn học sinh hiểu nguyên nhân tại sao việc tái sử dụng gỗ thông xẻ từ pallet phế liệu lại dễ dẫn đến nguy cơ cong vênh, rạn nứt nghiêm trọng trong điều kiện thời tiết nồm ẩm đặc trưng của vùng bến sông hay không?”

Được hỏi trúng vào vấn đề chuyên môn mà mình đã trăn trở, suy tính suốt hàng trăm giờ lao động thực tế, mọi nét e dè, ngượng ngùng ban đầu trên gương mặt Lâm hoàn toàn biến mất. Đôi mắt cậu sáng bừng lên ngọn lửa của sự say mê khoa học. Cậu với tay cầm khúc gỗ mẫu lên, xoay phần mặt cắt ngang về phía Vy như thể đang đứng trước một hội đồng thẩm định đồ án:

“Bản chất của sự cố này bắt nguồn từ cấu trúc tế bào học của thớ gỗ và quy luật độ ẩm cân bằng của môi trường,” Lâm bắt đầu phân tích, giọng nói của cậu trở nên trôi chảy, nhịp nhàng và tràn đầy sự tự tin đĩnh đạc. “Gỗ thông pallet dùng trong vận tải hàng hóa bến cảng phần lớn là loại thông trắng xẻ thô, chưa từng trải qua quy trình sấy cưỡng bức trong các lò sấy nhiệt công nghiệp để triệt tiêu độ ẩm tự nhiên. Khi chúng ta đưa kết cấu này vào môi trường nồm ẩm ven sông An Hòa — nơi mà độ ẩm không khí trung bình trong mùa xuân thường xuyên vượt ngưỡng tám mươi lăm phần trăm — các ống mao dẫn trong tế bào gỗ sẽ hút ẩm ngược từ không khí theo hiện tượng mao dẫn vật lý.”

Lâm đặt khúc gỗ xuống bàn, dùng ngón tay chỉ vào từng đường vân gỗ hình vòng cung:

“Điều nguy hiểm nhất là sự trương nở của gỗ không diễn ra đồng đều theo mọi hướng. Theo tính toán cơ học thực nghiệm, thớ gỗ co giãn theo phương tiếp tuyến mạnh gấp đôi so với phương xuyên tâm, trong khi độ biến dạng dọc theo chiều thớ gỗ gần như bằng không. Ở phiên bản V1.0, chúng mình đã phạm phải một sai lầm chết người trong nguyên lý liên kết: chúng mình đã dùng súng bắn đinh và vít gỗ để cố định chết các thanh nan vách vào hệ khung sắt hộp bao quanh mà không tính toán đến khoảng dung sai giãn nở tự nhiên của vật liệu. Khi các thanh gỗ ngậm no nước và nở rộng bề ngang thêm hơn năm milimét, toàn bộ lực ép cơ học sinh ra do sự giãn nở không có chỗ giải phóng đã dồn thẳng vào các điểm bắt vít. Hậu quả là lực đẩy nội tại đã làm vặn xoắn thanh sắt định hình, ép chặt vào rãnh trượt mica làm kẹt cánh cửa, đồng thời xé toạc một đường nứt dài mười phân dọc theo thớ gỗ yếu nhất.”

Vy chăm chú lắng nghe, ngòi bút của cô lướt nhẹ trên cuốn sổ tay ghi chú lại những từ khóa kỹ thuật. Thay vì xen vào những câu tán thán sáo rỗng hay ngắt lời khách mời để thể hiện sự cảm thông ủy mị, Vy khéo léo đóng vai trò một chiếc cầu nối ngôn ngữ, dùng sự nhạy bén của một người dẫn chương trình để gọt giũa và làm sáng tỏ vấn đề cho thính giả đại chúng:

“Như vậy có thể hiểu rằng: sự nứt vỡ không phải do chất lượng của gỗ phế liệu quá kém, mà do chúng ta đã dùng một kết cấu cứng nhắc để áp chế một vật liệu có tính sống và liên tục biến thiên theo độ ẩm. Vậy nếu một bạn học sinh muốn tự tay đóng một chiếc kệ sách đơn giản từ những thanh gỗ pallet nhặt được ở bãi phế liệu tại nhà, thao tác kỹ thuật đầu tiên mang tính quyết định để xử lý thô vật liệu này nhằm tránh hiện tượng trên sẽ là gì, thưa Lâm?”

“Thao tác đầu tiên và mang tính sống còn là phải tiến hành ‘giải phóng ứng suất’ cho gỗ,” Lâm hào hứng đáp, hai bàn tay cậu cử động nhịp nhàng trên không trung để mô tả góc đặt của từng dụng cụ. “Các bạn tuyệt đối không được dùng cưa đĩa cắt ngang ngay khi vừa mang gỗ về, vì bên trong các thanh pallet cũ luôn ẩn chứa những chiếc đinh thép rỉ sét bị gãy ngậm sâu trong thớ gỗ, rất dễ làm mẻ răng cưa và gây tai nạn lao động nghiêm trọng. Phải dùng búa nhổ đinh chuyên dụng và kìm bấm cơ khí để rút sạch toàn bộ kim loại thừa ra ngoài. Sau đó, các tấm gỗ cần được xếp cách mặt đất, đặt trong bóng râm thông thoáng gió tự nhiên ít nhất từ bảy đến mười ngày để đạt được độ ẩm cân bằng với môi trường xung quanh, tuyệt đối không phơi trực tiếp dưới nắng gắt vì nhiệt độ cao đột ngột sẽ làm co rút bề mặt quá nhanh, gây nứt toác ruột gỗ.”

Cậu cầm chiếc thước kẹp cơ khí lên, mở rộng mỏ đo kẹp vào mặt cắt của thanh gỗ:

“Sau khi gỗ đã ổn định, chúng ta phải quét một lớp sơn lót kháng ẩm PU pha loãng để bít kín các đầu ống mao dẫn hở ở hai đầu thanh gỗ. Riêng đối với phiên bản V2.0 của dự án Bến Sông, chúng mình đã loại bỏ hoàn toàn phương pháp bắt vít cố định truyền thống. Thay vào đó, chúng mình áp dụng kết cấu ‘rãnh soi tự do’ — tức là soi một đường rãnh hình chữ U dọc theo khung trụ đỡ và thả các tấm nan gỗ vào trong đó với khoảng hở dung sai ba milimét ở mỗi đầu liên kết. Bằng cách này, khi độ ẩm ven sông tăng cao, các tấm gỗ có thể thoải mái co giãn trượt dọc trong lòng rãnh mà không tạo ra bất kỳ áp lực cơ học nào lên toàn bộ kết cấu chịu lực của khung tủ.”

Vy tiếp tục dẫn dắt buổi phỏng vấn một cách vô cùng nhịp nhàng và chuẩn xác. Cô kiên nhẫn đặt những câu hỏi đào sâu vào các chi tiết cơ khí phức tạp, giúp Lâm có không gian rộng mở để giải trình toàn bộ những sáng kiến độc đáo của mình: từ nguyên lý bố trí các ô chớp thông gió đối lưu tự nhiên ở đỉnh và đáy tủ để luồng khí khô liên tục lưu thông, cách chế tạo khay chứa hạt silica gel có thể tháo rời độc lập bằng hệ thống ray bi cơ khí, cho đến chu trình hoàn nguyên hạt hút ẩm đã ngậm no nước bằng cách sấy nhiệt trong lò nướng gia dụng ở nhiệt độ một trăm hai mươi độ C.

Suốt hơn bốn mươi phút ghi âm liên tục, không có một câu hỏi bẫy nào được đưa ra. Không có bất kỳ sự gợi ý nào hướng thính giả đến bức tranh nghèo khó của xóm Bến Sông, và tuyệt nhiên không có lấy một thoáng kịch tính hóa đời tư cá nhân. Vy đã hoàn toàn lùi lại phía sau ánh đèn, gạt bỏ toàn bộ cái tôi nghề nghiệp để làm một bệ đỡ ngôn ngữ vững chắc, nhường trọn vẹn không gian cho tri thức thực nghiệm, tư duy khoa học chính xác và lòng say mê lao động chân chính của Lâm được tỏa sáng đĩnh đạc qua từng lời nói.

“Cắt! Toàn bộ tín hiệu âm thanh thu vào hoàn hảo không tì vết!” Nam thông báo dõng dạc qua hệ thống mic liên lạc nội bộ, rồi nhấn mạnh phím cách trên bàn điều khiển. Đồng hồ kỹ thuật số trên góc màn hình hiển thị thời lượng thu thô là ba mươi tám phút mười lăm giây.

Lâm thở phào một hơi dài nhẹ nhõm, vai cậu khẽ buông chùng xuống sau những phút tập trung cao độ. Cậu đặt chiếc thước kẹp kim loại xuống mặt bàn bọc nỉ. Mồ hôi lấm tấm rịn ra trên trán và sống mũi cậu, nhưng trong đôi mắt đen láy ấy lại ánh lên một niềm tự hào, một sự thỏa mãn sâu sắc chưa từng thấy kể từ ngày đầu tiên cậu bước chân vào ngôi trường này.

Nam lập tức kéo chiếc ghế phụ bằng kim loại lại gần bàn mixer, khẽ xoay màn hình hiển thị phần mềm dựng âm thanh chuyên dụng về phía Lâm:

“Lâm qua đây ngồi kiểm âm cùng mình nhé. Mình sẽ tiến hành dựng thô, cắt lọc các khoảng lặng ngập ngừng và cân bằng trường độ âm thanh ngay trước mặt bạn.”

Lâm đứng dậy, bước đến bên cạnh Nam và đón lấy chiếc tai nghe kiểm âm cỡ lớn bọc đệm nhung êm ái. Cậu cẩn thận ốp hai bên chụp tai vào đầu. Dưới sự điều khiển điêu luyện của Nam, con trỏ chuột lướt thoăn thoắt trên các dải sóng âm màu xanh lam đậm đặc hiển thị trên màn hình. Từng tiếng thở dốc, từng tạp âm rè nhẹ do micro va vào mặt bàn đều được Nam tỉ mỉ dùng công cụ cắt gọt và khử nhiễu sạch sẽ. Mạch trao đổi dài gần bốn mươi phút được gạn lọc lại thành một chương trình chuyên đề cô đọng, súc tích và mạch lạc dài đúng mười lăm phút.

Lâm chăm chú lắng nghe từng giây, từng nhịp thở của chính mình vang lên qua màng loa kiểm âm trung thực. Đôi ngón tay chai sạn của cậu thỉnh thoảng khẽ nhịp nhẹ lên mặt bàn theo từng lập luận cơ học khúc chiết do chính cậu trình bày. Khi đoạn băng chạy đến phần giải thích về quy luật giãn nở bất đối xứng của thớ gỗ thông và nguyên lý thông gió đối lưu tự nhiên ở nóc tủ, một nụ cười kín đáo, tự hào và tràn đầy kiêu hãnh của một người thợ trẻ đã khẽ nở trên môi cậu học sinh nghèo.

Sau khi nốt nhạc hiệu kết thúc bản dựng thô vang lên, Nam nhấn tổ hợp phím lưu tệp âm thanh vào một thư mục được mã hóa bảo mật hai lớp trên ổ cứng, rồi cậu xoay ghế lại, nhìn thẳng vào Lâm với ánh mắt nghiêm túc và tôn trọng tuyệt đối:

“Bản dựng thô mười lăm phút hoàn chỉnh là như vậy. Lâm nghe thấy thế nào? Có đoạn nào cần cắt bỏ, gọt bớt hay chỉnh sửa lại câu chữ không?”

“Không cần sửa một giây nào nữa. Rất chuẩn xác và tôn trọng thực tế,” Lâm tháo chiếc tai nghe kiểm âm xuống, đặt ngay ngắn lên mặt bàn mixer. Cậu quay người lại nhìn Vy.

Vy đã đứng chờ sẵn ở mép bàn tròn từ lúc nào. Trên tay cô là Biên bản Nghiệm thu Nội dung và Đồng thuận Phát sóng được in sẵn thành hai bản trên khổ giấy A4 trang trọng.

Vy bước đến, đưa văn bản cùng chiếc bút bi cho Lâm:

“Đây là biên bản xác nhận hoàn tất quy trình tác nghiệp. Nếu bạn hoàn toàn đồng ý với chất lượng và nội dung của bản dựng thô vừa nghe, xin vui lòng ký xác nhận vào mục chấp thuận phát sóng. Bản ghi âm này sẽ được nộp lên cô Nguyễn Thu Hà duyệt kỹ thuật lần cuối vào chiều mai, và dự kiến sẽ chính thức phát sóng trên hệ thống loa toàn trường vào giờ ra chơi sáng thứ Năm tuần này.”

Lâm đón lấy chiếc bút bi từ tay Vy. Không còn một chút ngập ngừng, e dè hay bất kỳ sự nghi ngại nào đọng lại trong cử chỉ, ngòi bút của cậu lướt một đường dứt khoát, để lại chữ ký tên mình ngay ngắn, đĩnh đạc bên dưới dòng cam kết đồng thuận phát sóng.

Ký xong, Lâm ngẩng đầu lên, nhìn thẳng vào gương mặt của Vy rồi quay sang Nam. Cậu khẽ nở một nụ cười nhẹ nhõm — nụ cười chân thành, cởi mở đầu tiên mà cậu dành cho hai thành viên của Ban Phát thanh kể từ sau những tháng ngày giông bão:

“Cảm ơn Vy. Cảm ơn Nam. Các bạn đã làm việc rất chuyên nghiệp và giữ đúng tất cả những gì đã cam kết với tôi.”

Đó là khoảnh khắc mà Vy cảm thấy lồng ngực mình như trút bỏ được một gánh nặng nghìn cân đã đè nén suốt bao tháng ngày dằn vặt vì những sai lầm nông nổi trong quá khứ. Lòng tin đã mất đi vĩnh viễn không thể chuộc lại bằng những giọt nước mắt hối hận muộn màng, cũng không thể hàn gắn bằng những lời xin lỗi ồn ào hay những cử chỉ xoa dịu bề ngoài. Nó chỉ có thể được gầy dựng lại từng chút một, chậm rãi và bền bỉ, thông qua sự sòng phẳng, tính chuyên nghiệp nghiêm ngặt và sự tôn trọng tuyệt đối ranh giới tự tôn của con người.

***

Sáng thứ Năm, bầu trời sau những đợt mưa phùn mùa xuân bỗng chốc hảnh nắng, trong vắt và lộng gió. Những cơn gió bấc se lạnh cuối mùa thổi qua những tán cây bàng cổ thụ, làm xao động những chùm lá non mỡ màng đang tắm mình trong ánh nắng vàng tươi rói.

Hồi chuông điện tử báo hiệu giờ ra chơi vừa vang lên ba hồi giòn giã khắp khuôn viên Học viện Minh Tiến. Gần như ngay lập tức, cánh cửa của hàng chục phòng học dọc theo ba dãy nhà cao tầng đồng loạt mở toang. Hàng trăm học sinh túa ra hành lang rợp bóng mát, tiếng cười đùa, tiếng bước chân chạy huỳnh huỵch và tiếng bàn tán râm ran tạo nên một bức tranh âm thanh náo nhiệt đặc trưng của tuổi học trò.

Thế nhưng, sự ồn ào náo nhiệt ấy bỗng chốc lắng dịu đi khi một chuỗi nốt nhạc hiệu êm dịu, trong trẻo vang lên từ hệ thống loa truyền thanh gắn dọc các ban công dãy nhà và trên thân những cây cổ thụ ngoài sân trường. Đó là nhạc hiệu quen thuộc của Ban Phát thanh Giờ Ra Chơi, nhưng giai điệu đã được phối lại theo phong cách tối giản, trang nhã, không còn sự dồn dập, giật gân như trước.

Khác xa với những bản tin “bóc phốt” hay những câu chuyện phiếm kích động sự tò mò rẻ tiền của những học kỳ trước, giọng nói mở đầu của Phạm Thảo Vy vang lên trên hệ thống loa trường vô cùng điềm đạm, gãy gọn và mạch lạc. Cô giới thiệu về đề tài sáng chế khoa học ứng dụng tái sinh vật liệu bỏ đi do học sinh khối mười khởi xướng.

Và rồi, ngay sau lời dẫn nhập khiêm nhường ấy, một giọng nam trầm ấm, rành mạch từng từ, từng câu và tràn đầy nội lực tự tin vang lên, lan tỏa khắp không gian rộng lớn của ngôi trường:

*“...Khi chúng ta chọn gỗ pallet tái chế để đóng tủ bảo quản sách, điều đầu tiên phải hiểu là độ giãn nở của gỗ tái sinh luôn biến thiên theo độ ẩm của môi trường bến sông. Mỗi centimet thớ gỗ đều có nhịp thở riêng của nó, và người thợ mộc không thể dùng sức ép cơ học thô bạo để áp chế sự giãn nở tự nhiên, mà phải học cách tạo ra khoảng thở dung sai cho từng khớp nối...”*

Bên dưới sân trường, một nhóm học sinh lớp 10A3 đang đứng tụ tập trước bảng tin râm ran trò chuyện bỗng đồng loạt dừng bước. Tất cả cùng ngước mắt nhìn lên chiếc loa phát thanh màu xám gắn trên cành cây bàng lớn ở giữa sân trường.

Minh Khang đứng cạnh bảng tin, trên môi nở một nụ cười rạng rỡ đầy vẻ tự hào. Cậu huých nhẹ cùi chỏ vào bả vai của Gia Huy, ánh mắt lấp lánh niềm vui khôn tả. Đứng cách đó vài bước chân, An Nhiên khẽ gật đầu tán thưởng, hai bàn tay buông thõng bên hông bất giác siết nhẹ lại vì xúc động. Còn Mai Chi thì khẽ mỉm cười an lòng, ánh mắt cô gái hướng qua khoảng sân rợp bóng cây, nhìn về phía dãy nhà xưởng cấp bốn nằm nép mình ở góc tây khuôn viên trường — nơi có ô thực hành số ba đang mở toang khung cửa chớp đón nắng.

Khắp các dãy hành lang, tiếng bước chân chạy nhảy của học sinh chậm dần lại. Những nhóm bạn đang túm tụm đùa nghịch bỗng yên lặng lắng nghe. Không còn một ai nhìn về phía Lâm bằng ánh mắt tò mò xoi mói, á ngại hay thương hại cho một số phận éo le nữa. Giờ đây, cả trường đang chăm chú lắng nghe tiếng nói đĩnh đạc, khúc chiết của một người làm chủ tri thức thực nghiệm, một người thợ trẻ tuổi đang đường hoàng khẳng định giá trị bản thân trước toàn thể cộng đồng bằng chính khối óc thông tuệ và đôi bàn tay lao động trung thực của mình.