Lằn Ranh Mùa Nước

Cơn mưa rào đầu mùa quất rát rạt lên mái tôn che bếp ghe, từng chùm nước xối xả đập vào lớp kẽm mỏng nghe rền rĩ như có ai bốc từng nắm sỏi miểng rải thẳng xuống nóc. Nước từ trời tuôn xuống hòa với dòng sông Cái Mít đang độ ngả màu gạch tôm, làm mặt nước sủi bọt đùng đục, giật từng cơn chao chát vào lườn gỗ kiền kiền.

Dưới sàn khoang, chiếc điện thoại cục gạch vỏ nhựa trầy xước nằm trên chiếc giẻ lau máy bỗng run bần bật, tiếng chuông đơn âm the thé bị tiếng mưa dập tơi tả nhưng vẫn đủ sức chọc thủng màn không khí ẩm ướt, ngột ngạt mùi dầu cặn và khói bếp.

Duyên ngồi thụp bên mạn trái, ống quần xắn cao quá gối để lộ đôi bắp chân săn chắc còn vương vài vệt nhọ nồi. Một tay cô tì lên mép chiếc bàn gá bếp ghép bằng gỗ ván ép đã lên nước đen nhánh, tay kia quẹt vội ngón tay dính dầu máy vào vạt áo bà ba sờn chỉ rồi chộp lấy cái điện thoại. Màn hình ố vàng nhấp nháy cái tên: *Đặng Văn Phúc - Thầu Kè*.

Cô bấm nút nghe, chưa kịp mở miệng thì đầu dây bên kia đã nổ ra một tràng âm thanh hỗn tạp. Tiếng gầm rú đinh tai của máy xúc bánh xích cào đất, tiếng đập chan chát của búa tạ nện cọc cừ tràm, tiếng gió rít qua khe loa rè rè và giọng Phúc sang sảng, lấn lướt cả tiếng sấm rền đằng xa:

“Con Duyên đó phải hôn? Nghe tao nói cho rõ nè, máy móc đê Bưng Sen đang thúc ráo riết, tao cần cơm gấp! Bốn chục miệng ăn, ròng rã suốt một tháng trời dặm đê rạch Bưng Sen chớ không ít đâu nghen. Bốn chục ngàn một phần, ngày ngày đều đặn một triệu sáu tiền tươi rói rói trao tay. Bữa trước tụi thợ ăn ké mấy hộp sườn ram của ghe mày khen nức nở, nói vị kho mặn ngọt đậm đà hạp tì vị dân đào đất. Tao khoán đứt cho mày trọn gói tháng này luôn, khỏi qua trung gian mối lái hay mấy con mẹ hàng xáo ngoài chợ búa dòm ngó. Nhưng giao kèo sắt máu là ghe mày phải bám sát mũi kè. Công trường máy múc tới đâu, ghe mày phải luồn lách ém vô chân đê tới đó đặng anh em vừa buông xẻng là nhảy tót xuống mạn bưng tô ăn liền. Bến bãi thì công trường dã chiến, sình lầy ngập ngụa làm mẹ gì có cầu tàu đàng hoàng cho mày cặp, tụi mày phải tự dòm thế nước mà ghé, mưa gió hay nước giựt nước ròng thì cứ liệu cơm gắp mắm. Giờ giấc cũng vậy, thợ đổ bê tông kè có cữ, bữa ăn mười một giờ, bữa trễ tới một giờ trưa, cứ nghe còi máy ủi hụ ba tiếng là phải có cơm nóng hổi bưng lên. Chịu giá đó thì trưa nay nấu thử liền bốn chục phần, tao coi êm xuôi là ký giấy ứng tiền tháng tươi liền!”

Bốn mươi phần cơm mỗi ngày.

Một triệu sáu trăm ngàn doanh thu một bữa trưa.

Đầu óc Duyên nhảy múa những con số tròn trĩnh và nặng trịch. Ba mươi ngày ròng rã sẽ là gần năm mươi triệu đồng tiền xoay vòng. Con số ấy lớn đến mức đủ sức làm hoa mắt bất kỳ một người chạy ghe hàng nào dọc theo hai bờ sông Cái Mít. Năm mươi triệu, nó có thể cuốn phăng đi mọi món nợ vặt vãnh còn ghi bằng phấn trên cánh cửa tiệm tạp hóa Bà Hảo, thanh toán dứt điểm đống phụ tùng, bạc lót, cốt máy mà Chú Tư Máy đã cho thiếu chịu suốt hai tháng qua, và quan trọng hơn cả, nó sẽ để lại một món tiền lận lưng đủ cho hai đứa yên tâm củng cố lại toàn bộ lườn ghe trước khi mùa lũ lớn từ thượng nguồn đổ về.

Nhưng lồng ngực Duyên không hề phập phồng vì mừng rỡ. Từng thớ thịt dọc sống lưng cô se lại, cứng đờ như dây thắng xe bị kẹt sét.

Cái tên “Bưng Sen” chạm vào tâm trí cô như một lưỡi dao cạo cứa qua vết sẹo non. Mới hồi rằm tháng Chạp năm ngoái chứ đâu xa xôi gì. Cũng là Phúc thầu kè, cũng là những lời hứa hẹn tiền tươi hào sảng. Để rồi trưa hôm đó, con nước ròng sát đáy phơi ra một bãi sình lầy nhão nhẹt sâu tới bẹn. Chiếc ghe của cô không thể vào bờ, Phúc trên bờ quát tháo qua loa phóng thanh dọa trừ tiền. Duyên và Bình đã phải cắn răng trút từng hộp cơm vào giỏ xách, nhảy xuống bãi lầy ngụp lặn ròng rã hơn ba trăm mét. Chân cô đạp phải miểng ốc bươu tóe máu, bùn non tanh nồng ngập lên tới ngực áo, mồ hôi hòa nước mắt xót buốt từng lỗ chân lông. Rồi cơm tới trễ mười lăm phút vì kẹt bùn, Phúc lạnh lùng quẹt ngang sổ tay, trừ phăng ba mươi phần trăm tiền công nhật của hai đứa với lý do “cơm nguội ngắt thợ nuốt không trôi”.

Chưa hết, cú ráng ga ép máy vượt cạn lúc rút ghe ra đã làm gãy gập cây láp, cốt máy tám ngựa bị đội cong vênh, xưởng Chú Tư phải rọc máy ra tiện lại mất đứt cả tuần lễ trắng tay. Ký ức về mùi bùn sình thối rữa và tiếng cười khẩy của bọn cai thầu hôm ấy vẫn còn váng vất trong từng giấc ngủ chập chờn dưới khoang thuyền chật hẹp.

Bình đang ngồi chồm hổm bên thau nước ngọt góc lái gọt bí đao. Con dao bào trên tay anh khựng lại giữa chừng, lớp vỏ bí xanh mướt lơ lửng mép thau. Nghe trọn vẹn những lời hào sảng sặc mùi áp đặt từ cái loa ngoài rè rè, Bình ngước mắt nhìn Duyên. Ánh mắt anh không cất thành lời, nhưng đôi đồng tử dãn ra, trĩu nặng một nỗi âu lo quen thuộc. Anh hiểu Duyên, hiểu cái gánh nặng nợ nần đang đè lên vai cô, nhưng anh cũng sợ cái cảnh phải lao vào bãi bùn tử thần ấy một lần nữa.

Duyên nhắm nghiền mắt lại trong một tích tắc, hít một hơi thật sâu. Hơi lạnh của nước mưa đầu mùa xộc thẳng vào cuống họng, làm tan biến lớp khói mờ ảo của món lợi năm mươi triệu đồng.

Cô mở mắt ra, với tay lật mép cuốn sổ tay bọc ni-lông nhét ở nách hòm đồ nghề máy móc. Trên trang giấy kẻ ô đã ố vàng vì hơi ẩm, những dòng chữ mực xanh ngay ngắn của bản Quy ước vận hành ghe bếp do chính tay cô và Bình thảo ra cách đây nửa tháng vẫn còn sắc nét. Từng điều khoản rành rọt như những chiếc cọc cừ đóng sâu vào đáy sông: *Không liều mạng vì đơn lớn; Không giao cơm ở bến bãi bất an; Giữ vững giá trị và kỷ luật ghe.*

Giọng Duyên cất lên, rành rọt, bình thản và cứng cáp, xuyên qua tiếng sấm ì ầm đang lăn tăn trên nền trời u ám:

“Anh Phúc, cảm ơn anh đã nhớ tới ghe bếp tụi em khi công trường mở mũi thi công. Nhưng quy chế ghe em bữa nay khác xưa rồi, không nhận kiểu tùy tiện, thả nổi như năm ngoái được đâu anh.”

Đầu dây bên kia im bặt một nhịp, rồi tiếng cười gằn vang lên sặc mùi kẻ cả:

“Mày nói cái giống gì lạ đời vậy Duyên? Mối cơm tháng bốn chục miệng ăn, tiền trao cháo múc mà mày còn bày đặt quy với chế? Bộ mày chê tiền hả con nhỏ này?”

“Tiền ai chê anh, tụi em đi làm mướn kiếm từng ngàn mua dầu chớ đâu phải công tử bạc liêu,” Duyên điềm tĩnh đáp, ngón tay cô miết nhẹ lên mép giấy bọc ni-lông. “Nhưng anh nghe em nói hết đã. Bốn chục phần là vượt định mức ba mươi suất chạy độc lập của ghe em. Nếu muốn làm trọn gói một tháng ròng rã, em phải liên kết bếp bờ hoặc chuyển giao bớt khâu phụ trợ mới kham nổi chất lượng. Bữa nay anh kêu nấu thử nghiệm bốn chục phần, tụi em vẫn sẵn sàng dồn sức nấu chín tại bến quen, chia thùng giữ nhiệt đem vô giao cho công trường anh. Nhưng muốn tụi em giao tận rạch Bưng Sen, em có ba điều kiện bắt buộc anh phải gật đầu trước khi em nhóm bếp.”

“Mày… mày ra điều kiện với tao?” Giọng Phúc bắt đầu gắt gỏng, tiếng kim loại va đập ở công trường càng lúc càng chát chúa.

“Dạ phải, ba điều kiện sòng phẳng đặng đôi bên khỏi mất lòng sau này,” Duyên nói tiếp, không hề để sự tức giận của Phúc lấn át tiết tấu của mình. “Thứ nhất, anh phải chuyển cọc trước ba mươi phần trăm tiền cơm của bữa ăn thử bữa nay, là bốn trăm tám chục ngàn. Đúng số tiền đó vô tài khoản, tụi em mới bắt đầu xắt thịt, nhóm lửa. Thứ hai, điểm giao cơm phải là bến cố định có cọc neo chắc chắn hoặc cầu tàu an toàn; nếu con nước bất lợi, sạt lở bờ kè buộc ghe em phải dời điểm neo ngoài vàm rạch, công trường của anh phải tự cho người hay xuồng máy chạy ra rước cơm, bằng không tụi em tính thêm phụ phí dời điểm neo năm chục ngàn tiền dầu máy. Thứ ba, giờ ăn phải chốt cứng trong khung mười một giờ rưỡi đến mười hai giờ trưa. Quá mười hai giờ mà thợ chưa chịu ăn, tụi em không chịu trách nhiệm về độ nóng sốt hay độ giòn của đồ ăn. Ba điều đó anh chịu thì em mần, không chịu thì em xin phép nhường mối cho bếp khác.”

Sự im lặng ở đầu dây bên kia kéo dài đến năm, sáu giây. Chỉ có tiếng gió giông gầm rú và tiếng còi xe xúc hụ lên một hồi giục giã. Rõ ràng Đặng Văn Phúc không ngờ một con nhỏ thợ máy từng chịu lép vế, từng ngậm đắng nuốt cay lội bùn nhận bạc cắc bị trừ đầu trừ đuôi như Duyên, nay lại có thể nói những lời đanh thép, khúc chiết và lạnh lùng như một nhà buôn sành sỏi.

“Mày… mày làm ăn kiểu chảnh chó vậy coi chừng ế sưng hàm nghen Duyên!” Phúc chửi đổng, tiếng thở phì phò qua ống nghe. “Cơm công trường dã chiến lội bùn lội nước mà mày đòi cọc ba mươi phần trăm? Đòi bến kiên cố? Sông rạch này của ông nội mày để lại chắc?”

“Sông rạch không phải của ông nội em, nhưng cái mạng của hai đứa em với chiếc ghe này là tài sản duy nhất của tụi em,” Duyên không hề nao núng, giọng cô đanh lại như thép nguội. “Tụi em bơi ghe đi làm ăn chân chính để sống, chớ hổng phải đi đánh bạc với con nước của anh. Anh ưng cách làm ăn minh bạch, bảo đảm cơm ngon canh ngọt, thịt tươi rau sạch thì mười một giờ rưỡi trưa nay có cơm nóng tới vàm. Còn nếu anh thấy phiền hà, anh cứ việc kiếm mối bếp bờ khác bao trọn gói cho khỏe đôi bên.”

Phúc thở dồn dập. Tiếng máy xúc lại gầm lên, xen lẫn tiếng la hét của cai phụ đòi cơm trưa cho kíp thợ dầm mưa từ rạng sáng. Áp lực tiến độ kè đá đang dí sát gáy anh ta, mà cái xứ ngã ba sông sình lầy này, đào đâu ra một bếp ăn dám nhận nấu bốn chục phần giao gấp giữa một cơn mưa giông mù mịt trời đất thế này? Bếp trên bờ ngoài chợ huyện thì xa quá, chở xe máy lội sình vô Bưng Sen chỉ có nước đổ nhào.

“Được rồi! Bữa đầu thử nghiệm tao chìu mày!” Phúc rít qua kẽ răng. “Tao bắn bốn trăm tám chục ngàn cọc qua số tài khoản mày liền bây giờ. Nấu cho đàng hoàng bốn chục phần sườn kho tiêu với canh bí đao cho tao. Đúng mười một giờ rưỡi ghe mày phải lủi vô sát mũi đê Bưng Sen, nghe chưa!”

*Cụp.*

Cuộc gọi bị ngắt cái rụp khô khốc.

Duyên hạ chiếc điện thoại xuống, lồng ngực khẽ phập phồng sau một hồi căng thẳng tột độ. Chưa đầy một phút sau, chiếc máy cục gạch rung bần bật một nhịp dài kèm theo tiếng *tinh* khô khốc: tin nhắn từ ngân hàng báo tài khoản nhận đúng bốn trăm tám mươi ngàn đồng từ Đặng Văn Phúc.

Duyên thở hắt ra một hơi dài, quay sang nhìn Bình.

Bình trố mắt nhìn cô, con dao bào trên tay hạ xuống thau nước ngọt, mặt anh vừa kinh ngạc vừa nể phục:

“Mày dữ dằn thiệt đó Duyên… Tao đứng bên này nghe mày chém từng câu từng chữ mà tim tao nhảy thót lên tới cuống họng. Tao tưởng ổng chửi thề rồi ổng cúp ngang bỏ đi luôn chớ!”

“Mềm nắn rắn buông mày ơi,” Duyên quẹt giọt mồ hôi đang rịn ra trên trán dù gió mưa đang lùa lạnh ngắt qua mạn thuyền. “Cái thứ thầu như ổng, mình mà nhũn ra một phân là ổng đè đầu mình lún xuống bùn một tấc. Bữa nay có quy chế, có tiền cọc dằn túi rồi thì mần ăn cho đàng hoàng, danh chánh ngôn thuận. Thôi, nổi lửa lẹ lên Bình! Bốn chục phần cơm sườn kho tiêu chớ hổng phải chuyện giỡn chơi đâu!”

***

Khoang bếp nhỏ của chiếc ghe lập tức chuyển mình thành một công xưởng vận hành chuẩn xác đến từng động tác.

Mưa ngoài trời mỗi lúc một dày hạt, giăng kín mặt sông Cái Mít một màu xám đục như khói. Gió chướng thổi thốc từng cơn làm tấm bạt che bên hông ghe phần phật giật liên hồi, nhưng bên dưới mái tôn thấp lè tè, hơi ấm bắt đầu lan tỏa ngùn ngụt, xua tan cái lạnh lẽo của ngày giông bão.

Bình xắn tay áo bước vào vị trí bếp trưởng với sự thuần thục đáng kinh ngạc. Mười hai ký sườn heo tươi rói cắt khúc vuông vức—vốn là phần thịt heo nạc dây ngon nhất mà hai đứa vừa gom được từ sáng sớm ở lò mổ mối quen—được trút vào thau nhôm lớn. Bình vặn vòi nước ngọt từ can nhựa ba mươi lít chở từ bến Bà Hảo, rửa sạch từng miếng sườn, để ráo nước trên rổ tre dày. Đôi tay thoăn thoắt của anh băm nhuyễn một vốc hành tím, tỏi ta và ớt hiểm, rồi rải đều lên thịt. Tiêu đen Phú Quốc xay thô thơm nồng cay sè mũi, nước mắm cá cơm Phú Quốc cốt nhĩ nguyên chất sóng sánh màu cánh gián và đường thốt nốt vàng óng được anh đong đếm chuẩn xác từng muỗng canh.

Bình bật bếp gas công nghiệp. Ngọn lửa xanh biếc bùng lên dưới đáy chiếc chảo nhôm năm tấc dày cùi cui. Anh thả một muỗng mỡ heo lớn vào chảo, mỡ sôi tăm lách tách, khói bốc lên ngào ngạt. Khi tỏi hành phi thơm lừng dậy mùi khắp khoang thuyền, Bình trút toàn bộ mười hai ký sườn heo đã thấm gia vị vào chảo.

*Xèo… xèo…!*

Tiếng thịt chạm mặt nhôm nóng bỏng ròn rã vang lên át cả tiếng mưa rơi lộp độp trên mái tôn. Mùi thịt áp chảo cháy cạnh quyện với mùi đường thốt nốt thắng màu caramen bốc lên nghi ngút, đậm đà, béo ngậy và ấm nồng. Bình cầm chiếc vá cán dài đảo liên tục, từng dẻ sườn săn lại, ngả màu nâu vàng óng ánh như mật ong. Anh hạ nhỏ lửa, châm thêm chút nước dừa tươi xăm xắp mặt thịt, đậy kín nắp vung nhôm đặng lửa liu riu rút hết gia vị vào tận lõi xương.

Ở góc bên kia, Duyên lo phần việc nặng nhọc của nồi cơm lớn. Chiếc nồi gang quân dụng nấu bốn mươi phần cơm Nàng Hoa đã sôi ùng ục, hơi nước bốc lên mù mịt cả nóc mui. Duyên canh đúng cữ nước rút cạn, nhanh nhẹn nhấc nồi ra khỏi bếp gas phụ, vần nhẹ sang mép bệ lót gạch tàu có ủ tro than ấm đặng hạt gạo nở đều, xốp dẻo từng hạt mà tuyệt đối không bị khét một miếng cháy nào dưới đáy. Kế bên, nồi canh bí đao nấu thịt bằm sôi lục bục; từng lát bí xanh mướt, trong veo lấp lánh dưới làn nước canh trong vắt, điểm xuyết những sợi hành ngò xắt mịn và tiêu bột rắc đều tay.

Theo đúng bài học xương máu từ những chuyến đi trước, hai đứa tuyệt đối tuân thủ quy chuẩn vận hành an toàn: không bao giờ để thức ăn lỏng trong nồi hở khi ghe nhổ neo chạy trên sóng gió.

Khi sườn đã chín mềm róc xương, nước sốt sền sệt bám chặt quanh từng miếng thịt óng ả, Bình cẩn thận trút toàn bộ vào hai âu inox lớn có nắp đậy gài gioăng cao su chịu nhiệt, khóa chặt bốn tai kẹp xung quanh. Cơm trắng nóng hổi được xới tơi xốp, nén vừa vặn vào các khay nhôm giữ nhiệt hai lớp. Nồi canh bí đao nghi ngút khói được rót cẩn thận qua phễu vào hai bình giữ nhiệt chân không chuyên dụng, nắp ren vặn chặt kín bưng, không rỉ ra dù chỉ một giọt nước.

Toàn bộ bốn mươi phần ăn được xếp gọn gàng vào bốn thùng giữ nhiệt lớn bằng nhựa xốp bọc bạt cách nhiệt, chằng néo cố định vào những móc sắt gắn chết dưới sàn khoang ghe—vị trí có trọng tâm thấp nhất để tránh lật đổ khi sóng đánh. Phía trên, Duyên cẩn thận phủ thêm một tấm bạt ni-lông dày chống nước mưa tạt.

“Mười giờ mười lăm phút! Vừa khít giờ xuất phát!” Bình quẹt mồ hôi nhễ nhại trên trán, ngó khoang đồ ăn ngay ngắn mà nở nụ cười nhẹ nhõm.

Duyên cúi người xuống buồng máy trần phía sau đuôi tôm. Cô kiểm tra lại ốc siết chân máy, ngó lượng dầu diezen trong bình chứa con, xoa tay lên trục cốt máy tám ngựa vừa được Chú Tư tiện lại láng o, bôi trơn lớp mỡ bò vàng óng. Cô kéo dây le gió, nắm chặt tay quay, dồn sức giật mạnh.

*Tạch… tạch… bùng… bình… bình… bình…!*

Cỗ máy nổ giòn tan, tiếng máy trầm đục, đều đặn vang lên đầy sinh lực. Lườn ghe gỗ kiền kiền khẽ rung lên nhịp nhàng theo từng nhịp pít-tông. Duyên nắm chặt cần lái đuôi tôm bọc cao su, mắt nhìn thẳng ra ngã ba sông:

“Nhổ sào Bình ơi! Tiến vô Bưng Sen giao cơm!”

Chiếc ghe rẽ màn mưa trắng xóa, lướt êm ru trên mặt sông Cái Mít. Dòng nước lớn đang độ triều dâng, sóng lăn tăn vỗ vào mạn thuyền tạo thành những vệt bọt trắng xóa. Cảm giác chiếc máy chạy êm ro, thức ăn thơm phức nằm yên vị trong thùng giữ nhiệt khiến lòng hai đứa rạo rực một niềm phấn khởi. Nếu chuyến thử nghiệm này trót lọt, hợp đồng tháng sẽ được ký, chuỗi ngày chật vật của chiếc ghe bếp nhỏ sẽ chính thức bước sang một trang mới vững vàng hơn.

Thế nhưng, sông nước miền Tây vào mùa mưa giông chẳng bao giờ là một kẻ hào phóng dễ đoán.

Khi mũi ghe vừa lách qua khỏi ngã ba vàm để quẹo vào con rạch Bưng Sen hẹp té, bầu trời phía trước đột ngột sụp tối sầm lại như thể có một bàn tay khổng lồ kéo tấm màn đen kịt trùm kín không gian.

Gió chướng bỗng đổi chiều, gầm thét từng cơn man dại qua rặng tràm và những rặng dừa nước mọc dày đặc hai bên bờ. Cơn mưa rào ban nãy biến mất, thay vào đó là một trận cuồng phong trút nước xuống mù mịt, dữ dội đến mức cách nhau năm mét cũng không nhìn rõ mặt người. Lòng rạch Bưng Sen vốn quanh co nhiều khúc cua ngặt, nay hứng trọn lượng nước mưa khổng lồ từ các cánh đồng nội đồng đổ dồn ra sông lớn. Mặt nước phẳng lặng ban nãy biến thành một dòng thác đỏ ngầu phù sa, cuồn cuộn chảy xiết như muốn bứng gốc mọi thứ trên đường đi của nó.

Duyên phải gồng cứng hai bắp tay, hai chân dang rộng bám chặt xuống sàn gỗ ướt sũng để ghì chiếc cần lái đuôi tôm đang giật bần bật theo từng vòng xoáy ngầm. Động cơ tám ngựa gầm lên từng chập nặng nhọc, cánh chân vịt bằng đồng chém nước ken két dưới lòng rạch. Bình ngồi thụp ở mũi ghe, hai tay níu chặt be thuyền, tấm áo mưa ni-lông mỏng manh bị gió giật rách tơi tả, để lộ bờ vai ướt sũng và lạnh ngắt.

“Duyên ơi! Coi chừng mé trái!” Bình hét lớn, giọng anh bị xé toang giữa tiếng sấm nổ đanh gọn trên đầu.

Cách mũi ghe chưa đầy bốn mét, một thân tràm mục to bằng bắp đùi người lớn trôi phăng phăng theo dòng nước xoáy, cành nhánh gãy nhọn hoắt chĩa thẳng về phía lườn thuyền. Duyên dậm chân ga, bẻ gắt cần lái sang phải. Mũi ghe chồm lên, nghiêng một góc chênh vênh rợn người; mép be thuyền chỉ còn cách mặt nước đỏ ngầu chưa đầy một tấc tay. Nước rạch tràn vào sàn khoang một vạt lớn trước khi con thuyền lấy lại thăng bằng, lướt sượt qua thân cây gỗ mục trong gang tấc.

Mười một giờ mười lăm phút.

Bằng tất cả sự khéo léo và kinh nghiệm của một thợ máy sông nước, Duyên đã đưa chiếc ghe tiến gần tới khu vực công trường thi công kè đá Bưng Sen.

Nhưng khi nhìn thấy quang cảnh trước mắt qua màn mưa xối xả, tim Duyên thắt lại nghẹn đắng.

Hiện trường không còn là một công trường thi công bình thường nữa, mà là một bãi chiến trường hoang tàn ngập ngụa bùn đất. Những chiếc máy xúc bánh xích nằm chết dí trên gờ đê nhão nhoét sình lầy, cần cẩu chúc đầu xuống đất. Hàng chục người thợ đào đất mặc áo mưa rách bươm đang co cụm run rẩy dưới một tấm bạt dứa rách tả tơi căng tạm bên sườn dốc.

Và tệ hại nhất: đoạn bờ kè đất nơi Phúc từng hẹn làm bến neo tạm cho ghe bếp đã bị dòng nước xiết khoét rỗng chân, đổ sụp xuống lòng rạch thành một vụ sạt lở kinh hoàng. Hàng chục khối bùn non, đất sét và rễ cây vừa bị cuốn trôi xuống nước, biến toàn bộ mép nước thành một bãi bùn lún sủi tăm độc hại. Toàn bộ cọc tre cắm làm bến đỗ dã chiến đã bị vùi lấp hoàn toàn dưới đống sình lầy nham nhở.

Ngay sát mé nước, những tảng đá hộc lớn—loại đá xanh nặng hàng trăm ký dùng để đổ móng kè—nằm chỏng chơ, nhấp nhô nửa chìm nửa nổi dưới những đợt sóng cuộn trào hung hãn. Dòng nước rạch ở khúc này thắt lại như một cái cổ chai, tạo thành những vòng xoáy ngầm hung tợn quất chan chát vào bờ đá, chực cuốn phăng mọi vật cản va đập vào đó.

Bình nhìn bãi bùn lún ngập ngụa và những mũi đá hộc nhọn hoắt ẩn hiện dưới làn nước đỏ ngầu, mặt anh tái mét, không còn một giọt máu:

“Trời đất quỷ thần ơi! Bến sạt lở sạch bách rồi Duyên ơi! Ém ghe vô đó là đá kè nó đâm toạc lườn thuyền liền! Nước xoáy kiểu này cắm sào là lật ghe như chơi!”

Từ trên cái lán bạt dã chiến trên gờ đê cao, bóng dáng Đặng Văn Phúc trùm chiếc áo mưa cánh dơi màu xanh bộ đội xuất hiện. Anh ta đứng chênh vênh trên mô đất nhão, tay cầm chiếc loa phóng thanh mini huơ lia lịa, họng loa rè rè gào thét bằng hết sức bình sinh át tiếng mưa gió:

“Con Duyên! Mày thấy mũi kè chưa? Ém sát mũi ghe vô chân bãi đá! Ráng ủi thẳng mũi vô bãi sình! Cắm sào xuống! Đưa cơm lên lẹ cho thợ tao ăn đặng tụi nó còn sức vác bao cát vá đê chạy lũ! Mau lên!”

Duyên nhìn chằm chằm vào bờ đá nham nhở cách mũi thuyền chỉ chừng mươi mét. Nước đỏ ngầu đang gầm gừ quất từng cơn sóng bạc đầu vào lườn ghe, làm thân gỗ kiền kiền run lên bần bật từng chặp.

Nếu cô nghe lời Phúc, rồ ga ủi mũi ghe vào bãi đá đó, một tảng đá hộc ngầm dưới nước có thể xé toạc đáy thuyền bất cứ lúc nào. Và nếu cố tình cắm sào neo đậu lỏng lẻo giữa dòng xoáy sạt lở này để bưng từng thùng cơm lên bờ, chỉ cần một đợt sóng mạnh từ dòng nước xiết ập tới, chiếc ghe—ngôi nhà, xưởng máy, chiếc cần câu cơm duy nhất của hai đứa—sẽ bị lật úp, chìm nghỉm xuống đáy bùn rạch Bưng Sen trong chớp mắt.

Trong khoảnh khắc sinh tử ngàn cân treo sợi tóc ấy, giữa tiếng mưa quất rát mặt và tiếng loa gào thét điên cuồng của Phúc, bên tai Duyên bỗng văng vẳng lời dặn trầm đục, nghiêm khắc của Chú Tư Máy bên triền đà xưởng cơ khí:

*“Làm nghề chạy ghe trên sông, cái máy nứt cốt còn thay được, miếng ván nứt còn trét chai được, chớ ghe chìm, mạng trôi theo dòng nước thì coi như hết kiếp làm ăn. An toàn không bao giờ được đem ra đổi lấy cái gọi là đúng hẹn!”*

Từng con chữ trong cuốn sổ bọc ni-lông lại bùng cháy rực rỡ trong tâm trí cô: *Tuyệt đối không neo đậu và nổi lửa ở nơi có nguy cơ sạt lở hoặc dòng chảy nguy hiểm. Mất điều kiện an toàn thì phải dừng, đổi cách làm hoặc hủy đơn.*

Ánh mắt Duyên đanh lại. Nỗi sợ hãi hoàn toàn biến mất, nhường chỗ cho sự tỉnh táo lạnh lùng và quyết đoán tột cùng của một người cầm lái chịu trách nhiệm cho sinh mạng bạn đồng hành và vận mệnh chiếc ghe.

Cô không rồ ga ép mũi vào bãi đá. Cô không rút cây sào neo ra cắm xuống bãi bùn lún tử thần.

Duyên ghì chặt cần lái, gạt mạnh cần số lùi, kéo ga ngược dòng nước. Chiếc chân vịt bằng đồng rít lên dữ dội, chém tung bọt nước đỏ ngầu. Mũi ghe chồm lên, thoát khỏi một vòng xoáy ngầm vừa ập tới, rồi ngoạn mục quay ngoắt một trăm tám mươi độ, hướng thẳng mũi trở lại phía vàm rạch.

“Duyên! Mày lái đi đâu vậy?” Bình hoảng hốt bám chặt be thuyền la lên.

“Ra vàm! Ra bến dân sinh ngoài ngã ba Cái Mít!” Duyên hét lớn, giọng cô lanh lảnh đè bẹp tiếng gầm của cơn giông. “Ở đây là chết chùm! Tao không bao giờ để mày với cái ghe này chìm ở cái bãi đá chết tiệt này!”

Chiếc ghe xé nước lao đi vun vút, xuôi theo dòng nước xiết ra phía cửa rạch, bỏ lại sau lưng bóng dáng Đặng Văn Phúc đang nhảy choi choi trên đống bùn đất và tiếng gào thét tuyệt vọng nghẹt lại trong chiếc loa rè.

Mười phút sau, bằng tài nghệ cầm lái điêu luyện, Duyên đã đưa chiếc ghe thoát khỏi hiểm địa Bưng Sen, cặp nhẹ nhàng vào mé bến dân sinh kiên cố ngoài vàm ngã ba sông Cái Mít.

Nơi đây bờ kè bằng bê tông cốt thép của xã xây dựng vững chãi, mặt nước êm ả dưới bóng râm của rặng dừa nước che chắn gió giông, có những cọc sắt neo đậu cắm sâu xuống lòng đất. Duyên thảy cuộn dây mũi cho Bình nhảy lên bờ cột chặt vào cọc sắt, rồi cô tự tay cầm cây sào tre bịt sắt nhẵn bóng, dồn hết sức bình sinh thụt sâu xuống tầng đất sét dưới lòng sông giữ chặt mạn lái.

Chiếc ghe nằm im lìm, vững chãi như bàn thạch giữa cơn mưa giông vẫn đang trút nước ào ào.

Toàn thân Duyên và Bình ướt sũng từ đầu đến chân, răng đánh vào nhau lập cập vì lạnh. Nhưng khi Duyên lật tấm bạt ni-lông kiểm tra khoang hàng, bốn thùng giữ nhiệt vẫn nằm ngay ngắn, khô ráo tuyệt đối, hơi nóng từ bên trong vẫn phả ra ấm sực qua các khe nắp đậy. Bốn mươi phần cơm sườn kho tiêu và canh bí đao vẫn nguyên vẹn, nóng hổi không hề suy suyển một li.

Duyên rút chiếc điện thoại cục gạch được bọc kín trong túi ni-lông chống nước ra. Màn hình nhấp nháy liên tục sáu cuộc gọi nhỡ từ Đặng Văn Phúc. Cô quẹt nước mưa trên trán, bấm nút gọi lại.

Vừa thông máy, đầu dây bên kia đã nổ tung như một quả mìn:

“Con Duyên! Mày bị điên rồi hả con kia? Mày lái ghe chạy đi đâu vậy? Mày có biết bốn chục thằng thợ của tao đang đứng dầm mưa chờ cơm ngoài mé kè không? Mày dám quay đầu bỏ chạy hả? Mày coi thường tao vừa thôi nghen!”

Duyên đứng thẳng lưng bên mạn thuyền, giọng cô trầm tĩnh, chậm rãi đến rợn người:

“Anh Phúc, bến tạm của anh sạt lở chìm nghỉm dưới bùn non rồi, đá hộc lởm chởm nhấp nhô, nước xoáy như thác đổ. Ghe em ém vô đó là toạc lườn lật ghe trong vòng ba nốt nhạc. Em đã đưa ghe ra neo chắc chắn tại bến dân sinh ngoài vàm rạch rồi. Cơm canh bốn chục phần em đóng thùng giữ nhiệt nóng hổi, nguyên vẹn không thiếu một hột. Anh điều ngay chiếc xuồng máy vỏ composite của công trường chạy ra đây mất đúng năm phút, bốc các thùng giữ nhiệt chuyển vô cho thợ ăn. Bây giờ mới đúng mười một giờ ba mươi lăm phút, tụi em giao hàng chuẩn chỉnh tại điểm an toàn ngoài vàm theo đúng giao kèo!”

“Xuồng máy cái con củ cải!” Phúc lồng lộn gào thét, tiếng gió rít qua micro nghe méo mó, biến dạng. “Xuồng máy công trường tao đang bận chở bao cát vá mũi đê sạt lở, rảnh háng đâu mà chạy ra đón cơm cho tụi mày? Tao bao cơm là bao giao tận mũi kè! Mày là ghe bếp lưu động, việc của mày là phải bám sát công trường! Mày không chịu ép sát chân bờ kè giao tận tay thợ thì dẹp mẹ hết đi! Tao hủy toàn bộ hợp đồng cơm tháng! Một hột cơm trưa nay tao cũng không lấy! Mày nghe rõ chưa?”

Từng lời Phúc nói như những nhát búa nện thẳng vào lồng ngực Duyên.

Hủy hợp đồng cơm tháng.

Năm mươi triệu đồng doanh thu mơ ước. Cơ hội đổi đời, cơ hội trả sạch nợ nần cho Chú Tư, cơ hội tích lũy tiền của suốt một tháng trời bỗng chốc tan biến thành bọt nước giữa dòng sông Cái Mít cuộn sóng.

Một thoáng nghẹn đắng trào lên tận cuống họng.

Nhưng khi cô quay đầu nhìn lại khoang thuyền, nhìn thấy Bình—người bạn đồng hành cùng cô chia ngọt sẻ bùi—đang đứng co ro trong manh áo ướt nhưng ánh mắt sáng ngời niềm tin cậy tuyệt đối dành cho cô; khi cô nhìn xuống lườn gỗ kiền kiền còn nguyên vẹn, chiếc máy tám ngựa đang nổ thì thầm êm ả—tất cả những gì hai đứa chắt chiu gây dựng từ hai bàn tay trắng—Duyên biết mình không có quyền dao động.

Đổi một hợp đồng béo bở lấy một lần liều mạng mù quáng, lấy nguy cơ chìm thuyền, mất mạng giữa bãi đá ngầm Bưng Sen, đó không phải là làm ăn. Đó là sự xuẩn ngốc, sự đầu hàng danh dự mà cô đã thề sẽ không bao giờ lặp lại kể từ ngày gánh nợ rời khỏi sân phơi cô Sáu.

“Anh Phúc,” Duyên nói, từng tiếng rơi ra rành rọt, đanh thép như đinh đóng cột buồm. “Ghe của em nhận nấu cơm nuôi sống người ta, chớ ghe em không bán mạng cho công trường của anh. Quy chế em đã nói rõ từ sáng sớm: thiên tai bến bãi mất an toàn thì công trường phải ra vàm rước cơm. Anh tiếc chiếc xuồng máy chở bao cát mà ép tụi em phải đâm đầu vô bãi đá chết người đặng giữ mối cơm tháng, thì em dứt khoát từ chối. Em không bao giờ đánh đổi tính mạng của hai đứa em và chiếc ghe này để chìu theo đòi hỏi vô lý của anh!”

“Mày ngon lắm con Duyên! Mày nhớ mặt tao!” Phúc nghiến răng ken két qua điện thoại. “Hủy hết! Bốn chục phần cơm trưa nay mày tự ôm lấy mà ăn cho nghẹn họng! Cả cái xứ rạch Cái Mít này từ nay về sau đéo có ai thèm rước cái thứ ghe làm ăn chảnh chọe như tụi mày nữa đâu!”

*Tút… tút… tút…*

Tiếng tút khô khốc vang lên, cắt đứt cuộc đối thoại.

Không gian bỗng chìm vào một khoảng lặng kỳ lạ. Chỉ còn tiếng mưa rơi rào rào trên rặng dừa nước và tiếng sóng vỗ ì ọp vào bờ kè bê tông kiên cố.

Bình đứng chết lặng bên cọc neo, hai tay buông thõng. Anh nhìn bốn thùng giữ nhiệt xếp ngay ngắn giữa lòng khoang, nơi chứa đựng mồ hôi, công sức và tâm huyết của hai đứa từ bốn giờ sáng tới giờ. Mười hai ký sườn heo loại một, gạo Nàng Hoa thơm phức, canh bí đao ngọt mát… tất cả giờ đây biến thành một đống hàng ế vô vọng giữa một bến sông vắng ngắt không một bóng người qua lại.

Duyên đứng lặng đi. Nước mưa trên mái tóc nhỏ từng giọt xuống gò má cô, mằn mặn nơi khóe môi. Cô không rõ đó là nước mưa đầu mùa hay là giọt nước mắt uất nghẹn mà cô đang cố sức nuốt ngược vào trong lòng. Thua lỗ bốn mươi phần cơm không chỉ là mất trắng tiền lời, mà nó còn khoét sâu một nhát đau đớn vào số vốn còm cõi mà hai đứa chắt bóp bấy lâu nay. Rồi tiếng đồn về một chiếc ghe bếp “khó tính”, “chảnh chọe”, dám bật lại cai thầu chắc chắn sẽ lan truyền khắp các công trường dọc sông Cái Mít.

Nhưng trong sâu thẳm tâm can, Duyên không hề thấy hối hận.

Không hề có cảm giác nhục nhã, bẽ bàng như cái ngày cô phải ngụp lặn trong bùn non nhận bạc cắc bị trừ đầu trừ đuôi hồi năm ngoái. Lần này, cô ngẩng cao đầu. Cô đã chọn bảo vệ chiếc ghe, bảo vệ tính mạng của Bình và chính mình.

Duyên hít một hơi thật sâu, mở màn hình điện thoại ra.

Bằng những thao tác dứt khoát, ngón tay cô lướt trên bàn phím bấm chuyển khoản trả lại đúng bốn trăm tám mươi ngàn đồng tiền cọc vào tài khoản của Đặng Văn Phúc, kèm theo dòng nội dung ngắn gọn: *“Ghe bếp hoàn trả toàn bộ cọc đơn trưa Bưng Sen do điều kiện bến bãi không bảo đảm an toàn.”*

Bình nhìn thấy màn hình sáng lên, giật thót mình kêu lên:

“Ủa Duyên… sao mày trả cọc hết trơn vậy? Lỗi tại ổng hủy đơn sát giờ mà, theo luật mình được giữ cọc đặng bù tiền chợ sườn heo chớ!”

Duyên ngẩng lên, đôi mắt cô ráo hoảnh, ánh lên một tia nhìn kiên định chưa từng thấy:

“Trả hết cho ổng đi Bình. Trả cho sạch nợ, cho đứt đoạn ân oán. Mình trả đủ bốn trăm tám chục ngàn đặng ổng không bao giờ có cái cớ mở miệng nói ghe bếp tụi mình ăn quỵt hay làm ăn chụp giật. Mình bán cơm không giao được tận tay vì lý do bất khả kháng, mình không thèm lấy một đồng cắc nào của người ta. Nhưng đổi lại, từ nay về sau, Đặng Văn Phúc hay bất kỳ ai cũng đừng hòng đem mấy đồng bạc cắc hay mấy cái hợp đồng béo bở ra để ép tụi mình phải cúi đầu làm liều nữa!”

Nói xong, Duyên bước lại gần buồng máy, với tay giật nhẹ dây le. Chiếc máy tám ngựa lại nổ giòn tan, đều đặn.

“Về thôi Bình! Về bến xưởng Chú Tư. Ghe mình đi đàng hoàng, về đàng hoàng!”

Chiếc ghe từ tốn rời bến dân sinh, lướt êm ả giữa lòng sông Cái Mít mênh mông, bỏ lại sau lưng vùng rạch Bưng Sen sạt lở đục ngầu cuộn sóng.

***

Một tiếng sau, chiếc ghe bếp đã neo an toàn dưới rặng bần xanh rì, râm mát quen thuộc mé sông Cái Mít, đối diện xưởng tiện cơ khí của Chú Tư Máy. Cơn mưa giông dữ dội đã tạnh hẳn, mây đen tan biến nhường chỗ cho những vạt nắng chiều hanh vàng rọi xuống mặt sông phẳng lặng như một tấm gương khổng lồ. Những giọt nước mưa còn đọng trên lá bần rơi lách tách xuống mui tôn, nghe thanh thản lạ kỳ.

Dưới khoang ghe sạch sẽ, Duyên và Bình ngồi xếp bằng bên nhau trên sàn gỗ kiền kiền khô ráo.

Bình mở nắp một thùng giữ nhiệt. Khói nóng lập tức túa ra ngào ngạt, mang theo mùi sườn kho tiêu thơm nức mũi và màu bí đao xanh mướt mọng nước. Anh dùng muỗng xới hai hộp cơm đầy vun ngọn, gắp đầy những miếng sườn kho vàng óng ánh, đậm đà nước sốt caramen lên trên, múc thêm hai tô canh bí đao bốc khói nghi ngút rắc đầy tiêu cay nồng.

“Ăn cơm trưa đi Duyên,” Bình đưa hộp cơm cho cô, nở một nụ cười hiền hậu, ấm áp lạ lùng. “Cơm sườn bữa nay tao kho tới lửa dữ lắm, thịt mềm róc xương, ngon đỉnh chóp luôn á. Bốn chục phần này, lát nữa mình đem qua biếu Chú Tư với mấy anh em thợ tiện bên xưởng một nửa, phần còn lại cất tủ mát chia cho bến bà Hảo với má mầy, coi như ghe mình đãi cả bến một bữa ra trò!”

Duyên đón lấy hộp cơm nóng hổi, cắn một miếng sườn. Vị mặn ngọt đậm đà, vị cay ấm nồng của hạt tiêu lan tỏa trên đầu lưỡi, ngon đến nghẹn ngào. Cô bưng tô canh bí đao húp một ngụm lớn, nghe vị ngọt thanh mát thấm sâu vào lồng ngực đang run rẩy sau một buổi trưa dông bão.

Cuốn sổ tay bìa bọc ni-lông mở sẵn trên sàn gỗ. Duyên cầm cây bút bi, nắn nót ghi lại dòng thu chi cay đắng của bữa trưa hôm nay:

**ĐƠN HÀNG BƯNG SEN (HỦY):** - Tiền chợ nguyên liệu (12kg sườn heo, bí đao, gia vị): 720.000 đồng - Tiền dầu máy diezen chạy rạch Bưng Sen: 60.000 đồng - Doanh thu: 0 đồng (Hoàn trả 100% cọc: 480.000 đồng) - **THIỆT HẠI TRỰC TIẾP: -780.000 ĐỒNG.**

Gần tám trăm ngàn đồng tiền túi trôi theo dòng nước. Một khoản lỗ không hề nhỏ sau chuỗi ngày hai đứa chắt bóp từng đồng công nhật. Nhưng khi gập cuốn sổ lại, tay Duyên không hề run rẩy như những lần thua lỗ trước đây.

Bởi vì hôm nay, lần đầu tiên trong suốt hành trình lập nghiệp nhọc nhằn trên sông nước, cô đã không đánh mất chính mình. Cô đã không nhượng bộ sự an toàn để đổi lấy sự hài lòng độc hại của khách hàng. Chiếc ghe vẫn nguyên vẹn, buồng máy vẫn êm ru, và quan trọng nhất, hai đứa cô vẫn ngồi đây, bình an vô sự, ăn mâm cơm do chính tay mình nấu bằng tất cả sự tự trọng nghề nghiệp.

Duyên buông hộp cơm, bước ra mũi thuyền, cầm lấy cây sào tre bịt sắt nhẵn bóng nước sơn. Cô dồn lực đôi cánh tay săn chắc, cắm phập cây sào neo cắm sâu xuống tầng đất sét vững chãi bên mé rạch an toàn.

Đứng thẳng người trên mũi ghe, Duyên phóng tầm mắt nhìn ra vàm sông Cái Mít xa xăm. Nơi đó, dòng nước đỏ ngầu phù sa của rạch Bưng Sen vẫn đang cuồn cuộn trôi qua nơi lẽ ra họ đã phải nổi lửa. Dòng nước dữ dội ấy có thể cuốn phăng những bờ kè tạm bợ, có thể nhấn chìm những toan tính chụp giật của những kẻ làm ăn liều lĩnh, nhưng nó đã không thể cuốn trôi lằn ranh mà cô vừa kiên quyết vạch ra cho số phận chiếc ghe này.