Cân vị theo con nước

Ánh bình minh nhuộm đỏ vệt phù sa cuồn cuộn nơi ngã ba sông khi tiếng máy đuôi tôm xé toang bầu không khí tĩnh mịch, để lộ dáng vẻ tiều tụy nhưng kiên định của Phúc bên mạn ghe.

Gió sớm thổi rạt rạt qua những ngọn sào bẹo dựng đứng giữa không gian bàng bạc, hắt từng luồng hơi nước lạnh buốt mang theo mùi rong rêu, mùi bùn non và khói đốt đồng từ mạn bờ xa tạt thẳng vào mặt Nhiên. Cô đứng sững ở mũi chiếc ghe bầu trọng tải bốn mươi tấn của bà Duyên, hai bàn tay vô thức siết chặt lấy mép ván be thuyền còn ướt đẫm sương mai. Lớp gỗ sao xù xì, ram ráp dưới lòng bàn tay truyền đến một cảm giác buốt lạnh thấu xương, nhưng không sắc nhọn bằng nỗi chấn động đang dội từng cơn trong lồng ngực cô.

Chiếc xuồng composite gắn máy đuôi tôm nhỏ thó chòng chành rẽ nước lao tới, mũi xuồng chém đôi vạt lục bình trôi dạt trên mặt sóng ngầu đỏ. Chỉ sau một đêm ngắn ngủi kể từ lúc rời bến trong bóng tối, Hoàng Phúc như biến thành một kẻ hoàn toàn xa lạ. Mái tóc cắt tỉa gọn gàng thường ngày của gã làm phim thành thị giờ rối bù, bết dính những vệt bọt nước đục ngầu phù sa; đôi mắt sâu hoắm, trũng lại với hai quầng thâm tím tái vì trắng đêm không chợp mắt; gò má gầy xám ngoét và chiếc áo khoác gió sờn màu đã rách toạc một đường dài bên vai áo, để lộ lớp vải lót tơi tả.

Khi chiếc xuồng con trờ tới sát mạn thuyền gỗ to lớn của bà Duyên, tiếng bọt nước sôi ùng ục, rít lên chói tai dưới chân vịt rồi lịm dần khi Phúc dứt khoát giật mạnh chốt tắt máy. Không gian ngã ba sông lập tức chìm vào một khoảng lặng nghẹt thở, chỉ còn tiếng sóng vỗ bì bõm vào lườn gỗ và tiếng thở dốc nặng nhọc của người vừa vượt hàng chục cây số đường thủy xuyên đêm.

Phúc không ngẩng đầu lên ngay để tìm kiếm một ánh nhìn xót thương hay một lời phân bua rẻ rúng. Anh quỳ một chân trên sàn xuồng trơn trượt, hai bàn tay run rẩy vì lạnh và kiệt sức lôi từ trong chiếc ba lô chống nước màu đen ra một tệp hồ sơ dày cộp. Tệp giấy khổ A4 được bọc cẩn thận trong hai lớp túi nylon trong suốt, phẳng phiu đến mức kỳ lạ giữa một thân hình ướt sũng và tơi tả như vừa vớt dưới đáy sông lên.

Anh vịn tay vào mép be thuyền của bà Duyên, bước sảy chân qua mạn gỗ cao ngất. Đôi ủng cao su nặng trịch gõ xuống sàn ván một tiếng "thịch" nặng nề. Không một động tác thừa, Phúc quỳ gối xuống mặt sàn gỗ ướt sương ngay trước mũi chân Nhiên và bà Duyên, đặt tập tài liệu còn thơm mùi mực in ấn công nghiệp lẫn với hơi ẩm ngai ngái của sương đêm xuống giữa hai người.

"Tôi không đến đây để xin chị Nhiên hay má Duyên bỏ qua bằng ba tấc lưỡi," Phúc cất giọng. Âm thanh thoát ra từ vòm họng khô khốc của anh khản đặc, trầm đục và thô ráp như có nắm cát sông cọ xát vào từng sợi thanh quản. "Biên bản thanh lý và chấm dứt hợp đồng tác quyền độc quyền với công ty truyền thông Đường Xa đây. Kèm theo toàn bộ lệnh ủy nhiệm chi thanh toán thực hiện từ tài khoản cá nhân của tôi qua ngân hàng thương mại."

Bà Duyên nheo mắt, chiếc nón lá cũ kỹ đội lệch trên đầu che khuất nửa khuôn mặt sạm nắng. Người đàn bà cả đời bám dọc các triền sông Tây Nam Bộ khẽ khom lưng, ngón tay thô ráp nứt nẻ vì ngâm nước phèn vươn ra nhặt lấy tập tài liệu dày cộm. Bà lột lớp túi nylon, lật giở từng tờ giấy trắng tinh còn cứng mép. Nổi bật trên nền chữ in dày đặc là con dấu mộc tròn đỏ chói của đơn vị truyền thông có trụ sở tại trung tâm Sài Gòn, cùng các con dấu điện tử xác nhận giao dịch chuyển khoản thành công lúc bốn giờ ba mươi phút sáng.

"Mầy làm cái giống gì đây thằng quỷ?" Bà Duyên lạnh lùng hỏi, đuôi mắt sắc như dao cau găm thẳng vào đỉnh đầu bù xù của gã trai đang quỳ mọp. "Chữ nghĩa giăng hàng như kiến bò vầy, mầy tính đem giấy lộn ra hù bà già này chắc?"

Phúc ngẩng mặt lên. Ánh mắt anh không còn vẻ ranh mãnh, toan tính hay nét cười cợt nhả của một kẻ luôn coi thế giới là những góc máy để cắt gọt, giật gân kiếm lượt xem. Đôi mắt ấy đỏ ngầu tơ máu, bỏng rát vì thức trắng và áp lực tinh thần, nhưng sâu thẳm bên trong lại ánh lên một sự kiên quyết lạnh buốt, dứt khoát chưa từng thấy.

"Tôi dùng toàn bộ số tiền thù lao tích lũy trong gần bốn năm làm nghề tự do, cộng thêm tiền bán chiếc máy quay điện ảnh chính cùng ba chiếc ống kính cao cấp nhất mà tôi có, và rút sạch tài khoản tiết kiệm dưỡng già của cá nhân để bồi thường thiệt hại vi phạm hợp đồng," Phúc nhìn thẳng vào mắt Nhiên, từng từ phát ra nặng trịch như đá tảng thả xuống lòng sông. "Tôi chấp nhận kích hoạt điều khoản đơn phương thu hồi tác phẩm mà không cần sự đồng thuận của đối tác sản xuất. Toàn bộ một trăm hai mươi triệu đồng tiền phạt theo khung vi phạm cam kết phát hành độc quyền, cộng với chi phí bồi hoàn thiệt hại truyền thông đã được thanh toán sòng phẳng vào tài khoản của họ trước khi rạng sáng."

Nhiên đứng chết lặng. Ánh mắt cô rơi xuống bản sao kê điện tử đính kèm ở trang cuối. Số dư tài khoản cá nhân của Hoàng Phúc sau giao dịch hiển thị một con số không tròn trĩnh, trơ trọi. Đó không phải là một trò ảo thuật sổ sách của giới làm ăn; đối với một người trẻ làm nghề tự do ở cái tuổi ngoài hai mươi, việc bán sạch dàn máy móc tác nghiệp và vét cạn tài khoản dự phòng đồng nghĩa với việc tự tay tước đi chiếc cần câu cơm duy nhất, tự đẩy mình vào cảnh trắng tay, cùng quẫn giữa dòng đời biến động.

"Đường Xa đã buộc phải gỡ vĩnh viễn đoạn phim ngắn về xưởng mắm Vạn Gió và toàn bộ hình ảnh, phát ngôn bị cắt ghép của bà Tư Mặn trên tất cả các nền tảng mạng xã hội," Phúc tiếp tục, hơi thở dồn dập phả ra từng luồng sương mỏng giữa gió sớm. "Toàn bộ bản sao lưu thô trên hệ thống máy chủ đám mây của họ đã bị xóa sạch dưới sự giám sát của luật sư đại diện độc lập mà tôi thuê can thiệp lúc nửa đêm. Họ đã ký cam kết bằng văn bản: kể từ sáu giờ sáng nay, không một ai có quyền sử dụng, tái chế hay phát hành bất kỳ hình ảnh nào liên quan đến câu chuyện mắm cá đồng của bà Tư Mặn, cũng như hành trình tìm kiếm hương vị của chị Nhiên nữa. Danh dự của xưởng Vạn Gió đã được trả lại nguyên vẹn về mặt pháp lý."

Bà Duyên khẽ hừ mũi một tiếng, ngón tay cái sần sùi miết mạnh lên con dấu đỏ tươi của tờ hóa đơn phạt. Người đàn bà từng nếm trải bao phen lừa lọc của dân buôn lái, từng thấy biết bao kẻ thề thốt rồi lủi mất tăm khi sóng to gió lớn, thừa khôn ngoan để nhận ra đâu là một màn kịch vụng về, đâu là sự đánh đổi bằng chính xương máu và mồ hôi nước mắt.

"Bán sạch đồ nghề gia bảo, vét tới đồng bạc cắc cuối cùng trong túi chỉ để giật xuống một cái bóng ma trên mạng ảo... Mầy tính làm thằng ăn mày trôi sông lạc chợ, ôm cái bụng đói mà đi chụp giật qua ngày hả con?" Giọng bà Duyên tuy vẫn cộc cằn, gay gắt, nhưng cái uy hiếp sắc lạnh ban đầu đã vơi đi vài phần.

"Thưa má, tiền mất thì tôi còn hai bàn tay, tôi cày cuốc lại từ đầu được," Phúc cúi đầu thấp hơn, hai bờ vai run lên bần bật dưới lớp áo gió rách tơi tả, nhưng sống lưng anh vẫn giữ thẳng tắp. "Nhưng nếu tôi vì bảo vệ mấy cái máy quay với vài đồng bạc trong tài khoản mà để cho danh dự của người già dưới quê bị giẫm đạp, để cái nhìn cay nghiệt của dư luận bóp nghẹt xưởng mắm của bà Tư Mặn, và để sự tin tưởng non nớt của chị Nhiên bị bôi tro trát trấu... thì sau này dù tôi có cầm máy quay tiền tỷ, làm những thước phim đoạt giải này giải nọ, tôi cũng vĩnh viễn là một thằng hèn mạt, không bao giờ ngẩng mặt lên nhìn thẳng vào mắt ai được nữa."

Nhiên nén một tiếng thở dài nơi cuống họng. Gió sông vẫn thổi rát qua mặt, làm những lọn tóc mai dính bết vào má cô. Bàn tay phải của cô, nơi những vết xước rướm máu do gai me và dây kẽm từ những chuyến khuân vác nông sản ngày hôm qua còn chưa kịp kéo da non, khẽ co rút lại vì đau rát.

Cô nhớ như in cảm giác nghẹn đắng tối hôm trước, khi nhận được cuộc gọi từ bến xe miền Tây. Tiếng khóc nấc từng chặp, ngắt quãng vì tủi nhục của bà Tư Mặn giữa tiếng ồn ào của xe cộ bóp còi inh ỏi đã từng dội vào lòng cô như một nhát búa tạ. Cảm giác bị phản bội, bị đem những điều thiêng liêng nhất ra làm mồi nhử cho lòng hiếu kỳ độc hại của đám đông mạng xã hội từng khiến lồng ngực cô bốc cháy bởi sự phẫn nộ tột cùng. Vết thương niềm tin ấy quá sâu, quá mới để có thể lập tức xóa nhòa bằng một tệp giấy tờ hay vài lời trần tình gan ruột.

Nhưng khi nhìn thấy đôi mắt đỏ ngầu tơ máu, mái tóc bết bùn đất và tấm lưng gầy gò đang chịu đòn roi của sự trả giá kia, Nhiên hiểu Phúc đã không chọn cách tháo chạy. Anh không chặn số điện thoại, không đùn đẩy trách nhiệm cho thuật toán hay công ty đối tác như cách người ta vẫn thường làm. Anh đã chọn cách đớn đau nhất: tự đập nát công cụ kiếm sống của chính mình để chuộc lại một phần thanh danh cho người khác.

"Chuyện má Tư ở xưởng Vạn Gió, anh không thể giải quyết bằng một tờ giấy thanh lý hợp đồng gửi từ xa," giọng Nhiên cất lên, bình thản nhưng đanh thép, từng thanh âm gõ vào không gian sớm mai như những giọt nước rơi trên mặt đá. "Khi mọi chuyện ở đây kết thúc, anh phải tự vác thân về lại ngã ba kênh đó, bước chân vào hiên nhà bà, quỳ xuống mà dập đầu tạ lỗi với má Tư. Lời tha thứ đó thuộc về bà, không thuộc về tôi."

Phúc ngước lên, đôi môi nứt nẻ mấp máy: "Tôi nhất định sẽ về. Dù bà có lấy chổi đót đuổi đánh, tôi cũng sẽ quỳ ở hiên cho tới khi bà nguôi giận."

"Còn ở bến Bảy Nhánh này," Nhiên nhìn sang bà Duyên, người đang đứng khoanh tay dựa lưng vào cột buồm bằng gỗ mun, "tôi chỉ là một kẻ tá túc đi tìm lại những mảnh vụn của mẹ mình. Tôi không phải chủ ghe, không phải dân thương hồ, tôi không có quyền thay mặt bà con ở chợ nổi này để ban phát ân huệ hay tha bổng cho anh. Nếu má Duyên và nghiệp đoàn ghe xuồng thấy anh còn có ích, tôi sẽ không cản trở. Nhưng giữa tôi và anh, từ giờ trở đi chỉ tồn tại mối quan hệ công việc thuần túy dưới sự giám sát trực tiếp của các chủ ghe. Đừng mơ mộng rằng tôi sẽ đối đãi với anh như một người đồng hành thân thiết."

Phúc thở hắt ra một hơi dài, một luồng khí lạnh phả ra từ lồng ngực anh như thể khối đá tảng ngàn cân vừa được nhấc bớt một góc sắc nhọn. Anh gập người, trán gần như chạm sát mặt ván sàn gỗ: "Cảm ơn chị Nhiên. Cảm ơn má Duyên. Tôi chỉ xin má cho tôi làm một việc cuối cùng trước khi má xua tôi đi."

"Mầy còn muốn giở trò gì nữa?" Bà Duyên híp mắt, giọng gằn xuống.

"Tôi còn một chiếc máy quay phụ cầm tay loại nhỏ trong ba lô," Phúc vội vàng nói, ánh mắt lộ vẻ khẩn khoản chân thành. "Tôi muốn giúp nghiệp đoàn ghe xuồng ở chợ nổi Bảy Nhánh dựng một đoạn phim tư liệu ngắn. Không kịch bản giật gân, không cắt ghép câu khách, không diễn trò bi kịch. Từng khung hình, từng câu chuyện về mồ hôi nước mắt, về cảnh buôn bán nhọc nhằn của bà con sẽ do chính ban đại diện nghiệp đoàn kiểm duyệt từng giây trước khi đăng tải. Kênh phát hành sẽ do nghiệp đoàn đứng tên sở hữu hoàn toàn bằng mã số định danh của chợ nổi, toàn bộ tiền ủng hộ hay lượng khách tìm tới đặt mua nông sản sỉ lẻ sẽ chảy thẳng vào túi của tiểu thương. Tôi chỉ xin làm một thằng thợ dựng phim không công, bỏ sức lao động ra để chuộc lại cái tội tày đình của mình."

Bà Duyên lặng im hồi lâu, ánh mắt đăm đăm nhìn xoáy vào tệp giấy ủy nhiệm chi còn ướt nước trên tay. Một cơn gió chướng thổi thốc qua mạn ghe, làm tà áo bà ba đen của bà bay phần phật.

"Thôi dẹp cái màn quỳ lạy như cúng ma đó đi!" Bà Duyên bất thần quát lớn, giọng sang sảng làm bầy chim bói cá đậu trên ngọn sào bẹo giật mình đập cánh bay vút lên bầu trời xám bạc. "Ghe này là ghe buôn bán, không phải cái miếu đình mà ngồi đó lạy lục ăn năn! Muốn ở lại thì lột cái áo khoác rách đó ra, lăn xuống sàn sau xách nước rửa cá, chẻ củi đước. Nước lớn sắp tràn bờ ngực rồi, đứng đó mà rên rỉ thì trưa nay cả lũ húp cháo rùa trừ cơm!"

Dứt lời, bà ném xấp hồ sơ trả lại vào lòng Phúc, rồi quay ngoắt người bước thoăn thoắt về phía khoang lái, để lại hai bóng người một đứng một quỳ giữa ánh ban mai đang dần rực rỡ.

***

Mặt trời từ từ nhô lên khỏi rặng bần xanh ngắt ven bờ cồn, rải từng vạt ánh sáng vàng óng ả như mật ong rừng xuống mặt nước ngầu đỏ phù sa của sông Tiền. Chợ nổi Bảy Nhánh bừng tỉnh, chuyển mình vào nhịp giao thương náo nhiệt và sôi động nhất trong ngày.

Hàng trăm chiếc ghe xuồng lớn nhỏ đan cài vào nhau như một mê cung nổi bồng bềnh trên sóng nước. Tiếng mái dầm khua nước bì bõm, tiếng máy đuôi tôm nổ giòn tan "xình xịch... xình xịch", tiếng còi ghe buôn vang rền hòa cùng tiếng bạn hàng í ới gọi nhau từ mạn này sang mạn khác tạo nên một bản giao hưởng thô mộc, cuồn cuộn sức sống mãnh liệt của miền sông nước Cửu Long. Trên những ngọn sào bẹo cao vút làm bằng thân tre gai, các chủ ghe treo lủng lẳng từng chùm nông sản để tiếp thị: ghe này treo dưa hấu, ghe kia treo khóm phụng, ghe nọ treo từng củ khoai mỡ, củ sắn nõn nà... báo hiệu cho người mua từ khắp các nhánh rạch đổ về biết hôm nay ghe mình chở thứ quà gì của đất phù sa.

Bà Duyên dẫn Nhiên bước ra khoảng sàn gỗ rộng rãi phía sau lái ghe, nơi một chiếc bếp lò cà ràng bằng đất nung xám đen đã được nhóm đỏ lửa từ bao giờ. Những thanh củi đước chắc nịch cháy đượm, tỏa ra thứ nhiệt lượng nồng nàn và làn khói thơm mùi gỗ rừng ngập mặn bảng lảng vờn quanh mái che bằng lá dừa nước.

Trên chiếc bàn gỗ gõ đỏ kê thấp sát sàn thuyền, một rổ tre lớn đựng đầy cá linh tươi rói óng ánh vảy bạc vừa được kéo lên từ một chiếc xuồng giăng lưới sớm ở vàm sông. Những con cá nhỏ chỉ bằng ngón tay trỏ của người lớn, thân hình tròn lẳn, bụng căng tròn mỡ màng, vây ánh lên sắc vàng nhạt của nước lũ thượng nguồn, thỉnh thoảng lại quẫy đuôi lách tách bắn từng giọt nước mát lạnh lên mặt bàn.

Đặt cạnh rổ cá là một chiếc sàng tre chất đầy những bông điên điển vàng rực rỡ—thứ hoa dại chỉ nở bung rực rỡ nhất khi con nước lũ từ Biển Hồ tràn về bồi đắp cho đồng bằng—kèm theo vài cọng bông súng ma thân mảnh mai cuộn tròn tím ngắt, cùng một rổ me dốt vỏ mỏng tang, sắc vỏ đã ngả sang màu nâu sẫm rám nắng.

Bà Duyên ngồi xếp bằng trên sàn gỗ, tay cầm con dao bài nhỏ bản mỏng nhưng lưỡi bén ngót. Bà nhặt từng con cá linh, dùng mũi dao khứa nhẹ một đường ngang dưới mang, khéo léo dùng đầu ngón tay cái nặn nhẹ phần ruột và túi mật đen nhánh vứt đi mà không làm vỡ bụng cá.

"Ngó cho kỹ nghen mầy," bà Duyên vừa thoăn thoắt làm cá vừa cất giọng chỉ dạy, ánh mắt không rời khỏi đường dao. "Hôm qua tao cho mầy húp thử canh chua cá lăng nấu me non để mầy biết cái vị chua chát, gắt gỏng của thời điểm nước ròng kiệt đáy. Nhưng bữa nay con nước son tràn bờ, cá linh đầu mùa béo mầm từ Biển Hồ theo dòng nước cuồn cuộn đổ về bến này. Nấu cá linh với bông điên điển, mầy mà vớ cọng me non chát ngắt hay ném nắm me chín già đen thui vô là coi như mầy giết chết cả nồi canh, đổ hết công lao xuống đáy sông cho cá ăn!"

Nhiên ngồi thụp xuống bên cạnh bà, bản năng quan sát và phân tích hương vị của một đầu bếp từng lăn lộn qua các gian bếp nhà hàng chuyên nghiệp lập tức trỗi dậy. Cô chăm chú nhìn vào chiếc rổ đựng me dốt, đôi lông mày khẽ chau lại tò mò:

"Sao nhất định phải là me dốt hả má? Ở các bếp lớn, người ta thường chuộng me vắt chín già đóng khối để kiểm soát độ chua ổn định bằng cân tiểu ly, hoặc dùng nước cốt chanh tươi, giấm gạo để tạo độ sắc nét cho nước dùng."

"Đó là cái thói làm biếng của dân thị thành tụi mầy!" Bà Duyên cười khẩy một tiếng, ngón tay nhặt một trái me dốt bẻ đôi cái "rắc".

Lớp vỏ lụa mỏng tang vỡ vụn, để lộ phần cơm me bên trong. Cơm me dốt không còn xanh mướt, cứng ngắc và đầy mủ nhựa chát như me non, nhưng cũng chưa hề chuyển sang màu nâu đen ướt át, chua lòm như me vắt đã chín rục. Phần thịt me có màu vàng ươm ngả sắc mật ong, chất bột me dẻo quánh, dính nhẹ vào đầu ngón tay, tỏa ra một làn hương chua dịu dàng, thoang thoảng mùi nắng ấm.

"Dòm thấy chưa?" Bà Duyên dí nửa trái me vào sát mũi Nhiên. "Me non thì chua thanh nhưng chát đắng vì còn ngậm mủ cây, chỉ hợp với thứ cá da trơn thịt dày, mỡ ngập ngụa như cá lăng, cá ngát, cá tra bần để cái chát nó khử mùi tanh nồng của bùn đáy. Me già cuối mùa thì vị chua đã gắt gao, chua khé rát cổ họng, nấu lên bắt buộc phải tọng cả chén đường cát trắng vô mới kéo lại nổi cái vị quân bình, làm cho nước canh ngọt lờ lợ như nước đường. Còn cái trái me dốt này là lúc trái me đương độ lỡ cỡ, dở dang giữa non và già. Bột me nó dẻo, cái chua của nó đã đằm lại, đã ngậm được chút nắng cuối mùa nên nở ra một cái hậu ngọt thanh tao tự nhiên."

Bà Duyên đứng dậy, dùng chiếc gáo dừa múc nước sông đã được lóng phèn trong vắt từ chiếc khạp da lươn đổ vào chiếc nồi nhôm sâu lòng đặt trên bếp cà ràng. Than đước đỏ rực phả hơi nóng hầm hập, chỉ một thoáng sau, đáy nồi đã reo lên những tiếng sôi tăm bập bùng. Bà thả chừng chục trái me dốt nguyên vỏ vào nồi nước đang lăn tăn.

Chỉ vài phút ngâm mình trong nhiệt độ cao, lớp vỏ mỏng của me dốt khẽ nứt toác ra. Bà Duyên nhanh tay dùng chiếc muôi thủng vớt toàn bộ số me ra một chiếc rây tre đặt gác ngang miệng nồi. Bàn tay thô ráp của bà cầm chiếc muôi gỗ miết nhẹ nhàng, uyển chuyển lên từng trái me. Từng dòng nước cốt me màu nâu nhạt, sền sệt, mịn màng như sữa phù sa chảy tràn qua mắt rây, rớt xuống nồi nước sôi phát ra những tiếng xèo xèo êm tai. Một làn khói thơm bốc lên nghi ngút mang theo phong vị chua mát, thanh khiết của miệt vườn cây trái, đánh thức toàn bộ khứu giác đang co cụm lại vì sương lạnh của Nhiên.

"Cá linh đầu mùa xương mềm rụm như sụn non, thịt ngọt lịm như sữa mẹ, béo ngậy mỡ đồng nhưng cái béo của nó mong manh, thanh khiết lắm," bà Duyên vừa khuấy nhẹ nồi nước vừa chậm rãi giảng giải. "Mầy ném cái chua gắt của giấm hay me già vô, cái vị chua thô bạo đó sẽ đè bẹp dí cái ngọt thanh của cá, làm thịt cá co rút lại, chua lè chua lét và xơ như bã mía. Phải dùng cái chua êm ả, đằm thắm của me dốt này để nâng niu nó, ve vuốt nó, làm cho cái béo của con cá nổi bồng bềnh lên mặt nước mà không hề ngấy."

Bà Duyên múc một muỗng nước dùng còn nghi ngút khói đưa sang phía Nhiên: "Nếm thử coi. Thấy cái miệng mầy nó nói cái gì?"

Nhiên cẩn thận đón lấy chiếc muỗng nhôm, khẽ thổi cho bớt hơi nóng rồi nhấp một ngụm nhỏ. Đầu lưỡi cô lập tức rung lên trước một xung cảm vị giác hoàn toàn mới lạ. Vị chua không xộc thẳng lên cánh mũi làm cay xè niêm mạc như giấm công nghiệp, cũng không để lại dư vị chát đắng nơi gốc lưỡi như me non. Nó lan tỏa mềm mại, êm ái như một làn nước mát rượi trườn qua vòm họng, rồi bất ngờ để lại một vệt ngọt thanh nhẹ nhõm, sâu lắng ở cuống họng.

"Vị chua rất đầm... rất mở," Nhiên khẽ gật đầu, đôi mắt ánh lên nét thán phục của một người làm nghề thực thụ. "Nó có khả năng mở rộng biên độ cảm nhận của vị giác, nhưng dường như... vẫn còn thiếu một độ nén, một điểm tựa để giữ cho cấu trúc hương vị không bị tan biến quá nhanh trong khoang miệng."

"Khá lắm con nhỏ này! Con mắt nhà nghề của mầy không đến nỗi vứt đi!" Bà Duyên bật cười sảng khoái, nụ cười làm những vết chân chim sâu hoắm nơi khóe mắt xô lại ấm áp.

Bà với tay lấy hũ mắm nhĩ bằng sành đặt cạnh bếp, mở nắp ra. Một mùi hương mặn mòi, thơm nồng nàn của cá cơm ủ chượp lâu năm lập tức lan tỏa khắp gian sau ghe. Bà múc đúng một muỗng canh mắm nhĩ rưới đều một vòng quanh miệng nồi, rồi thêm vào một muỗng nhỏ đường phèn giã mịn màu vàng cánh gián.

Nồi nước dùng lập tức sôi bùng lên dữ dội, bọt trắng sủi tăm cuồn cuộn. Không một động tác thừa, bà Duyên bưng rổ cá linh tươi rói trút trọn vào nồi. Đám cá linh nhỏ vừa chạm vào làn nước sôi sùng sục liền cong mình lại, lớp vảy bạc lấp lánh chuyển dần sang màu trắng sữa trong veo. Chỉ chừng chưa đầy hai phút, khi những bọt mỡ cá vàng óng ánh li ti bắt đầu nổi lăn tăn trên mặt nước, bà Duyên nhanh tay bốc từng nắm cọng bông súng bẻ khúc thả vào, và cuối cùng là trút trọn chiếc sàng bông điên điển vàng rực lên trên cùng.

Bà dứt khoát nhấc bổng nồi canh ra khỏi bếp than đỏ rực, đặt xuống chiếc đế rơm bện trên sàn thuyền.

"Cá linh đầu mùa chín bằng hơi," bà Duyên vừa múc canh vừa nói. "Mầy mà để sôi ùng ục trên lửa thêm một phút nữa là xương thịt nó rã nát bấy, mỡ cá tan hết vô nước làm nồi canh bị đục ngầu, mất hết cái mỹ vị. Bông điên điển với bông súng cũng vậy, chỉ cần chạm vô nước sôi là phải ăn liền khi còn giòn ngọt, để ngâm lâu nó nhũn xìu như cháo hoa thì còn ra cái thể thống gì nữa!"

Tô canh chua cá linh bông điên điển được múc ra chiếc tô sành hoa văn con gà cổ xưa, rắc lên trên một nhúm ngò om, ngò gai thái nhỏ li ti và vài lát ớt sừng trâu đỏ tươi cắt xéo.

Một bức tranh thu nhỏ của đất trời phương Nam mùa nước nổi hiện ra rực rỡ ngay trước mắt Nhiên: sắc vàng rực của ngàn cánh điên điển hoang dại, sắc tím trầm mặc của cọng súng đồng, màu trắng ngà thanh tao của thân cá linh béo mầm, điểm xuyết những đốm xanh mướt của rau thơm và sắc đỏ rực của ớt chỉ thiên, tất cả nổi bồng bềnh trên mặt nước canh trong veo, lấp lánh những giọt mỡ cá vàng óng ánh như những hạt ngọc trời ban.

Bà Duyên đưa cho Nhiên đôi đũa tre: "Ăn đi. Đừng có đứng đó mà ngắm nghía như mấy ông chụp hình. Đồ ăn miệt sông nước là phải ăn lúc khói còn táp vô mặt, mồ hôi còn túa ra trán mới thấy hết cái linh hồn của đất phù sa."

Nhiên cầm đũa, gắp một con cá linh còn nguyên vẹn hình hài, chấm khẽ phần đầu cá vào chén nước mắm nhĩ dầm ớt hiểm nguyên chất rồi đưa vào miệng, kèm theo vài đọt bông điên điển và một đoạn cọng súng giòn tan.

Khoảnh khắc răng cô cắn nhẹ vào thân cá, thịt cá linh mềm mại, ngọt lịm như tan biến ngay trên đầu lưỡi. Vị béo bùi ngậy ngụa của mỡ cá đồng quyện chặt lấy vị chát nhẹ rồi chuyển hóa thành hậu ngọt giòn rụm của cọng súng, hòa cùng mùi hương hăng nồng, ngai ngái nhưng quyến rũ đến mê hoặc của hoa điên điển. Và rồi, một ngụm nước canh chua thanh thoát ùa tới, ôm trọn lấy tất cả.

Một luồng điện vô hình chạy dọc sống lưng Nhiên, khiến các đầu ngón tay cô khẽ run rẩy. Trục vị chua - ngọt của đồng bằng Nam Bộ bỗng chốc bừng sáng rực rỡ trong tâm trí cô, đánh sập hoàn toàn những bức tường định kiến xơ cứng mà cô từng thụ đắc trong suốt nhiều năm mài giũa ở các trường phái ẩm thực phương Tây du nhập.

Ở những nhà hàng sang trọng gắn sao nơi cô từng cống hiến tuổi trẻ, các bếp trưởng thượng thặng luôn xem vị chua như một thứ dao mổ sắc lạnh mang tính cấu trúc. Người ta dùng vị chua để "cắt mỡ", dùng axit hữu cơ để tạo nên những vách ngăn hương vị rành mạch, sắc sảo nhằm kích thích vị giác một cách có tính toán cơ học. Nhưng ở giữa mênh mông sông nước Cửu Long này, vị chua hoàn toàn không mang sứ mệnh đối kháng hay tiêu diệt vị béo.

Vị chua của me dốt, của mùa nước nổi phù sa là một chiếc chìa khóa của sự nâng đỡ và hòa giải. Nó không cắt vụn mỡ cá; nó hòa tan vào mỡ cá, gột rửa đi toàn bộ sự mệt mỏi, nặng nề, nhớp nháp của những ngày dài dầm mưa dãi nắng của kiếp người thương hồ. Nó biến cái ngấy của mỡ màng thành một dòng năng lượng tươi mát, khiến người ăn sau một ngày còng lưng kéo lưới, bốc vác chỉ cần húp trọn một muỗng canh là thấy lồng ngực thông suốt, mồ hôi rịn ra chân tóc, khí huyết lưu thông và sinh lực lại tràn trề để tiếp tục đương đầu với giông bão sông dài.

"Vị chua... không phải để lấn át vị béo," Nhiên thốt lên, giọng cô rung lên vì một niềm xúc động nghẹn ngào, đôi mắt ầng ậc nước nhìn trân trân vào tô canh. "Vị chua là để rửa trôi cơ cực, để đánh thức sự sống và nâng niu những gì ngọt lành nhất mà đất trời ban tặng..."

Bà Duyên lặng lẽ nhìn cô, nụ cười trên gương mặt sạm đen bỗng chốc chùng xuống, nhường chỗ cho một nỗi hoài niệm mênh mang như mặt nước mùa lũ.

"Mầy ngộ ra rồi đó con gái..." Bà Duyên thở dài một tiếng, ánh mắt nhìn xa xăm về phía vạt bần xanh ngắt nơi ngã ba sông. "Mười lăm năm trước, má Hạ của mầy cũng ngồi ngay đúng cái bậu cửa sau lái ghe này. Bả cũng bưng cái tô sành con gà này, húp một muỗng canh chua me dốt nấu cá linh đầu mùa rồi buông đũa, ôm mặt khóc ròng ròng như một đứa con nít."

Tim Nhiên thắt lại: "Má con... đã khóc sao má?"

"Ừ, bả khóc tức tưởi," bà Duyên khẽ gật đầu, giọng chùng xuống như một nốt trầm giữa bản nhạc chợ nổi ồn ã. "Bả nắm chặt tay tao mà nói: 'Chị Duyên ơi, dân làm bếp thành phố tụi em cứ ngạo mạn tưởng mình hiểu hết tinh hoa ẩm thực, cứ nghĩ nấu ăn ngon là phải dùng nguyên liệu đắt tiền, kỹ thuật cầu kỳ cao siêu. Tới bữa nay em mới hiểu người nghèo xứ mình sống sót qua bao mùa giông bão, đói nghèo cơ cực là nhờ nương tựa vào cái vị chua nhân hậu của nhành cây ngọn cỏ quanh bờ bãi này...'"

Bà Duyên dừng lại, đặt bàn tay khô ráp, ấm áp của mình lên mu bàn tay đầy vết xước của Nhiên.

"Ăn cho ấm bụng đi con. Nuốt trọn cái tinh túy của con nước son này vô người, rồi theo tao bước xuống khoang đáy ghe. Có một thứ tao đã gìn giữ cho má mầy mười mấy năm ròng rã dưới đáy lườn thuyền, bữa nay tới lúc tao phải trao lại tận tay cho con gái bả."

***

Khoang đáy của chiếc ghe bầu tối mờ, tĩnh mịch và tách biệt hoàn toàn với thế giới ồn ã phía trên mặt nước. Nơi đây thoang thoảng mùi gỗ sao ngâm nước lâu năm quyện với mùi dầu rái chống thấm, mùi bùn khô đọng lại trong các kẽ ván và hương thơm cay nồng của những bó sả, củ gừng khô được treo lủng lẳng trên xà thuyền để xua đuổi muỗi mòng.

Ánh sáng vàng vọt le lói từ chiếc đèn bão treo trên vách gỗ rọi từng vệt chập chờn xuống những tấm ván sàn đã mòn vẹt vì hàng ngàn bước chân qua lại. Dưới chân Nhiên, tiếng nước sông Tiền vỗ nhè nhẹ vào lườn thuyền ngoài mạn nghe như nhịp đập trầm đục, đều đặn của một trái tim khổng lồ giấu kín dưới lòng sông.

Bà Duyên quỳ gối trên sàn gỗ, với tay kéo từ góc khuất sâu nhất sát lườn thuyền ra một chiếc rương gỗ mun đen bóng. Chiếc rương không lớn nhưng các góc đều được bọc đồng gỉ sét, khóa chặt bằng một ổ khóa đồng cổ lỗ sĩ đã lên ten xanh lét. Bà rút từ trong túi áo bà ba ra một chiếc chìa khóa con bằng đồng thau, tra vào ổ. Một tiếng "tách" khô khốc vang lên giữa không gian tĩnh lặng, nắp rương nặng nề bật mở, phả ra mùi băng phiến lẫn mùi giấy cũ ẩm mốc đã bị giam cầm suốt mười mấy mùa con nước.

Bên trong rương không có vàng bạc, châu báu hay giấy tờ nhà đất giá trị. Chỉ có vài bộ áo bà ba lụa đã ố vàng được xếp ngay ngắn, một chiếc khăn rằn sờn mép, và nổi bật ở giữa là một cuốn sổ bìa bọc da bò thô ráp, mép bìa đã bị hơi ẩm làm cho cong queo, sờn rách nham nhở.

"Cầm lấy đi con," bà Duyên nâng cuốn sổ bằng cả hai bàn tay run rẩy, đưa về phía Nhiên như đang trao gửi một thánh vật thiêng liêng. "Cuốn sổ nợ của má mầy đó. Món nợ mà cả đời bả chưa từng thanh minh với bất kỳ ai trên cõi đời này."

Đôi bàn tay Nhiên run rẩy đón lấy cuốn sổ. Bìa da bò lạnh ngắt và ráp rúa dưới ngón tay cô. Ở góc trên cùng của trang bìa, dòng chữ viết tay bằng nét mực tím nắn nót, thanh thoát quen thuộc của mẹ cô hiện ra rõ mồn một, dù màu mực đã phai nhạt đi nhiều theo năm tháng: *Ghi chép Bến Bảy Nhánh - Mùa lũ lịch sử 2011*.

Nhiên hít một hơi thật sâu để nén lại cơn run rẩy đang dâng lên trong huyết quản, rồi lật mở trang giấy đầu tiên.

Từng dòng chữ viết tay của má Hạ hiện ra rành rọt, bên cạnh mỗi mục tên là một con số nợ khổng lồ kèm theo chữ ký xiêu vẹo hoặc những vết điểm chỉ bằng mực đỏ au của các chủ ghe:

*Ghe chú Năm Lượm (cồn Cù Lao): 120.000.000 đồng - Hỗ trợ tiền mua lại vỏ máy thủy lực mới và bù lỗ cứu vãn 4 tấn bưởi năm roi bị chìm theo ghe ở ngã ba sông.* *Ghe thím Bảy Cào: 85.000.000 đồng - Chi trả toàn bộ viện phí cấp cứu cho thằng Út bị sốt xuất huyết biến chứng trong lũ và tiền chuộc lại ghe cào khỏi tay chủ nợ cồn.* *Ghe Ba Đạt: 150.000.000 đồng - Tiền bồi thường hợp đồng cung ứng lúa giống vụ thu đông bị lũ cuốn trôi sạch kho bãi.* *Ghe Tư Nghĩa: 90.000.000 đồng - Tiền sửa lườn thuyền bị gãy đôi do va đâm trong đêm vỡ đê bao.* *Ghe Sáu Mẹo: 110.000.000 đồng - Tiền thanh toán nợ phân bón đại lý để giữ lại mái chòi cho bốn đứa nhỏ.*

Kèm theo từng trang kê khai nợ là những tờ biên lai ủy nhiệm chi gốc, các phiếu thu tiền mặt có chữ ký xác nhận của đại diện chính quyền địa phương và các hợp đồng tín dụng giải ngân từ ngân hàng thương mại tại thành phố Minh Cảng, mang tên người vay duy nhất: Trần Ngọc Hạ. Tài sản bảo đảm thế chấp ghi rõ: Căn nhà mặt phố số 42 đường Cảng Cũ—chính là cơ sở gốc của Bếp Hạ.

Nhiên chết lặng giữa khoang thuyền tối. Những con số, những dòng chữ như biến thành những mũi tên rực lửa đâm thẳng vào mắt cô, xuyên thấu vào tận sâu thẳm tâm can.

Năm 2011...

Ký ức của mười lăm năm trước bỗng chốc dội về như một trận cuồng phong dữ dội xé toang tâm trí Nhiên. Đó là năm trận đại hồng thủy kinh hoàng nhất trong vòng hai thập kỷ quét qua toàn bộ vùng châu thổ hạ lưu sông Cửu Long. Hàng trăm ha vườn cây ăn trái bị nhấn chìm, đê bao vỡ vụn trong đêm, hàng ngàn chiếc ghe buôn của tiểu thương bị sóng dữ nhấn chìm xuống đáy bùn, người chết, người mất tích, tiếng khóc than vang động cả một dải cù lao.

Và cũng chính vào cuối năm định mệnh đó, quán ăn Bếp Hạ đang trên đà hưng thịnh tột bậc ở Minh Cảng đột ngột rơi vào cơn khủng hoảng tài chính trầm trọng. Nhà cửa bị ngân hàng niêm phong dọa phát mãi, vốn liếng lưu động bốc hơi sạch sành sanh. Nhiên nhớ như in những bữa cơm chan đầy nước mắt của tuổi thiếu thời, khi Dì Thu đập bàn đập ghế, nghiến răng nghiến lợi rủa sả má Hạ là người đàn bà ảo tưởng, đầu óc nông cạn, kinh doanh ngu xuẩn làm ăn thua lỗ để rồi đẩy cả gia tộc vào cảnh nợ nần ngập đầu ngập cổ.

Và đau đớn hơn cả, chính bản thân Nhiên trong suốt những năm tháng thanh xuân bôn ba xứ người cũng luôn ôm chặt trong lòng một nỗi oán hận âm ỉ đối với mẹ mình. Cô từng giận bà đến thắt ruột vì đã để lại cho chị em cô một căn nhà rệu rã mang án nợ nần; cô từng cay đắng trách bà vì sao cứ mải mê với những chuyến đi biền biệt về miền sông nước xa xôi mà bỏ bê con cái, để rồi khi bà đột ngột ngã xuống vì cơn đột quỵ bên bếp lửa vài tuần trước, thứ duy nhất bà để lại cho các con dường như chỉ là sự bấp bênh và những lời đàm tiếu nhục nhã của dòng họ.

"Má mầy... cả đời bả chưa từng làm ăn thua lỗ lấy một xu," tiếng bà Duyên cất lên bên cạnh, nghẹn ngào và đứt quãng trong bóng tối le lói của ngọn đèn bão. Nước mắt của người đàn bà dạn dày sương gió bỗng lăn dài trên đôi gò má nhăn nheo.

"Năm đó lũ dữ đổ về trong đêm, đê bao cồn Cù Lao vỡ toang hoác. Năm chiếc ghe của anh em trong nghiệp đoàn Bảy Nhánh bị sóng dữ nhận chìm nghỉm ở ngã bảy sông. Mất sạch sản nghiệp, mất sạch lúa giống, nợ nần bủa vây tứ phía. Đám chủ nợ cho vay nặng lãi trên bờ xua giang hồ vác dao búa xuống bến đòi siết mấy chiếc ghe còn sót lại, đòi bắt con cái người ta đi gạt nợ. Thằng Ba Đạt năm đó đã mua sẵn một cuộn dây thừng, nửa đêm tính buộc đá vô bụng nhảy xuống sông Tiền tự vẫn để vợ con khỏi bị làm phiền. Con thím Bảy Cào thì sốt co giật tím tái cả người trên bờ kè vì không có một đồng bạc dính túi để nộp viện phí..."

Bà Duyên nấc lên một tiếng, hai bàn tay run rẩy bấu chặt vào mép chiếc rương gỗ mun:

"Má Hạ mầy hay tin giữa đêm, bả tức tốc đón xe đò từ Minh Cảng xuống đây. Thấy cảnh anh em cùng đường mạt lộ, bả không nói không rằng, quay ngược trở về thành phố. Bả cắn răng đem căn nhà hương hỏa—cái cơ ngơi duy nhất bả gầy dựng từ hai bàn tay trắng—đi cắm ngân hàng lấy tiền mặt khẩn cấp. Bả ôm nguyên một bọc tiền dày cộm, lặn lội quay lại bến sông này, tự tay thanh toán dứt điểm từng món nợ máu cho năm gia đình tụi tao, chuộc lại từng cái vỏ ghe, cứu sống từng mạng người bên bờ vực chết chóc..."

Từng giọt nước mắt nóng hổi của Nhiên rơi lã chã, nhỏ lộp bộp xuống mặt giấy ố vàng của cuốn sổ nợ. Những vết mực tím mười lăm năm trước nhòe đi dưới dòng nước mắt mặn chát của sự ân hận tột cùng.

"Tụi tao quỳ rạp dưới chân bả, năm gia đình dập đầu xin bả cho viết giấy nợ máu để cày cuốc cả đời trả dần cho bả," bà Duyên quẹt dòng nước mắt giàn giụa trên mặt, giọng run rẩy đến xé lòng. "Nhưng bả gạt phắt đi. Bả xé vụn mấy tờ giấy nhận nợ của tụi tao trước gió sông. Bả ôm lấy từng đứa nhỏ mà nói: 'Tiền bạc mất đi thì mình còn sức khỏe, còn đôi bàn tay mình cày cuốc kiếm lại được. Chứ mạng người mà mất, mái ấm của mấy đứa nhỏ mà chìm xuống đáy sông thì cả đời này dù có ôm bạc tỷ cũng không chuộc lại được. Mấy anh chị cứ giữ lấy ghe mà bám sông nuôi tụi nhỏ ăn học, chừng nào dư dả thì tính sau, món nợ này em gánh giùm cho'."

Bà Duyên nghẹn ngào, nhìn thẳng vào đôi mắt đang đẫm lệ của Nhiên:

"Bả ôm trọn cái đống nợ khổng lồ đó quay về thành phố. Bả lẳng lặng một mình cắn răng chịu đựng những lời sỉ vả, khinh miệt của dòng họ, chịu mang cái tiếng nhơ nhuốc là kẻ phá gia chi tử, người đàn bà thất bại làm ăn phá sản... Bả giấu nhẹm chuyện này với hai chị em mầy, bả cấm tiệt tụi tao không được hé răng nửa lời với người nhà bả. Bả nói: 'Tụi nhỏ còn tương lai phía trước, em không muốn tụi nó lớn lên với nỗi mặc cảm hay gánh nặng ân nghĩa của người khác'."

"Má ơi..."

Nhiên ôm chặt cuốn sổ nợ vào lồng ngực, tiếng khóc vỡ òa xé toang sự tĩnh mịch của khoang thuyền tối. Cô gục đầu xuống sàn gỗ, hai vai rung lên từng cơn nấc nghẹn ngào, đau đớn như có ngàn mũi kim đâm nát buồng tim.

Nỗi ân hận muộn màng cào xé tâm can cô dữ dội. Suốt bao nhiêu năm qua, cô đã nhìn mẹ qua lăng kính hẹp hòi, thiển cận của sự phán xét cá nhân. Cô đã trách bà vì những thiếu thốn vật chất, giận bà vì những bữa cơm vắng bóng mẹ hiền, mà không hề hay biết rằng người phụ nữ có đôi vai gầy guộc ấy đã tự nguyện biến mình thành một tấm khiên che chở cho biết bao số phận bơ vơ giữa giông bão cuộc đời. Má Hạ chưa từng giải thích, chưa từng kể lể công lao; bà chọn cách im lặng gánh chịu điều tiếng ê chề để đổi lấy sự sống, tiếng cười và sự đoàn tụ của những đứa trẻ nghèo trên những chiếc ghe rách nát nơi bến Bảy Nhánh này.

Triết lý "Vị Nhà" mà mẹ cô theo đuổi cả đời bỗng chốc hiện lên trọn vẹn, sáng rõ như một vầng thái dương rực rỡ, thiêu rụi mọi định nghĩa sáo rỗng về ẩm thực mà Nhiên từng học được.

"Vị Nhà" chưa bao giờ là một danh xưng hoa mỹ, không phải là thứ công thức gia truyền bí mật để đem đi tranh đoạt danh vọng ở các cuộc thi nấu ăn hào nhoáng. "Vị Nhà" chính là lòng trắc ẩn, là sự cưu mang bao bọc, là hơi ấm của tình người chở che cho nhau khi hoạn nạn, là khả năng biến một gian bếp đơn sơ thành nơi trú ngụ bình yên cho những linh hồn đang rệu rã giữa dòng đời cuộn sóng.

Bà Duyên lặng lẽ ngồi bên cạnh, bàn tay chai sạn khẽ vuốt ve mái tóc rối của Nhiên, để mặc cho cô khóc trút hết những dồn nén, u uất đã tích tụ suốt mười mấy năm ròng. Cho đến khi tiếng nấc của Nhiên dần lắng xuống, chỉ còn lại những tiếng thở dài sâu thẳm, bà Duyên mới khẽ khẽ chỉ tay vào trang cuối cùng của cuốn sổ nợ—nơi mép giấy đã bị xé nham nhở một cách vội vã.

"Má mầy không muốn ai biết chuyện bả trả nợ thay người khác, nhưng không lâu trước ngày bả ngã bệnh qua đời, bả có ghé lại bến này," bà Duyên thì thầm, ánh mắt lộ vẻ trang nghiêm kỳ lạ. "Phần cuối cùng của cuốn sổ ghi chép ẩm thực—cái phần ghi lại tường tận cốt lõi sâu xa nhất của triết lý 'Vị Nhà' và những công thức phối vị cuối cùng mà bả đúc kết cả đời—bả không giao lại cho tao cất giữ."

Nhiên ngẩng khuôn mặt đẫm lệ lên: "Má giao cho ai hả má?"

"Bả giao trọn vẹn cho ông Sáu Lành ở Vườn Cổ Mộc," bà Duyên đáp, giọng trầm xuống đầy kính cẩn. "Bả dặn tao: chỉ có ông Sáu Lành—người giữ gìn những gốc cây trăm tuổi và hiểu thấu lẽ tuần hoàn của đất trời phù sa—mới thấu suốt được vì sao bả chấp nhận dở dang mọi danh vọng trên đời để chọn con đường này. Bả nói nếu một ngày nào đó con gái bả tìm về được tới bến Bảy Nhánh, hiểu được cái vị của me dốt và giọt nước mắt dưới đáy ghe, thì hãy bảo nó đi tìm ông Sáu."

Bà Duyên đứng dậy, với tay vặn to ngọn bấc của chiếc đèn bão: "Giờ nước lớn đã vào đầy rạch, dòng chảy êm ả rồi. Tao đã dặn thằng Phúc chuẩn bị sẵn chiếc xuồng ba lá, nó sẽ chở mầy rẽ sâu vô con rạch rợp bóng bần dẫn tới Vườn Cổ Mộc."

Nhiên quẹt khô những giọt nước mắt trên má. Cô cẩn thận gấp cuốn sổ nợ da bò lại, ôm chặt vào lòng trước khi trân trọng cất sâu vào ngăn đáy của chiếc ba lô cá nhân, đặt ngay cạnh con dao bếp gắn bó với cô từ những ngày đầu vào nghề.

Cô đứng thẳng dậy, bước từng bước vững chãi lên các bậc thang gỗ để trở lại sàn thuyền. Ánh nắng rực rỡ của buổi ban trưa chiếu thẳng vào gương mặt cô, làm sáng bừng lên đôi mắt nâu trong veo nhưng chứa chan một nghị lực kiên định chưa từng có. Cô không còn là một đầu bếp trẻ hoang mang, sợ hãi, chới với giữa những ngã rẽ cuộc đời nữa. Linh hồn của mẹ, dòng máu nhân hậu và sự kiên cường của má Hạ đang chảy cuồn cuộn trong từng huyết quản cô.

Bỗng nhiên, chiếc điện thoại di động nằm sâu trong túi quần cô rung lên từng hồi bần bật, phá vỡ bầu không khí trang nghiêm.

Nhiên rút máy ra. Màn hình hiển thị một tin nhắn văn bản ngắn từ số điện thoại của Khang—người em trai đang ở lại thành phố Minh Cảng:

*"Chị về sớm đi, em có chuyện phải nói thật về vụ tai nạn năm đó."*

Bàn tay Nhiên siết chặt lấy thân máy kim loại lạnh ngắt. Từng khớp ngón tay cô trắng bệch ra vì áp lực.

Vụ tai nạn năm đó...

Mảnh ghép đen tối, đau đớn mà Khang luôn tìm cách trốn tránh, bí mật về vụ tai nạn xe năm xưa khiến má Hạ phải cắn răng mang nhà đi thế chấp để gánh nợ và che chở cho cậu em trai dại dột, nay đang chuẩn bị bước ra ánh sáng. Áp lực vô hình của hạn định 48 giờ nghiệt ngã từ tập đoàn Khải Nam và cuộc họp phát mãi bất động sản Bếp Hạ đang lơ lửng ngay trên đầu cô như một chiếc thòng lọng siết chặt từng khắc từng giờ. Thời gian đang cạn dần từng giọt như nước qua kẽ tay.

Nhưng kỳ lạ thay, tâm trí Nhiên lúc này lại tĩnh lặng đến lạ thường, phẳng lặng và sâu thẳm như một mặt hồ không gợn sóng giữa tâm bão. Nỗi sợ hãi đã hoàn toàn biến mất, nhường chỗ cho một ý chí gang thép.

Bên mạn ghe bầu, Hoàng Phúc đã đứng đợi sẵn dưới mũi chiếc xuồng ba lá thanh mảnh đang dập dềnh trên sóng nước. Anh đã cởi bỏ chiếc áo gió rách nát, chỉ mặc chiếc áo thun đen bạc màu, hai tay cầm chắc mái dầm gỗ xoan đào. Thấy Nhiên bước xuống, anh không nói một lời thừa thãi, chỉ im lặng ngước nhìn cô, trong ánh mắt trũng sâu vì mệt mỏi ánh lên một sự kính trọng thuần khiết và một lời cam kết câm lặng không lời.

Nhiên bước xuống xuồng, tà áo khẽ bay trong gió trưa. Cô ngồi xuống khoảng ván gỗ giữa thân xuồng, đặt chiếc ba lô chứa cuốn sổ nợ của mẹ ngay ngắn trước gối.

Mái dầm của Phúc khẽ khua nhẹ xuống mặt nước ngầu đỏ phù sa, phát ra những tiếng bì bõm êm ả, đẩy chiếc xuồng ba lá lướt nhẹ, rời khỏi sự náo nhiệt, huyên náo của chợ nổi Bảy Nhánh.

Chiếc xuồng ba lá đưa Nhiên rẽ vào con rạch rợp bóng cây cổ thụ dẫn tới Vườn Cổ Mộc bí ẩn.