Sống Sót Không Phải Là Chiến Lược

Ánh nắng ngày 8 tháng 7 rọi qua khung cửa kính sát sàn của phòng họp Mộc Miên, chiếu rọi vào bề mặt bảng kính lớn nơi An Nhiên vừa dùng khăn ẩm xóa sạch toàn bộ những mục tiêu doanh số viển vông từng được vẽ ra từ quý trước. Những vệt nước bốc hơi nhanh dưới luồng gió điều hòa, để lại một khoảng không phẳng lặng, lạnh lẽo và trần trụi.

Không còn những mũi tên màu xanh đâm chéo lên góc phải bảng kèm theo các khẩu hiệu truyền cảm hứng bóng bẩy viết bằng nét chữ uốn lượn. Không còn những chiếc bánh thị phần trừu tượng hay cam kết tăng trưởng ba con số vô căn cứ. Trên mặt kính lúc này, An Nhiên cầm chiếc thước nhôm dài một mét, dùng bút dạ dầu màu đen chia đều mặt phẳng thành mười ba cột dọc ngay ngắn, đại diện cho mô hình dự báo và kiểm soát dòng tiền mười ba tuần — công cụ sinh tồn nghiệt ngã nhất mà mọi doanh nghiệp đang tái cấu trúc đều phải bám chặt lấy như chiếc phao cứu sinh cuối cùng.

Từng cột tương ứng với một tuần tính từ ngày thứ Hai hiện tại cho đến hết tháng Chín. Ở mỗi hàng ngang, An Nhiên chỉ cho phép ghi nhận những dòng tiền có thực: số dư khả dụng đầu tuần trong tài khoản ngân hàng, các khoản thu dự kiến từ các kênh bán buôn và bán lẻ đã được chiết khấu ít nhất ba mươi phần trăm cho rủi ro giao hàng chậm hoặc bị sàn giam giữ, và bên dưới là danh mục các nghĩa vụ chi tiêu không thể thương lượng.

Quỹ lương của ba mươi tám nhân sự cho kỳ chi trả tiếp theo được khoanh viền bằng mực đỏ đậm. Chi phí thuê trụ sở ba tầng tại con ngõ rộng phố An Bình được ấn định cố định. Phí lưu kho và dịch vụ hoàn tất đơn hàng theo hợp đồng mới với Điểm Nối được tính toán chi li đến từng nghìn đồng trên mỗi kiện. Và nặng nề hơn cả, một dòng chữ đỏ đơn độc nhưng có sức ép nghẹt thở: khoản nợ gốc kèm lãi tái cơ cấu bảy trăm triệu đồng mỗi tháng phải chuyển cho phía công ty tài chính Nam Việt vào đúng ngày mùng sáu hàng tháng.

Đỗ Ngọc Mai ngồi ở mép bàn đối diện, mái tóc cắt ngắn vén gọn sau vành tai. Ngón tay chị gõ những nhịp gãy gọn, đều đặn trên bàn phím số của chiếc máy tính xách tay. Cặp kính cận hơi trễ xuống sống mũi, phản chiếu hai dải số liệu xanh đỏ của bảng tổng kê tài sản dở dang và tồn kho luân chuyển chậm được trích xuất từ phần mềm kế toán vào lúc tám giờ sáng nay.

— Sau khi trừ sạch toàn bộ các chi phí vận hành khẩn cấp của đợt một và thanh toán đủ lương tháng Sáu, tài khoản thanh toán của chúng ta còn lại đúng tám mươi triệu đồng tiền mặt khả dụng — Mai khẽ đẩy gọng kính lên, lật một tập hồ sơ giấy đóng gáy lò xo, đẩy bản in sang phía An Nhiên. — Sàn Chớp Live vừa hoàn tất đối soát cho đợt doanh số của phiên livestream tối mùng năm. Nhưng bắt đầu từ hôm nay, tiền bán hàng của các đơn mới sẽ rơi vào chu kỳ đối soát bình thường với độ trễ từ bảy đến mười bốn ngày. Nếu Mộc Miên tiếp tục gồng gánh toàn bộ năm mươi hai mã hàng như danh mục hiện tại, chi phí vốn đọng, phí lưu kho quá hạn và nguy cơ hao hụt hạn dùng sẽ nghiền nát biên lợi nhuận mỏng manh mà chúng ta vừa vất vả giật lại được từ miệng vực.

An Nhiên không vội vã. Cô cầm cây bút dạ đỏ mở nắp, đầu ngón tay cảm nhận độ nhám lạnh của thân nhựa:

— Chị Mai, gạch sạch toàn bộ những mã hàng nào có vòng quay tồn kho trên chín mươi ngày mà biên lợi nhuận gộp thực tế dưới hai mươi lăm phần trăm.

Mai ngẩng phắt lên. Ánh mắt chị qua tròng kính thoáng chấn động, nhưng kinh nghiệm của một người từng làm kiểm toán qua hàng chục đợt tái vụng khiến sự bàng hoàng ấy nhanh chóng nhường chỗ cho vẻ tán đồng dứt khoát:

— Nếu áp đúng hai thước đo định lượng này, chúng ta sẽ phải thẳng tay gọt bỏ ít nhất hai mươi mốt trên tổng số năm mươi hai mã SKU. Đúng bốn mươi phần trăm danh mục hàng hóa của cả công ty. Trong số đó có cả dòng kem dưỡng nâng tông ngọc trai và xịt khoáng hương thảo mộc — hai sản phẩm mà trước đây Khánh Vy đã ký hợp đồng độc quyền quảng bá và cho chạy truyền thông rầm rộ khắp các mạng xã hội. Lượng hàng tồn thực tế của nhóm hai mươi mốt mã này tại kho Bình Sa hiện đang giam giữ khoảng ba trăm sáu mươi triệu đồng tiền vốn nhập hàng và bao bì.

— Bán thanh lý toàn bộ để thu hồi vốn gốc, tuyệt đối không giữ lại để tạo cảm giác danh mục sản phẩm đồ sộ giả tạo — An Nhiên dằn mạnh đầu bút, vạch một đường thẳng tắp màu đỏ chéo qua nhóm sản phẩm phụ trên bảng kính. — Chiết khấu thẳng ba mươi đến bốn mươi phần trăm cho các mạng lưới đại lý mỹ phẩm nhỏ lẻ ở các tỉnh nếu họ chấp nhận thanh toán bằng tiền tươi trong vòng bốn mươi tám giờ kể từ khi xuất kho. Phần còn lại, đóng thành các gói quà tặng tri ân với giá đúng bằng giá vốn để bán kèm cho các khách hàng trung thành trên kênh trực tuyến. Mục tiêu tối thượng của Mộc Miên lúc này không phải là cố kiếm thêm vài đồng tiền lời từ những hộp kem nằm mốc meo trên kệ giá, mà là thu hồi về ngay lập tức ít nhất hai trăm triệu đồng tiền mặt để nới rộng tấm đệm thanh khoản, đồng thời trả lại mặt bằng lưu kho tại Bình Sa.

Mũi bút dạ đỏ của An Nhiên lướt xuống đáy danh mục, dừng lại tại ba dòng sản phẩm được vẽ một khung vuông kép:

— Mộc Miên từ giờ phút này chỉ dồn toàn bộ nguồn lực, nhân sự và dòng tiền vào đúng ba sản phẩm cốt lõi: Nước tẩy trang tràm trà làm dịu da, Serum rau má lên men phục hồi tầng sâu, và Gel dưỡng ẩm phục hồi màng bảo vệ sinh học. Đây là ba mặt hàng mang lại dòng tiền thực chất nhất, có tỷ lệ khách hàng mua lặp lại đạt trên ba mươi lăm phần trăm và tỷ lệ đơn hoàn do kích ứng hay lỗi đóng gói luôn nằm dưới ngưỡng hai phần trăm. Tinh gọn danh mục xuống mức tối thiểu này, chúng ta mới kiểm soát được rủi ro tá dược, bao bì và không bị phụ thuộc vào những cam kết nguồn cung mà bên Thiên Lộc vẫn đang tìm cớ siết chặt từng ngày.

Mai nhìn những nét gạch đỏ rạch ròi trên nền kính trong suốt. Một sự trút bỏ hữu hình hiện lên trong ánh mắt người kế toán trưởng. Chị rút cây bút bi kẹp bên sổ tay, ký roẹt một chữ ký dứt khoát vào góc dưới của biên bản đề xuất tái cơ cấu danh mục hàng hóa:

— Em quyết định rất chuẩn xác và đúng thời điểm. Nếu cứ chần chừ thêm một tuần nữa vì tiếc công quảng bá trước đây, riêng chi phí kiểm kê thủ công, chi phí pallet và phí lưu kho quá hạn cho đám hàng chết đó cũng ngốn đứt của chúng ta hơn mười lăm triệu đồng tiền mặt mỗi tháng mà chẳng đem lại một chút giá trị luân chuyển nào.

***

Đúng mười giờ sáng, cánh cửa gỗ phòng họp lớn ở tầng hai mở rộng. Toàn bộ ba mươi tám nhân sự của Mộc Miên kéo vào, ngồi kín hai dãy ghế bọc nỉ xám và đứng tràn cả ra lối đi sát cửa sổ.

Không khí căn phòng ngột ngạt và đặc quánh mùi hoài nghi. Dù tài khoản của từng người đều đã nhận đủ một trăm phần trăm lương tháng Sáu vào chiều tối ngày mùng sáu vừa rồi, nhưng dư âm của những ngày cận kề miệng vực phá sản vẫn như một đám mây đen lơ lửng trên đầu họ. Những tin đồn về việc Mộc Miên suýt bị niêm phong tài sản, việc người đồng sáng lập Khánh Vy bất ngờ rút lui, và việc công ty phải gánh một khoản nợ khổng lồ từ các đơn vị tài chính bên ngoài vẫn âm ỉ lan truyền qua những nhóm trò chuyện kín trên điện thoại. Họ nhìn An Nhiên bằng ánh mắt dè dặt, lo âu, sẵn sàng đón nhận một thông báo cắt giảm nhân sự hoặc những lời hứa hẹn sáo rỗng quen thuộc của giới chủ.

An Nhiên không đứng trên bục phát biểu có micro đặt sẵn. Cô kéo một chiếc ghế tựa bằng gỗ sồi đơn giản, đặt nó ở vị trí trung tâm, ngay phía trước tấm bảng kính mười ba cột số liệu dòng tiền còn vương mùi cồn lau kính. Cô mặc một chiếc áo sơ mi trắng thẳng thớm, cổ tay áo xắn cao gọn gàng, hai bàn tay đan nhẹ đặt trên đầu gối.

Cô chậm rãi nhìn lướt qua từng khuôn mặt thân quen: những cô gái trẻ thuộc tổ chăm sóc khách hàng với đôi mắt thâm quầng vì những ca trực đêm trả lời tin nhắn khiếu nại, những nhân viên làm nội dung hình ảnh từng phải vật lộn với các yêu cầu thay đổi thất thường, và cả những người công nhân đóng gói kho đã gắn bó từ những ngày Mộc Miên còn là một xưởng pha chế nhỏ xíu ở ngoại thành.

— Hôm nay tôi mời toàn thể anh chị em ngồi lại đây không phải để hô hào những mục tiêu doanh số trên trời, cũng không phải để vẽ ra bất kỳ một bức tranh màu hồng nào nhằm xoa dịu nỗi lo của mọi người — An Nhiên cất giọng. Âm sắc của cô trầm, rõ ràng và có một độ vang tự nhiên khiến cả căn phòng ngay lập tức chìm vào sự tĩnh lặng tuyệt đối. — Tôi tổ chức cuộc họp này để nói một cách trần trụi nhất về thực trạng sống còn của Mộc Miên, và quan trọng hơn cả, để tôi nhận toàn bộ trách nhiệm cá nhân của mình trước mặt tất cả ba mươi tám con người đang ngồi tại đây.

Những tiếng xì xào nhỏ lập tức tắt lịm. Nguyễn Hoàng Dũng đứng khoanh tay dựa lưng vào góc tường gần cửa ra vào, chiếc mũ lưỡi trai kẹp bên hông áo, ánh mắt bình thản nhưng chăm chú dõi theo từng biểu cảm của cô.

— Trong suốt một năm vừa qua, với cương vị là Tổng Giám đốc điều hành, tôi đã mắc phải những sai lầm quản trị vô cùng nghiêm trọng — An Nhiên nhìn thẳng vào hàng ghế đầu, nơi các trưởng nhóm đang ngồi bất động. — Tôi đã để bản thân bị mê hoặc bởi những con số tăng trưởng doanh thu ảo trên bảng thống kê sàn thương mại điện tử. Tôi đã buông lỏng kiểm soát tài chính nội bộ, thả nổi quy trình đối soát kho vận, và sai lầm lớn nhất là chính tay tôi đã đặt bút ký vào các thỏa thuận bảo lãnh tín dụng thiết bị vượt quá xa năng lực chịu tải của dòng tiền thực tế. Sự ngạo mạn và thiếu kỷ luật tài chính của cá nhân tôi đã đẩy Mộc Miên vào một cuộc khủng hoảng nợ nần tồi tệ, và suýt chút nữa đã tước đi quyền lợi cơ bản và thiêng liêng nhất của mọi người: đó là việc nhận đủ tiền lương sau những ngày tháng làm việc cật lực.

Một vài nhân viên trẻ khẽ cựa mình, mắt mở to kinh ngạc. Trong văn hóa doanh nghiệp vừa và nhỏ, nơi các ông chủ thường có thói quen đổ lỗi cho sự suy thoái chung của thị trường, cho đối tác quỵt nợ hay cho sự lười biếng của cấp dưới, việc một người sáng lập kiêm Tổng Giám đốc công khai mổ xẻ những sai lầm mang tính hệ thống của chính mình mà không có lấy nửa lời biện minh là một cú sốc tâm lý thực sự.

— Tôi không ở đây để xin mọi người sự thông cảm cho những chữ ký sai lầm đó — An Nhiên nói tiếp, giọng nói đanh lại, từng từ như được khắc vào không gian. — Những khoản nợ pháp lý của công ty, tôi sẽ chịu trách nhiệm trả đến đồng cuối cùng bằng chính năng lực điều hành và tài sản của mình. Nhưng tôi cam kết với tất cả các bạn một điều duy nhất: thời kỳ Mộc Miên vận hành bằng cảm tính và sự hào nhoáng giả tạo đã chính thức chấm dứt từ sáng hôm nay. Tấm bảng kính mười ba tuần sau lưng tôi không phải là tài liệu mật của ban giám đốc. Mỗi sáng thứ Hai hàng tuần, chị Mai sẽ cập nhật công khai toàn bộ số dư thực tế, tiền vào và tiền ra ngay trên tấm bảng này để bất kỳ ai cũng có thể nhìn thấy.

Cô chỉ tay vào dòng chữ đỏ được khoanh tròn ở cột ưu tiên:

— Bất kể Mộc Miên phải đối mặt với áp lực đòi nợ từ ngân hàng, từ các công ty tài chính hay bất kỳ thế lực bên ngoài nào, nguyên tắc bất di bất dịch của công ty từ nay về sau là: Quỹ lương của nhân viên luôn đứng ở vị trí ưu tiên số một, được tách bạch hoàn toàn khỏi mọi tranh chấp và công nợ thương mại. Các bạn làm việc vì cuộc sống của gia đình mình, và bổn phận của tôi là bảo vệ chén cơm đó bằng kỷ luật vận hành nghiêm ngặt nhất. Chúng ta đã cùng nhau bước qua ngày hiểm nghèo nhất là mùng sáu tháng Bảy. Bây giờ, con đường sống sót duy nhất của chúng ta là làm thật, kiểm soát thật và chịu trách nhiệm thật.

Một khoảng im lặng kéo dài chừng ba giây sau khi An Nhiên dứt lời. Rồi một tiếng vỗ tay gãy gọn, dứt khoát vang lên từ góc phòng. Nguyễn Hoàng Dũng là người đầu tiên đập hai bàn tay vào nhau.

Ngay sau đó, như một đợt sóng vỡ bờ, tiếng vỗ tay lan nhanh khắp căn phòng, từ hàng ghế đầu của những nhân viên kỳ cựu cho đến những bạn trẻ đứng ép sát vách kính. Những đôi vai gồng cứng suốt nhiều ngày qua khẽ hạ xuống. Sự nghi ngại trên gương mặt họ không biến mất hoàn toàn — bởi lòng tin của con người trong kinh doanh chưa bao giờ được hàn gắn chỉ sau một bài phát biểu — nhưng sự hoang mang vô định đã bị đẩy lùi. Sự minh bạch đến tận cùng và thái độ đối diện dũng cảm của người đứng đầu đã tạo ra một điểm tựa tâm lý vững chãi, biến họ từ những kẻ đứng bên lề chờ đợi số phận thành những người cùng chung một chiến hào.

***

Hai giờ chiều cùng ngày, An Nhiên ngồi tại chiếc bàn gỗ mộc kê sát góc tường rêu phong của một quán cà phê nằm sâu trong ngõ nhỏ trên phố Phan Bội Châu. Những tán cây bàng cổ thụ bên ngoài thả từng mảng bóng râm loang lổ xuống mặt bàn kính. Không khí ở đây đối lập hoàn toàn với sự ngột ngạt của văn phòng Mộc Miên: chỉ có tiếng chim hót lảnh lót trên cành cao và mùi hương cà phê rang mộc thoang thoảng trong làn gió oi ả của buổi trưa hè Hà Nội.

Ngồi đối diện cô là Phan Thành Đức, thành viên cấp cao trong hội đồng đầu tư của quỹ Hừng Đông.

Ông Đức ngoài năm mươi tuổi, vóc người đậm, mái tóc hoa râm cắt ngắn ôm sát khuôn mặt vuông vức. Chiếc áo sơ mi bằng vải linen màu xám nhạt không cài cúc trên cùng tạo cho ông một vẻ ngoài giản dị, trầm mặc của một trí thức từng nếm trải đủ thăng trầm của thị trường tài chính suốt ba thập kỷ qua. Ông dùng chiếc thìa bạc nhỏ khuấy nhẹ tách cà phê đen đá không đường, những viên đá va vào thành cốc phát ra tiếng lách cách thanh mảnh.

Trên mặt bàn, bên cạnh chiếc cốc của ông, là tập tài liệu bốn trang A4 được An Nhiên in vội lúc mười hai giờ trưa, kẹp ngay ngắn trong bìa nhựa màu xanh nhạt. Trang bìa in đậm dòng chữ: *Dự án nền tảng công nghệ Miên Hub — Giải pháp số hóa quy trình quản trị kho vận và đối soát dữ liệu hoàn hàng đa kênh dành cho doanh nghiệp bán lẻ quy mô vừa và nhỏ.*

— Chú đã nắm được thông tin Mộc Miên thanh toán đúng hạn toàn bộ khoản lãi và gốc đợt một cho bên Nam Việt hôm thứ Hai — ông Đức đặt chiếc thìa bạc xuống đĩa lót, ngước mắt nhìn An Nhiên qua gọng kính nửa viền bằng titan. — Trong hoàn cảnh của cháu lúc đó, việc xoay sở đủ lượng tiền mặt lớn như vậy trong vòng chưa đầy hai mươi tư giờ để giữ lại tư cách pháp nhân là một nỗ lực phi thường. Chú đánh giá rất cao bản lĩnh chịu đòn của cháu. Nhưng điều khiến chú ngạc nhiên là trưa nay hẹn gặp chú, cháu lại vội vã đưa ra một tập đề cương dự án công nghệ hoàn toàn mới toanh thế này?

An Nhiên hít một hơi thật sâu, hai bàn tay đặt ngay ngắn trên mặt bàn, lưng giữ thẳng theo phản xạ:

— Thưa chú Đức, ý tưởng này không phải là một sự bốc đồng bột phát. Từ thực tế điều hành phiên bán hàng trực tiếp tối mùng năm và trực tiếp tham gia xử lý hơn một nghìn hai trăm đơn hàng bị nghẽn tại kho Bình Sa, cháu nhận ra một lỗ hổng vô cùng lớn đang bóp nghẹt các nhà bán hàng quy mô vừa và nhỏ trên các sàn thương mại điện tử hiện nay. Họ phá sản không phải vì sản phẩm dở, cũng không phải vì không có khách mua, mà là vì họ hoàn toàn mù tịt về tỷ lệ hàng hoàn thực tế và bị các nền tảng logistics giam giữ dòng tiền đối soát từ hai đến bốn tuần.

Cô mở trang thứ hai của tập tài liệu, nơi có sơ đồ luồng dữ liệu ba bên:

— Miên Hub được thiết kế như một phần mềm trung gian dạng SaaS, cắm trực tiếp cổng API vào các sàn thương mại điện tử và các đơn vị giao vận độc lập. Hệ thống sẽ tự động quét chéo mã vận đơn, nhận diện các mẫu gian lận trả hàng giả mạo ngay khi kiện hàng còn đang trên đường quay đầu, và tự động lập bảng đối soát tài chính theo thời gian thực thay vì phải chờ kế toán làm thủ công bằng Excel. Cháu muốn tách Miên Hub thành một pháp nhân công nghệ độc lập để huy động vốn hạt giống từ quỹ Hừng Đông. Đây sẽ là cánh cửa mở ra một vị thế hoàn toàn khác cho cháu trên thị trường.

An Nhiên trình bày một cách trôi chảy, sử dụng chính xác các thuật ngữ công nghệ, chỉ số tăng trưởng người dùng dự kiến và mô hình định giá thuê bao tháng mà cô đã tích lũy từ những trải nghiệm quản trị trước đây. Cô tin rằng một dự án công nghệ bắt đúng nỗi đau thị trường vào thời điểm này sẽ là một đòn bẩy hoàn hảo để thay đổi góc nhìn của các nhà đầu tư tổ chức.

Thế nhưng, suốt quá trình cô nói, ông Đức không hề ghi chép, cũng không lật thêm trang nào của tập hồ sơ. Ông ngồi tựa lưng vào thành ghế mây, hai tay đan vào nhau đặt trước bụng, ánh mắt sâu thẳm và tĩnh lặng như mặt hồ không một gợn sóng. Ánh nhìn ấy dường như không tập trung vào những biểu đồ trên trang giấy, mà đang chiếu thẳng vào tâm can cô, soi rõ từng lớp suy nghĩ sâu kín nhất mà chính cô đang cố tình che đậy dưới lớp vỏ bọc chuyên môn.

Khi An Nhiên dứt lời và dừng lại để chờ đợi một sự phản hồi mang tính kỹ thuật, ông Đức chỉ khẽ thở dài một tiếng rất nhẹ. Ông không hỏi về công nghệ, không hỏi về chi phí thu hút khách hàng hay dung lượng thị trường.

Ông nhìn thẳng vào mắt cô, cất giọng trầm buồn nhưng sắc như một lưỡi dao giải phẫu:

— An Nhiên này, chú hỏi thật một câu: Cháu nôn nóng muốn dựng lên cái Miên Hub này ngay lúc này, thực chất là vì cháu nhìn thấy một cơ hội thị trường thực sự cấp bách, hay đây chỉ là một cơ chế tâm lý phòng vệ, một sự trốn chạy trong tiềm thức của cháu khỏi gánh nặng nợ nần kinh hoàng của Mộc Miên?

Câu hỏi bất ngờ của ông Đức tựa như một búa tạ giáng thẳng vào màng chắn lý trí mà An Nhiên vừa dựng lên.

Toàn thân cô cứng đờ. Cổ họng cô đột ngột khô khốc, chiếc cốc nước lọc trên bàn dường như rung nhẹ khi ngón tay cô vô thức chạm vào thành kính mát lạnh. Trong khoang não cô, những tiếng chuông cảnh báo vang lên inh ỏi. Một cảm giác chột dạ dữ dội quét qua lồng ngực. Ký ức về những câu chuyện khởi nghiệp thất bại ở kiếp trước, những hình ảnh châm biếm về các nhà sáng lập liên tục đẻ ra các dự án mới chỉ để trốn tránh việc phải dọn dẹp đống đổ nát của công ty cũ, bỗng chốc hiện về rõ mồn một.

— Chú… ý chú là… — An Nhiên ngập ngừng, khóe môi khẽ giật nhẹ.

— Chú không lạ gì tâm lý này của những người trẻ có tài năng và lòng tự trọng cao như cháu — ông Đức điềm tĩnh nói, từng lời của ông rành rọt, bóc tách từng lớp vỏ ngụy trang cảm xúc. — Một người sáng lập vừa trải qua một trận sinh tử trên bờ vực phá sản thường rơi vào một trạng thái kiệt quệ về mặt cảm xúc. Cháu nhìn vào Mộc Miên lúc này, cháu chỉ thấy những mâu thuẫn đau đớn với người đồng sáng lập cũ, thấy danh sách ba mươi tám con người đòi hỏi trách nhiệm mỗi ngày, thấy khoản nợ bảy trăm triệu mỗi tháng treo lơ lửng trên đầu, và thấy những thùng mỹ phẩm nặng trĩu bụi bặm ở kho Bình Sa. Cháu cảm thấy mệt mỏi và bế tắc. Vì thế, bộ não của cháu tìm cách tự vệ bằng cách vẽ ra một dự án mới: một công ty công nghệ, sạch sẽ, tinh tươm, ngồi gõ phím trong phòng máy lạnh, nói chuyện bằng thuật ngữ tiếng Anh thời thượng và mơ về những vòng gọi vốn hàng triệu đô la. Cháu muốn dùng hào quang của một 'nhà sáng lập công nghệ' để tự ru ngủ bản thân rằng mình đang tiến về phía trước, trong khi thực chất, cháu chỉ đang hèn nhát muốn vứt bỏ bãi chiến trường lấm lem bùn đất mà cháu chưa dọn xong.

Ông Đức gõ nhẹ hai khớp ngón tay lên tập hồ sơ Miên Hub nằm trơ trọi trên bàn:

— Một startup công nghệ không bao giờ là nơi để bù đắp sự bất an hay thỏa mãn cái tôi bị tổn thương của người sáng lập. Nó chỉ có quyền tồn tại nếu nó giải quyết được một nỗi đau thực tế đến mức người dùng ngoài kia sẵn sàng rút tiền mặt từ ví ra trả cho cháu, chứ không phải trả bằng những lời khen ngợi trên mạng xã hội hay những cái gật đầu của các quỹ đầu tư mạo hiểm. Bản thân Mộc Miên còn đang loay hoay chưa tối ưu nổi quy trình đóng gói và kiểm soát hàng hoàn cho chính mình, thì cháu lấy tư cách thực tiễn gì để đóng gói giải pháp đó đem đi bán cho những chủ doanh nghiệp cáo già ngoài kia?

Căn phòng cà phê dường như chìm vào một hố sâu im lặng. Từng lời nhận xét tàn nhẫn nhưng chính xác đến tuyệt đối của ông Đức như lột trần toàn bộ sự vội vã mà An Nhiên đã dung túng cho bản thân suốt hai mươi tư giờ qua.

Kể từ khi bẻ gãy kịch bản vỡ nợ của ngày mùng sáu tháng Bảy, một sự hưng phấn nguy hiểm đã len lỏi vào tâm trí cô. Cô đã ngỡ rằng với những hiểu biết vượt trước thời gian, cô có thể dễ dàng đi đường tắt, có thể nhảy cóc qua giai đoạn tái thiết gian khổ bằng một phép màu mang tên công nghệ. Nhưng thực tế thương trường là một cỗ máy nghiền tàn nhẫn không có chỗ cho sự ảo tưởng. Nếu phần gốc rễ của Mộc Miên chưa được gia cố vững chắc, bất kỳ nhánh cây mới nào mọc ra cũng sẽ chỉ làm cái cây mau chóng gãy đổ dưới sức nặng của chính nó.

An Nhiên cúi đầu nhìn xuống hai bàn tay mình. Lồng ngực cô thắt lại, nhưng sự tỉnh ngộ nhanh chóng lấp đầy khoảng trống của sự hụt hẫng. Cô thở ra một hơi dài, buông lỏng hai vai:

— Chú nói trúng tim đen của cháu rồi ạ. Cháu thừa nhận… cháu đã quá vội vã. Nỗi sợ hãi vô hình về sức ép công nợ từ phía công ty Thiên Lộc đã khiến cháu mất đi sự kiên nhẫn cần thiết trong việc xử lý từng mắt xích vận hành.

Thấy An Nhiên không hề tìm cách cãi lại hay dựng lên những lý lẽ ngụy biện để bảo vệ cái tôi của mình, ánh mắt nghiêm khắc của ông Đức khẽ chùng xuống. Một tia ấm áp và hài lòng thoáng hiện qua khóe mắt nhăn nheo của ông. Người đàn ông dạn dày sương gió hiểu rằng, điều quý giá nhất ở một lãnh đạo trẻ không phải là không bao giờ phạm sai lầm, mà là khả năng nhận ra sai lầm trong tích tắc và dám dũng cảm dập tắt ảo tưởng của chính mình.

Ông nâng tách cà phê lên nhấp một ngụm nhỏ, rồi đặt xuống, đổi tư thế ngồi thoải mái hơn. Giọng ông chuyển sang tông điệu trầm tĩnh như một người đi trước đang chia sẻ kinh nghiệm nội bộ trong giới tài chính:

— Cháu nhắc đến Thiên Lộc làm chú nhớ ra một chuyện. Vào khoảng cuối quý một năm nay, quỹ Hừng Đông của chú từng nhận được một bộ hồ sơ thẩm định gọi vốn từ một đơn vị logistics tầm trung tại khu vực cụm cảng phía Nam. Họ đưa ra bản kế hoạch kinh doanh rất đẹp, cam kết biên lợi nhuận ròng lên tới mười tám phần trăm mỗi năm — một con số quá hời trong ngành kho bãi vận tải. Nhưng khi đội ngũ pháp lý và kiểm toán đặc biệt của Hừng Đông lật ngược lại toàn bộ sơ đồ sở hữu chéo qua bốn tầng công ty con, chúng tôi phát hiện ra đơn vị logistics đó thực chất chỉ là một công ty sân sau được dựng lên để làm nhiệm vụ đảo nợ, hợp thức hóa các dòng tiền luân chuyển tài sản mờ ám có liên quan trực tiếp đến các thành viên cốt cán trong hội đồng quản trị của Thiên Lộc. Họ dùng công ty vận tải đó để kiểm soát chuỗi cung ứng của các nhãn hàng nhỏ, sau đó từng bước siết nợ bằng chính chi phí lưu kho. Hừng Đông đã lập tức bỏ phiếu phủ quyết tuyệt đối ngay từ vòng thẩm định sơ bộ.

Những lời kể dường như bâng quơ của ông Đức giáng một tia sét vào tư duy của An Nhiên.

Từng mảnh ghép rời rạc trong đầu cô lập tức ráp lại thành một bức tranh toàn cảnh đáng sợ. Thiên Lộc không đơn thuần chỉ là một nhà phân phối nguyên liệu và tá dược mỹ phẩm muốn chèn ép Mộc Miên về giá. Mạng lưới ngầm của họ đã và đang âm thầm thâu tóm, cài cắm tay chân vào hệ thống logistics và kho bãi thứ cấp nhằm tạo thành một gọng kìm khép kín. Nếu một thương hiệu mỹ phẩm non trẻ như Mộc Miên để lộ điểm yếu ở khâu kho vận, họ sẽ lập tức kích hoạt gọng kìm đó để bóp chết dòng tiền từ bên trong.

— Cháu vô cùng cảm ơn thông tin này của chú — An Nhiên ngẩng đầu lên, ánh mắt cô lúc này đã hoàn toàn rũ bỏ vẻ hoang mang, thay vào đó là sự sắc lạnh, thực tế và tập trung cao độ. — Về dự án Miên Hub, cháu sẽ không mang nó đi gọi vốn ở bất kỳ đâu, và cũng tuyệt đối không tách ra thành pháp nhân riêng biệt vào thời điểm này. Cháu sẽ đưa toàn bộ ý tưởng này trở về đúng bản chất của nó: một đề tài nghiên cứu nội bộ với quy mô thực nghiệm siêu nhỏ, phục vụ trực tiếp cho bài toán xử lý tỷ lệ đơn hoàn của chính Mộc Miên tại kho Bình Sa.

Ông Đức mỉm cười, ánh mắt như muốn thử thách thêm bản lĩnh của cô gái trẻ:

— Vậy cháu định cắt bao nhiêu tiền từ dòng tiền đang ngắc ngoải của Mộc Miên để ném vào cái đề tài thực nghiệm đó?

An Nhiên trả lời ngay lập tức, không một giây ngập ngừng:

— Đúng ba mươi triệu đồng. Không hơn một xu. Khoản tiền này cháu chỉ dùng để thuê một kỹ sư dữ liệu độc lập làm việc bán thời gian trong hai tuần, khảo sát toàn bộ cấu trúc bảng biểu dữ liệu hiện tại giữa hệ thống Mộc Miên và Điểm Nối, dựng một bản mẫu giao diện thô sơ nhất trên nền tảng có sẵn để tự động hóa khâu quét mã hoàn hàng. Nếu trong vòng một tháng thử nghiệm nội bộ mà công cụ này không giúp Mộc Miên cắt giảm được ít nhất năm mươi phần trăm thời gian đối soát và phát hiện được sai sót thất thoát thực tế, cháu sẽ tự tay xóa bỏ dự án đó mà không làm tổn hại đến dù chỉ một đồng vốn lưu động cốt lõi của công ty.

Ông Đức bật cười thành tiếng. Tiếng cười sảng khoái và ấm áp xua tan hoàn toàn bầu không khí căng thẳng nãy giờ. Ông vỗ nhẹ bàn tay thô ráp lên mặt bàn:

— Ba mươi triệu đồng cho một thử nghiệm kiểm chứng thực tế có giới hạn rủi ro rõ ràng. Rất tỉnh táo. Đó mới chính là tư duy thực chiến của một người điều hành muốn công ty mình sống sót qua giông bão, chứ không phải tư duy đốt tiền làm màu của những kẻ mơ mộng. Cứ làm đi. Hãy dùng chính máu và thịt của Mộc Miên để tôi luyện cái công cụ đó. Khi nào bản mẫu nội bộ của cháu chứng minh được hiệu quả bằng những con số tiết kiệm tiền tươi thóc thật trên báo cáo tài chính, hãy quay lại đây tìm chú. Lúc đó, chú sẽ đích thân pha một ấm trà ngon để nghe cháu nói chuyện đầu tư.

***

Năm giờ ba mươi chiều, ánh hoàng hôn đỏ quạch bắt đầu bao phủ lên dãy phố An Bình. Tại phòng làm việc tầng một của Mộc Miên, buổi họp giao ban tổng kết cuối ngày diễn ra ngắn gọn trong vòng hai mươi phút nhưng mang lại những kết quả đo lường cụ thể đến từng chi tiết.

Nguyễn Hoàng Dũng đẩy cánh cửa kính bước vào, mang theo mùi khói bụi đường phố và hơi nóng hầm hập của một ngày dài lăn lộn ở ngoại thành. Chiếc áo phông đen của anh ướt đẫm mồ hôi sau lưng, hai ống quần bò còn dính vài vệt băng keo đóng gói màu vàng, nhưng trên gương mặt phong trần lại ánh lên sự phấn chấn hiếm thấy. Anh đặt xấp biên bản kiểm kê kho dày cộp lên bàn trước mặt An Nhiên và Mai:

— Báo cáo hai sếp, toàn bộ quy trình thanh lọc kho theo danh mục cắt giảm đã hoàn tất xong trong chiều nay. Việc loại bỏ hai mươi mốt mã hàng tồn chết đã giúp chúng ta giải phóng ngay lập tức gần một phần ba diện tích mặt sàn thuê tại kho Bình Sa. Toàn bộ khu vực đóng gói của Điểm Nối chiều nay chỉ tập trung xử lý đúng ba sản phẩm chủ lực. Không còn cảnh công nhân phải chạy lăng xăng giữa hàng chục kệ hàng khác nhau để tìm từng lọ kem nâng tông hay chai xịt khoáng lẻ loi. Tốc độ nhặt hàng và dán mã vận đơn tăng vọt gấp đôi so với tuần trước. Anh em bốc xếp không còn bị hoa mắt, tỷ lệ nhầm lẫn đơn hàng trong ngày hôm nay ghi nhận bằng không.

Đỗ Ngọc Mai nhanh thoăn thoắt mở bảng tính trên màn hình, ngón tay gõ liên hồi trên phím số để nhập các dữ liệu thực tế vừa được đồng bộ:

— Hiệu quả tài chính thấy được ngay lập tức. Nhờ việc trả lại một phần ba diện tích kho phụ trợ tại Bình Sa, dừng toàn bộ chi phí in ấn tem phụ và bao bì hộp quà cho các mã hàng chậm luân chuyển, tổng chi phí vận hành hàng tháng của toàn công ty đã được kéo giảm thêm đúng mười lăm phần trăm. Quan trọng hơn, đợt hàng thanh lý giá vốn đầu tiên cho ba đại lý mỹ phẩm lớn ở Bắc Ninh và Hải Phòng đã được bốc dỡ xong xuôi; đúng mười sáu giờ chiều nay, tài khoản của Mộc Miên đã nhận về chín mươi lăm triệu đồng tiền mặt thanh toán dứt điểm.

An Nhiên đứng bên cạnh bảng kính dòng tiền mười ba tuần. Cô cầm khăn lau xóa đi con số dự báo cũ của tuần thứ hai, dùng bút đen ghi lại con số thực tế vừa thu về.

Những cột số bắt đầu co giãn và tự cân bằng lại theo một trật tự nhịp nhàng, vững chắc. Không có sự xuất hiện của bất kỳ phép màu tài chính đột biến nào, cũng không có những khoản tài trợ từ trên trời rơi xuống. Sự sống của Mộc Miên đang được níu giữ lại từng giờ bằng chính sự tàn nhẫn trong kỷ luật nội bộ — dám thẳng tay gọt bỏ những phần thịt thừa hoại tử để bảo toàn mạng sống cho toàn bộ cơ thể doanh nghiệp.

An Nhiên với tay lấy tập đề xuất ngân sách nhỏ mà cô vừa soạn thảo lại trên máy tính, đặt lên mặt bàn trước mặt Đỗ Ngọc Mai. Trên tờ phiếu chỉ ghi vỏn vẹn một dòng: *Chi phí thuê chuyên gia khảo sát kiến trúc dữ liệu và xây dựng bản mẫu hệ thống đối soát hoàn hàng nội bộ — Ba mươi triệu đồng.*

An Nhiên ký tên mình vào ô người đề xuất, rồi nhìn sang Mai:

— Em muốn chi đúng ba mươi triệu này từ khoản tiền thanh lý vừa thu về để giải quyết dứt điểm điểm nghẽn dữ liệu giữa chúng ta và kho Điểm Nối. Chị Mai duyệt khoản này chứ?

Mai nhìn con số ba mươi triệu khiêm tốn, rồi nhìn vào đôi mắt sáng ngời, kiên định nhưng hoàn toàn điềm đạm của An Nhiên. Không còn sự phản đối hay nghi ngại, người kế toán trưởng mỉm cười nhẹ, cầm bút ký roẹt vào ô kiểm soát tài chính:

— Khoản đầu tư này hoàn toàn hợp lý và nằm trong hạn mức an toàn của tấm đệm thanh khoản. Chị duyệt.

Bên ngoài văn phòng, tiếng cười nói của các nhân viên bắt đầu vang lên rộn rã khi họ rủ nhau dắt xe ra về sau một ngày làm việc cật lực nhưng không còn cảm giác nơm nớp lo sợ. Ánh đèn đường phố An Bình bắt đầu bật sáng từng ngọn, hắt qua khung cửa kính những vệt sáng vàng ấm áp.

An Nhiên thở phào nhẹ nhõm, cô với tay tắt chiếc máy tính xách tay, chuẩn bị thu dọn tài liệu để kết thúc một ngày làm việc căng thẳng nhưng đầy hiệu quả.

Bỗng nhiên, chiếc điện thoại thông minh đặt trên mặt bàn kính rung lên bần bật.

Màn hình phát sáng trong bóng chập choạng của căn phòng, hiển thị thông báo tin nhắn khẩn cấp từ ứng dụng trò chuyện bảo mật. Tên người gửi hiện rõ: Bùi Hải Sơn — Giám đốc Tài chính của Điểm Nối.

Nụ cười trên môi An Nhiên lập tức đông cứng. Một linh cảm chẳng lành xộc thẳng vào tâm trí. Cô cầm máy lên, lướt ngón tay mở khóa màn hình.

Dòng tin nhắn ngắn gọn, lạnh lùng và gấp gáp của Sơn hiện lên trên màn hình nền đen:

*“An Nhiên, có biến lớn rồi. Đối tác thanh toán lớn nhất của Điểm Nối vừa chính thức đơn phương thông báo hoãn chi trả toàn bộ công nợ đối soát của đợt này. Dòng tiền mặt của chúng tôi bị đóng băng khẩn cấp. Năng lực duy trì các ca làm việc của công nhân và chi phí vận hành tại kho Bình Sa từ ngày mai đang bị đe dọa trực tiếp.”*