Không ai được cứu bằng một con số đẹp

Hội trường công cộng lòng sông cổ Vọng Sa chật kín người dân; tiếng quạt thông gió rù rì không át nổi những tiếng tranh cãi gay gắt bùng lên từ các hàng ghế đại biểu. Không khí nồng mùi cát ẩm và hơi thở bị dồn nén dưới trần vòm bê tông thô ráp. Ánh đèn halogen treo lơ lửng phả những quầng sáng vàng đục xuống mặt bàn kim loại dài của đoàn chủ tọa, nơi những tập tài liệu dày cộp đang mở toang, phơi bày những biểu đồ nhiệt và lưu lượng chất lỏng có viền mực đỏ tươi. Hơi lạnh từ những khối đá mồ côi ăn sâu vào vách vòm phả ra từng đợt buốt nhói, quyện chặt với mùi mồ hôi chua nồng, mùi dầu máy bôi trơn từ các khớp quạt hút gió cũ kỹ và bụi mịn silic muôn đời của vùng bình nguyên khô hạn. Hàng ngàn con người ngồi sát bên nhau trên những băng ghế hợp kim ghép nối vội vã, tiếng cựa mình của áo vải bạt thô, tiếng va đập của đế ủng cao su trên mặt sàn xi măng nứt nẻ tạo thành một thứ tạp âm râm ran, bồn chồn như sấm động trước cơn bão cát.

Khi Kha bước vào độ tuổi từ tám mươi tư đến tám mươi chín, những nếp nhăn nơi khóe mắt ông đã hằn sâu như những rãnh rạn nứt trên đá vôi mùa khô hạn. Từng khớp ngón tay sần sùi bởi hàng thập kỷ chạm vào đất lạnh và vỏ hạt giống, ông ngồi ở một góc khuất sát tường đá, im lặng nhìn xuống sân khấu bên dưới. Lưng ông tì vào gờ đá lồi lõm, cảm nhận từng rung chấn rất khẽ của hệ thống máy bơm ngầm nằm cách đó hai mươi mét dưới chân. Thời gian không chỉ lấy đi sự dẻo dai của gân cốt mà còn bào mòn dần những ảo tưởng lãng mạn mà con người từng khoác lên khoảng không vô tận. Hai mắt ông kèm nhem vì khói bụi của những năm tháng gian khó nơi vườn ươm, nhưng cái nhìn của ông vẫn giữ nguyên độ trong trẻo thấu suốt của một người đã chứng kiến bao nhiêu thế hệ hạt mầm nứt vỏ rồi tàn lụi. Hôm nay, trên bục diễn thuyết, con gái ông—Yên, chuyên viên quản lý nước thực địa ở độ tuổi tứ tuần chín chắn—cùng đứng cạnh Vân, chuyên viên Kho Lưu Trữ Thuộc Địa Tịch Quang đã ngoài tám mươi với mái tóc bạc như sương muối.

Yên đứng thẳng, hai bàn tay rám nắng đặt hờ lên mặt bàn kim loại bóng loáng, phong thái rắn rỏi của một người quanh năm lội dọc các lòng mương dẫn nước mặn và đo đạc từng vỉa đá ngậm ẩm. Bên cạnh cô, Vân mang dáng vẻ mảnh khảnh, khoác chiếc áo choàng len sẫm màu đã sờn mép cổ, đôi kính gọng titan trễ xuống sống mũi, toát lên sự tĩnh lặng kiên nhẫn của người giữ chìa khóa cho hàng triệu trang giấy cũ mòn. Họ không mang đến những lời hiệu triệu hoa mỹ, mà mang đến bản Báo cáo kiểm toán độc lập về toàn bộ hệ thống công trình ngầm dân sự của Vọng Sa. Đó là kết quả của hơn bốn năm ròng rã khảo sát từng mét đường ống, đo đạc từng buồng áp suất và kiểm tra toàn diện trữ lượng túi nước ngầm rải rác dưới đáy lòng sông cổ. Bốn năm ròng với những chiếc máy đo giao thoa kế xách tay, những cuộn cáp sợi quang thả sâu vào lòng giếng cạn và những chuyến đi xuyên đêm qua các hành lang áp suất bị bỏ quên từ thời khai hoang ban sơ.

Tấm màn chiếu quang học bừng sáng, hiển thị một mô hình ba chiều cắt ngang lớp vỏ đá của hành tinh. Những khối màu xanh lam rực rỡ mà Liên Hội Mở Cửa từng vẽ nên để phác họa một cuộc sống ngầm tiện nghi, an toàn tuyệt đối trong thời gian chờ mở cổng dần bị thay thế bằng những dải màu xám xịt và những điểm chớp đỏ báo động. Những khối lập phương màu ngọc bích từng được in trên hàng vạn tờ bướm cổ động—tượng trưng cho các phân khu nhà ở khép kín, những nông trại thủy canh nhiều tầng và các trục thang máy tuần hoàn tốc độ cao—bắt đầu rã vụn dưới những đường quét dữ liệu thực nghiệm. Mô hình phơi bày trần trụi những khoang rỗng nứt nẻ, những đoạn cống xả đã bị muối hóa ăn mòn phân nửa tiết diện, và những túi bùn lún đe dọa cấu trúc chịu lực của toàn bộ mạng lưới hang ngầm tự nhiên.

Giọng Yên vang lên qua hệ thống khuếch đại âm thanh, gãy gọn, bình thản nhưng mang sức nặng của những sự thật vật lý không thể chối từ:

"Suốt hai mươi năm qua, dự án Tái định cư ngầm của Liên Hội Mở Cửa đã xây dựng niềm tin của cộng đồng trên một tiền đề hoàn toàn sai lệch. Họ cam đoan rằng nếu cánh cổng liên sao được kích nạp và khiến lá chắn từ trường sụp đổ tạm thời, mạng lưới hầm sâu sẽ bao bọc toàn bộ hai triệu cư dân Vọng Sa sống sót bình yên qua vài thập kỷ. Nhưng kiểm toán thực địa cho thấy một con số hoàn toàn khác."

Yên nhấn phím điều khiển. Một biểu đồ thanh dọc xuất hiện, tách đôi bức tranh dân số. Từng con số lạnh lùng trượt dọc theo trục tọa độ, chém ngang niềm tin mù quáng của hàng trăm đại biểu đang nín thở bên dưới.

"Hệ thống tạo dưỡng khí khẩn cấp bằng màng điện phân xúc tác kiềm, cùng với chu trình tuần hoàn nước ngưng tụ sâu của mỏ cổ, chỉ có khả năng duy trì sự sống tối thiểu cho đúng một phần ba dân số hiện tại. Một phần ba. Đó là trong kịch bản lý tưởng nhất: không có sự cố quá nhiệt ở các giàn ngưng, và các túi nứt ngậm nước ở thung lũng đá vôi không bị bốc hơi do biến thiên địa nhiệt khi mất từ trường."

Tiếng Yên nhấn mạnh từng chữ: "Một phần ba có nghĩa là khoảng bảy trăm ngàn người được cấp dưỡng khí ở mức tối thiểu sáu trăm gam mỗi ngày đêm, với điều kiện cắt giảm một nửa khẩu phần nước sinh hoạt và đình chỉ toàn bộ các hoạt động thể chất nặng. Hai phần ba còn lại—hơn một triệu ba trăm ngàn con người—chỉ là những khoảng trống vô định trên các bảng cân đối vật tư."

Hội trường rộ lên một làn sóng xôn xao kinh hãi. Những tiếng thì thầm va đập vào vách đá, tạo thành một âm hưởng u ám. Người ta bắt đầu dớn dác quay nhìn nhau, những bàn tay bấu chặt vào mép bàn, những ánh mắt nhìn trân trối lên các thanh biểu đồ màu đỏ thẫm đang nhấp nháy như vết thương hở.

Vân bước lên một bước bên cạnh Yên. Bàn tay gầy guộc của người thủ thư già chạm vào khung viền màn chiếu, lật sang phần hồ sơ sinh thái mà bà đã dành cả đời để gìn giữ và đối soát. Tiếng lật trang điện tử kêu lách tách khô khốc giữa bầu không khí căng thẳng đến nghẹt thở.

"Và ngay cả khi chúng ta chấp nhận hy sinh hai phần ba đồng loại để giam một phần ba còn lại dưới đáy sâu," Vân tiếp lời, giọng bà run rẩy vì xúc động nhưng ánh mắt kiên định, "thì cái giá phải trả ở mặt đất là một cái chết vĩnh viễn. Mạng lưới hầm ngầm hoàn toàn bất lực trong việc bảo vệ hệ thực vật canh tác trên bề mặt. Nếu lá chắn từ trường tan rã để mở cổng bốn giờ, bức xạ vũ trụ và gió sao sẽ hủy diệt toàn bộ tầng đất mặt trong vòng ba mươi ngày. Toàn bộ các giống lúa mạch tuyết, ngô gai, và các loài cây bản địa chậm lớn ngoài tự nhiên—những loài đã mất hàng thế kỷ để thích nghi với khí hậu khô lạnh của Vọng Sa—sẽ chết cháy mà không có bất kỳ cơ hội phục hồi sinh học nào. Chúng ta không thể mang cả một hệ sinh thái xuống các buồng áp suất. Rời khỏi mặt đất trong bốn giờ để đổi lấy một sa mạc chết ngàn năm, đó không phải là một cuộc giải thoát, đó là một cuộc tự sát tập thể."

Bà dừng lại một nhịp, hướng ánh mắt đục mờ nhưng sắc sảo về phía các dãy bàn đầu, nơi những khuôn mặt quyền lực của Liên Hội đang sượng sùng bất động:

"Các ngân hàng hạt giống ngầm chỉ chứa được các mẫu gien cô lập. Chúng không thể lưu giữ được mạng lưới vi sinh vật thổ nhưỡng, không thể nuôi dưỡng các thảm địa y giữ ẩm cho đá, và càng không thể tái tạo lại chu trình phong hóa tự nhiên của đất cát sau khi đã bị proton năng lượng cao cày xới. Khi bốn giờ mở cổng kết thúc và các bạn bước lên từ bóng tối, các bạn sẽ không tìm thấy bất kỳ ngọn cỏ nào để gieo hạt lại. Các bạn sẽ bước ra một nghĩa địa tro tàn bị thiêu rụi bởi gió tầng trên."

Sự im lặng chết chóc bao trùm hội trường. Những đại biểu của Liên Hội Mở Cửa, những người từng ngồi ngẩng cao đầu với huy hiệu hình cánh cổng đan cài trên ngực áo, bắt đầu cúi gạt mặt hoặc quay sang nhìn nhau với vẻ hoang mang tột độ. Chiếc huy hiệu mạ bạc từng là biểu tượng của niềm tự hào khai phóng, giờ đây bỗng như một vết chàm bỏng rát trên ngực áo của họ. Những tập tài liệu in bìa bóng giới thiệu về viễn cảnh 'Chuyến tàu trở về' nằm trơ trọi trên bàn, mép giấy quăn queo dưới luồng gió nóng từ các ống thông khí.

Nhưng sự thật nghiệt ngã chưa dừng lại ở những con số sinh thái.

Từ hàng ghế thứ ba, một bóng dáng quen thuộc chậm rãi đứng dậy bước về phía bục phát biểu. Đó là Tâm. Ở tuổi gần chín mươi, mái tóc ông đã bạc trắng hoàn toàn, bước chân mang dấu ấn của những năm tháng làm việc không ngơi nghỉ giữa các phòng bệnh phục hồi chức năng. Lưng ông hơi còng xuống bởi thói quen cúi mình lắng nghe lồng ngực của những người thợ mỏ hấp hối, nhưng dáng điệu vẫn toát lên một trật tự nghề nghiệp không gì lay chuyển nổi. Ông không mang theo máy chiếu, chỉ cầm theo một tập hồ sơ bệnh án bìa giấy nâu đã sờn rách các góc, những mép giấy ố vàng vì hơi ẩm của cồn sát trùng và bụi thuốc kháng sinh.

Tâm đứng trước micro, nhìn thẳng vào các đại biểu của Liên Hội bằng đôi mắt đượm buồn nhưng nghiêm nghị của một người thầy thuốc đã nhìn thấy quá nhiều ranh giới sinh tử:

"Tôi phát biểu hôm nay không phải với tư cách một nhà vận động, mà với tư cách một người đã dành trọn cuộc đời chăm sóc những người yếu thế nhất của Vọng Sa. Bản kế hoạch di tản khẩn cấp của các bạn vẽ ra cảnh tượng mọi người trật tự xếp hàng bước xuống các thang máy áp suất cao dẫn vào tầng ngầm sâu thứ sáu và thứ chín trong vòng mười hai giờ. Đó là một ảo tưởng tàn nhẫn."

Tâm mở tập hồ sơ, ngón tay điểm qua từng trang danh sách dài dằng dặc. Tiếng giấy miết vào nhau sột soạt, nặng nề như tiếng cuốc đào huyệt giữa trưa hè.

"Hiện tại, trên khắp các khu định cư dọc lòng sông cổ, chúng ta có hơn bốn vạn bệnh nhân mắc hội chứng xơ hóa phế nang mạn tính do bụi cát silic. Chúng ta có hàng vạn người cao tuổi suy giảm tuần hoàn, người khuyết tật vận động, và những đứa trẻ sinh non đang phải sống phụ thuộc vào lồng ấp khí áp ổn định ở mặt đất. Các buồng áp suất sâu từ tầng sáu trở xuống có nồng độ khí phóng xạ radon tự nhiên cao gấp bảy lần ngưỡng an toàn y tế. Hệ thống thang máy trục đứng không đủ sức tải, và sự chênh lệch áp suất đột ngột sẽ gây xuất huyết phổi cấp tính cho bất kỳ ai có dung tích thở dưới sáu mươi phần trăm."

Ông ngước nhìn toàn thể hội trường, từng chữ thốt ra như đóng đinh vào không gian:

"Nếu còi báo động di tản ngầm vang lên theo kịch bản của Liên Hội, hàng vạn con người này sẽ không bao giờ xuống tới đáy hầm. Họ sẽ chết ngạt trên các lối thoát hiểm, chết vì trụy tim trong các lồng thang quá tải, hoặc bị bỏ rơi lại trên giường bệnh vì không ai đủ sức bế họ chạy đua với bức xạ. Khi các bạn quảng bá con số 'sống sót trong hầm trú', các bạn đã cố tình gạch tên những người yếu đuối nhất ra khỏi danh sách con người. Không ai được cứu bằng một con số đẹp được tô vẽ trên giấy."

Tâm gập mạnh tập hồ sơ lại. Tiếng bìa giấy va vào mặt bàn kim loại vang lên một âm thanh đanh gọn, dứt khoát. Ông nhìn xoáy vào hàng ghế chủ tọa, nơi những viên chức đại diện Liên Hội đang ngồi chết lặng:

"Trong y đức, một phác đồ điều trị giết chết hai phần ba số bệnh nhân để cứu lấy hy vọng mong manh cho số còn lại không bao giờ được gọi là cứu rỗi. Nó là một sự bức tử được tính toán trước."

Tiếng đập bàn phẫn nộ vang lên từ một góc hội trường. Một vài đại biểu trẻ tuổi của Liên Hội đứng bật dậy gào thét, mặt đỏ bừng vì uất ức và sợ hãi. Họ vung tay chém vào không khí, lớn tiếng cáo buộc nhóm kiểm toán là những kẻ gieo rắc sợ hãi, những kẻ phá hoại giấc mơ đoàn tụ liên sao đã được ấp ủ suốt hàng thế hệ. Những tiếng la ó vang lên từ các dãy ghế sau:

"Các người muốn chúng ta mục rữa trên bãi tha ma này mãi mãi sao?"

"Tất cả chỉ là những tính toán bi quan! Công nghệ của thế hệ trước không thể đo đếm được năng lực của thế hệ tương lai!"

"Đừng lấy sinh mạng của vài người ốm yếu ra để ngăn cản vận mệnh của cả một nền văn minh!"

Tranh cãi nổ ra như một đám cháy ngầm gặp gió, tiếng la ó và tiếng gõ búa điều hành của chủ tọa hòa lẫn vào nhau trong một mớ âm thanh hỗn loạn, đau đớn. Những chiếc ghế kim loại bị xô đẩy loảng xoảng, những tập tài liệu bay tung tóe trên sàn, và những cái chỉ tay gay gắt biến không gian hội trường thành một đấu trường của sự chia rẽ đớn đau.

Kha khẽ nhắm mắt lại, tựa đầu vào vách đá lạnh. Ông không nghe thêm những lời đôi co bên dưới nữa. Bàn tay ông vô thức xoa nhẹ lên khớp ngón trỏ gồ ghề—nơi từng mang vết sẹo do một mảnh vỏ hạt ngô gai cắt đứt cách đây nửa thế kỷ. Lời trăn trối của bà Sương năm nào dưới tầng hầm số không lại dội về trong tâm tưởng: *“Người ta chỉ dám nhìn vào những con số khi những con số ấy không có tên, không có gương mặt...”*

Giờ đây, Yên, Vân và Tâm đã đặt từng gương mặt, từng nhành cây, từng lá phổi tổn thương vào giữa bàn hội nghị. Bức màn dối trá đã rách toạc. Người ta không còn có thể dùng những danh xưng trừu tượng như "nhân loại", "tương lai", hay "dân tộc thuộc địa" để lấp liếm cái chết của từng đứa trẻ trong lồng ấp hay từng cụ già đang thở dốc trên đệm rơm.

Kha lặng lẽ đứng dậy, rời khỏi hội trường qua lối cửa thoát hiểm bên hông, để lại sau lưng những tiếng thét gào của một phong trào đang bắt đầu vỡ vụn. Luồng gió lạnh từ hành lang hẹp ùa vào mặt ông, mang theo vị mặn chát của bụi đá và sự thanh thản buốt giá của một người vừa chứng kiến sự sụp đổ của một ảo ảnh vĩ đại.

***

Ba ngày sau phiên điều trần, Vườn Hạt Cuối Đông chìm trong một buổi chiều giá lạnh. Gió từ rặng núi đá phía bắc thổi tràn qua các khe nứt, làm những tấm kính dày trên vòm bảo tồn rung lên bần bật từng hồi trầm đục. Bầu trời bên ngoài có màu xám chì đặc quánh, những dải mây bụi cuộn tròn ở đường chân trời báo hiệu một đợt rét khô kéo dài.

Kha đang ngồi trên chiếc ghế gỗ thấp giữa luống ngô gai tuyết, đôi găng tay bám đầy đất mùn xám. Trước mặt ông là những khay gỗ nhỏ chứa các mầm cây vừa nhú, những chấm xanh yếu ớt giữa không gian khô cằn của Vọng Sa. Ông dùng một chiếc que tre vót nhọn cẩn thận khơi tơi từng gốc mầm, gạt bỏ những mẩu rễ khô đã úa và chêm thêm một lớp cát mịn trộn tro trấu để giữ nhiệt cho tầng rễ non. Tiếng bước chân vội vã giẫm trên sỏi vụn vang lên từ lối đi chính.

Kha không cần ngước lên cũng biết là ai. Mùi dầu thơm thảo mộc quen thuộc và tiếng thở dốc không giấu giếm báo cho ông sự xuất hiện của Hạ.

Người phụ nữ từng đứng đầu phong trào mở cổng đầy nhiệt huyết giờ đây lộ rõ vẻ tiều tụy. Mái tóc bà rối bời, những sợi bạc lẫn vào lọn tóc đen buông xõa không còn được chải chuốt cẩn thận như những ngày đứng trước bục giảng. Chiếc áo khoác đồng phục của Liên Hội nhăn nhúm, một bên ve áo bị rách chỉ, và đôi mắt đỏ hoe vì nhiều đêm mất ngủ trũng sâu trên gương mặt xám xịt. Hạ đứng sững trước luống cây, nhìn người đàn ông già nua đang cặm cụi tỉa từng chiếc rễ con mà lòng trào dâng một nỗi tuyệt vọng cay đắng. Đôi môi bà run rẩy, hai bàn tay đút sâu trong túi áo khoác siết chặt lại đến trắng bệch các đầu ngón.

"Anh Kha," Hạ cất tiếng, giọng khàn đặc như thể đã gào thét quá nhiều qua những cuộc họp thâu đêm. "Họ đang xé nát Liên Hội. Bản báo cáo của Yên và Vân... cùng những lời của Tâm ba ngày trước... công chúng đang hoảng loạn. Hàng ngàn hội viên nộp đơn rút lui. Các thị trấn dọc lòng sông cổ đã bắt đầu ra nghị quyết phong tỏa lối vào các tháp ngầm. Tất cả những gì chúng ta gầy dựng suốt bốn mươi năm qua sắp tan thành mây khói."

Bà tiến thêm một bước, giọng nghẹn lại: "Những kỹ sư trẻ của tôi... những người từng thề cống hiến đời mình cho cánh cổng... sáng nay họ đã nộp chìa khóa phòng thí nghiệm. Họ nhìn tôi như nhìn một kẻ sát nhân, Kha à. Họ bảo tôi đã lừa dối họ suốt hai mươi năm trời."

Kha cẩn thận đặt chiếc kéo tỉa cành xuống mép khay gỗ, vốc một nắm đất khô lên để kiểm tra độ ẩm rồi mới chậm rãi ngẩng đầu nhìn người đối diện. Đất cát trượt qua những kẽ ngón tay ông, rơi lả tả xuống gốc mầm xanh như một dòng cát đo thời gian vô tận.

"Đó không phải là bị xé nát, Hạ à," Kha nói khẽ, giọng trầm tĩnh đến lạ kỳ giữa tiếng gió rít qua khe kính. "Đó là sự thật đang tự tìm về chỗ đứng của nó. Các bạn đã xây một ngôi nhà trên lớp băng mỏng, giờ băng nứt thì các bạn không thể trách mặt nước lạnh."

"Nhưng chúng ta không thể dừng lại lúc này!" Hạ bước tới một bước, hai tay siết chặt lại trước ngực như một lời van nài. "Cửa sổ cộng hưởng chỉ còn vài thập kỷ nữa. Cả đời tôi, cả đời anh, cả đời những người đang mòn mỏi ngóng trông bên kia bờ đại dương Lam Hải... chúng ta sinh ra để nối lại hai thế giới! Anh biết rõ điều đó hơn bất kỳ ai mà, Kha!"

Kha im lặng, ánh mắt ông nhìn qua khung kính vòm, hướng về khoảng trời màu lam chì vô tận, nơi cách đây hai mươi sáu năm ánh sáng, biển mặn đang vỗ sóng vào những chân cọc nổi Triều Trắng. Trong tâm trí ông, hình ảnh những con sóng xanh biếc chưa bao giờ phai mờ, nhưng nó không còn là một cơn khát cuồng loạn đòi nuốt chửng thực tại. Nó đã trở thành một dải ký ức tĩnh lặng, một bến bờ xa xôi mà ông học cách tôn trọng bằng sự hiện diện trung thực ở mảnh đất này.

Hạ quỳ một gối xuống lớp sỏi lạnh bên cạnh khay hạt giống của ông, giọng bà run lên tha thiết:

"Tôi biết chuyện của anh và An. Cả cái thế giới này đều biết hai người đã gửi thư cho nhau hơn sáu mươi năm qua. Những bức thư tình vượt không gian của hai người... chúng là biểu tượng thiêng liêng nhất của sự kết nối! Công chúng cần một điểm tựa cảm xúc, Kha à. Họ đang sợ hãi những con số khô khốc của Yên và Tâm. Hãy cho phép tôi... chỉ cần cho phép Liên Hội được trích dẫn những đoạn ghi âm của hai người. Hãy để tiếng nói của anh và An vang lên trên các đài phát sóng công cộng, để mọi người thấy rằng tình yêu và khát vọng đoàn tụ vĩ đại hơn bất kỳ rủi ro nào! Một lời đồng ý của anh sẽ hàn gắn lại niềm tin của hàng triệu người, sẽ cứu vớt phong trào này khỏi sụp đổ..."

Hạ với tay ra, dường như muốn nắm lấy vạt áo đã sờn của Kha như bấu víu vào chiếc phao cứu sinh cuối cùng của cuộc đời mình.

"Đủ rồi, Hạ."

Giọng Kha không lớn, nhưng sắc lạnh như một nhát cắt cơ học dứt khoát. Ông dừng hẳn động tác trên tay, quay sang nhìn thẳng vào mắt Hạ. Ánh nhìn của người giữ hạt ngoài tám mươi tuổi khiến người phụ nữ run bắn. Trong đôi mắt kèm nhem ấy không có giận dữ, không có oán hờn, chỉ có một sự nghiêm cẩn tuyệt đối của một người đã thấu triệt cái giá của sự sống.

"Cô muốn dùng những lá thư của tôi và An để làm gì? Để làm một tấm bình phong che đậy cho việc hầm trú chỉ đủ chỗ cho một phần ba dân số sao? Để ru ngủ những người bệnh phổi của Tâm rằng họ nên hy sinh trong im lặng vì một cuộc hội ngộ vĩ đại sao?"

"Tôi không có ý đó..." Hạ lắp bắp, lùi lại một chút dưới sức nặng của cái nhìn. "Tôi chỉ muốn nhắc cho họ nhớ vì sao chúng ta bắt đầu... vì sao tổ tiên chúng ta chấp nhận vượt qua không gian..."

"Cô đang làm đúng điều đó," Kha đứng dậy, thân hình hơi còng nhưng vững chãi như một thân cây gai tuyết cắm sâu vào lòng đá. Bóng ông trùm lên bóng dáng quỳ gối của Hạ trên nền sỏi. "Tình cảm giữa tôi và An chưa bao giờ là một bản tuyên ngôn chính trị, và nó tuyệt đối không phải là công cụ tuyên truyền để các cô biện minh cho sự thiếu trách nhiệm của mình. Chúng tôi gửi thư cho nhau suốt ngần ấy năm không phải để chứng minh rằng hai hành tinh này phải lao vào nhau bằng mọi giá. Chúng tôi viết cho nhau để học cách sống chân thật với thế giới mà mình đang thuộc về."

Kha chỉ tay về phía những khay mầm xanh mướt trước mặt, những nhành cây đang rung rinh dưới vòm kính:

"Nếu cánh cổng mở ra trong bốn giờ để tôi được chạm vào An, nhưng đổi lại bằng cái chết ngạt của hai phần ba cư dân Vọng Sa, bằng sự diệt vong của từng hạt mầm mà bà Sương đã trao lại cho tôi, thì cái nắm tay đó là một tội ác. An ở Lam Hải cũng sẽ không bao giờ chấp nhận bước qua một cánh cổng nhuốm máu sinh quyển như thế. Cô muốn mượn tình yêu của chúng tôi để cứu lấy chiếc ghế chủ tịch và niềm kiêu hãnh của cô sao? Câu trả lời của tôi là: Không bao giờ."

Từng lời nói của Kha rơi xuống giữa không gian yên ắng như những tảng đá ném vào mặt hồ phẳng lặng. Sự thật trần trụi bóc trần toàn bộ lớp vỏ bọc lãng mạn mà Hạ và ban lãnh đạo Liên Hội đã dựng lên suốt mấy mươi năm. Họ đã biến một bi kịch chia ly thành một thứ tôn giáo mù quáng, sẵn sàng thiêu đốt hiện tại trên bàn thờ của một tương lai không tưởng.

Hạ sụp xuống trên nền sỏi, hai vai run lên bần bật. Bà nhìn người quản thủ già nua, nhận ra một bức tường thành đạo đức kiên cố đến mức không một lời lẽ bi thương nào có thể lay chuyển nổi. Những giọt nước mắt lăn dài trên gò má hốc hác của người phụ nữ từng hô phong hoán vũ khắp các giảng đường, từng khiến hàng vạn con người rơi lệ bằng những bài diễn văn hùng hồn về ngày đoàn tụ. Giờ đây, đối diện với những khay đất mùn và người già giữ hạt, mọi hùng biện đều trở nên rỗng tuếch.

"Vậy là... kết thúc rồi sao?" Hạ thì thào trong tuyệt vọng, hai bàn tay cào nhẹ lên những viên sỏi vụn sắc nhọn. "Cả đời tôi... tất cả những giấc mơ... kết thúc như thế này sao?"

"Chưa kết thúc đâu," Kha thở dài, giọng ông chùng xuống, phảng phất một nỗi xót xa nhân tính. Ông cúi người xuống, nhặt chiếc kéo tỉa cành lên, phủi nhẹ lớp đất bám trên lưỡi thép. "Nhưng nó phải bắt đầu lại từ sự thật. Các bạn phải học cách nhìn thẳng vào những con số, và quan trọng nhất, phải học cách chấp nhận rằng có những ước muốn... con người không được phép thực hiện bằng sự diệt vong của kẻ khác."

Ông quay lưng lại, tiếp tục công việc khơi đất cho luống mầm, không ngoái nhìn lại bóng dáng người phụ nữ đang lặng lẽ đứng dậy, xiêu vẹo bước ra khỏi khu vườn trong bóng hoàng hôn nhập nhoạng.

***

Những tuần sau đó, cơn dư chấn từ bản báo cáo kiểm toán và sự cự tuyệt dứt khoát của Kha đã giáng một đòn chí mạng vào cấu trúc của Liên Hội Mở Cửa. Tin tức về việc Kha từ chối cung cấp tư liệu cá nhân lan truyền như một ngọn lửa ngầm, tước đoạt đi lá chắn đạo đức cuối cùng mà ban điều hành Liên Hội cố gắng bấu víu. Bức tường đoàn kết giả tạo mà họ cố gắng duy trì suốt nhiều thập kỷ qua chính thức vỡ vụn thành ba mảnh đối lập gay gắt, đẩy toàn bộ phong trào tại Vọng Sa vào một cuộc khủng hoảng chia rẽ chưa từng có tiền lệ.

Nhóm thứ nhất, tập hợp đông đảo các nhà nghiên cứu trẻ, kỹ thuật viên thực địa và những hội viên có lương tri do Yên và Vân dẫn dắt về mặt tinh thần, công khai tuyên bố ly khai. Họ lập nên phong trào đòi minh bạch hóa toàn diện dữ liệu. Nhóm này chiếm đóng các trạm đo đạc khí tượng và phòng thí nghiệm thổ nhưỡng, yêu cầu Liên Hội phải giao nộp toàn bộ tài liệu khảo sát địa tầng, công khai mọi sai số trong các mô hình bốc hơi nước và thừa nhận trước công chúng rằng kế hoạch di tản ngầm là bất khả thi. Họ tổ chức những buổi thuyết trình ngay tại các công xưởng và trường học, dùng ngôn ngữ giản dị để giải thích cho từng người dân hiểu về giới hạn của chu trình dưỡng khí và sự mong manh của tầng đất mặt. Họ khẳng định việc bảo vệ sinh quyển và tính mạng của thế hệ tương lai phải được đặt lên trên bất kỳ giấc mơ liên sao nào. Với họ, danh dự của một nền văn minh không nằm ở khả năng nhảy vọt qua không gian, mà nằm ở năng lực che chở cho những sinh mệnh yếu ớt nhất đang bám rễ trên hành tinh này.

Nhóm thứ hai, chiếm đa số trong ban chấp hành cũ và những gia đình có thân nhân ly tán ở Lam Hải mang tâm lý mệt mỏi, hình thành nên phe ôn hòa. Trước những bằng chứng y tế không thể chối cãi của Tâm và sự suy sụp của Hạ, họ cay đắng chấp nhận thực tế. Họ nhận ra rằng những lời hứa hẹn về một cuộc di tản thần kỳ chỉ là ảo giác được nuôi dưỡng bởi nỗi nhớ thương quá độ. Phe ôn hòa bắt đầu rút lui khỏi các chiến dịch kích động quần chúng. Họ đề xuất hoãn vô thời hạn mọi kế hoạch kích hoạt cổng, chuyển hướng toàn bộ nguồn lực vận động sang việc nâng cấp hệ thống liên lạc vô tuyến dân sự và củng cố các khu vườn sinh học ngầm để chuẩn bị cho những thế hệ mai sau. Họ muốn duy trì sự kết nối với Lam Hải bằng những làn sóng radio kiên nhẫn, chấp nhận rằng cuộc hội ngộ thể xác có thể không bao giờ diễn ra trong thời đại của họ. Với họ, nỗi đau chia cắt là có thật, nhưng sự hủy diệt là cái giá không ai đủ tư cách trả.

Thế nhưng, sự phân rã ấy lại làm nảy sinh một nhánh thứ ba—nguy hiểm và cuồng tín nhất. Đó là nhóm cấp tiến cực đoan, bao gồm một bộ phận kỹ sư cơ điện ngầm nòng cốt và những kẻ tôn sùng cánh cổng như một lối thoát cứu rỗi duy nhất. Bị dồn vào chân tường bởi sự sụp đổ của lý lẽ, họ quay sang phủ nhận toàn bộ báo cáo khoa học, coi những cảnh báo sinh thái là âm mưu bưng bít của phe cầm quyền nhằm vĩnh viễn giam hãm loài người trên hành tinh khô cằn này. Họ cho rằng nhóm kiểm toán của Yên và Tâm đã bị mua chuộc bởi những kẻ muốn duy trì trật tự cũ, những kẻ sợ hãi sự tự do của không gian mở.

Trong những căn phòng kín dưới tầng hầm mỏ cũ, nhóm cực đoan này bắt đầu bí mật nhóm họp, thì thầm toan tính những phương án liều lĩnh: tìm cách phá vỡ các chốt khóa an toàn, cưỡng ép tích tụ năng lượng từ các trạm biến áp địa nhiệt và kích nạp cánh cổng bằng mọi giá khi cửa sổ thời gian tới gần, bất chấp hậu quả sinh quyển có biến thành tro bụi. Trong bóng tối của những đường hầm cạn kiệt oxy, mắt họ ánh lên thứ cuồng nhiệt điên loạn của những kẻ sẵn sàng đốt cháy ngôi nhà của chính mình chỉ để nhìn thấy một tia chớp lóe lên nơi chân trời xa lạ.

Sự chia rẽ biến từng góc phố, từng khu cư xá của Vọng Sa thành những chiến tuyến ngầm. Những tình bạn kéo dài hàng chục năm tan vỡ sau một buổi tối tranh luận; những gia đình có người thuộc phe ly khai và phe cực đoan không còn ngồi chung mâm cơm. Bầu không khí xã hội đặc quánh sự nghi kỵ và chua chát, như thể lớp bụi sa mạc đã lọt vào tận trong từng suy nghĩ của con người.

Một buổi tối muộn cuối tháng, gió sa mạc ngừng thổi, để lại một khoảng lặng buốt giá trên khắp thung lũng lòng sông cổ. Cơn lạnh thấu xương của mùa đông khô tràn ngập các nẻo đường không bóng người, đóng một lớp sương muối mỏng tang lên những phiến đá ven bờ kè.

Hội trường trung tâm lại mở cửa, nhưng lần này không còn những khẩu hiệu rực rỡ hay những tràng pháo tay cuồng nhiệt. Không còn những ánh đèn rọi sáng rực rỡ, không còn những giai điệu hùng tráng của bài ca viễn xứ từng làm rung động hàng ngàn trái tim. Ánh sáng chỉ còn leo lét từ vài bóng đèn huỳnh quang lắp tạm ở lối đi, phết những vệt sáng nhờ nhạt lên các dãy ghế trống hoác.

Hạ đứng một mình trên bục phát biểu hoang tàn, xung quanh chỉ còn lại những chiếc ghế trống trơ trọi và vài người đồng sự già nua đang lặng lẽ thu dọn những biểu ngữ rách mép. Những tấm băng rôn in hình cánh cổng mở rộng sang thế giới đại dương bị gỡ xuống, cuộn lại vội vã thành những bó vải bạt xám xịt nằm lăn lóc nơi góc bục. Tấm huy hiệu trên ngực áo Hạ đã biến mất, chỉ còn lại một vết ghim nhỏ làm tưa sợi vải thô.

Người phụ nữ từng khiến cả một hành tinh rung chuyển bởi những lời hiệu triệu giờ đây đứng cô độc giữa không gian mênh mông vắng ngắt. Dưới chân bà, những tờ rơi kiểm toán bị dẫm nát, phơi bày những con số nghiệt ngã về lưu lượng dưỡng khí và tỷ lệ tử vong dưới đáy ngầm. Đâu đó từ phía sau hội trường, tiếng bước chân mệt mỏi của người gác cổng đi tắt từng công tắc điện, nhấn chìm từng hàng ghế vào bóng tối sâu thẳm.

Hạ đứng trước hội trường im phăng phắc, nhận ra những giọt nước mắt chia ly không thể làm đầy thêm các bể trữ dưỡng khí ngầm.