Lòng tham bác cả và cái bẫy góp miệng

Bóng áo chàm sẫm màu của Diệp Đại Phúc chắn ngang lối mòn lát đá cuội ven bờ khe, nụ cười xởi lởi trên gương mặt vuông vức không giấu nổi vẻ toan tính.

Gió đầu xuân thổi qua rặng tre ngà xào xạc, từng chùm lá sắc nhọn va vào nhau lách cách như những mũi dao nhỏ mài vào đá buốt. Hơi nước ngai ngái, mặn chát mùi bùn non và rêu nhớt từ lòng Khe Thanh dâng lên lãng đãng, quyện chặt lấy cái lạnh còn sót lại của đợt rét nàng Bân cuối mùa. Buổi họp Hội tưới tiêu nơi từ đường vừa mới vãn, tiếng bước chân rầm rập của cánh đàn ông lực điền cùng tiếng mõ tre thúc dồn dập lúc nãy đã dần tản mác về các ngả đường đất đỏ, chìm vào những bờ dâm bụt, bờ duối khẳng khiu. Khoảnh ngõ trước mắt bỗng chốc vắng lặng dưới bóng cây đa cổ thụ rủ từng chùm rễ phụ buông lơi như những chiếc then cài khổng lồ của đất trời, che khuất một góc trời xam xám nặng trĩu mây.

Diệp Tiểu Mãn dừng bước. Lớp cỏ may ven đường quẹt vào mép gấu quần vải thô phát ra tiếng soạt khẽ. Bàn tay giấu trong tay áo chần bông cũ kỹ của cô bất giác đè nhẹ lên vạt ngực. Nơi ấy, cồm cộm bên mép túi là chiếc thẻ bài bằng nứa già đỏ chót mực son do chính tay Trưởng thôn Phạm Đức Thuận trao ban. Thớ cật nứa hãy còn vương hơi ấm của gian từ đường nghi ngút khói trầm, vết khắc hình dòng nước uốn lượn tượng trưng cho quyền khơi dòng Khe Thanh vào khoảnh ruộng Cồn Gió như một hòn than nhỏ áp sát da thịt cô, vừa mang lại niềm hy vọng vừa đè nặng nỗi âu lo.

Bên cạnh cô, Diệp Nhị Hòa lập tức giương đôi mắt tròn xoe đầy vẻ cảnh giác. Thằng bé mới mười bốn tuổi nhưng đôi vai gầy đã sớm nhô cao sau những gánh đất gánh phân nhọc nhằn. Bàn tay nó nắm chặt lấy quai chiếc túi vải bạt đựng chiếc cuốc chim nhỏ, thân người hơi nghiêng về phía trước theo bản năng của một con thú non muốn giương vuốt che chở cho chị gái mình trước bóng thú dữ rình rập.

"Kìa bác cả," Tiểu Mãn cất tiếng trước, thanh âm trong trẻo, bình thản và giữ trọn lễ phép của bậc con cháu trong nhà. Cô khẽ nghiêng đầu, ánh mắt đặt ngay ngắn trên khuôn mặt nở nang của Diệp Đại Phúc. "Hội đồng tưới tiêu vừa tan, các cụ trong tộc đều đã sang bên đình làng uống chén trà nóng, sao bác không về nhà nghỉ ngơi cho lại sức, lại đứng đón gió lạnh bên bờ khe thế này? Chân bác mấy hôm trước mẹ cháu bảo vẫn còn đau buốt lúc trái gió trở trời kia mà?"

Diệp Đại Phúc khẽ giật giật khóe miệng. Nụ cười niềm nở của ông ta chững lại trong chớp mắt, để lộ một vệt xám ngoét nơi khóe mắt vằn tia máu. Nỗi cay đắng và nhục nhã khi bị bẽ mặt trước các bô lão trong từ đường lúc nãy — khi lời vu vạ của ông ta về việc nhà chú Ba không đủ sức khơi mương bị Trưởng thôn gạt phăng đi — vẫn còn như một cục nghẹn nằm ngang cổ họng. Thế nhưng, trên khuôn mặt béo tốt, dạn dày sương gió của một kẻ quen thói tính toán thiệt hơn nơi làng xã, vẻ đon đả giả tạo đã nhanh chóng phủ lấp như một lớp tro rơm che đậy than hồng.

Ông ta đưa tay vuốt chòm râu ngắn lởm chởm dưới cằm, cười hì hì hai tiếng khô khốc, rồi bước dấn tới một bước. Cánh tay áo thụng bằng vải chàm hồ cứng cố tình giương ra, vừa như muốn che chắn gió, vừa khéo léo chắn đứt tầm nhìn từ con đường cái dẫn vào ngõ nhỏ họ Diệp.

"Tiểu Mãn à, cháu gái của bác khéo lo thừa rồi!" Giọng Diệp Đại Phúc trầm đục, kéo dài từng âm tiết ra vẻ thân tình cốt nhục. "Chuyện lặt vặt nơi từ đường lúc nãy chỉ là lời qua tiếng lại cho sáng rõ việc công của cả họ, của cả làng, cháu việc gì phải để bụng làm gì cho nặng đầu óc? Người một nhà với nhau, máu chảy ruột mềm, bác là anh cả trong nhà, nào có ý ép uổng cha con cháu bao giờ? Chẳng qua bác gánh vác cái danh trưởng nhánh, trên phải thưa gửi với tiên tổ, dưới phải lo tròn cái miệng tiếng chung cho mấy chục miệng ăn dưới xóm bãi. Bác không lên tiếng thì ai đứng mũi chịu sào cho cả cái họ Diệp này?"

Nói đoạn, ông ta đưa mắt liếc quanh quất. Mặt đường chỉ còn lại vài chiếc lá đa khô bị gió cuốn tròn trên nền đất đỏ. Thấy không còn bóng người nào nán lại, Diệp Đại Phúc liền đưa bàn tay to bè, ram ráp những vết chai của kẻ từng cầm trịch các vụ gặt kéo nhẹ lấy mép tay áo của Tiểu Mãn, nửa lôi nửa dắt cô về phía góc râm mát mẻ dưới vòm đa đầu ngõ. Nơi ấy có bức tường đất phủ rêu xanh ngăn cách hẳn với lối đi chung, tiếng nước khe chảy róc rách phía sau lưng sẽ át đi phần lớn những lời bàn tính kín đáo.

Nhị Hòa thấy chị bị lôi đi liền vội vã sấn bước theo, nhưng Diệp Đại Phúc đã quay ngoắt đầu lại, trừng mắt quắc lên một cái nhìn sắc lẹm:

"Thằng Nhị Hòa đứng đấy! Người lớn trong họ đang bàn việc hệ trọng, con nít con nôi chưa sạch mũi biết cái gì mà xớ rớ vào đây? Mau về nhà xem chân cẳng bố mày thế nào đi, hay là mấy hôm nay được người ta khen vài câu ngoài mương lại định học đòi cái thói xấc xược, cãi giả bề trên?"

Nhị Hòa khựng lại, ngực phập phồng giận dữ. Hai gò má đen nhẻm vì cháy nắng đỏ gay lên vì tức tối, đôi môi mỏng mím chặt đến mức rớm máu. Thằng bé toan giật mạnh tay xông lên, nhưng Tiểu Mãn đã kín đáo đưa tay ra sau lưng, khẽ vẫy nhẹ mấy ngón tay mảnh khảnh ra hiệu cho em trai yên tâm đứng ở đầu ngõ quan sát. Ánh mắt cô trao cho Nhị Hòa chứa đựng sự điềm tĩnh và dặn dò cẩn trọng, khiến cho cơn giận đang bùng lên trong lồng ngực non nớt của thằng bé đành phải ghìm lại thành từng hơi thở gấp gáp.

Tiểu Mãn xoay người, ngẩng đầu nhìn thẳng vào khuôn mặt bóng nhẫy mồ hôi của người bác cả. Dưới bóng râm của tán đa cổ thụ, ánh mắt cô không hề né tránh, giọng nói rành rọt từng chữ, âm lượng vừa đủ để Nhị Hòa đứng đằng xa vẫn có thể nghe thấy:

"Bác cả có điều gì dạy bảo thì cứ nói ngay tại đây. Em Nhị Hòa năm nay đã mười bốn tuổi rồi, từ việc đồng áng nặng nhọc đến chuyện đắp mương khơi rãnh ngoài đồng bãi đều đã phải gánh vác thay cha cháu, chẳng còn là con nít để bác phải xua đuổi nữa đâu ạ. Gia đình cháu từ nay, phàm là việc lớn việc nhỏ liên quan đến bát cơm manh áo, em ấy đều có quyền được nghe, được biết để còn phụng dưỡng cha mẹ."

Diệp Đại Phúc nghẹn lời trước thái độ đĩnh đạc khác thường của đứa cháu gái mới lớn. Mấy tháng trước, con bé này hãy còn cúi gục đầu mỗi khi gặp ông ta ngoài ngõ, mắt luôn nhìn xuống đất, chỉ biết khẽ chào một tiếng lí nhí rồi lủi nhanh như một cái bóng. Vậy mà từ ngày Diệp Thành què quặt nằm một chỗ, con bé dường như đã lột xác, từng lời thốt ra đều có đầu có đuôi, sắc bén như lưỡi dao cạo.

Hắng giọng một tiếng thật to để xua tan cảm giác lép vế và lấy lại uy thế của bậc trưởng bối, Diệp Đại Phúc chắp hai tay sau lưng, ưỡn cái bụng phệ ra phía trước. Ông ta hạ thấp giọng thì thầm, nhưng từng lời thốt ra lại chứa đầy vẻ bề trên dạy đời:

"Tiểu Mãn này, bác thấy cháu thông minh, tháo vát, lại biết nghĩ cho gia đình như thế, trong lòng người làm bác như bác đây mừng lắm chứ! Họ Diệp nhà ta bao đời nay lam lũ chân lấm tay bùn, hiếm khi thấy một đứa con gái nào biết tính toán cơ mưu, biết chạy vạy xoay xở như cháu. Thế nhưng, cháu ơi, cháu hãy còn trẻ người non dạ lắm! Cháu mới chỉ nhìn thấy cái ngọn mà chưa thấy cái gốc, chưa từng va vấp chuyện đời nên chưa thấu hết nỗi hiểm nguy chốn chợ búa đâu! Cháu tưởng kiếm được vài đồng tiền kẽm từ mấy hũ dưa chua, mấy mớ rau cải vụ đông là đã có thể một tay che trời, tự mình gánh nổi cái món nợ mười lăm lượng bạc của nhà địa chủ họ Lương hay sao?"

Tiểu Mãn không đáp. Gương mặt thanh tú của cô dưới ánh sáng le lói lọt qua kẽ lá đa vẫn giữ nguyên nét tĩnh lặng như mặt nước giếng sâu. Cô chỉ lẳng lặng nhìn ông ta, đôi mắt trong veo phản chiếu bóng dáng bệ vệ nhưng đầy vẻ nôn nóng của Diệp Đại Phúc, chờ đợi những mưu toan thực sự chuẩn bị tuôn ra khỏi miệng lưỡi khéo léo kia.

Thấy cô im lặng, Diệp Đại Phúc ngỡ rằng lời đe nẹt của mình đã đánh trúng vào nỗi sợ hãi thầm kín của một đứa con gái mới mười bảy tuổi đầu. Nét mặt căng thẳng của ông ta lập tức giãn ra, nụ cười xởi lởi lại nở bung trên khóe môi dầy cộm. Ông ta bước lại gần thêm nửa bước, đưa bàn tay to bè vỗ vỗ lên bờ vai áo vá chằng vá đụp của Tiểu Mãn, giọng điệu trơn tru như rót mật vào tai:

"Bác bàn việc này là hoàn toàn muốn tốt cho cha cháu, cho cả cái nhà rách nát của chú Ba đấy thôi. Cháu tự ngẫm mà xem, chú Ba thì què quặt ngồi một chỗ, chân nẹp tre còn chưa bước nổi qua bậu cửa; thím Ba thì ốm yếu quanh năm suốt tháng, ho hen dặt dẹo từ mùa đông sang mùa hạ; ba đứa em thì nheo nhóc, ăn chưa no lo chưa tới. Một mình cháu là phận nữ nhi chưa xuất giá, ngày ngày phải gánh gồng chạy chợ, phơi mặt ra giữa chốn ba quân thiên hạ cho người ta chỉ trỏ, xì xào, thử hỏi có hay ho gì cho thanh danh con gái họ Diệp không? Lại còn đụng chạm tới mối làm ăn của bọn lái buôn sừng sỏ ngoài bến sông, rồi bọn côn đồ, tuần chợ hống hách nó dòm ngó, một thân một mình cháu liệu chống đỡ nổi mấy hồi?"

Diệp Đại Phúc khẽ ngừng lại, nghiêng đầu ghé sát tai Tiểu Mãn, hạ giọng xuống mức thì thầm bí mật nhất:

"Bác nghĩ kỹ lắm rồi. Đêm qua bác trằn trọc mãi với bác gái cháu, thương cái nhánh chú Ba bơ vơ không nơi nương tựa. Nhánh bác cả chúng ta dẫu sao cũng là cội rễ rường cột trong họ, anh thằng Nhị Hòa là thằng Đại Trụ nhà bác thân thể vạm vỡ, sức dài vai rộng, bác lại quen biết rộng rãi từ trên trấn Liễu Kiều xuống dưới huyện ven sông. Chi bằng thế này: Cháu cứ chuyên tâm ở nhà mà vun vén vườn tược, lo chuyện bếp núc muối dưa cho thật ngon, thật khéo theo cái tài mọn của cháu. Còn việc mang hàng ra chợ bến sông, mang lên thị trấn Liễu Kiều bán buôn, giao thiệp với các chủ quán cơm, chủ tiệm bánh, thu tiền cất bạc... cứ giao đứt cho bác và thằng Đại Trụ đứng ra cáng đáng! Nhánh bác cả sẽ 'góp công' quản lý, làm cái khiên che chắn cho cháu khỏi mọi điều ong tiếng ve, khỏi lo bọn tuần chợ sách nhiễu. Cháu chẳng cần phải bỏ thêm một đồng tiền vốn nào cho khâu bán hàng, chỉ việc ngồi nhà chờ chia tiền. Tiền lời kiếm được mỗi phiên chợ, hai nhà chúng ta cứ cào bằng cắn đôi, chia đều phân nửa! Cháu thấy bác tính như thế có phải là chu toàn, có trước có sau, thắm đượm tình máu mủ ruột rà hay không?"

Một cơn gió lạnh từ mặt khe thổi thốc qua kẽ lá, mang theo mùi ẩm mốc của rễ đa già và hơi lạnh buốt giá của đá ướt. Tiểu Mãn nghe từng câu từng chữ rót vào tai mà trong lồng ngực cuộn lên một cảm giác vừa chua xót vừa nực cười.

"Góp công"? Chia đều phân nửa tiền lời?

Thật là một cái bẫy ngọt ngào được bọc bằng thứ nghĩa tình dòng họ rỗng tuếch! Nhà cô đã phải trải qua những ngày tháng cùng cực thế nào để có được mấy hũ dưa chua ấy, Diệp Đại Phúc há chẳng biết sao? Để có được số hạt cải giống vụ đông, cô đã phải nhịn từng cọng rau má, chắt bóp từng đồng tiền bán củi khô. Để có muối mỏ, Nhị Hòa phải đổi bằng những buổi chiều lặn ngụp dưới dòng nước rét căm căm vớt rong rêu về phơi khô bán cho nhà nuôi lợn. Những đêm sương muối buốt thấu xương tủy, cả nhà bốn miệng ăn thức trắng bên luống cải, hun từng bó rơm rạ mục để giữ ấm cho từng mầm lá non nớt khỏi bị đóng băng. Đôi bàn tay của mẹ cô nứt nẻ rớm máu vì chà rửa từng chiếc vò sành da lươn trong nước lạnh ngắt.

Tất cả những giọt mồ hôi, nước mắt và sự kiệt quệ ấy, giờ đây người bác cả chỉ cần phủi tay một cái, dùng hai chữ "góp công" để ung dung bước vào, xách giỏ đi dạo vài vòng chợ là nghiễm nhiên đút túi một nửa mồ hôi nước mắt của cả gia đình cô! Chưa kể, một khi để nhánh bác cả nắm giữ quyền bán hàng và thu tiền mặt, số tiền thực tế bán được bao nhiêu, hao hụt thế nào, liệu có rơi rụng vào túi riêng của Diệp Đại Phúc hay không, nhà cô làm sao kiểm soát nổi? Khi ấy, nhánh chú Ba chẳng khác nào những kẻ làm công không công cho nhánh bác cả ngay trên chính mồ hôi nước mắt của mình!

Tiểu Mãn khẽ lùi lại một bước dài, dứt khoát tạo ra một khoảng cách rõ ràng với người bác cả. Đôi mắt đen láy của cô ánh lên vẻ trầm tĩnh lạ thường, bờ môi mỏng khẽ mở định cất lời từ chối thẳng thừng thì từ phía bờ rào râm bụt rậm rạp ngăn cách giữa ngõ và vườn nhà bác cả, một bóng người đàn bà đẫy đà đã xăm xăm bước ra.

Tiếng cành lá gãy lách tách dưới chân báo hiệu sự xuất hiện quen thuộc ấy. Đó chính là Chu Kim Quế.

Bà ta mặc chiếc áo cánh màu xanh đậu đã bạc phếch ở hai bên nách, nhưng nơi vạt áo lại giắt một chiếc khăn tay hoa viền chỉ đỏ sặc sỡ, trên cổ tay béo múp lấp loáng chiếc vòng bạc đúc hình hoa mai sáng bóng. Từng bước đi của mụ ta làm rung rinh cả vạt cỏ may ven đường. Rõ ràng mụ ta đã nấp sau bụi râm bụt từ nãy đến giờ để dỏng tai nghe ngóng tình hình, nay thấy Diệp Đại Phúc đã mở lời bèn lập tức xuất đầu lộ diện để tiếp sức cho chồng.

"Úi chao ôi! Bác cháu nhà này đứng đây tâm sự râm ran từ bao giờ thế không biết!" Chu Kim Quế vừa bước tới vừa đon đả cất tiếng cười the thé, hai bàn tay vỗ vào nhau bôm bốp làm xao động cả góc đa tĩnh mịch, khiến mấy con chim sẻ đang rỉa lông trên cành cao giật mình bay vút lên trời. "Tôi vừa dưới bếp ra vườn định hái nắm lá ngải cứu về sắc cho thằng Trụ uống cho ấm bụng, nghe loáng thoáng tiếng bác cả cháu nói chuyện nghĩa tình họ hàng, thấy mát cả ruột cả gan làm sao ấy!"

Chu Kim Quế sấn sổ bước tới sát bên Tiểu Mãn, mùi dầu dừa rẻ tiền nồng nặc trên mái tóc bết dính của mụ xộc thẳng vào mũi cô gái. Mụ đưa bàn tay ráp ráp nhưng múp míp, móng tay cáu bẩn những vết nhựa cây, chộp lấy cổ tay thon gầy của Tiểu Mãn, siết chặt lấy như sợ cô chạy mất, miệng liến thoắng không ngừng:

"Tiểu Mãn à, cháu xem, trên đời này làm gì có người bác nào lo xa cho cháu đến thế là cùng! Đời thuở nhà ai con gái lớn mười bảy tuổi đầu, mặt mũi sáng sủa nõn nà như trăng rằm thế này mà suốt ngày cắm mặt vào xô chậu, chân lội bùn sâu, tay chân dính đầy tro trấu với phân chuồng, lại còn ngồi chồm hổm ngoài chợ phiên cho trăm kẻ dòm ngó, vạn người buông lời trêu ghẹo? Bác gái nói thật lòng nhé, ruột thịt mới bảo nhau, cháu cứ theo lời bác cả cháu đi, đem cái việc buôn bán giao thiệp ấy san sẻ cho anh thằng Trụ nó làm. Đàn ông con trai ra ngoài trời long đất lở mới giữ được tiền, mới không bị người ta chèn ép, chứ cháu phận gái non nớt giữ làm sao nổi bạc trắng trong tay?"

Nói đoạn, Chu Kim Quế đảo mắt nhìn quanh quất một lượt, thấy ngõ vắng hoe chỉ có thằng Nhị Hòa đang đứng trừng trừng đằng xa, mụ bèn hạ thấp giọng, mặt kề sát vào mặt Tiểu Mãn, mũi khịt khịt liên hồi như muốn ngửi thấy mùi vị của bạc trắng:

"Mà này Tiểu Mãn, bác hỏi thật lòng nhé, người trong nhà với nhau chớ có giấu giếm làm gì cho mang tội bất kính với tổ tiên. Cái mẻ dưa chua hôm nọ cháu bán ở chợ phiên cầu đá, sao mà nó lại vàng ươm, giòn rụm mà nước muối lại thơm lừng không một gợn váng mốc thế hả cháu? Bác ở nhà muối thử mấy vại cải bẹ mà sao cứ ủng nát, sủi bọt trắng xóa, chua loét ra, vứt cho lợn lợn nó cũng chê không thèm hửi! Cháu pha nước muối theo tỷ lệ mấy bát muối, mấy gáo nước? Có bỏ thêm thứ thuốc lá hay rễ cây bí truyền gì của bà ngoại Lâm Thu Bà để lại cho mẹ cháu không? Cháu chỉ cho bác gái với, để tới đây bác với chị dâu thằng Trụ ở nhà muối thêm vài chục vại lớn, rồi thằng Trụ nó chở thẳng lên chợ trấn Liễu Kiều bán một thể, có phải cả họ nhà ta cùng nhau hốt bạc của thiên hạ không nào?"

Hơi thở nóng hổi, hôi hám mùi trầu không của Chu Kim Quế phả vào gò má Tiểu Mãn, nhưng ánh mắt của cô gái chỉ càng thêm lạnh lẽo.

Bí quyết dưa chua ư? Đó là thứ vốn liếng sinh tồn duy nhất mà cả gia đình cô bấu víu vào lúc này. Bà ngoại Lâm Thu Bà trước khi mất đã cẩn thận dặn dò mẹ cô từng li từng tí: phải dùng nước giếng sâu đun sôi để nguội cho lắng hết phèn, muối mỏ phải rang khô trên chảo gang để khử sạch vị chát đắng, nước vo gạo nếp phải để qua một đêm lấy phần nước trong ngọt mát làm men dẫn, gừng già phải chọn củ bánh tẻ đập giập vừa độ để dung hòa tính hàn của dưa, vò sành muối dưa phải được xông khói lá ổi khô cho tiệt trùng... Từng công đoạn tỉ mẩn, chắt chiu từ kinh nghiệm cả một đời lam lũ của bà ngoại, vậy mà mụ bác cả lại muốn dùng dăm ba câu đon đả ngọt nhạt để moi cho bằng sạch! Một khi họ có được công thức, liệu nhánh nhà cô còn có chỗ đứng nào trong cái chợ phiên này nữa?

Thấy Tiểu Mãn mím chặt môi không đáp, ánh mắt nhìn thẳng vào khoảng không vô định, Chu Kim Quế lại tưởng cô còn đang do dự tiếc của, bèn bồi thêm một đòn hiểm khác mà mụ ta đã dày công toan tính từ mấy ngày qua. Mụ nghiêng đầu, đưa bàn tay múp míp vuốt lại lọn tóc mai lòa xòa trên trán Tiểu Mãn, làm ra vẻ một người mẹ thứ hai đầy lòng bao dung nhân từ:

"Ấy đấy, bác biết cháu là đứa biết nghĩ, biết thương cha thương mẹ. Nhưng con gái có thì thôi cháu ạ! Cứ hùng hục làm ăn bạt mạng thế này rồi quá lứa lỡ thì ra đấy, mặt nám da sạm, ai người ta thèm rước cho? Hôm qua bác vừa có việc lên trấn Liễu Kiều mua mớ chỉ thêu với lạng đường phèn, tình cờ gặp bà mối Phùng bên xóm Chợ. Bà ấy đang đỏ mắt tìm mối cho cậu quý tử nhà ông chủ hiệu buôn ngũ cốc họ Tiền trên ấy đấy! Nhà người ta ba đời giàu có nứt đố đổ vách, thóc lúa đầy bồ, tiền xâu đếm không xuể, kẻ hầu người hạ ra vào nườm nượp. Con trai người ta tuy mắt hơi kém một tí, tính tình hơi cù lần chậm chạp một chút, nhưng lấy về là bước chân vào hào môn, cả đời cơm bưng nước rót, áo gấm lụa là, chẳng phải động ngón tay vào việc đồng áng nữa! Bác đã ướm lời đánh tiếng cho cháu rồi. Người ta bảo chỉ cần cháu ngoan ngoãn, biết chăm nom việc nhà, biết nghe lời mẹ chồng là người ta chịu bỏ ra hai mươi lượng bạc sính lễ rước dâu ngay trước mùa gặt tới!"

Chu Kim Quế vỗ mạnh vào mu bàn tay Tiểu Mãn, giọng điệu hớn hở tột cùng như thể vừa ban phát một ân huệ ngút trời:

"Hai mươi lượng bạc đấy cháu ơi! Cháu mà gật đầu cái rụp, cha cháu chẳng những trả sạch bách cái món nợ mười lăm lượng cho nhà địa chủ họ Lương mà trong tay vẫn còn dư dả dăm lượng bạc trắng mua thuốc bổ ngâm rượu uống quanh năm! Cháu sang bên ấy rảnh tay hưởng phúc, ngồi mát ăn bát vàng, việc gì phải đày đọa thân xác với mấy vại dưa chua với mấy mẫu ruộng cằn cỗi trên gò Cồn Gió làm gì cho nó sạm da đen trán hả con?"

"Phải đấy!" Diệp Đại Phúc đứng bên cạnh lập tức phụ họa, gật gù ra chiều tâm đắc lắm, hai mắt híp lại sau làn mi ngắn củn. "Bác gái cháu lo toan cho cháu chu đáo như mẹ đẻ thế kia, cháu còn chần chừ nỗi gì? Cháu cứ trao cái công thức muối dưa với quyền bán hàng vụ này cho nhà bác quản lý, rồi chuẩn bị tinh thần mà ngồi nhà chờ ăn hỏi. Mọi việc đối nội đối ngoại, bác cả cháu đứng ra lo liệu tất tần tật, không để nhà chú Ba phải chịu nửa phần thiệt thòi nào đâu!"

Hai vợ chồng họ, một kẻ xướng một kẻ họa, kẻ thì đòi nuốt trọn chén cơm manh áo, kẻ thì muốn đem thân xác cô đi gả bán gán nợ, từng lời từng chữ như những sợi dây thừng vô hình muốn trói chặt lấy số phận của cô gái nhỏ.

Lời vừa dứt, không gian dưới gốc đa cổ thụ dường như ngưng đọng lại. Tiếng gió rít qua kẽ lá tre bên bờ khe nghe như tiếng thở dài ai oán của đất trời. Tiếng nước khe chảy róc rách qua ghềnh đá bên dưới nghe rõ mồn một, buốt giá và trơ trọi.

Nhị Hòa đứng ở đầu ngõ nghe thấy mấy lời mai mối gả bán bỉ ổi ấy thì hai mắt bốc lửa, lồng ngực phập phồng như chiếc bễ lò rèn. Thằng bé siết chặt hai nắm đấm đến mức các khớp xương trắng bệch ra, chiếc túi bạt trên vai rung lên bần bật. Nó toan lao bổ tới giằng tay Chu Kim Quế ra khỏi người chị gái, bất chấp tôn ti trật tự trong họ.

Thế nhưng, Tiểu Mãn đã nhanh hơn một bước.

Cô không hề biến sắc, cũng không hề tỏ ra hoảng loạn hay sợ hãi. Động tác của cô dứt khoát và bình thản đến lạ lùng. Tiểu Mãn khẽ xoay cổ tay, rút bàn tay mình ra khỏi cái nắm chặt đầy mồ hôi nhờn nhát của Chu Kim Quế. Cô lùi lại nửa bước, chỉnh lại vạt áo chần bông cho ngay ngắn, rồi cúi đầu hành lễ một cách mực thước theo đúng gia lễ của bậc con cháu đối với trưởng bối trong tộc. Một cái cúi đầu không chê vào đâu được, nhưng lại toát ra một khoảng cách xa xôi ngàn dặm, lạnh lùng như bức tường đá ngăn cách đôi bên.

"Cháu xin đa tạ lòng tốt của bác cả và bác gái đã nhọc công lo nghĩ cho gia đình cháu," Tiểu Mãn ngẩng cao đầu. Gió xuân thổi tung vài lọn tóc mai bên gò má, nhưng ánh mắt cô vẫn trong veo và kiên định như đá tảng dưới đáy khe sâu. "Thế nhưng, chuyện hôn sự của đời cháu là việc hệ trọng của đạo làm con. Cha mẹ cháu hãy còn tại đường, đạo hiếu xưa nay dạy rằng hôn nhân đại sự phải do cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy. Cha cháu tuy bị thương ở chân nhưng đầu óc vẫn vô cùng minh mẫn, mẹ cháu dẫu yếu mệt nhưng nếp nhà vẫn giữ vẹn toàn gia phong. Việc gả bán cháu đi đâu, gả cho ai, khi nào mới tính đến, tự khắc cha mẹ cháu sẽ định liệu theo ý trời và duyên số, không dám làm phiền đến bác gái phải bôn ba trên trấn Liễu Kiều nhọc lòng mai mối."

Nụ cười trên khuôn mặt béo phị của Chu Kim Quế lập tức đông cứng lại. Khóe miệng mụ giật giật liên hồi như vừa nuốt phải một con ruồi chết, tròng mắt đảo tròn đầy vẻ kinh ngạc pha lẫn tức tối. Mụ ta trừng mắt nhìn Tiểu Mãn, lồng ngực phập phồng dưới manh áo chẽn, chưa kịp gắt lên thì Tiểu Mãn đã dời ánh nhìn sang Diệp Đại Phúc. Giọng nói của cô đanh thép, khúc chiết từng lời, vang lên rõ ràng giữa khoảng sân đa vắng lặng:

"Còn về việc làm ăn buôn bán dưa rau mà bác cả vừa đề xuất, cháu xin phép được nói rõ một lời để sau này đôi bên không sinh lòng hiềm khích, làm tổn hại đến hòa khí tổ tông."

Diệp Đại Phúc nhíu chặt đôi lông mày rậm rạp, chòm râu ngắn rung rung theo từng nhịp thở:

"Cháu muốn nói cái gì? Bác là bác ruột thịt của cháu, chẳng lẽ lại đi lừa lọc đứa cháu gái côi cút này chắc?"

"Bác cả dạy rất phải, đã là người một nhà, ruột thịt máu mủ thì càng phải minh bạch, sòng phẳng mới giữ được hòa khí lâu dài!" Tiểu Mãn cất giọng sang sảng, tiếng nói át cả tiếng gió xào xạc trên ngọn đa cao vút. "Bác cả bảo nhánh bác muốn 'góp công' quản lý để chia đều phân nửa tiền lời, nhưng cháu xin thưa, đạo buôn bán xưa nay ở đất Thanh Khê này cũng như trên khắp trấn Liễu Kiều chưa từng có thứ lệ lạ lùng ấy bao giờ!"

Cô quay người, đưa ngón tay mảnh khảnh chỉ về phía căn nhà ba gian xiêu vẹo của mình ở cuối con ngõ đất đỏ:

"Gia đình cháu vì muốn có được mẻ dưa rau ra chợ bán, đã phải cắn răng vét đến hạt ngô cuối cùng trong chum để đong từng bát muối mỏ; em Nhị Hòa phải trèo đèo lội suối đốn từng cây mít già về đẽo đòn gánh, vai rớm máu vì gánh bùn be bờ; cả nhà cháu phải thức trắng bao đêm đông buốt giá hun trấu giữ nhiệt cứu từng mầm cải non khỏi sương muối; từng giọt mồ hôi, từng gáo nước giếng sâu kéo lên đều là công sức, là máu thịt của cha mẹ và các em cháu! Nếu bác cả và anh Trụ thật lòng muốn chung vốn làm ăn để cùng nhau gánh vác món nợ chung của dòng họ Diệp, cháu tuyệt đối không dám hẹp hòi từ chối tấm lòng của trưởng nhánh."

Diệp Đại Phúc nghe đến đó thì hai mắt sáng rực lên, vẻ mặt giãn ra:

"Đấy, bác biết cháu là đứa hiểu chuyện, biết trông cậy vào họ..."

"Nhưng!"

Tiểu Mãn đột ngột ngắt lời. Âm lượng của cô nâng cao lên một bậc, dõng dạc và rành rọt từng câu từng chữ như nhát búa đập vào đe:

"Đã gọi là chung vốn thì phải xuất bạc trắng tiền đồng thật sự! Muốn chia phân nửa tiền lời thì nhánh bác cả phải xuất đúng phân nửa tiền mua hạt giống, phân nửa tiền mua chum vại men sành đặt ở lò gốm Nam Bãi, phân nửa tiền muối mỏ, tiền gừng già, tiền đường phèn, và gánh vác phân nửa tiền công lao động nặng nhọc từ khâu cuốc đất, gánh phân đến khâu muối dưa! Không những thế, mọi chuyện thu chi lãi lỗ không thể nói miệng khơi khơi bên bờ rào râm bụt này được!"

Tiểu Mãn đưa hai ngón tay thon gầy ra trước mặt Diệp Đại Phúc, vạch rõ từng điều khoản không thể lay chuyển:

"Thứ nhất, đôi bên phải lập văn tự góp vốn kinh doanh rành mạch, có sự làm chứng và đóng dấu triện của Trưởng thôn Phạm Đức Thuận cùng các bậc cao niên trong từ đường họ Diệp! Thứ hai, mọi khoản nhập xuất, từ một đồng tiền mua muối đến một bát dưa bán ra, đều phải ghi chép cẩn thận vào sổ sách thẻ tre năm cột rõ ràng, cuối mỗi phiên chợ hai bên cùng nhau đối chiếu, kiểm đếm tiền đồng sòng phẳng. Khi có lời thì cùng chia theo tỷ lệ vốn góp, nhưng khi mưa bão ngập úng, sương muối cháy rau hay hàng hóa bị ế ẩm hư hỏng, nhánh bác cả cũng phải theo văn tự mà đền bù phân nửa số thiệt hại ấy bằng bạc mặt!"

Tiểu Mãn nhìn thẳng vào đôi mắt đang trợn trừng kinh ngạc của Diệp Đại Phúc, khóe môi khẽ nhếch lên một nụ cười lạnh lùng, dứt khoát:

"Bác cả thấy đấy, cháu tính toán như vậy có phải là chí công vô tư, có khế ước đàng hoàng, đôi bên cùng có lợi và đúng với phép tắc buôn bán mà triều đình quy định hay không? Nếu bác cả bằng lòng xuất ra năm lượng bạc trắng tiền vốn ngay ngày mai, cháu sẽ lập tức nhờ thư sinh Tạ Cảnh mài mực viết văn tự, mời Trưởng thôn sang điểm chỉ làm chứng ngay lập tức!"

"Năm... năm lượng bạc trắng?!"

Diệp Đại Phúc như bị một gáo nước lạnh buốt tạt thẳng vào mặt giữa ngày đông giá rét. Ông ta lắp bắp thốt không nên lời, mặt mày thoắt đỏ thoắt trắng vô cùng khó coi. Hai bàn tay chắp sau lưng bất giác buông thõng xuống, run rẩy theo từng nhịp thở gấp gáp.

Năm lượng bạc mặt! Ông ta đào đâu ra số tiền lớn dường ấy để ném vào mấy luống rau cải dại dột của một đứa con gái nứt mắt? Ý định ban đầu của ông ta vốn dĩ vô cùng giản đơn: chỉ cần dùng cái danh nghĩa bác cả bề trên, nói vài câu đạo lý tình thân máu mủ để nhảy vào hớt tay trên món lợi nhuận béo bở, biến sức lao động của mấy đứa cháu côi cút thành tiền chảy vào túi mình mà không tốn lấy một xu tiền cắc. Nào ngờ con nha đầu mười bảy tuổi này lại sắc sảo, già dặn đến mức đáng sợ! Nó không chỉ nhìn thấu tim đen của ông ta mà còn đem cả giấy trắng mực đen, sổ sách thẻ tre và uy tín của Trưởng thôn ra để chặn đứng họng ông ta, biến cái bẫy của ông ta thành một bài toán tiền bạc sòng phẳng mà ông ta vĩnh viễn không dám bước vào!

Bị chặn đứng cả đường mưu tính tiền bạc lẫn việc thăm dò công thức muối dưa gia truyền, Chu Kim Quế rốt cuộc không còn kìm nén nổi bản tính chua ngoa, đanh đá vốn đã ăn sâu vào máu thịt của mình nữa.

Bức màn giả tạo nhân từ lập tức bị xé toạc ra thành từng mảnh vụn. Mụ ta giật phắt chiếc khăn tay hoa viền chỉ đỏ trên ngực xuống, vung vẩy loạn xạ trước mặt Tiểu Mãn, hai chân giậm bình bịch xuống nền đất cát làm bụi bốc lên mù mịt. Giọng mụ the thé ré lên như tiếng lợn bị chọc tiết, xé toạc sự tĩnh lặng của buổi sáng đầu xuân:

"Ối giời cao đất dày ơi! Mọi người trong làng trong xóm ra mà xem con cháu mất dạy này! Một đứa con gái vắt mũi chưa sạch, chưa xuất giá tòng phu mà đã học đòi cái thói con buôn xảo quyệt, nanh nọc, tính toán chi li từng đồng từng cắc với cả bác ruột thịt của mình! Lập văn tự? Điểm chỉ làm chứng? Mày coi bác cả mày là phường trộm cắp, lừa đảo ngoài đường ngoài chợ đấy à? Cái thứ con gái chưa chi đã mở miệng ra là tiền, ngậm miệng lại là bạc, hỗn hào với bề trên, sau này có rước ma về nhà chứ người ta thèm vào mà rước cái ngữ mày về làm dâu!"

Chu Kim Quế tiến sấn lên một bước, dí ngón tay trỏ ngắn ngủn có đeo chiếc nhẫn đồng xỉn màu sát tận sống mũi Tiểu Mãn, hai con mắt ti hí trợn ngược lên đầy vẻ cay độc:

"Mày tưởng mày muối được mấy bát dưa chua bán cho mấy kẻ đói ăn ngoài chợ cầu đá là mày đã thành bà chủ lớn rồi đấy à? Mày tưởng mày giỏi giang, mày cao giá lắm chắc? Mày dám trèo cao, dám từ chối mối hôn sự tốt đẹp nhà họ Tiền trên trấn, để rồi xem cái nhà rách nát của cha mày lấy cái gì mà trả nợ cho nhà địa chủ họ Lương vào kỳ hạn tới! Đến lúc quan phủ gông cổ thằng cha què của mày lôi đi tra khảo ngoài công đường, cả cái nhà mày phải đi ăn mày đầu đường xó chợ, xem mày còn vác cái mặt vênh váo này lên mà nói chuyện văn tự với sổ sách được nữa không!"

Gió lốc cuốn theo lá đa khô xoay tròn quanh chân họ. Trước sự hung hăng và những lời nguyền rủa cay độc của mụ bác gái, Tiểu Mãn không hề lùi bước lấy nửa phân. Lưng cô vẫn thẳng tắp như cây trúc mọc giữa rừng đông, ánh mắt lạnh lùng như băng tuyết nhìn thẳng vào ngón tay đang run rẩy vì giận dữ của Chu Kim Quế. Từng âm thanh cô thốt ra đều đanh gọn, không một chút gợn sóng sợ hãi:

"Gia đình cháu trả nợ thế nào, kiếm tiền ra sao, đó là bổn phận và danh dự của cha con cháu. Cháu dẫu có phải lao tâm khổ tứ, dãi nắng dầm mưa bán từng mớ rau muống, từng bát dưa chua bằng chính hai bàn tay lao động chân chính của mình, cũng quyết không bán rẻ nhân phẩm, không lừa lọc ai một đồng, và càng không cần ai phải buông lời xót thương giả tạo để mưu lợi riêng!"

"Mày... mày dám bảo tao giả tạo à? Cái đồ súc sinh ăn cháo đá bát!" Chu Kim Quế tức đến nghẹn ứ nơi cổ họng, mặt đỏ tía tai, lồng ngực phập phồng dữ dội dưới lớp áo mỏng.

Bị dồn vào thế bí, sự nham hiểm nơi đáy mắt mụ ta lại bùng lên một tia sáng quỷ quyệt, độc địa như nọc rắn. Mụ đột ngột thu lại bàn tay đang chỉ trỏ, hạ thấp giọng xuống một cách ghê rợn. Khóe môi mụ nhếch lên thành một nụ cười méo mó, buông ra những lời lấp lửng đầy vẻ đe dọa tống tiền:

"Được lắm! Con ranh con này cứng đầu cứng cổ lắm! Mày cứ việc ôm lấy mấy vại dưa với cái sổ sách rách nát của mày đi! Nhưng mày đừng có vội mừng thầm! Mày tưởng cái nhà họ Diệp này chỉ nợ mỗi mười lăm lượng bạc của địa chủ họ Lương thôi chắc? Mày có biết con mẹ mày – cái con Lâm Tú Nương ốm tha ốm vất ấy – sau lưng cha mày đã từng cắn răng quỳ gối xuống van xin tao để vay mượn cái gì không?"

Tiểu Mãn khẽ giật mình. Trái tim cô bỗng thắt lại một nhịp đau nhói.

Cô nhìn chằm chằm vào nét mặt đắc thắng đầy hiểm độc của Chu Kim Quế. Mẹ cô? Mẹ từng vay riêng mụ ta cái gì ư? Tại sao từ trước đến nay mẹ chưa từng hé răng nửa lời về chuyện này? Lâm Tú Nương vốn là người phụ nữ nhẫn nhục, cả đời vì chồng vì con mà cam chịu mọi đắng cay, nếu thật sự mẹ phải quỳ gối trước người đàn bà độc ác này, thì đó hẳn phải là một biến cố khủng khiếp đến nhường nào?

Chu Kim Quế thấy Tiểu Mãn thoáng biến sắc, đôi lông mày khẽ chau lại thì đắc ý ra mặt. Mụ ta cười khẩy một tiếng đầy mai mỉa, ngửa cổ nhìn trời rồi cất giọng nửa kín nửa hở, từng lời buông ra như rải gai nhọn vào lòng người khác:

"Hừ! Cứ về mà hỏi con mẹ mày xem! Xem có phải năm ngoái, lúc thằng cha mày nằm liệt giường rên xiết vì hoại tử khớp gối, không có lấy một cắc mua thang thuốc bắc cầm cự qua ngày, ai là người đã mở hầu bao cứu mạng cho cha mày? Món nợ ấy, giấy trắng mực đen vẫn còn nằm nguyên dưới đáy tráp gỗ của tao đây này! Đừng tưởng trả được vài trăm đồng tiền lãi cho họ Lương là đã rũ sạch nợ nần mà lên mặt dạy đời tao! Chờ đấy, rồi sẽ có ngày tao đến đòi cả gốc lẫn lãi, để xem cái đồ con gái ngoan ngoãn hiếu thảo như mày lấy cái gì ra mà đỡ đòn cho con mẹ mày!"

"Bà im miệng lại ngay!"

Một tiếng thét xé lòng vang lên cắt ngang lời rủa sả. Nhị Hòa không thể chịu nổi sự sỉ nhục ấy thêm một giây phút nào nữa. Thằng bé từ đầu ngõ xông thẳng tới như một mũi tên rời cung, hai tay dang rộng chắn ngang trước mặt Tiểu Mãn. Đôi mắt nó đỏ ngầu vằn lên những tia máu, hàm răng nghiến chặt vào nhau kèn kẹt, ngực đập thình thịch như muốn vỡ tung:

"Bà cấm được ngậm máu phun người bôi nhọ mẹ tôi! Mẹ tôi không bao giờ làm điều gì khuất tất! Nhà tôi dẫu có nghèo chết, có phải nhịn đói qua bữa cũng không thèm quỳ gối van xin cái loại người độc ác như các người!"

Diệp Đại Phúc thấy Nhị Hòa xông tới với vẻ mặt liều mạng, lại nghe tiếng quát tháo bắt đầu vang vọng ra tận bờ khe, sắc mặt ông ta lập tức biến đổi. Nỗi nhục nhã nơi từ đường lúc nãy vẫn còn sờ sờ ra đó, nếu bây giờ tiếng ồn ào này kéo những người làng còn nán lại bên bờ khe kéo tới xem trò cười, bắt gặp cảnh vợ chồng trưởng tộc đi chặn đường ép uổng cháu gái mồ côi tội nghiệp đòi chia chác tiền dưa và đe dọa tống tiền, thì cái mặt mo của ông ta còn biết giấu vào đâu trong cái thôn Thanh Khê này nữa? Uy tín trưởng tộc bấy lâu nay dày công xây dựng sẽ tan thành mây khói!

"Thôi! Đi về ngay cho tao!" Diệp Đại Phúc gắt gỏng quát vợ, thô bạo túm lấy cánh tay múp míp của Chu Kim Quế giật mạnh một cái suýt làm mụ ngã dúi dụi.

"Buông tôi ra! Tôi phải nói cho rõ trắng đen với cái ngữ này..." Chu Kim Quế giãy giụa, nhưng Diệp Đại Phúc đã trừng mắt nạt lớn:

"Đôi co với mấy đứa con nít ranh làm cái gì cho bẩn miệng! Về!"

Ông ta kéo xềnh xệch Chu Kim Quế về phía lối mòn dẫn vào cổng nhà mình, miệng vẫn cố vớt vát vài câu hậm hực:

"Để mặc cho chúng nó tự làm tự ăn, xem không có họ hàng đỡ đầu, không có anh em đùm bọc thì chúng nó sống sót qua cái mùa xuân đói kém này bằng cách nào!"

Chu Kim Quế bị chồng lôi đi sềnh sệch nhưng cơn tức tối vẫn bốc lên ngùn ngụt. Mụ ngoái cổ lại, chiếc khăn hoa trên tay vung vẩy điên cuồng, nhổ toẹt một bãi nước bọt đỏ lòm mùi trầu xuống vũng bùn ven bờ rào râm bụt, nghiến răng nghiến lợi rủa sả với theo:

"Cứ đợi đấy! Rượu mời không uống lại thích uống rượu phạt! Đến lúc khóc lóc quỳ lạy van xin tao thì đừng có trách tao cạn tình cạn nghĩa! Cả cái nhà mày sẽ chết rấp trên cái đống đất Cồn Gió cằn cỗi ấy thôi!"

Bóng áo chàm xộc xệch của Diệp Đại Phúc cùng dáng người phục phịch, béo múp của Chu Kim Quế hậm hực nối đuôi nhau khuất sau khúc quanh của bờ rào râm bụt. Tiếng bước chân nện bình bịch tức tối trên nền sỏi dăm xa dần, rồi chìm hẳn sau tiếng cánh cổng gỗ đóng sầm lại một cái "rầm" chát chúa.

Gió xuân lại thổi qua. Rặng tre ngà xào xạc nghiêng ngả, lay động những chùm rễ đa già đung đưa trong khoảng không vắng lặng. Không khí nơi đầu ngõ bỗng chốc chùng xuống, nặng trĩu một nỗi u uất và ngột ngạt đến khó thở. Mặt nước Khe Thanh phía dưới vẫn lững lờ trôi, cuốn theo những đám bèo hoa dâu xơ xác dạt vào bờ đá.

Nhị Hòa đứng thở hổn hển, lồng ngực gầy guộc phập phồng dữ dội dưới manh áo vá cộc cớn. Chiếc cuốc chim trong túi bạt va vào thành túi lách cách theo từng nhịp run rẩy của cơ thể. Thằng bé quay phắt lại nhìn chị gái, đôi mắt đỏ hoe ngấn nước nhưng vẫn cố kìm nén không để giọt lệ nào rơi xuống, giọng run run vì uất ức và hoang mang tột độ:

"Chị... mụ bác cả nói thế là có ý gì? Mẹ... mẹ thật sự vay riêng tiền của mụ ta sao chị? Năm ngoái bố đau chân nặng như thế... mẹ thật sự đã phải quỳ gối cầu xin mụ ấy sao? Nhà mình... nhà mình rốt cuộc còn nợ bao nhiêu nữa hả chị?"

Nhìn khuôn mặt non nớt của em trai bị nỗi sợ hãi và phẫn uất bóp nghẹt, lòng Tiểu Mãn quặn thắt lại. Nhưng cô biết, lúc này người làm chị như cô tuyệt đối không được phép dao động. Nếu cô gục ngã hoặc tỏ ra hoang mang, cả cái gia đình bé nhỏ này sẽ lập tức sụp đổ trước những cơn sóng gió đang chực chờ nuốt chửng họ.

Tiểu Mãn đưa bàn tay ấm áp của mình lên, khẽ vỗ nhẹ lên mu bàn tay đang run rẩy, nắm chặt lấy những ngón tay gầy guộc của Nhị Hòa. Cô hít sâu một luồng không khí thanh lạnh của buổi sớm mai, để cái lạnh buốt thấm vào lồng ngực làm dịu đi những xáo động trong tâm trí. Ánh mắt cô dần lấy lại sự trầm tĩnh, trong sáng và kiên nghị vốn có:

"Em đừng hoang mang. Chu Kim Quế là hạng người nào, xưa nay chị em mình còn lạ gì nữa? Mụ ta thấy không ép được chị, không moi được công thức dưa chua thì tức tối buông lời dọa dẫm để làm lung lạc ý chí của chị em mình thôi. Chuyện năm ngoái của cha mẹ, về nhà rồi hẵng liệu. Phàm là chuyện gì có nợ thì ắt có ngày trả, có giấy trắng mực đen thì cứ theo lẽ công bằng của trời đất mà tính toán, không ai có thể tự tiện đè đầu cưỡi cổ nhà mình được! Trời không bao giờ tuyệt đường sống của người có chí, chỉ cần chị em mình đồng lòng, chịu thương chịu khó thì núi cao mấy cũng trèo qua được."

Cô đưa tay sờ lại chiếc thẻ nứa già nơi vạt áo, giọng nói thêm phần đanh thép:

"Việc trước mắt của hai chị em mình không phải là ngồi đây sợ hãi những lời đe dọa rỗng tuếch ấy. Việc quan trọng nhất lúc này là phải giữ cho bằng được phiên nước ruộng Cồn Gió, chuẩn bị thật tốt sức lực để nạo vét đoạn mương ngầm Cây Gạo đúng kỳ hạn mà Hội đồng tưới tiêu đã định. Có nước thì đất mới sống, đất có sống thì vườn rau của nhà mình mới đơm hoa kết trái, mới có dưa mang ra chợ bán mà đổi lấy bạc trắng trả nợ! Nhớ lời chị chưa?"

Nhìn vào ánh mắt sáng ngời, kiên định như ngọn lửa không bao giờ tắt của chị gái, Nhị Hòa khẽ cắn môi gật đầu một cái thật mạnh. Nỗi sợ hãi trong lòng thằng bé dần lắng xuống, nhường chỗ cho một sự bướng bỉnh và quyết tâm của đứa con trai đang lớn.

"Vâng, em nghe lời chị! Em không sợ mụ ấy đâu!"

Tiểu Mãn khẽ mỉm cười, một nụ cười hiếm hoi nhưng rạng rỡ như ánh nắng đầu xuân rọi qua kẽ lá. Cô nắm lấy tay em trai:

"Được rồi, chúng ta về nhà thôi. Mẹ với các em ở nhà chắc đang ngóng lắm rồi."

Dứt lời, hai chị em rảo bước đi nhanh về phía con ngõ đất đỏ dẫn vào nhà họ Diệp.

Lối đi nhỏ hẹp uốn lượn men theo bờ mương róc rách, rợp bóng những hàng rào tre mộc mạc do chính tay hai chị em mới gia cố lại sau đợt sương muối. Từng cọc tre cắm sâu xuống đất, đan cài bằng những thanh nứa bánh tẻ chắc chắn, ngăn không cho gà vịt hàng xóm vào phá luống rau mầm đang độ bén rễ. Mùi khói bếp thoang thoảng bay ra từ mái nhà tranh của các hộ lân cận mang theo vị ngọt của ngô nướng, làm dịu đi phần nào cái lạnh buốt giá của tiết trời.

Thế nhưng, khi bước chân của Tiểu Mãn và Nhị Hòa vừa chạm đến khoảng sân đất nện quen thuộc trước cửa nhà, tiếng bước chân của cả hai bỗng đồng thời khựng lại.

Khoảng sân nhỏ quét tước sạch sẽ, phẳng phiu dưới bóng râm của cây ổi khẳng khiu.

Dưới mái hiên tranh ba gian xiêu vẹo, vách đất trát rơm đã lở từng mảng lớn để lộ những thanh giằng bằng tre mục nát, Diệp Thành đang đứng lặng lẽ tựa người vào khung cửa gỗ sứt sẹo.

Một bên chân bó nẹp tre thô sơ bằng những thanh nứa già và dây mây rừng chấm nhẹ xuống nền đất bụi. Hai bàn tay gầy guộc, chằng chịt những vết sẹo nông sâu của người đàn ông cả đời gắn bó với đất đai đang bấu chặt lấy đôi nạng gỗ mít mộc mạc — đôi nạng mà chính tay Nhị Hòa đã thức trắng mấy đêm để đẽo gọt cho cha dạo nọ. Bờ vai gầy guộc của người cha run rẩy nhẹ dưới manh áo nâu sờn rách, từng đường gân xanh nổi ngoằn ngoèo trên mu bàn tay gầy trơ xương.

Ánh mắt đùng đục, trĩu nặng phong sương của ông nhìn đăm đắm ra phía đầu ngõ râm bóng đa cổ thụ.

Gương mặt sạm đen vì nắng gió đồng bãi của Diệp Thành hằn sâu những nếp nhăn cay đắng. Khóe môi ông mím chặt lại thành một đường thẳng tắp, bờ cằm khẽ giật giật theo từng nhịp thở ngắt quãng. Toàn bộ cơ thể ông dường như đông cứng lại trong một sự bất lực cùng cực.

Khoảng cách từ cổng nhà ra đến đầu ngõ đa cổ thụ dẫu có rặng tre ngăn cách, nhưng trong buổi sớm tĩnh mịch này, khi gió xuôi chiều thổi thốc từ bờ khe vào ngõ, toàn bộ cuộc đối chất căng thẳng lúc nãy... từng lời toan tính bỉ ổi đòi chia nửa tiền lời của Diệp Đại Phúc, từng lời lẽ mai mối gả bán gán nợ nhục nhã cùng những lời đe dọa tống tiền cay độc về món nợ riêng của Chu Kim Quế... dường như đã bị người cha tật nguyền ấy thu trọn vào tai, vào mắt từ đầu đến cuối mà không sót lấy một lời.

Một giọt nước mắt đùng đục lăn dài trên gò má nhăn nheo của Diệp Thành, rớt xuống bậu cửa gỗ mục nát, để lại một vết sẫm màu như một vết thương chưa bao giờ lành miệng.