Chưa giao thì chưa được tính

Gió chướng bắt đầu thổi khô mặt đường Hải An, nhưng góc kho sau tiệm cô Mai vẫn còn sáu khung xe đạp nằm chờ trên giá đỡ vì thiếu vòng bi chén cổ và trục giữa.

Mấy hôm nay trời hanh hao đến khô khốc, cái nắng gắt cuối thu phơi giòn những rặng phi lao chắn cát chạy dọc theo con đường liên xã nối từ thị tứ ra mé cửa biển. Từng cơn gió quẩn từ vệt vịnh nông thốc sâu vào trong ngõ xóm, cuộn theo những vốc bụi cát mịn pha muối mặn bám ráp rúa lên cánh tay, lên cổ áo và len lỏi vào từng kẽ khớp cơ khí của xưởng sửa chữa. Sáu chiếc khung sắt của đợt bàn giao thứ hai được dựng tề chỉnh thành một hàng dọc sát bức tường quét vôi vàng đã bong tróc từng mảng lớn. Đó là bốn chiếc sườn đầm Thống Nhất nữ dáng cong mềm và hai chiếc xe cào cào gióng đôi sườn ngang nam tính, dấu tích của những năm tháng lặn ngụp trên bùn mặn xóm đầm.

Bảo đã cùng chú Võ Hữu Phúc và cô Mai dành trọn cả tuần trước để cạo sạch từng lớp rỉ vảy dày cộp bám quanh các mối hàn giáp nối, nắn lại càng trước bằng kích cơ khí, tẩy sạch cặn dầu hắc ín bám chết trong hốc bát đáy, rồi rà phẳng từng đường ren ống gióng đứng bằng mũi taro chuyên dụng mượn từ trạm cơ khí hợp tác xã. Trên gióng đứng của mỗi chiếc khung, Bảo đều cẩn thận dán một dải băng dính giấy bản rộng, dùng bút dạ dầu màu xanh ghi rõ mã định danh kỹ thuật từ X09 đến X15 kèm theo các thông số về độ vặn xoắn và độ lệch tâm của dầm ngang. Cách đó không xa, sáu cặp bánh thép do đích thân chú Phúc nắn đảo nan hoa, căn chỉnh độ nhảy đứng và lắc ngang dưới mức một milimét rưỡi, đang được bọc giấy xi măng tạm thời để tránh bụi cát biển bám vào ổ líp. Mọi chi tiết lẽ ra đã sẵn sàng để ráp nối hoàn thiện, nếu như không vấp phải điểm nghẽn nghiêm trọng nhất của toàn bộ hệ truyền động và dẫn hướng: sự thiếu hụt vòng bi chịu lực cỡ chuẩn.

Đối với dòng xe đạp đời sâu từ thập niên chín mươi gom về từ các thôn bãi ngang, toàn bộ hệ thống chén cổ và bát trục giữa đều tuân theo hệ ren Anh cổ với cỡ bi rời năm phần ba mươi hai inch cho cổ phuộc và một phần tư inch cho cốt giữa. Sau hai, ba chục năm dầm chân trong nước lợ và mồ hôi mặn của những chuyến thồ cá sớm, các rãnh côn đã mòn vẹt thành những đường rãnh khuyết nham nhở. Mớ rế bi thép dập tận dụng từ sáu xác xe phế thải rã ra ở đợt một chỉ vừa đủ bù đắp cho những chiếc xe đầu tiên đã bàn giao; số còn lại nằm trong khay dầu hôi phía sau hè hoặc đã nứt vỡ làm đôi, hoặc rỗ mặt chi chít như tổ ong vò vẽ. Nếu cố tình ép những viên bi rỗ ấy vào bát ren rồi siết chặt nắp côn, chỉ cần một đứa trẻ xóm Cồn chở thêm đứa em nhỏ đi qua vài con dốc lổn nhổn đá dăm, lực chấn động dọc trục sẽ lập tức nghiền nát vòng rế mỏng mảnh, làm kẹt cứng cổ phuộc ngay giữa khúc cua gắt.

Đúng sáu giờ ba mươi phút sáng, Bảo dắt chiếc xe đạp cà tàng của mình ra khỏi bậu cửa tiệm. Cậu cẩn thận nhét mẩu giấy ghi thông số kỹ thuật chi tiết cùng chiếc thước kẹp cơ khí năm tấc vào túi ngực áo bảo hộ, đạp thẳng ra khu chợ đầu mối Hải An nằm cách tiệm gần bốn cây số về phía cửa sông.

Khu chợ sớm nồng nặc mùi cá nục hấp, mùi tôm khô phơi dở và mùi dầu cặn từ những ghe hút cát cập bờ. Bảo lách xe qua dãy hàng thịt heo bốc khói nghi ngút, đi sâu vào dải sạp kim khí phụ tùng nằm khuất sau những vách tôn rỉ sét của dãy kho ngoại thương cũ. Nơi này là tụ điểm gom góp đủ loại sắt vụn, đồ tháo dỡ từ máy nổ tàu cá, xích tải máy tuốt lúa và những mớ phụ tùng trôi nổi chở bằng ghe bầu từ các vùng giáp biên về đổ đống. Cậu dừng lại trước quầy của ông Bảy Cường, một người đàn ông lớn tuổi khét tiếng trong giới thợ vườn vì cái tài xẻ thịt xác máy móc cũ.

— Mày cần bao nhiêu bộ? Cỡ chén cổ Thống Nhất với bi rế cốt giữa chứ gì? — Ông Bảy hất hàm, ống quần xắn cao để lộ bắp chân chằng chịt vết sẹo xước do phoi sắt cào, chân gác lên đống xích tải xám xịt dầu mỡ, tay chỉ vào mấy chiếc xô nhựa màu xám đục đặt sát lối đi đầy nước bùn rêu. — Cần bao nhiêu cũng có. Hàng dạt bên biên đổ về theo bao tải trăm ký, một bịch năm chục rế bi đủ loại giá chưa tới sáu chục ngàn. Mua cả mớ tao bớt cho năm ngàn nữa uống nước mía. Rẻ rề, xe đạp học trò đi chứ xe đua đâu mà lo cho mệt xác!

Bảo không vội đáp lời. Cậu ngồi xổm xuống mép thềm xi măng ẩm ướt, kéo chiếc xô nhựa lại gần và nhặt một chiếc rế bi sắt lên xem xét dưới ánh sáng ban ngày đang rọi nghiêng qua khe hở mái tôn. Đầu ngón tay cái của cậu miết nhẹ qua vòng đai thép dập hình cánh hoa rồi khẽ xoay tròn một viên bi nhỏ nằm ở rãnh kẹp. Vừa xoay được nửa vòng, viên bi đã phát ra tiếng lạo xạo khô khốc, lắc qua lắc lại với một độ rơ lỏng lẻo bất thường. Viên bi thép xỉn màu, xám đục như chì chứ không hề có ánh sáng xanh đen đanh quánh của thép hợp kim tôi cao tần. Nguy hiểm hơn cả, phần mép dập của vòng giữ bi bằng sắt tây còn sót lại những dải ba-via sắc lẹm, chưa hề được mài bavia hay đánh bóng khử cạnh sắc. Bảo rút chiếc thước kẹp cơ khí bỏ túi ra, cẩn thận đặt mỏ kẹp vào rãnh trượt: đường kính ngoài của cụm rế non hơn tiêu chuẩn kỹ thuật gần nửa ly, còn độ tròn của từng viên bi thì méo mó đến mức mắt thường nhìn nghiêng cũng thấy rõ những gờ lồi lõm không đều.

Ông Bảy Cường đứng tựa lưng vào cột gỗ, thấy cậu thợ trẻ săm soi từng ly từng tí thì tặc lưỡi, phẩy tay liên tục:

— Mua đồ sửa xe cỏ mà mày soi như kỹ sư chế máy bay vậy nhỏ? Nhét mỡ bò vô là nó trơn tuột hết, ai rảnh đâu mà đo từng zem. Cả cái chợ này thợ vườn các xã người ta xài ráo trọi cả chục năm nay, có ai phàn nàn câu nào đâu? Mày khéo lo bò trắng răng!

Một thoáng phân vân khẽ cồn cào trong bụng Bảo. Mức giá sáu mươi ngàn đồng cho cả một bịch năm chục bộ linh kiện trôi nổi này rẻ chỉ bằng một phần ba giá phụ tùng chính hãng mà anh Đỗ Minh Tín đã báo từ kho thị xã. Nếu cậu gật đầu mua mớ này, quỹ dự phòng eo hẹp của chương trình xe đạp học sinh nghèo sẽ dôi ra được một khoản tiền không nhỏ để mua thêm xăm lốp dự phòng, và quan trọng nhất là sáu chiếc xe đợt hai có thể lên khung ngay trong buổi chiều nay, không lo trễ hẹn dù chỉ một khắc. Nhưng khi đầu ngón tay cậu vô tình quẹt phải một mép ba-via sắt sắc lẹm làm bật một chấm máu nhỏ li ti, trong tâm trí Bảo lập tức dội về ký ức kinh hoàng của những ngày đầu tiên cậu bước chân vào xưởng.

Đó là hình ảnh chiếc ống phuộc trước nứt toác của chiếc xe mang mã số X04 mà cô Mai từng dùng búa tạ đập gãy lìa ngay trước mặt cậu giữa kho sau, cùng bài học xương máu về năm đường ren bát đáy bị cháy nát trên sườn xe thồ của cô Sương hồi tháng trước. Ngày hôm đó, cô Mai không hề mắng mỏ một lời to tiếng, bà chỉ bắt cậu ngồi đối diện với đống phoi thép vụn suốt hai tiếng đồng hồ dưới cái nóng hầm hập của mái tôn để tự nhìn cho thấu sự cẩu thả của mình.

"Linh kiện chén cổ giữ cổ lái và bi trục giữa gánh toàn bộ trọng lượng người đạp. Đồ chợ trời không qua tôi luyện, thép non dập ẩu, chạy tải nặng chừng nửa tháng là bi bể nát, kẹt cứng chén cổ giữa dốc cầu thì lộn nhào xe ngay lập tức. Đã là thợ, tuyệt đối không được đưa đồ phế phẩm vào chỗ chịu lực kết cấu để cầu may."

Giọng nói khô khốc, trầm đục và dứt khoát như nhát búa gõ vào đe thép của người phụ nữ thương binh ấy lại văng vẳng bên tai Bảo, át đi tiếng ồn ào mặc cả của buổi chợ phiên. Cậu từ tốn đặt chiếc rế bi trở lại vào xô nhựa, rút chiếc khăn lau tay dính dầu trong túi quần ra lau sạch vệt mỡ bẩn dính trên đầu ngón tay rồi đứng thẳng dậy, ngẩng lên nhìn thẳng vào mắt người bán hàng:

— Dạ thôi chú. Đồ này thép mềm, rế bi dập ba-via chưa sạch, lắp vô chén côn xe học sinh chở nặng đường gằn dễ kẹt tay lái nguy hiểm lắm. Cháu cảm ơn chú, cháu tìm hàng đúng chuẩn nguồn gốc cháu xài.

— Rõ vẽ chuyện! Thứ dở hơi rách việc! — Ông Bảy Cường làu bàu một câu chửi thề rồi quay ngoắt lưng lại, cầm chiếc búa con gõ cồm cộp vào đống đòn gánh sắt để nắn lại mấy đoạn cong.

Bảo dắt xe rời khỏi khu sạp kim khí, bánh xe lăn qua những rãnh nước đen ngòm của chợ đầu mối. Hai bàn tay cậu vẫn trắng trơn, chiếc giỏ xe phía trước trống rỗng, và nỗi lo về tiến độ sáu chiếc khung xe vẫn đè nặng trên lồng ngực. Nhưng kỳ lạ thay, đáy lòng cậu lại nhẹ bẫng và thanh thản. Cậu đã hiểu cái giá khủng khiếp của việc thỏa hiệp với chất lượng linh kiện: một sự dễ dãi trong tích tắc để đổi lấy sự tiện lợi trước mắt có thể phải trả bằng máu và chấn thương của một đứa trẻ trên con đường đê gập ghềnh ngập mặn. Thà chịu áp lực chậm tiến độ, thà chịu nghe những lời cằn nhằn để tìm cho bằng được nguồn hàng đạt chuẩn, còn hơn là tự tay lắp ráp và giao ra một phương tiện chứa sẵn mầm mống tai ương.

***

Khi Bảo đạp xe về tới con ngõ dẫn vào tiệm sửa xe cô Mai, nắng sáng đã bắt đầu hanh rát. Tiếng chuông điện thoại bàn đặt trên chiếc bàn gỗ nhỏ kê sát góc tường tiệm đang reo vang từng hồi dồn dập, giòn giã át cả tiếng gió thổi qua rặng phi lao.

Bảo vội vàng dựng chân chống xe đạp ngoài hiên, bước nhanh vào trong nhấc ống nghe màu xám đã ngả ố:

— Dạ, Tiệm Sửa Những Điều Chưa Muộn xin nghe ạ.

— Bảo đó hả em? Anh Tín bên Tín Phát đây. — Giọng Đỗ Minh Tín vang lên ở đầu dây bên kia, hơi rè rẹt do ảnh hưởng của đường dây viễn thông vùng biển nhưng từng câu từng chữ đều giữ được vẻ điềm tĩnh, chuẩn xác của một người quản lý kho dày dạn kinh nghiệm.

— Dạ anh Tín, em nghe đây anh. Kiện hàng phụ tùng xe cũ đợt hai bên anh gửi xe khách chạy tuyến sớm nay đã về tới bến xe Hải An chưa anh? Em đang chuẩn bị xách đồ nghề chạy ra bến nhận đây ạ.

Ở đầu dây bên kia, Bảo nghe thấy tiếng lật giấy tờ lách cách, tiếp theo là tiếng thở dài có kiểm soát của Đỗ Minh Tín:

— Anh gọi báo gấp cho em vụ đó đây. Kiện hàng mười hai bộ chén cổ tiêu chuẩn Thống Nhất với sáu bộ trục cốt vuông bạc đạn kín anh đã đóng thùng gỗ niêm phong cẩn thận, bàn giao tận tay cho nhà xe đò từ năm giờ rưỡi sáng nay. Nhưng cách đây chừng hai mươi phút, tài xế xe khách gọi điện ngược về trạm báo: đoạn đèo dốc mạn giáp ranh thị xã tối qua mưa dầm lớn quá, đất đá taluy dương trên núi cao sạt lở bất ngờ, đổ ụp xuống chắn ngang hơn nửa thân đường quốc lộ. Lực lượng công binh và giao thông đang cào dọn hiện trường nhưng xe tải với xe khách kẹt cứng thành một vệt dài mấy cây số, không tài nào lách qua được. Nhà xe buộc phải điều xe quay đầu về bến thị xã chờ dọn đường xong xuôi mới xuất bến lại. Lịch giao hàng chắc chắn phải lùi lại ba ngày, sớm nhất là sáng ngày mười tám mới có thể lăn bánh tới bến Hải An được em à.

Lồng ngực Bảo khẽ thắt lại một nhịp buốt lạnh. Ngày mười lăm tháng Mười là hạn chót bàn giao sáu chiếc xe đợt hai cho trường THCS Hải An theo đúng kế hoạch liên tịch đã ký kết. Nếu hàng trễ ba ngày, điều đó đồng nghĩa với việc tiệm sẽ hoàn toàn không có cách nào hoàn thiện xe đúng ngày hẹn với ban giám hiệu nhà trường và các bậc phụ huynh. Một thoáng bối rối quen thuộc chực trào dâng, nhưng không giống như sự hoảng loạn bốc đồng từng khiến cậu cuống cuồng giấu giếm sự cố hay tự ý tìm cách vá víu tạm bợ như hồi đầu năm, lần này Bảo hít sâu một hơi dài để giữ cho nhịp tim đập đều đặn trở lại.

Cậu với tay kéo cuốn sổ tay trực ban bọc bìa da màu nâu đặt trên mặt bàn, mở đúng trang theo dõi tiến độ dự án xe đạp học sinh, đặt bút viết nắn nót từng chữ: *“09:15 - Anh Tín (Tín Phát) gọi báo: Kiện hàng 12 bộ chén cổ và 06 trục giữa bạc đạn kín bị kẹt do sạt lở đèo taluy dương. Xe khách quay đầu về bến thị xã. Lịch giao dời lại sáng 18/10. Tiến độ lắp ráp chậm 03 ngày so với kế hoạch ban đầu.”*

Ghi xong, cậu cầm chắc ống nghe, giọng nói chậm rãi và chắc nịch:

— Dạ, em nắm rất rõ tình hình rồi anh Tín. Đoạn đèo giáp ranh mùa này mưa dầm ngấm đất nên sụt lở là rủi ro bất khả kháng, không ai lường trước được. Thùng hàng anh vẫn giữ nguyên đai nguyên kiện niêm phong đúng các mã phụ tùng chén cổ ren 24 TPI và cốt bạc đạn kín loại 118 milimét đã chốt giúp em nhé. Khi nào xe bên nhà xe bắt đầu lăn bánh lại được qua đèo, anh nhắn tin hoặc nhá máy cho em một tiếng để em chủ động giờ giấc chạy ra đón hàng.

— Em cứ yên tâm, hàng Tín Phát xuất kho luôn có hóa đơn và phiếu kiểm định nguồn gốc rõ ràng, anh đã cho đưa lại vào kho lưu giữ riêng của bến xe, tuyệt đối không thất lạc một con ốc. Anh gọi báo sớm để bên tụi em liệu đường tính toán phương án với khách và nhà trường, đừng để người ta mang tâm lý chờ đợi hụt hẫng.

— Dạ, em cảm ơn anh Tín nhiều lắm.

Bảo đặt ống nghe xuống giá đỡ bằng một cử chỉ dứt khoát. Cậu xoay người lại nhìn về phía góc hiên tiệm. Cô Mai đang ngồi trên chiếc ghế đẩu thấp bằng gỗ xoan đào bên cạnh bệ cửa sổ, tay trái giữ chặt kìm bấm xích, tay phải hơi khựng lại trên khớp cổ tay đang quấn chặt một vòng băng thun co giãn màu cháo lòng. Dưới ánh nắng xiên khoai, những sợi tóc bạc bên thái dương bà lấp lánh như những sợi cước câu. Bà đã lắng nghe trọn vẹn từng câu từng chữ của cuộc đối thoại qua điện thoại, ánh mắt bình thản và sắc sảo nhìn xoáy vào cậu thợ phụ:

— Tính sao đây? Có định cắm đầu thức trắng đêm nay vặn đại mớ đồ chợ mối sáng nay mày vừa đi dòm về cho kịp cái ngày mười lăm ghi trên giấy khen không?

Bảo bước lại gần, đứng nghiêm ngắn trước mặt cô thợ cả, cất giọng rành rọt không chút do dự:

— Dạ không cô. Mớ đồ ngoài chợ đầu mối là thép non chưa qua nhiệt luyện, rãnh côn rỗ lỏng và ba-via dập rất ẩu, nếu lắp vào xe học sinh đi đường xóc xóm đầm sẽ gây kẹt cổ phuộc cực kỳ nguy hiểm, con tuyệt đối không thể dùng. Hàng của anh Tín đúng tiêu chuẩn kỹ thuật nhưng kẹt sạt lở đèo trễ ba ngày, việc này nằm ngoài tầm kiểm soát của tiệm nhưng phía nhà trường và các em học sinh có quyền được biết sự thật ngay lập tức để chủ động việc đi lại. Con xin phép cô cho con đạp xe sang trường THCS Hải An gặp cô Hạnh để cập nhật lại tiến độ điều chỉnh ngay trong buổi sáng nay. Con nghĩ không thể để tới ngày mười lăm người ta dắt con em sang tiệm rồi mình mới ấp úng báo hoãn.

Khóe môi cô Mai khẽ nhếch lên một nếp gấp nhẹ, một nét cười hiếm hoi thoáng qua trên gương mặt rám nắng nghiêm nghị đầy vết sẹo gió:

— Biết chạy đi nói thật trước khi người ta phải cất công đi tìm mình hỏi tội là bắt đầu biết cái đạo làm thợ rồi đó. Cầm theo cuốn sổ theo dõi kỹ thuật với biên bản giao nhận sang đối chiếu đàng hoàng với cô Hạnh. Đạp xe cẩn thận, đường trưa xe tải chở cát chạy ẩu lắm.

— Dạ con đi liền!

***

Trường THCS Hải An vào lúc hơn chín giờ rưỡi sáng chìm trong sự tĩnh lặng đặc trưng của một ngôi trường ven biển. Tiếng giảng bài của các thầy cô giáo vọng ra đều đều qua khung cửa sổ chớp lá sách của dãy phòng học hai tầng quét vôi màu vàng nhạt. Dưới sân trường lát gạch tàu đỏ au, những chiếc lá bàng khô to bản rụng rải rác, bị từng cơn gió chướng cuốn đi lẹt xẹt trên mặt đất. Bảo dựng chiếc xe đạp cà tàng dưới gốc cây phượng vĩ già cạnh thềm văn phòng Đoàn Đội, gõ nhẹ hai tiếng lên cánh cửa gỗ rồi bước vào.

Cô Lê Thu Hạnh đang ngồi chấm bài thi giữa kỳ môn Ngữ văn bên chiếc bàn làm việc phủ khăn trải bàn hoa văn carô. Trên góc bàn, tập hồ sơ mượn xe đạp đợt một có dán nhãn màu xanh dương được xếp ngay ngắn bên cạnh một chồng công văn của Phòng Giáo dục. Thấy Bảo bước vào với chiếc áo bảo hộ còn vương vài vệt bụi cát và cuốn sổ tay bìa cứng kẹp chặt dưới nách, cô giáo trẻ ngẩng lên, đôi mắt thoáng vẻ ngạc nhiên rồi nở nụ cười đôn hậu:

— Bảo hả em? Có việc gì gấp bên tiệm cô Mai không, hay em sang rà soát lại danh sách học sinh để chuẩn bị cho buổi lễ bàn giao thứ Hai tới?

Bảo kéo chiếc ghế gỗ đối diện, ngồi xuống với tư thế ngay ngắn, hai bàn tay đặt phẳng phiu lên cuốn sổ công tác đang mở sẵn:

— Dạ thưa cô Hạnh, em sang gặp cô để trực tiếp báo cáo một sự cố phát sinh ngoài ý muốn về tiến độ linh kiện kỹ thuật. Sáng nay, đại diện kho phụ tùng Tín Phát ngoài thị xã đã gọi điện thông báo chuyến xe chở mười hai bộ chén cổ chịu lực và sáu bộ trục giữa bạc đạn kín bị mắc kẹt do một vụ sạt lở đất đá taluy dương trên đèo dốc. Xe buộc phải quay đầu về bến thị xã chờ công binh dọn đường, sớm nhất là sáng ngày mười tám hàng mới có thể về tới Hải An. Vì những bộ phận này liên quan trực tiếp đến hệ thống dẫn hướng và khả năng chịu tải trọng của xe, tiệm cô Mai kiên quyết chờ nguồn hàng đạt chuẩn chứ không chấp nhận thay thế bằng phụ tùng trôi nổi ngoài chợ trời. Do đó, tiệm xin phép được đề xuất điều chỉnh ngày bàn giao sáu chiếc xe đợt hai từ ngày mười lăm sang chiều ngày mười chín tháng Mười ạ.

Cô Hạnh chăm chú lắng nghe, cây bút bi đỏ trên tay cô khẽ gõ nhẹ xuống mặt bàn theo từng nhịp trình bày của Bảo. Ánh mắt cô không hề biểu lộ sự thất vọng hay bực bội; thay vào đó là một sự lắng nghe thấu hiểu và tôn trọng. Cô mở cuốn sổ công tác của trường, cẩn thận ghi lại từng mốc thời gian:

— Trễ ba ngày. Lý do hoàn toàn khách quan do thời tiết và an toàn kết cấu. Cô hoàn toàn đồng tình và ủng hộ quyết định này của tiệm cô Mai và em. An toàn tính mạng của các em học sinh trên đường tới trường phải là ưu tiên số một, thà chậm vài hôm để có được những chiếc xe chắc chắn, an toàn tuyệt đối còn hơn là vội vã bàn giao những chiếc xe chắp vá. Chiều nay trong buổi giao ban giáo viên chủ nhiệm, cô sẽ trực tiếp thông báo cho các thầy cô phụ trách các lớp có học sinh nhận xe đợt hai, dặn các em cứ yên tâm đi nhờ xe bạn hoặc quá giang thêm mấy hôm nữa.

Đúng lúc đó, từ phía bậc thềm ngoài cửa văn phòng có tiếng bước chân ngập ngừng dừng lại, tiếp theo là tiếng gõ rụt rè vang lên trên khung cửa gỗ.

— Dạ... thưa cô Hạnh, tôi... tôi có thể xin phép phiền cô giáo vài phút được không ạ?

Đó là một người đàn ông trung niên trạc tuổi ông Lâm, vóc dáng gầy gò, lưng hơi còng xuống vì những năm tháng kéo lưới nặng nhọc. Làn da ông đen sạm, cháy nắng như màu vỏ cây sú vẹt, mặc chiếc áo sơ mi cộc tay đã sờn rách ở mép vai và dính loang lổ những vệt muối biển khô trắng quanh nẹp cúc. Chân ông xỏ vào đôi dép tổ ong mòn vẹt cả phần đế gót, hai bàn tay thô ráp với những khớp ngón sưng to vì phong thấp đang nắm chặt chiếc nón lá rách vành trước bụng. Bảo nhận ra ngay nét mặt khắc khổ và e dè đặc trưng của những người dân chài xóm bãi ngang—những con người quanh năm quen đối mặt với sóng dữ đại dương nhưng lại luôn cảm thấy nhỏ bé, e ngại khi phải bước chân vào những căn phòng công sở hay chốn học đường tôn nghiêm.

Cô Hạnh lập tức đứng dậy khỏi bàn làm việc, nét mặt tươi tắn và niềm nở. Cô bước nhanh ra kéo chiếc ghế tựa bằng gỗ bên cạnh bàn tiếp khách:

— Dạ chào anh Thắng! Mời anh vào trong uống nước ạ. Anh là phụ huynh của em Tuấn lớp 8A đúng không anh? Mời anh ngồi xuống đây ạ.

Người đàn ông tên Thắng khẽ khom lưng cúi đầu chào Bảo rồi rụt rè ngồi mấp mé ở mép chiếc ghế gỗ, hai bàn tay vẫn nắm chặt lấy vành nón lá, giọng nói run run đầy vẻ bối rối:

— Dạ... thưa cô giáo, tôi đường đột sang đây là có chuyện muốn thưa lại với cô và nhà trường. Hồi đầu tháng trước, nghe thầy chủ nhiệm của cháu Tuấn phổ biến chương trình của tiệm cô Mai cho mượn xe đạp đi học cho mấy đứa nhỏ nhà nghèo ở xa, tôi có làm cái đơn xin cho cháu Tuấn một suất trong đợt hai này. Nhưng mà... mấy đêm nay nằm vắt tay lên trán, tôi áy náy quá, ngủ không yên giấc cô ơi.

Cô Hạnh rót một ly nước chè ấm từ chiếc bình thủy đẩy sang trước mặt người phụ huynh nghèo, giọng nói dịu dàng và đầy kiên nhẫn:

— Có chuyện gì khó khăn phát sinh ở gia đình hả anh Thắng? Anh cứ nói tự nhiên, nhà trường luôn sẵn lòng lắng nghe và chia sẻ với gia đình mà.

Anh Thắng ngập ngừng nhìn ly nước chè bốc khói nhẹ rồi ngước lên nhìn thẳng vào mắt cô Hạnh, giọng nói mộc mạc nghẹn lại:

— Dạ không phải khó khăn thêm cô giáo à, mà là... vừa rồi bác ruột của cháu Tuấn ngoài bến cá mới gom góp đổi được chiếc xe máy cũ chở cá mối. Mỗi buổi sáng tầm sáu giờ rưỡi, bác nó đều chạy xe từ trong xóm bãi ngang qua đúng cổng trường mình để ra chợ cá lớn ngoài thị trấn giao hàng. Gia đình tôi đã ngồi bàn tính kỹ với bác nó rồi, bác nó nhận lời mỗi sáng chở kèm cháu Tuấn đi học luôn, chiều tan trường thì cháu đi nhờ xe đạp của chú Hai cùng xóm về, đỡ được cái khoản phải lội bộ năm cây số đường cát lún. Tôi nghĩ... nhà tôi coi như đã thu xếp được cách cho con mình đi học ổn thỏa rồi, mà chiếc xe đạp của trường với của tiệm cô Mai thì quý giá quá, nghe nói nhiều đứa nhỏ ở tuốt luốt trong xóm Cồn, xóm Đáy còn khổ hơn cháu Tuấn nhiều, ngày nào cũng đi bộ rạc cả cẳng, rách cả đế dép. Cho nên hôm nay tôi xin phép cô giáo cho gia đình tôi được rút lại lá đơn xin mượn xe, nhường suất này lại cho cháu khác cần hơn. Tôi chỉ sợ... tôi sợ cô giáo với nhà trường nghĩ là nhà tôi chê đồ cũ hay phụ tấm lòng tốt của thầy cô, tội nghiệp cháu nó...

Căn phòng văn phòng Đoàn Đội bỗng chìm vào một khoảng lặng trang nghiêm. Tiếng lá bàng khô ngoài sân lại xào xạc quét qua bậu cửa. Bảo ngồi lặng người nhìn người cha xóm chài với đôi bàn tay chai sần đang bối rối mân mê chiếc vành nón lá rách. Trong lồng ngực cậu dâng lên một niềm xúc động nghẹn ngào pha lẫn sự kính trọng sâu xa. Những con người sống ở rìa mép của sự thiếu thốn, bữa cơm hàng ngày còn phải đong từng bơ gạo, manh áo mặc còn chắp vá từng miếng vá, nhưng khi vừa tìm được một lối thoát nhỏ cho con em mình, họ lập tức nghĩ đến những người còn khốn khó hơn. Họ từ chối sự giúp đỡ không phải vì sĩ diện hão huyền, mà bởi một lòng tự trọng thanh sạch, không muốn chiếm dụng một nguồn lực vốn dĩ có thể cứu vớt một số phận khác.

Nụ cười của cô Hạnh bừng sáng, ấm áp và trân trọng hơn bao giờ hết:

— Anh Thắng đừng bao giờ nghĩ như vậy, tuyệt đối không một ai trong trường nghĩ gia đình mình phụ lòng tốt đâu ạ. Ngược lại, cá nhân cô và toàn thể các thầy cô giáo trong hội đồng nhà trường vô cùng cảm kích và trân trọng sự thẳng thắn, lòng tự trọng cao đẹp này của anh và gia đình. Những chiếc xe đạp của chương trình là tài sản chung của cộng đồng, sinh ra là để đến đúng người, đúng thời điểm cấp thiết nhất. Việc gia đình anh chủ động thông báo sớm như thế này giúp nhà trường kịp thời trao cơ hội quý giá ấy cho một học sinh khác đang vô cùng khó khăn. Quyết định của anh là một bài học nhân văn rất lớn cho chính chúng tôi và các em học sinh.

Cô Hạnh đứng dậy, mở ngăn kéo tủ hồ sơ bằng sắt, lấy ra tập danh sách xét duyệt mượn xe đã được niêm yết công khai từ đầu năm học. Cô lật đến trang danh sách dự phòng đợt hai, cầm cây bút bi đỏ kẻ một đường gạch ngang dứt khoát nhưng cẩn trọng qua dòng tên em Hoàng Văn Tuấn học sinh lớp 8A, rồi nắn nót ghi chú rõ ràng vào cột lý do bên cạnh: *“Gia đình chủ động xin rút đơn do đã tự thu xếp được phương tiện đi lại ổn định.”*

Tiếp đó, cô quay sang Bảo và anh Thắng, ngón tay chỉ vào dòng tên nằm ngay kế tiếp theo thứ tự ưu tiên đã được hội đồng nhà trường chấm điểm từ trước:

— Theo đúng quy chế và danh sách công khai đã được phê duyệt, suất mượn xe này sẽ được chuyển giao trực tiếp cho em Hoàng Văn Trí, học sinh lớp 7B ở xóm Đáy. Nhà Trí cách trường gần sáu cây số đường đê trơn trượt, hiện tại bố mẹ em đều đi biển dài ngày trên tàu đánh bắt xa bờ, em đang phải ở với bà nội già yếu. Mọi sự chuyển giao đều hoàn toàn minh bạch, công bằng và đúng quy trình xét duyệt, anh Thắng cứ hoàn toàn yên tâm nhé.

Anh Thắng thở phào ra một hơi thật dài, đôi vai gầy guộc chùng xuống như vừa trút bỏ được một tảng đá ngàn cân đè nặng trong tâm khảm. Người đàn ông xóm chài đứng dậy, cúi đầu cảm ơn cô Hạnh và bắt tay Bảo bằng bàn tay ráp rúa đầy vệt chai sạn, rồi bước ra cửa với những bước chân thanh thản, nhẹ nhõm lạ thường.

Bảo dõi mắt nhìn theo bóng lưng gầy guộc của người cha khuất dần sau rặng phi lao chắn cát. Cậu nhìn lại trang sổ công tác của cô Hạnh, nơi từng dòng chữ ghi chép minh bạch đều thể hiện sự tôn trọng tuyệt đối đối với phẩm giá con người. Sự hỗ trợ thực chất trong cuộc đời này không bao giờ được phép mang dáng dấp của sự ban ơn hay áp đặt, và nó càng không bao giờ đòi hỏi người nhận phải mang mặc cảm mắc nợ. Bài học về sự minh bạch và phẩm giá ấy, Bảo cay đắng nhận ra, không một giáo trình lý thuyết quản trị bóng bẩy nào ở giảng đường đại học từng dạy cho cậu một cách thấm thía đến nhường này.

***

Rời khỏi trường THCS Hải An, Bảo đạp xe chầm chậm quay về tiệm. Con đường liên xã giữa buổi sáng hanh hao và lộng gió, từng đợt gió chướng thốc ngược bụi cát khô dọc rặng phi lao. Khi chiếc xe đạp vừa quẹo vào con ngõ đất dẫn vào tiệm lúc hơn mười giờ sáng, Bảo đã nhìn thấy một chiếc xe đạp thồ quen thuộc đang dựng nghiêng trên chân chống sắt đôi ngay trước thềm sân. Đó là chiếc xe thồ Liên Xô sườn thép đầm chắc, màu sơn xanh rêu đã tróc từng mảng lớn của cô Sương—chiếc xe từng gắn liền với sự cố cháy ren bát trục nhớ đời của Bảo cách đây hơn một tháng.

Cô Sương đang ngồi trên chiếc ghế mây con bên hiên, tay cầm chiếc quạt nan phe phẩy, miệng nhấp từng ngụm nước chè xanh đặc sánh cùng cô Mai. Thấy Bảo dắt xe vào sân, người đàn bà bán bánh canh sắc sảo quay ngoắt sang, đôi mắt tinh anh lướt qua người cậu từ đầu đến chân rồi cất giọng sang sảng đặc trưng của dân buôn bán chợ cá:

— À, chú thợ trẻ về rồi đó hả? Mau vô coi giùm cô chiếc xe coi. Mấy hôm nay chở mấy thúng bột gạo với cái nồi nước lèo nặng quá, cái phanh sau nó cứ trượt dài ngoằng, mỗi lần bóp phanh là nó kêu rít lên nghe điếc cả tai, trôi xe suýt nữa thì ủi thẳng vô sạp dưa hấu của bà Tám ngoài ngã tư chợ. Nguy hiểm muốn thót tim!

Bảo không hề vội vã phân bua hay hứa hẹn. Cậu dựng gọn gàng chiếc xe đạp của mình vào góc tường rào, tháo chiếc mũ vải, bước vào gian trong lấy chiếc tạp dề vải bạt màu xanh thẫm đeo vào người, rồi cầm theo cuốn phiếu tiếp nhận sửa chữa hai liên cùng một cây bút bi bước lại gần chiếc xe thồ:

— Dạ, cháu chào cô Sương. Cô để cháu kiểm tra hiện trạng thực tế của toàn bộ hệ thống phanh liền ạ.

Cậu ngồi xổm xuống bên cạnh bánh sau của chiếc xe thồ. Thay vì hấp tấp rút cờ-lê ra siết ốc như thói quen cẩu thả ngày trước, Bảo từ tốn quan sát toàn bộ cơ cấu truyền động và hãm lực. Cậu dùng tay xoay nhẹ vành bánh xe, lắng nghe tiếng bi líp nổ lách tách, rồi dùng bốn ngón tay bóp thử tay phanh sau gắn trên ghi-đông để cảm nhận độ rơ và hành trình kéo của sợi dây cáp thép.

Dây cáp bọc vỏ nhựa màu xám bên ngoài đã có dấu hiệu lão hóa, rạn nứt thành từng đường chân chim do ngâm nắng gió biển, nhưng lõi cáp thép xoắn bên trong may mắn chưa bị tưa sợi hay đứt ngầm. Tuy nhiên, vấn đề nghiêm trọng nằm ở cụm má phanh kẹp vành: hai má phanh cao su chịu lực đã mòn vẹt hoàn toàn, mòn vẹt đến mức trơ cả phần gờ xương kim loại đỡ bên trong ra ngoài. Bề mặt cao su bị nhiệt ma sát và thời gian làm cho chai cứng như đá, lại dính thêm một lớp dầu mỡ đen quánh trộn lẫn cát biển mịn, khiến cho hệ số ma sát giữa má phanh và vành thép gần như bằng không. Chưa hết, chân càng phanh chữ U bên phải bị xô lệch một góc gần năm độ so với phương thẳng đứng, khiến cho một bên má phanh cọ sát liên tục vào gờ vành làm xe nặng trịch, trong khi bên còn lại hở toang hoác cách xa vành tới gần bốn ly.

Bảo đứng thẳng dậy, mở cuốn phiếu tiếp nhận đặt lên yên xe, dùng bút bi ghi chép tỉ mỉ từng hạng mục hư hỏng rồi quay sang cô Sương, trình bày rành mạch với một thái độ điềm tĩnh, chuyên nghiệp:

— Thưa cô Sương, xe của cô bị mòn vẹt hoàn toàn cặp má phanh cao su phía sau, cao su đã bị chai cứng và dính cặn dầu cát nên khi cô bóp phanh, phần kim loại của má phanh cọ thẳng vào vành thép gây ra tiếng rít chói tai và làm mất hoàn toàn độ bám hãm xe. Càng phanh sau cũng bị xô lệch góc do xe chở tải nặng đi qua đường mấp mô nhiều lần. Phương án xử lý chuẩn xác của tiệm là: thay thế một cặp má phanh cao su đúc chịu lực loại mới có rãnh thoát bùn cát chuyên dụng, vệ sinh tẩy sạch cặn dầu mỡ trên bề mặt vành thép, và nắn chỉnh lại độ cân bằng lực căng của hai bên càng phanh cho đều nhau.

Cô Sương nhấp thêm một ngụm chè xanh, đôi lông mày hơi nhướn lên, vẻ mặt đầy nét dò xét:

— Ừ, nghe bắt bệnh thì trúng phóc rồi đó. Hết bao nhiêu tiền, nói rõ ràng cái giá trước cho cô nghe coi?

Bảo nhìn sang bảng niêm yết giá dịch vụ và phụ tùng treo công khai trên vách tường tiệm, tính toán nhanh trong đầu rồi báo rõ từng khoản mục:

— Dạ thưa cô, cặp má phanh cao su đúc chịu lực loại tốt có giá hai mươi lăm ngàn đồng. Tiền công tháo lắp, cân chỉnh càng phanh, tẩy rửa mặt vành và tra dầu dưỡng cáp phanh là mười lăm ngàn đồng. Tổng chi phí cố định cho các hạng mục này là bốn mươi ngàn đồng ạ.

Dừng lại một nhịp thở, Bảo cúi xuống chỉ tay vào con ốc hãm chân càng phanh đang bám đầy một lớp muối trắng xốp và rỉ sét màu nâu sẫm, thận trọng giải thích thêm:

— Tuy nhiên, con thấy con ốc hãm chân càng phanh bên phải này bị rỉ sét ngậm nước mặn khá nặng. Trong quá trình tháo ra để căn chỉnh, nếu đường ren trên thân gióng sườn còn tốt thì không sao, nhưng nếu ren đã bị mục trờn buộc phải taro lại ren mới và thay thế con tán khóa chống trượt bằng inox thì sẽ phát sinh thêm mười ngàn đồng tiền vật tư và công taro. Con xin phép báo trước mức chi phí phát sinh tối đa này để cô nắm rõ: nếu có phát sinh thì tổng cộng là năm mươi ngàn đồng, tuyệt đối không vượt quá con số đó và không có bất kỳ khoản phí ngầm nào khác ạ.

Cô Sương nhìn chằm chằm vào Bảo, đôi mắt sắc sảo khẽ chớp chớp rồi khóe miệng bà nở ra một nụ cười tán thưởng:

— Được! Rất được! Nói năng đâu ra đó, có đầu có đũa, giá cả rõ ràng, phát sinh cái gì thì nói thẳng từ đầu chớ không có cái thói làm xong xuôi rồi tự tiện kê khống tiền lên ép người ta trả. Mày cứ làm đi, bốn chục hay năm chục ngàn cô cũng trả đủ không thiếu một cắc, miễn sao mày làm cho thiệt chắc chắn, phanh ăn đứt đuôi con nòng nọc cho cô thồ hàng an tâm là được. Mấy giờ xong để cô quay lại lấy xe?

Bảo liếc nhìn chiếc đồng hồ cơ treo tường trong xưởng—kim ngắn nhích qua số mười, kim dài chỉ đúng số sáu:

— Dạ, đúng mười một giờ mười lăm trưa cô quay lại lấy xe giùm con ạ. Con sẽ hoàn thiện toàn bộ công việc trước giờ hẹn mười lăm phút để cô có thời gian chạy thử xe thực tế cho thật yên tâm.

— Chốt đúng mười một giờ mười lăm nghen! Cô tạt qua sạp bà Tám đầu chợ lấy bao đậu xanh về nấu chè, trễ giờ làm lỡ buổi chợ chiều là cô bắt đền mày đó chú thợ!

Nói đoạn, cô Sương xách chiếc giỏ mây rảo bước ra ngõ.

***

Ngay khi bóng dáng cô Sương vừa khuất sau rặng dâm bụt, Bảo lập tức bắt tay vào công việc mà không để lãng phí một giây phút nào. Động tác của cậu giờ đây không còn sự hấp tấp, vội vã muốn chứng tỏ bản thân như trước, mà toát lên vẻ tập trung cao độ, chắc chắn và thuần thục của một người thợ đã thấu hiểu giá trị của từng thao tác kỹ thuật.

Cậu lấy bình xịt chứa dầu hôi pha nhớt loãng, cẩn thận xịt một lượng vừa đủ vào chân con ốc hãm ngàm phanh bị rỉ sét, kiên nhẫn chờ ba phút cho dung dịch thấm sâu vào từng kẽ ren kim loại. Cậu chọn đúng chiếc cờ-lê tròng số mười hai có độ khít hoàn hảo với đầu tán ốc, dùng tay trái giữ chặt ngàm phanh để triệt tiêu lực vặn xoắn tác động lên sườn xe, tay phải nắm chắc chuôi cờ-lê, lựa đúng thế cổ tay nhích nhẹ từng milimét một. Một tiếng *tách* khô giòn vang lên—con ốc đã nhả ren mà không hề bị trượt cạnh hay biến dạng đầu tán. Khi tháo rời con ốc ra, Bảo thở phào nhẹ nhõm: các đường ren thép nguyên bản của khung xe Liên Xô vẫn còn dày dặn, chưa hề bị mục nát sau lớp muối biển bám ngoài.

Cậu tháo bỏ cặp má phanh cũ đã mòn trơ kim loại vứt vào thùng phế liệu, lấy giẻ sạch tẩm xăng trắng lau sạch toàn bộ cặn dầu luyn và cát mịn bám chặt trên hai mặt vành thép của bánh sau. Tiếp đó, cậu lấy từ trong hộp phụ tùng ra cặp má phanh cao su đúc mới tinh, màu đen nhánh, bề mặt có xẻ ba rãnh thoát nước xiên hình xương cá.

Từng thao tác định vị má phanh được Bảo thực hiện với sự cẩn trọng tối đa. Cậu điều chỉnh sao cho toàn bộ bề mặt cao su tiếp xúc phẳng tuyệt đối với đường viền vành thép, mép trên của má phanh cách mép lốp xe đúng một milimét rưỡi để tuyệt đối không xảy ra tình trạng má phanh cọ làm rách lốp khi bóp mạnh, đồng thời mép dưới không được thò ra ngoài vành. Cậu dùng khóa lục giác siết định vị ốc hãm ở mức vừa phải, sau đó dùng kìm mỏ nhọn nắn chỉnh lại độ cong của hai nhánh lò xo hồi vị hai bên ngàm phanh. Cậu tỉ mỉ căn chỉnh từng chút một cho đến khi đạt được trạng thái lý tưởng: khi buông lỏng tay phanh, cả hai má phanh nhả đều tăm tắp, tạo ra một khe hở song song chính xác hai milimét so với bề mặt vành xe.

Mười một giờ trưa, toàn bộ công việc hoàn tất. Bảo dùng giẻ sạch lau lại toàn bộ khung xe sau và vành bánh, dọn gọn gàng đồ nghề về đúng vị trí trên giá treo, rồi quay sang gian xưởng trong cất tiếng thưa:

— Dạ thưa cô Mai, con đã hoàn thiện xong toàn bộ hệ thống phanh sau cho xe cô Sương rồi ạ. Con kính nhờ cô kiểm tra lại lực siết và độ an toàn giùm con.

Cô Mai buông chiếc kìm bấm xích xuống bàn, từ từ đứng dậy bước ra sân. Bà không nói một lời nào, khuôn mặt vẫn giữ vẻ đăm chiêu nghiêm nghị. Bà đưa bàn tay trái chai sần nắm lấy chiếc cờ-lê lực cơ khí chuyên dụng treo trên bảng công cụ, tra đầu tuýp vào từng con ốc bắt ngàm phanh và ốc kẹp dây cáp, rồi dùng lực cổ tay siết nhẹ một vòng kiểm tra.

*Tách!* — Tiếng cơ cấu trượt bi của cờ-lê lực vang lên dứt khoát và chuẩn xác ở đúng ngưỡng mười bốn Newton-mét.

Cô Mai đặt cờ-lê xuống, đưa bàn tay phải còn quấn băng thun bóp mạnh cần phanh sau ba lần liên tiếp với lực bóp tối đa, chăm chú quan sát độ hồi vị tịnh tiến của hai càng phanh. Sau đó, bà cúi xuống dùng tay xoay mạnh bánh xe sau—bánh xe quay tít mù, êm ru không một tiếng động cơ học nào phát ra, vành xe lướt qua khe hở của hai má phanh mà không hề chạm nhẹ dù chỉ bằng một sợi tơ.

Cô Mai buông tay, khẽ gật đầu một cái cụt ngủn:

— Đạt. Lực siết ren đúng thông số, má phanh đặt chuẩn cữ vành, nhả đều hai bên không bị kẹt mép lốp. Viết phiếu thu tiền cho khách đi.

***

Đúng mười một giờ mười phút trưa, tiếng bước chân quen thuộc lại vang lên ngoài ngõ. Cô Sương xách theo một túi vải nặng trĩu đựng đậu xanh bước vào sân tiệm, mồ hôi lấm tấm trên trán nhưng nét mặt rạng rỡ. Thấy chiếc xe thồ của mình đã được dựng tề chỉnh ngay ngắn giữa khoảng sân sạch sẽ, bà đặt túi đậu xuống chiếc ghế đẩu, bước lại gần nắm chặt hai bên tay lái.

Không cần hỏi han, cô Sương dùng sức đẩy mạnh chiếc xe thồ lao về phía trước trên mặt sân xi măng, rồi bất thình lình dùng cả bàn tay bóp nghiến cần phanh sau.

*Két!*

Một vệt cao su đen mờ miết nhẹ xuống mặt sân, bánh sau chiếc xe thồ lập tức khóa cứng ngắc tại chỗ. Toàn bộ thân xe dừng khựng lại vững vàng mà không hề bị trôi trượt dù chỉ nửa tấc, đuôi xe không hề bị văng ngang. Khi bà buông tay phanh ra, hai càng phanh lập tức bật nhả nhẹ nhàng, bánh xe lại quay trơn tru như không hề có lực cản.

— Chà chà! Phanh ăn dữ dội nghen bay! Êm ru bà rù, không còn nghe một chút tiếng rít điếc tai nào nữa rồi! — Cô Sương cười phá lên, tiếng cười giòn tan vang khắp khoảnh sân nhỏ, vẻ mặt lộ rõ sự hài lòng không giấu giếm.

Bảo mỉm cười, hai tay cầm tờ phiếu tiếp nhận sửa chữa đã ghi rõ chi tiết công việc cùng chữ ký nghiệm thu bằng mực xanh của cô Mai đưa ra trước mặt khách:

— Dạ thưa cô Sương, ốc hãm chân càng phanh của xe cô các đường ren bên trong vẫn còn rất dày dặn và chắc chắn, con đã cạo sạch rỉ sét và quét một lớp mỡ bò chịu nhiệt chống mặn nên không cần phải taro lại ren hay thay ốc mới. Vì vậy chi phí của cô đúng bốn mươi ngàn đồng như dự toán ban đầu con đã báo, không có phát sinh thêm mười ngàn nào ạ.

Cô Sương nhìn tờ phiếu thu rõ ràng từng nét chữ, rồi ngước lên nhìn Bảo. Bà mở chiếc ví vải dù hoa văn cài ở cạp quần, rút ra hai tờ tiền mệnh giá hai mươi ngàn đồng còn phẳng phiu đưa tận tay cho cậu. Nhìn bàn tay lấm lem những vệt dầu luyn đen nhánh nhưng từng ngón tay thon dài lại thao tác một cách điềm tĩnh, đĩnh đạc và chắc chắn của chàng trai trẻ, cô Sương khẽ gật đầu, ánh mắt ánh lên vẻ quý mến và tin cậy thực sự:

— Cầm lấy đi chú thợ! Bữa nay cô khen thiệt lòng nghen, thằng Bảo nay khác hẳn cái hồi mới chân ướt chân ráo về tiệm này rồi đó. Thao tác đâu ra đó, ăn nói chắc chắn, biết nghĩ trước nghĩ sau chớ không có bốc đồng hứa hươu hứa vượn như hồi trước nữa. Cứ giữ cái nết làm thợ đàng hoàng, cẩn thận và thật thà như vầy thì cái tiệm này không bao giờ lo thiếu mối quen đâu con à!

— Dạ, con cảm ơn cô Sương nhiều lắm ạ. Cô chạy xe chở nặng cẩn thận, có bất kỳ dấu hiệu rơ lỏng hay kêu cọ xát nào cô cứ dắt ngay qua tiệm con kiểm tra lại miễn phí cho cô nghen.

Cô Sương gật đầu cười tươi, buộc túi đậu xanh lên giá thồ sau xe rồi dắt chiếc xe ra ngõ. Tiếng xích líp quay đều giòn giã, nhịp nhàng hòa vào tiếng gió trưa đang thổi lồng lộng qua rặng phi lao ven đường. Bảo đứng tựa cửa nhìn theo bóng lưng tròn trịa của người đàn bà tần tảo khuất dần sau khúc quanh, cẩn thận vuốt thẳng hai tờ tiền công rồi cất vào ngăn kéo bàn trực của tiệm. Đáy lòng cậu dâng lên một cảm giác an tĩnh, ấm áp và vững chãi đến lạ kỳ. Cậu nhận ra rằng, không có bất kỳ lời khen ngợi đãi bôi hay sự tán dương hình thức nào có thể sánh được với niềm tin cậy thực chất của những người lao động lam lũ sống quanh mình—những con người mưu sinh nhọc nhằn bằng từng đồng tiền lẻ, chắt bóp từng giọt mồ hôi, và họ chỉ trao gửi niềm tin trọn vẹn cho những công việc được hoàn thành bằng sự trung thực, tỉ mỉ và trách nhiệm đến tận cùng.

Đúng lúc ấy, từ phía đường cái liên xã vang lên ba hồi còi hơi dài, trầm đục và quen thuộc của chuyến xe khách liên tỉnh chạy tuyến thị xã - Hải An.

Một chiếc xe khách ba mươi chỗ màu vàng đất, thân xe lấm lem những vệt bùn đỏ quánh đặc trưng của vùng đèo núi sạt lở, chầm chậm giảm tốc độ rồi tấp hẳn vào lề đường rải đá dăm ngay trước cửa tiệm cô Mai. Cánh cửa xe mở ra xì một tiếng hơi nén, bác tài xế trạc ngũ tuần thò đầu ra ngoài cửa kính, đưa tay gạt mồ hôi trên trán rồi cất giọng gọi lớn:

— Có phải tiệm cô Mai đó không? Nhận hàng thị xã gửi về này! Đội công binh vừa thông đèo lúc chín giờ rưỡi là tụi tôi đạp ga chạy thấu bờ thấu bụi về đây luôn đó!

Bảo bước nhanh ra cửa. Lô phụ tùng từ Tín Phát cuối cùng cũng cập bến Hải An trong thùng các-tông dán niêm phong nguyên vẹn.